Module also offered within study programmes:
General information:
Name:
Nadzwyczajne zagrożenia środowiska
Course of study:
2012/2013
Code:
DIS-1-713-s
Faculty of:
Mining Surveying and Environmental Engineering
Study level:
First-cycle studies
Specialty:
-
Field of study:
Environmental Engineering
Semester:
7
Profile of education:
Academic (A)
Lecture language:
Polish
Form and type of study:
Full-time studies
Course homepage:
 
Responsible teacher:
dr inż. Kozakiewicz Ryszard (rysiek@agh.edu.pl)
Academic teachers:
dr inż. Kozakiewicz Ryszard (rysiek@agh.edu.pl)
dr inż. Rzeszutek Mateusz (rzeszut@agh.edu.pl)
Module summary

Description of learning outcomes for module
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Connections with FLO Method of learning outcomes verification (form of completion)
Social competence
M_K001 rozumie konieczność przekazywania społeczeństwu informacji związanych z nadzwyczajnymi zagrożeniami środowiska (awarii przemysłowcyh) IS1A_K07 Activity during classes,
Participation in a discussion
Skills
M_U001 potrafi - na podstawie badań literaturowych - przedstawić przyczyny poważnych awarii przemysłowych w tym mechanizmów powstawania awarii. IS1A_U01, IS1A_U03 Presentation
M_U002 potrafi samodzielnie zakwalifikować obiekt niebezpieczny do odpowiedniej kategorii obiektów zwiększonego lub dużego ryzyka wystąpienia poważnej awarii. IS1A_U05, IS1A_U01, IS1A_U03 Test
Knowledge
M_W001 zna podstawowe elementy wewnętrznego i zewnętrznego planu operacyjno-ratowniczego IS1A_W27 Test
M_W002 zna kryteria kwalifikacyjne używane w celu identyfikacji obiektów niebezpiecznych i procedurę zgłoszenia obiektów zakwalifikowanych do kategorii niebezpiecznych IS1A_W27 Test
M_W003 zna podstawowe pojęcia, definicje i uwarunkowania prawne związane z nadzwyczajnymi zagrożeniami środowiska IS1A_W27 Test
M_W004 zna obowiązki operatorów w przypadku awarii, tryb i terminy zgłaszania poważnych awarii IS1A_W27 Test
M_W006 zna podstawowe elementy programu zapobiegania awariom i raportu o bezpieczeństwie IS1A_W27 Test
FLO matrix in relation to forms of classes
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Form of classes
Lecture
Audit. classes
Lab. classes
Project classes
Conv. seminar
Seminar classes
Pract. classes
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Others
E-learning
Social competence
M_K001 rozumie konieczność przekazywania społeczeństwu informacji związanych z nadzwyczajnymi zagrożeniami środowiska (awarii przemysłowcyh) - - - + - - - - - - -
Skills
M_U001 potrafi - na podstawie badań literaturowych - przedstawić przyczyny poważnych awarii przemysłowych w tym mechanizmów powstawania awarii. - - - + - - - - - - -
M_U002 potrafi samodzielnie zakwalifikować obiekt niebezpieczny do odpowiedniej kategorii obiektów zwiększonego lub dużego ryzyka wystąpienia poważnej awarii. + - - - - - - - - - -
Knowledge
M_W001 zna podstawowe elementy wewnętrznego i zewnętrznego planu operacyjno-ratowniczego + - - + - - - - - - -
M_W002 zna kryteria kwalifikacyjne używane w celu identyfikacji obiektów niebezpiecznych i procedurę zgłoszenia obiektów zakwalifikowanych do kategorii niebezpiecznych + - - + - - - - - - -
M_W003 zna podstawowe pojęcia, definicje i uwarunkowania prawne związane z nadzwyczajnymi zagrożeniami środowiska + - - + - - - - - - -
M_W004 zna obowiązki operatorów w przypadku awarii, tryb i terminy zgłaszania poważnych awarii + - - + - - - - - - -
M_W006 zna podstawowe elementy programu zapobiegania awariom i raportu o bezpieczeństwie + - - + - - - - - - -
Module content
Lectures:
  1. Definicję i informację ogólne dotyczące Nadzwyczajnych Zagrożeń Środowiska. Uwarunkowania prawne w Polsce i EU

