Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Surowce ceramiczne
Tok studiów:
2012/2013
Kod:
CCE-1-502-s
Wydział:
Inżynierii Materiałowej i Ceramiki
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Ceramika
Semestr:
5
Profil kształcenia:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma i tryb studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Osoba odpowiedzialna:
dr hab. inż. Galos Krzysztof (kgalos@agh.edu.pl)
Osoby prowadzące:
prof. dr hab. inż. Bahranowski Krzysztof (bahr@agh.edu.pl)
dr hab. inż. Rapacz-Kmita Alicja (kmita@agh.edu.pl)
dr inż. Wodnicka Krystyna (wodnicka@agh.edu.pl)
Krótka charakterystyka modułu

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Powiązania z EKK Sposób weryfikacji efektów kształcenia (forma zaliczeń)
Wiedza
M_W001 Ma wiedzę dotyczącą podstaw teoretycznych najważniejszych metody określania składu fazowego surowców (mikroskopia w świetle przechodzącym, dyfraktometria rentgenowska, analiza termiczna). CE1A_W07, CE1A_W08 Egzamin
M_W002 Zna źródła pozyskiwania surowców dla najważniejszych krajowych technologii ceramicznych CE1A_W08 Egzamin,
Kolokwium
M_W003 Zna wymagania jakościowe stawiane surowcom dla najważniejszych krajowych technologii ceramicznych CE1A_W08 Egzamin,
Kolokwium
M_W004 Zna źródła i parametry jakościowe surowców odpadowych stosowanych w technologiach ceramicznych CE1A_W08 Egzamin
M_W005 Umie wymienić i scharakteryzować klasyfikacje i główne minerały skał magmowych i osadowych CE1A_W08 Egzamin
Umiejętności
M_U001 Potrafi podać kierunki wykorzystania surowca na podstawie jego parametrów jakościowych CE1A_U08 Egzamin
M_U002 Potrafi zidentyfikować najważniejsze minerały skałotwórcze pod mikroskopem CE1A_U08 Kolokwium
M_U003 Potrafi określić skład fazowy surowca ceramicznego na podstawie dyfraktogramu rentgenowskiego CE1A_U08 Kolokwium
M_U004 Potrafi określić skład fazowy surowca ceramicznego na podstawie termogramu DTA/TG CE1A_U08 Kolokwium
Kompetencje społeczne
M_K001 Pogłębia swoją wiedzę korzystając z dodatkowych źródeł wiedzy CE1A_K01 Egzamin,
Kolokwium
M_K002 Potrafi myśleć i działać w sposób kreatywny CE1A_K07 Egzamin,
Kolokwium
Matryca efektów kształcenia w odniesieniu do form zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Forma zajęć
Wykład
Ćwicz. audyt.
Ćwicz. lab.
Ćwicz. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt.
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Inne
E-learning
Wiedza
M_W001 Ma wiedzę dotyczącą podstaw teoretycznych najważniejszych metody określania składu fazowego surowców (mikroskopia w świetle przechodzącym, dyfraktometria rentgenowska, analiza termiczna). + - - - - - - - - - -
M_W002 Zna źródła pozyskiwania surowców dla najważniejszych krajowych technologii ceramicznych + - + - - - - - - - -
M_W003 Zna wymagania jakościowe stawiane surowcom dla najważniejszych krajowych technologii ceramicznych + - + - - - - - - - -
M_W004 Zna źródła i parametry jakościowe surowców odpadowych stosowanych w technologiach ceramicznych + - - - - - - - - - -
M_W005 Umie wymienić i scharakteryzować klasyfikacje i główne minerały skał magmowych i osadowych + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Potrafi podać kierunki wykorzystania surowca na podstawie jego parametrów jakościowych + - - - - - - - - - -
M_U002 Potrafi zidentyfikować najważniejsze minerały skałotwórcze pod mikroskopem - - + - - - - - - - -
M_U003 Potrafi określić skład fazowy surowca ceramicznego na podstawie dyfraktogramu rentgenowskiego - - + - - - - - - - -
M_U004 Potrafi określić skład fazowy surowca ceramicznego na podstawie termogramu DTA/TG - - + - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Pogłębia swoją wiedzę korzystając z dodatkowych źródeł wiedzy + - + - - - - - - - -
M_K002 Potrafi myśleć i działać w sposób kreatywny + - + - - - - - - - -
Treść modułu zajęć (program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład:
Przedmiot ma na celu zaznajomienie studenta z najważniejszymi surowcami stosowanymi w technologiach ceramicznych oraz ich właściwościami

