Module also offered within study programmes:
General information:
Name:
Surowce ceramiczne
Course of study:
2012/2013
Code:
CCE-1-502-s
Faculty of:
Materials Science and Ceramics
Study level:
First-cycle studies
Specialty:
-
Field of study:
Ceramics
Semester:
5
Profile of education:
Academic (A)
Lecture language:
Polish
Form and type of study:
Full-time studies
Course homepage:
 
Responsible teacher:
dr hab. inż. Galos Krzysztof (kgalos@agh.edu.pl)
Academic teachers:
prof. dr hab. inż. Bahranowski Krzysztof (bahr@agh.edu.pl)
dr hab. inż. Rapacz-Kmita Alicja (kmita@agh.edu.pl)
dr inż. Wodnicka Krystyna (wodnicka@agh.edu.pl)
Module summary

Description of learning outcomes for module
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Connections with FLO Method of learning outcomes verification (form of completion)
Social competence
M_K001 Pogłębia swoją wiedzę korzystając z dodatkowych źródeł wiedzy CE1A_K01 Examination,
Test
M_K002 Potrafi myśleć i działać w sposób kreatywny CE1A_K07 Examination,
Test
Skills
M_U001 Potrafi podać kierunki wykorzystania surowca na podstawie jego parametrów jakościowych CE1A_U08 Examination
M_U002 Potrafi zidentyfikować najważniejsze minerały skałotwórcze pod mikroskopem CE1A_U08 Test
M_U003 Potrafi określić skład fazowy surowca ceramicznego na podstawie dyfraktogramu rentgenowskiego CE1A_U08 Test
M_U004 Potrafi określić skład fazowy surowca ceramicznego na podstawie termogramu DTA/TG CE1A_U08 Test
Knowledge
M_W001 Ma wiedzę dotyczącą podstaw teoretycznych najważniejszych metody określania składu fazowego surowców (mikroskopia w świetle przechodzącym, dyfraktometria rentgenowska, analiza termiczna). CE1A_W07, CE1A_W08 Examination
M_W002 Zna źródła pozyskiwania surowców dla najważniejszych krajowych technologii ceramicznych CE1A_W08 Examination,
Test
M_W003 Zna wymagania jakościowe stawiane surowcom dla najważniejszych krajowych technologii ceramicznych CE1A_W08 Examination,
Test
M_W004 Zna źródła i parametry jakościowe surowców odpadowych stosowanych w technologiach ceramicznych CE1A_W08 Examination
M_W005 Umie wymienić i scharakteryzować klasyfikacje i główne minerały skał magmowych i osadowych CE1A_W08 Examination
FLO matrix in relation to forms of classes
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Form of classes
Lecture
Audit. classes
Lab. classes
Project classes
Conv. seminar
Seminar classes
Pract. classes
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Others
E-learning
Social competence
M_K001 Pogłębia swoją wiedzę korzystając z dodatkowych źródeł wiedzy + - + - - - - - - - -
M_K002 Potrafi myśleć i działać w sposób kreatywny + - + - - - - - - - -
Skills
M_U001 Potrafi podać kierunki wykorzystania surowca na podstawie jego parametrów jakościowych + - - - - - - - - - -
M_U002 Potrafi zidentyfikować najważniejsze minerały skałotwórcze pod mikroskopem - - + - - - - - - - -
M_U003 Potrafi określić skład fazowy surowca ceramicznego na podstawie dyfraktogramu rentgenowskiego - - + - - - - - - - -
M_U004 Potrafi określić skład fazowy surowca ceramicznego na podstawie termogramu DTA/TG - - + - - - - - - - -
Knowledge
M_W001 Ma wiedzę dotyczącą podstaw teoretycznych najważniejszych metody określania składu fazowego surowców (mikroskopia w świetle przechodzącym, dyfraktometria rentgenowska, analiza termiczna). + - - - - - - - - - -
M_W002 Zna źródła pozyskiwania surowców dla najważniejszych krajowych technologii ceramicznych + - + - - - - - - - -
M_W003 Zna wymagania jakościowe stawiane surowcom dla najważniejszych krajowych technologii ceramicznych + - + - - - - - - - -
M_W004 Zna źródła i parametry jakościowe surowców odpadowych stosowanych w technologiach ceramicznych + - - - - - - - - - -
M_W005 Umie wymienić i scharakteryzować klasyfikacje i główne minerały skał magmowych i osadowych + - - - - - - - - - -
Module content
Lectures:
Przedmiot ma na celu zaznajomienie studenta z najważniejszymi surowcami stosowanymi w technologiach ceramicznych oraz ich właściwościami