    Podstawowe pojęcia i definicje związane z nadzwyczajnymi zagrożeniami środowiska. Ustawa Prawo ochrony środowiska, tytuł IV „Poważne awarie” i inne postanowienia tej ustawy oraz przepisy szczegółowe zawarte w rozporządzeniach ministrów właściwych do spraw gospodarki oraz środowiska. Przepisy dyrektywy Seveso II. Przepisy konwencji Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ (Konwencji Helsińskiej).

  2. Informacje o przebiegu i skutkach wybranych poważnych awarii w Polsce i na świecie. Statystyki, przykłady

    Zagrożenia poważnymi awariami przemysłowymi w Polsce. Zakłady dużego oraz zwiększonego ryzyka wystąpienia poważnych awarii przemysłowych. Informacje o poważnych awariach: przyczyny, scenariusze, wnioski.

  3. Główne elementy systemu przeciwdziałania poważnym awariom przemysłowym

    Kryteria kwalifikacyjne używane w celu identyfikacji obiektów niebezpiecznych. Omówienie procedury identyfikacji obiektów niebezpiecznych przez prowadzącego zakład do kategorii zwiększonego (ZZR) oraz dużego (ZDR) ryzyka wystąpienia poważnej awarii. Procedura zgłoszenia właściwym władzom (komendant powiatowy – ZZR lub wojewódzki PSP – ZDR oraz wojewódzki inspektor ochrony środowiska – WIOŚ) obiektów zakwalifikowanych do kategorii niebezpiecznych. Program zapobiegania awariom, system bezpieczeństwa, raport o bezpieczeństwie

  4. Wewnętrzny i zewnętrzny plan operacyjno-ratowniczy

    Omówienie wewnętrznego i zewnętrznego planu operacyjno-ratowniczego. Rola konsultacji społecznych.

  5. Obowiązki, zadania oraz ustanowione procedury w razie awarii

    Obowiązki operatorów zakładów zwiększonego (ZZR) oraz dużego (ZDR) ryzyka. Sposób, tryb i terminy zgłaszania poważnych awarii. Zadania kompetentnych władz. Transgraniczne skutki awarii i współpraca międzynarodowa.

  6. Inspekcje, kontrole, nadzór

    Dwupoziomowy system kontroli i nadzoru: poziom „kontroli operacyjnej” oraz poziom „nadzoru państwowego”. Odpowiedzialność i sankcje w przypadku niewykonywania wymagań przepisów POŚ.

Project classes:
  1. Krajowe regulacje prawne dotyczące awarii. Rodzaje i źródła nadzwyczajnych zagrożeń dla zdrowia i środowiska

    Przedstawienie krajowych przepisów prawa odnoszących się do awarii przemysłowych. Nakreślenie głównych rodzajów oraz najważniejszych źródeł nadzwyczajnych zagrożeń środowiska naturalnego, a także życia i zdrowia człowieka.

  2. Definicje najważniejszych pojęć i tenninów stosowanych w przepisach dotyczących poważnych awarii przemysłowych. Analiza wybranych awarii

    Powtórzenie najważniejszych definicji związanych z awariami występującymi w przemyśle. Przypomnienie najważniejszych i najbardziej niebezpiecznych w skutkach awarii przemysłowych, które wystąpiły zarówno w kraju jak i na świecie.

  3. Analiza wybranych awarii przemysłowych w kraju. Polska na tle innych krajów UE w kontekście występowania nadzwyczajnych zagrożeń

    Dokładna analiza przyczynowo- skutkowa najbardziej znanych awarii przemysłowych w Polsce. Analiza porównawcza bezpieczeństwa oraz ewentualnego narażenia Polski na wystąpienie nadzwyczajnych zagrożeń środowiska w odniesieniu do innych krajów Unii Europejskiej.