Program wykładów:
1.Wykład wprowadzający. Podstawowe definicje i klasyfikacje. Źródła surowców. Minerały. Skały. Kopaliny mineralne i ich złoża. Metody pozyskiwania surowców
2.Wykład wprowadzający cd.
3.Metody badań surowców
4.Surowce krzemionkowe
5.Surowce skaleniowe i pokrewne
6.Surowce ilaste ceramiki szlachetnej i technicznej
7.Surowce ilaste ceramiki budowlanej
8.Surowce boksytowe i andaluzytowe
9.Surowce węglanowe wapniowe
10.Surowce dolomitowe, magnezytowe i magnezjowe
11.Surowce magnezowe krzemianowe
12.Surowce siarczanowe
13.Grafit. Surowce cyrkonowe. Surowce chromitowe
14.Surowce wtórne i odpadowe
15.Surowce wtórne i odpadowe cd. Podsumowanie

Ćwiczenia laboratoryjne:

Program zajęć laboratoryjnych:
LABORATORIUM 1
Zajęcia wprowadzające. Minerały i skały. Obserwacje skał magmowych, metamorficznych i osadowych.

Celem zajęć laboratoryjnych nr 2-6 jest zapoznanie się z podstawowymi metodami badań minerałów, skał, surowców mineralnych i chemicznych w zakresie oznaczania ich składu fazowego i ziarnowego.
LABORATORIUM 2-3
Analiza mikroskopowa w świetle przechodzącym:
·właściwości optyczne faz mineralnych i syntetycznych jako podstawa ich identyfikacji mikroskopowej,
·zapoznanie się z budową i obsługą mikroskopu,
·obserwacje wybranych cech diagnostycznych faz mineralnych i syntetycznych (barwa własna w płytce cienkiej, pleochroizm, pokrój ziaren, relief, ślady płaszczyzn łupliwości, izo- i anizotropia właściwości optycznych, barwy interferencyjne, ściemnianie światła, zbliźniaczenia).
LABORATORIUM 4
Analiza rentgenograficzna:
·zasada metody ze szczególnym uwzględnieniem metody proszkowej DSH
·identyfikacja składu fazowego wybranego surowca ilastego na podstawie jego dyfraktogramu rentgenowskiego,
LABORATORIUM 5
Analiza termiczna:
·zasada grupy metod termicznych
·identyfikacja składu fazowego wybranego surowca ilastego i węglanowego na podstawie termogramu DTA/TG
Analiza granulometryczna:
·omówienie metod oznaczania składu ziarnowego ze szczególnym uwzględnieniem metod sedymentacyjnych (analizator Sedigraph 5100)
·analiza krzywej kumulacyjnej wybranego surowca ilastego
LABORATORIUM 6
I kolokwium – sprawdzian praktyczny:
·identyfikacja wybranych faz w analizie mikroskopowej,
·identyfikacja składu fazowego wybranego surowca na podstawie jego dyfraktogramu rentgenowskiego,
·identyfikacja składu fazowego wybranego surowca na podstawie termogramu DTA/TG,
·określenie udziału wybranych frakcji ziarnowych na podstawie krzywej kumulacyjnej

Celem zajęć laboratoryjnych nr 7-15 jest omówienie wybranych surowców mineralnych i chemicznych ze zwróceniem uwagi na:
·celowość stosowania określonego surowca dla potrzeb danej technologii ceramicznej,
·wymagania poszczególnych dziedzin przemysłu,
·zależności pomiędzy składem mineralnym i chemicznym, teksturą i strukturą surowca a właściwościami technologicznymi,
·występowanie surowców i zakres ich przeróbki mechanicznej.