Program wykładów:
1.Wykład wprowadzający. Podstawowe definicje i klasyfikacje. Źródła surowców. Minerały. Skały. Kopaliny mineralne i ich złoża. Metody pozyskiwania surowców
2.Wykład wprowadzający cd.
3.Metody badań surowców
4.Surowce krzemionkowe
5.Surowce skaleniowe i pokrewne
6.Surowce ilaste ceramiki szlachetnej i technicznej
7.Surowce ilaste ceramiki budowlanej
8.Surowce boksytowe i andaluzytowe
9.Surowce węglanowe wapniowe
10.Surowce dolomitowe, magnezytowe i magnezjowe
11.Surowce magnezowe krzemianowe
12.Surowce siarczanowe
13.Grafit. Surowce cyrkonowe. Surowce chromitowe
14.Surowce wtórne i odpadowe
15.Surowce wtórne i odpadowe cd. Podsumowanie

Laboratory classes:

Program zajęć laboratoryjnych:
LABORATORIUM 1
Zajęcia wprowadzające. Minerały i skały. Obserwacje skał magmowych, metamorficznych i osadowych.

Celem zajęć laboratoryjnych nr 2-6 jest zapoznanie się z podstawowymi metodami badań minerałów, skał, surowców mineralnych i chemicznych w zakresie oznaczania ich składu fazowego i ziarnowego.
LABORATORIUM 2-3
Analiza mikroskopowa w świetle przechodzącym:
·właściwości optyczne faz mineralnych i syntetycznych jako podstawa ich identyfikacji mikroskopowej,
·zapoznanie się z budową i obsługą mikroskopu,
·obserwacje wybranych cech diagnostycznych faz mineralnych i syntetycznych (barwa własna w płytce cienkiej, pleochroizm, pokrój ziaren, relief, ślady płaszczyzn łupliwości, izo- i anizotropia właściwości optycznych, barwy interferencyjne, ściemnianie światła, zbliźniaczenia).
LABORATORIUM 4
Analiza rentgenograficzna:
·zasada metody ze szczególnym uwzględnieniem metody proszkowej DSH
·identyfikacja składu fazowego wybranego surowca ilastego na podstawie jego dyfraktogramu rentgenowskiego,
LABORATORIUM 5
Analiza termiczna:
·zasada grupy metod termicznych
·identyfikacja składu fazowego wybranego surowca ilastego i węglanowego na podstawie termogramu DTA/TG
Analiza granulometryczna:
·omówienie metod oznaczania składu ziarnowego ze szczególnym uwzględnieniem metod sedymentacyjnych (analizator Sedigraph 5100)
·analiza krzywej kumulacyjnej wybranego surowca ilastego
LABORATORIUM 6
I kolokwium – sprawdzian praktyczny:
·identyfikacja wybranych faz w analizie mikroskopowej,
·identyfikacja składu fazowego wybranego surowca na podstawie jego dyfraktogramu rentgenowskiego,
·identyfikacja składu fazowego wybranego surowca na podstawie termogramu DTA/TG,
·określenie udziału wybranych frakcji ziarnowych na podstawie krzywej kumulacyjnej

Celem zajęć laboratoryjnych nr 7-15 jest omówienie wybranych surowców mineralnych i chemicznych ze zwróceniem uwagi na:
·celowość stosowania określonego surowca dla potrzeb danej technologii ceramicznej,
·wymagania poszczególnych dziedzin przemysłu,
·zależności pomiędzy składem mineralnym i chemicznym, teksturą i strukturą surowca a właściwościami technologicznymi,
·występowanie surowców i zakres ich przeróbki mechanicznej.