  4. Przyczyny awarii i wypadków w przemyśle. Mechanizm powstawania awarii

    Analiza podstawowych przyczyn wystąpienia awarii oraz wypadków w wybranych gałęziach przemysłowych w Polsce i na świecie. Przedstawienie mechanizmu przyczynowo- skutkowego prowadzącego do wystąpienia dowolnej awarii.

  5. Klasyfikacja nadzwyczajnych zagrożeń chemicznych. Pożary i wybuchy

    Wytypowanie i klasyfikacja nadzwyczajnych zagrożeń chemicznych. Przedstawienie najbardziej znanych wypadków i awarii wywołujących chemiczne zagrożenia zdrowotne i środowiskowe. Nakreślenie mechanizmów powstawania pożarów oraz wybuchów wywołanych w sposób naturalny i/lub z udziałem człowieka wraz z przykładami.

  6. Uwolnienia toksyczne, reaktywność i niekontrolowane reakcje chemiczne. Niezawodność w systemie człowiek – technika – środowisko

    Wyjaśnienie pojęć związanych z uwolnieniami toksycznymi, reaktywnością raz niekontrolowanymi reakcjami chemicznymi. Przedstawienie wybranych przykładów związanych z omawianymi zagrożeniami i ich skutków. Omówienie pojęcia niezawodności.

  7. Zarządzanie ryzykiem. Metody analizy zagrożeń

    Omówienie najważniejszych pojęć związanych z zarządzaniem ryzykiem. Opis wybranych metod analizy zagrożeń.

  8. Uwalnianie substancji chemicznych do otoczenia. Analiza efektów fizycznych i skutków awaryjnych uwolnień substancji chemicznych do otoczenia

    Przedstawienie wybranych przykładów awarii i wypadków, podczas których doszło do uwolnienia niebezpiecznych substancji chemicznych do otoczenia wraz z opisem skutków środowiskowych oraz zdrowotnych związanych z niekontrolowanym przedostaniem się chemikaliów poza zakład przemysłowy.

  9. Zarządzanie bezpieczeństwem instalacji. Identyfikacja zagrożeń na szczeblu zakładu (w wybranych technologiach)

    Przedstawienie sposobów zarządzania bezpieczeństwem instalacji na wybranych przykładach. Określenie, w jaki sposób identyfikowane są zagrożenia w wybranym zakładzie przemysłowym.

  10. Raport bezpieczeństwa obiektu przemysłowego. Typowe elementy planu operacyjno – ratowniczego na wypadek awarii na szczeblu zakładu i lokalnym

    Przedstawienie poszczególnych składowych raportu bezpieczeństwa obiektu przemysłowego, wraz ze szczegółowym opisaniem wybranych elementów raportu. Prezentacja przykładowego raportu bezpieczeństwa dla wybranego zakładu przemysłowego. Opisanie podstawowych składowych planu operacyjno- ratowniczego. Prezentacja przykładowego planu operacyjno ratowniczego.

  11. Kierowanie sytuacjami kryzysowymi w miastach. System reagowania kryzysowego. Działania lokalne, regionalne i centralne

    Określenie, w jaki sposób kieruje się sytuacjami kryzysowymi w miastach. Przedstawienie przykładów sytuacji kryzysowych mogących zagrozić bezpieczeństwu w miastach. Opis systemu reagowania kryzysowego na szczeblu lokalnym, regionalnym i centralnym.

  12. System powiadamiania i ostrzegania przed zanieczyszczeniami środowiska.Organizacja monitoringu środowiska w trakcie awarii przemysłowej

    Opis systemów umożliwiających zawiadamianie i ostrzeganie ludności na wypadek wystąpienia zagrożenia z udziałem niebezpiecznych substancji zanieczyszczających środowisko. Określenie sposobu organizacji monitoringu środowiska w czasie wystąpienia awarii w przemyśle.