LABORATORIUM 7
Surowce krzemionkowe dla ceramiki szlachetnej i przemysłu materiałów ogniotrwałych
·opis makroskopowy zwięzłych surowców krzemionkowych (kwarc żyłowy, kwarcyty krystaliczne i cementowe, chalcedonity, łupki kwarcytowe)
·opis mikroskopowy zwięzłych surowców krzemionkowych (kwarc żyłowy, kwarcyty krystaliczne i cementowe, chalcedonity, łupki kwarcytowe)
LABORATORIUM 8
Surowce krzemionkowe dla przemysłu szklarskiego
·opis makroskopowy piasków szklarskich
·identyfikacja minerałów ciężkich w piaskach szklarskich metodą mikroskopową
Surowce boksytowe i pokrewne dla przemysłu materiałów ogniotrwałych
·opis makroskopowy boksytów surowych i kalcynowanych oraz koncentratów andaluzytowych
·opis mikroskopowy boksytów surowych i kalcynowanych
·analiza rentgenograficzna boksytu surowego
LABORATORIUM 9
Surowce skaleniowe i skaleniowo-kwarcowe dla przemysłu ceramiki szlachetnej i technicznej oraz przemysłu szklarskiego
·opis makroskopowy surowców skaleniowych i skaleniowo-kwarcowych
·opis mikroskopowy surowców skaleniowych i skaleniowo-kwarcowych
Bazalty i gabra jako surowce do produkcji wełny mineralnej i leizny kamiennej
·opis makroskopowy bazaltów i gabr
·opis makroskopowy bazaltów i gabr
LABORATORIUM 10
Surowce ilaste ceramiki szlachetnej i technicznej – kaoliny i iły kaolinitowe
·opis makroskopowy kaolinów, iłów biało wypalających się, ogniotrwałych i kamionkowych
·analiza rentgenograficzna wybranego iłu biało wypalającego się
·analiza termiczna wybranego iłu biało wypalającego się
·analiza granulometryczna wybranego iłu biało wypalającego się
LABORATORIUM 11
Surowce ilaste ceramiki budowlanej
·opis makroskopowy poszczególnych odmian iłów ceramiki budowlanej
·analiza rentgenograficzna wybranego iłu ceramiki budowlanej
LABORATORIUM 12
Węglanowe surowce wapniowe dla przemysłu szklarskiego i materiałów wiążących (klinkier cementowy, cement, wapno)
·opis makroskopowy wapieni różnych odmian oraz skał pokrewnych (margiel, kreda pisząca)
·opis mikroskopowy wapieni różnych odmian oraz skał pokrewnych (margiel, kreda pisząca)
·analiza termiczna wybranego margla
Siarczanowe surowce wapniowe naturalne (gipsy i anhydryty) oraz syntetyczne (desulfogipsy, fosfogipsy) dla przemysłu materiałów wiążących i do produkcji wyrobów gipsowych (spoiwa, płyty)
·opis makroskopowy gipsów, anhydrytów, desulfogipsów i fosfogipsów
·opis mikroskopowy gipsów i anhydrytów
LABORATORIUM 13
II kolokwium – sprawdzian teoretyczny:
·udzielenie odpowiedzi na 9 spośród 30 podanych wcześniej pytań
LABORATORIUM 14
Węglanowe surowce magnezowe dla przemysłu materiałów ogniotrwałych i szklarskiego
·opis makroskopowy magnezytów krystalicznych i zbitych, dolomitów i marmurów dolomitowych oraz klinkierów magnezytowych i magnezjowych
·opis mikroskopowy magnezytów krystalicznych i zbitych, dolomitów i marmurów dolomitowych
Krzemianowe surowce magnezowe – surowce oliwinowe, serpentynity, surowce talkowe
·opis makroskopowy surowców oliwinowych, serpentynitu i surowców talkowych
·opis mikroskopowy surowców oliwinowych, serpentynitu i surowców talkowych
LABORATORIUM 15
Surowce cyrkonowe dla przemysłu materiałów ogniotrwałych i płytek ceramicznych
·opis makroskopowy i mikroskopowy koncentratów cyrkonu
Zaliczenie

Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 150 godz
Punkty ECTS za moduł 5 ECTS
Udział w wykładach 30 godz
Udział w ćwiczeniach laboratoryjnych 30 godz
Przygotowanie do zajęć 9 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 79 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Pozostałe informacje
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena końcowa = 0,66 * ocena z egzaminu + 0,34 * ocena z zaliczenia

Wymagania wstępne i dodatkowe:

Znajomość podstaw chemii nieorganicznej, chemii krzemianów oraz podstaw technologii ceramicznych

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Literatura podstawowa:
Wyszomirski P., Galos K., 2007 – Surowce mineralne i chemiczne przemysłu ceramicznego. Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne AGH. Kraków 2007.
Literatura uzupełniająca:
Bolewski A., Budkiewicz M., Wyszomirski P. – Surowce ceramiczne. Wydawnictwa Geologiczne. Warszawa 1991.
Manecki A., Muszyński M. (red.) – Przewodnik do petrografii. Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne AGH. Kraków 2007.
Bolewski A., Kubisz J., Manecki A., Żabiński W., 1990 – Mineralogia ogólna. Wyd. Geol. Warszawa.
Bolewski A., Żabiński W. (red.), 1988 – Metody badań minerałów i skał. Wyd. Geol. Warszawa.

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Nie podano dodatkowych publikacji

Informacje dodatkowe:

1.Udział studentów na wszystkich zajęciach laboratoryjnych jest obowiązkowy.
2.Warunkiem uzyskania zaliczenia przedmiotu jest:
a.aktywność studenta oceniona na podstawie obecności na zajęciach laboratoryjnych i wykładach,
b.zaliczenie kolokwiów obejmujących materiał z zajęć laboratoryjnych i wykładów.
3.Nieusprawiedliwione nie przystąpienie do kolokwium jest równoznaczne z uzyskaniem oceny niedostatecznej. Podstawą do usprawiedliwienia nieobecności może być choroba udokumentowana zaświadczeniem lekarskim lub inny, odpowiednio umotywowany, przypadek losowy. W takim przypadku student jest zobowiązany do przystąpienia do kolokwium w późniejszym terminie uzgodnionym z prowadzącym zajęcia laboratoryjne.
4.Zaliczenia zajęć laboratoryjnych i wpisu do indeksu dokonuje prowadzący te zajęcia.
5.Zaliczenie może być przepisane, w przypadku studenta powtarzającego rok, jedynie w przypadku, gdy ocena na zaliczenie to co najmniej ponad dostateczny (3,5).
6.Egzamin odbywa się w formie pisemnej i ustnej. Egzamin pisemny trwa 90 minut, w czasie których należy udzielić obszernych odpowiedzi na 5 pytań z zakresu tematyki wykładów i zajęć laboratoryjnych. Osoby, które otrzymały z egzaminu pisemnego notę 2,5 (-dst) celem uzyskania oceny pozytywnej są dodatkowo egzaminowane ustnie.
7.Nieusprawiedliwione nie przystąpienie do egzaminu jest równoznaczne z uzyskaniem oceny niedostatecznej. Podstawą do usprawiedliwienia nieobecności może być choroba udokumentowana zaświadczeniem lekarskim lub inny, odpowiednio umotywowany i zgłoszony wcześniej przypadek losowy.
8.Studentów obowiązuje dbałość o wyposażenie niezbędne do prowadzenia zajęć laboratoryjnych (mikroskopy, skrypty, preparaty mikroskopowe, eksponaty makroskopowe i in.). Stwierdzone szkody w tym zakresie będą naprawiane i usuwane na koszt studenta.