LABORATORIUM 7
Surowce krzemionkowe dla ceramiki szlachetnej i przemysłu materiałów ogniotrwałych
·opis makroskopowy zwięzłych surowców krzemionkowych (kwarc żyłowy, kwarcyty krystaliczne i cementowe, chalcedonity, łupki kwarcytowe)
·opis mikroskopowy zwięzłych surowców krzemionkowych (kwarc żyłowy, kwarcyty krystaliczne i cementowe, chalcedonity, łupki kwarcytowe)
LABORATORIUM 8
Surowce krzemionkowe dla przemysłu szklarskiego
·opis makroskopowy piasków szklarskich
·identyfikacja minerałów ciężkich w piaskach szklarskich metodą mikroskopową
Surowce boksytowe i pokrewne dla przemysłu materiałów ogniotrwałych
·opis makroskopowy boksytów surowych i kalcynowanych oraz koncentratów andaluzytowych
·opis mikroskopowy boksytów surowych i kalcynowanych
·analiza rentgenograficzna boksytu surowego
LABORATORIUM 9
Surowce skaleniowe i skaleniowo-kwarcowe dla przemysłu ceramiki szlachetnej i technicznej oraz przemysłu szklarskiego
·opis makroskopowy surowców skaleniowych i skaleniowo-kwarcowych
·opis mikroskopowy surowców skaleniowych i skaleniowo-kwarcowych
Bazalty i gabra jako surowce do produkcji wełny mineralnej i leizny kamiennej
·opis makroskopowy bazaltów i gabr
·opis makroskopowy bazaltów i gabr
LABORATORIUM 10
Surowce ilaste ceramiki szlachetnej i technicznej – kaoliny i iły kaolinitowe
·opis makroskopowy kaolinów, iłów biało wypalających się, ogniotrwałych i kamionkowych
·analiza rentgenograficzna wybranego iłu biało wypalającego się
·analiza termiczna wybranego iłu biało wypalającego się
·analiza granulometryczna wybranego iłu biało wypalającego się
LABORATORIUM 11
Surowce ilaste ceramiki budowlanej
·opis makroskopowy poszczególnych odmian iłów ceramiki budowlanej
·analiza rentgenograficzna wybranego iłu ceramiki budowlanej
LABORATORIUM 12
Węglanowe surowce wapniowe dla przemysłu szklarskiego i materiałów wiążących (klinkier cementowy, cement, wapno)
·opis makroskopowy wapieni różnych odmian oraz skał pokrewnych (margiel, kreda pisząca)
·opis mikroskopowy wapieni różnych odmian oraz skał pokrewnych (margiel, kreda pisząca)
·analiza termiczna wybranego margla
Siarczanowe surowce wapniowe naturalne (gipsy i anhydryty) oraz syntetyczne (desulfogipsy, fosfogipsy) dla przemysłu materiałów wiążących i do produkcji wyrobów gipsowych (spoiwa, płyty)
·opis makroskopowy gipsów, anhydrytów, desulfogipsów i fosfogipsów
·opis mikroskopowy gipsów i anhydrytów
LABORATORIUM 13
II kolokwium – sprawdzian teoretyczny:
·udzielenie odpowiedzi na 9 spośród 30 podanych wcześniej pytań
LABORATORIUM 14
Węglanowe surowce magnezowe dla przemysłu materiałów ogniotrwałych i szklarskiego
·opis makroskopowy magnezytów krystalicznych i zbitych, dolomitów i marmurów dolomitowych oraz klinkierów magnezytowych i magnezjowych
·opis mikroskopowy magnezytów krystalicznych i zbitych, dolomitów i marmurów dolomitowych
Krzemianowe surowce magnezowe – surowce oliwinowe, serpentynity, surowce talkowe
·opis makroskopowy surowców oliwinowych, serpentynitu i surowców talkowych
·opis mikroskopowy surowców oliwinowych, serpentynitu i surowców talkowych
LABORATORIUM 15
Surowce cyrkonowe dla przemysłu materiałów ogniotrwałych i płytek ceramicznych
·opis makroskopowy i mikroskopowy koncentratów cyrkonu
Zaliczenie