  13. Planowanie działań zapobiegających skutkom zagrożeń. Zmiany klimatu i czynniki klimatotwórcze

    Przedstawienie sposobów zapobiegania skutkom zagrożeń oraz ich planowanie. Określenie przyczyn zmian klimatu oraz procesów i czynników powodujących te zmiany.

  14. Zagrożenia związane z zapyleniem powietrza atmosferycznego. Ekstremalne zdarzenia meteorologiczne.

    Określenie głównych zagrożeń zdrowotnych i środowiskowych związanych z nadmiernym zapyleniem powietrza. Przeprowadzenie klasyfikacji zdarzeń meteorologicznych. Określenie ekstremalnych zdarzeń meteorologicznych wraz z przykładami ich wystąpienia oraz skutkami przez nie spowodowanymi.

  15. Ocena ryzyka zdrowotnego. Analiza ryzyka generowanego przez odpady

    Dokonanie analizy metod oceny ryzyka zdrowotnego w odniesieniu do różnych zanieczyszczeń oraz niebezpieczeństw mogących wystąpić w miejscu pracy. Przedstawienie potencjalnego ryzyka generowanego przez odpady. Określenie skutków zdrowotnych i środowiskowych wynikających ze składowania odpadów przemysłowych, komunalnych i niebezpiecznych.

Student workload (ECTS credits balance)
Student activity form Student workload
Summary student workload 50 h
Module ECTS credits 2 ECTS
Participation in lectures 14 h
Participation in project classes 14 h
Realization of independently performed tasks 17 h
Preparation for classes 4 h
Contact hours 1 h
Additional information
Method of calculating the final grade:

Ocena końcowa wyznaczana jako średnia arytmetyczna oceny z kolokwium zaliczeniowego i oceny z projektu.

Prerequisites and additional requirements:

Znajomość podstowowych pojęć i przepisów prawnych z zakresu ochrony środowiska.

Recommended literature and teaching resources:
  1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska. Dz.U. nr 62, poz. 627.
  2. Council Directive 96/82/EC of 9 December 1996 on the control of major – accident hazards involving dangerous substances. OJ L 10, 14.01.1997. Dyrektywa Rady 96/82/WE z dnia 9 grudnia 1996 r. dotycząca zarządzania zagrożeniami poważnymi awariami z udziałem substancji niebezpiecznych (tekst polski). Warszawa, CIOP 1998.
  3. Directive 2003/105/EC of the European Parliament and of the Council of 16 December 2003 amending Council Directive 96/82/EC on the control of major-accident hazards involving dangerous substances [Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/105/WE z dnia 16 grudnia 2003 r. zmieniająca Dyrektywę Rady 96/82/WE dotyczącą zarządzania zagrożeniami poważnymi awariami z udziałem substancji niebezpiecznych]. OJ L 345, 31. 12. 2003, p. 97.
  4. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Dz. U. nr 30, poz. 208.
  5. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 maja 2003 r. w sprawie wymagań, jakim powinien odpowiadać raport o bezpieczeństwie zakładu o dużym ryzyku. DzU nr 104, poz. 970.
  6. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 12 września 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wymagań, jakim powinien odpowiadać raport o bezpieczeństwie zakładu o dużym ryzyku. DzU nr 197, poz. 1632.
  7. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 lipca 2003 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać plany operacyjno-ratownicze. DzU nr 131, poz. 1219.
  8. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 5 grudnia 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać plany operacyjno-ratownicze. Dz. U. nr 229 poz. 1527.
  9. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie poważnych awarii objętych obowiązkiem zgłoszenia do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. DzU z 2003 r. nr 5, poz. 58.
  10. Convention on the transboundary effects of industrial accidents, ECE UN, E/ECE 1268. UN 1992; New York 1994. Konwencja sporządzona w Helsinkach dnia 17 marca 1992 r. w sprawie transgranicznych skutków awarii przemysłowych. DzU z 2004 r. nr 129, poz. 1352
  11. Michalik J.S.: Przeciwdziałanie poważnym awariom przemysłowym. Chemia Przemysłowa 3 / 2005 (Nr 285), BMP, s. 39-42.
  12. Michalik J.S., Domański W., Gajek A., Łużny E., Grobecki A., Lewandowski J., Kawa W.: Program zapobiegania awariom oraz system zarządzania bezpieczeństwem w zakładach zagrażających poważną awarią przemysłową. Wytyczne. Wyd.: CIOP-PIB, Warszawa, 2005 r.
  13. Borysiewicz M., Markowski A.S., redakcja Michalik J.S.: Kryteria akceptowalności ryzyka poważnych awarii przemysłowych. Wyd.: CIOP, Warszawa, 2002 r.
  14. Maciejewski M. (red): Współczesne problemy ekstremalnych zagrożeń środowiska. Wyd.: IMGW, Warszawa, 2002.
  15. Mazur M.: Systemy ochrony powietrza, Wyd.: Uczelniane wydawnictwa naukowo – dydaktyczne AGH Kraków, 2004.
  16. Markowski A. (red): Zapobieganie stratom w przemyśle. Część III. Zarządzanie bezpieczeństwem procesowym, Wyd.: Wyd. Politechniki Łódzkiej, Łódź, 2000.
Scientific publications of module course instructors related to the topic of the module:
  1. Założenia metodologiczne szacowania ryzyka ekologicznego na terenach zdegradowanych przez składowiska odpadów — Methodology guidelines for the environmental risk evaluation on the waste deposition threatened areas / Ryszard KOZAKIEWICZ, Jerzy MIKOŁAJCZAK // Inżynieria Środowiska. — 2003 t. 8 z. 2 s. 149–159.
  2. Zagadnienia oceny oddziaływania na środowisko w planach gospodarki odpadami dla gmin — [The issue of the environmental impact assessment in the waste management plans for communes] / Katarzyna GRZESIK, Ryszard KOZAKIEWICZ // W: II konferencja z cyklu Instrumenty Zarządzania Ochroną Środowiska na temat Oceny oddziaływania na środowisko na szczeblu krajowym i regionalnym : Kraków, 20–22 października 2005 roku / Akademia Górniczo-Hutnicza im. St. Staszica. — Kraków : AGH Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne, 2005. — S. 245–254.
  3. Impact assessment of road transport on air quality in the selected area of Krakow — Ocena wpływu komunikacji na jakość powietrza w wybranym obszarze Aglomeracji Krakowskiej / Mateusz RZESZUTEK, Magdalena KASIETCZUK, Marek BOGACKI // Logistyka ; ISSN 1231-5478. — 2014 nr 4 dod.: CD nr 6 Logistyka – nauka : artykuły recenzowane, s. 4864–4873.
  4. Zastosowanie systemu modeli CALMET/CALPUFF o wysokiej rozdzielczości do oceny wpływu na jakość powietrza spalarni odpadów komunalnych w Krakowie — Use of the high resolution system of CALMET/CALPUFF models to air quality impact assessment for the municipal solid waste incineration plant in Krakow / Mateusz RZESZUTEK, Robert OLENIACZ // Inżynieria i Ochrona Środowiska = Engineering and Protection of Environment ; ISSN 1505-3695. — 2015 t. 18 nr 1, s. 5–22.
  5. Impact of large combustion plants on air quality in Krakow / Mateusz RZESZUTEK, Robert OLENIACZ // W: KraSyNT 2015 : 2\textsuperscript{nd} Krakow Symposium on Science and Technology / ed. Agata Nawrocka, Stanisław Flaga ; AGH University of Science and Technology. Faculty of Mechanical Engineering and Robotics. Department of Process Control. — Kraków : Department of Process Control. AGH University of Science and Technology, 2015.
Additional information:

None