Student workload (ECTS credits balance)
Student activity form Student workload
Summary student workload 150 h
Module ECTS credits 5 ECTS
Participation in lectures 30 h
Participation in laboratory classes 30 h
Preparation for classes 9 h
Realization of independently performed tasks 79 h
Examination or Final test 2 h
Additional information
Method of calculating the final grade:

Ocena końcowa = 0,66 * ocena z egzaminu + 0,34 * ocena z zaliczenia

Prerequisites and additional requirements:

Znajomość podstaw chemii nieorganicznej, chemii krzemianów oraz podstaw technologii ceramicznych

Recommended literature and teaching resources:

Literatura podstawowa:
Wyszomirski P., Galos K., 2007 – Surowce mineralne i chemiczne przemysłu ceramicznego. Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne AGH. Kraków 2007.
Literatura uzupełniająca:
Bolewski A., Budkiewicz M., Wyszomirski P. – Surowce ceramiczne. Wydawnictwa Geologiczne. Warszawa 1991.
Manecki A., Muszyński M. (red.) – Przewodnik do petrografii. Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne AGH. Kraków 2007.
Bolewski A., Kubisz J., Manecki A., Żabiński W., 1990 – Mineralogia ogólna. Wyd. Geol. Warszawa.
Bolewski A., Żabiński W. (red.), 1988 – Metody badań minerałów i skał. Wyd. Geol. Warszawa.

Scientific publications of module course instructors related to the topic of the module:

Additional scientific publications not specified

Additional information:

1.Udział studentów na wszystkich zajęciach laboratoryjnych jest obowiązkowy.
2.Warunkiem uzyskania zaliczenia przedmiotu jest:
a.aktywność studenta oceniona na podstawie obecności na zajęciach laboratoryjnych i wykładach,
b.zaliczenie kolokwiów obejmujących materiał z zajęć laboratoryjnych i wykładów.
3.Nieusprawiedliwione nie przystąpienie do kolokwium jest równoznaczne z uzyskaniem oceny niedostatecznej. Podstawą do usprawiedliwienia nieobecności może być choroba udokumentowana zaświadczeniem lekarskim lub inny, odpowiednio umotywowany, przypadek losowy. W takim przypadku student jest zobowiązany do przystąpienia do kolokwium w późniejszym terminie uzgodnionym z prowadzącym zajęcia laboratoryjne.
4.Zaliczenia zajęć laboratoryjnych i wpisu do indeksu dokonuje prowadzący te zajęcia.
5.Zaliczenie może być przepisane, w przypadku studenta powtarzającego rok, jedynie w przypadku, gdy ocena na zaliczenie to co najmniej ponad dostateczny (3,5).
6.Egzamin odbywa się w formie pisemnej i ustnej. Egzamin pisemny trwa 90 minut, w czasie których należy udzielić obszernych odpowiedzi na 5 pytań z zakresu tematyki wykładów i zajęć laboratoryjnych. Osoby, które otrzymały z egzaminu pisemnego notę 2,5 (-dst) celem uzyskania oceny pozytywnej są dodatkowo egzaminowane ustnie.
7.Nieusprawiedliwione nie przystąpienie do egzaminu jest równoznaczne z uzyskaniem oceny niedostatecznej. Podstawą do usprawiedliwienia nieobecności może być choroba udokumentowana zaświadczeniem lekarskim lub inny, odpowiednio umotywowany i zgłoszony wcześniej przypadek losowy.
8.Studentów obowiązuje dbałość o wyposażenie niezbędne do prowadzenia zajęć laboratoryjnych (mikroskopy, skrypty, preparaty mikroskopowe, eksponaty makroskopowe i in.). Stwierdzone szkody w tym zakresie będą naprawiane i usuwane na koszt studenta.