Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Etnografia i folklorystyka
Tok studiów:
2012/2013
Kod:
HKL-1-205-s
Wydział:
Humanistyczny
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Kulturoznawstwo
Semestr:
2
Profil kształcenia:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma i tryb studiów:
Stacjonarne
Osoba odpowiedzialna:
dr Machowska Magdalena (magdalena.etno@tlen.pl)
Osoby prowadzące:
Krótka charakterystyka modułu

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Powiązania z EKK Sposób weryfikacji efektów kształcenia (forma zaliczeń)
Wiedza
M_W001 W ramach wykładów nabywa wiedzę na temat koncepcji teoretycznych, metodologii oraz terminologii właściwej dla etnografii i folklorystyki w perspektywie historycznej i współczesnej i ich znaczenia w dzisiejszym kulturoznawstwie KL1A_W09, KL1A_W04, KL1A_W01, KL1A_W06, KL1A_W07 Aktywność na zajęciach,
Egzamin
M_W002 Zna i rozumie znaczenie refleksji etnograficznej i folklorystycznej i ich wpływu na kształt obecnej kultury i przemian jakie się w dokonują współcześnie w udziale i tworzeniu kultury. KL1A_W11 Aktywność na zajęciach,
Egzamin
Umiejętności
M_U001 Potrafi dokonać interpretacji tekstu z dziedziny nauk humanistycznych i społecznych i w oparciu o nią zabierać głos w dyskusji, która jest analizą współczesnej kultury. KL1A_U05, KL1A_U12, KL1A_U03 Aktywność na zajęciach,
Egzamin
M_U002 Potrafi posługiwać się terminologią właściwą dla etnografii i folklorystyki w stopniu pozwalającym na formułowanie samodzielnych opinii i wypowiedzi. KL1A_U05, KL1A_U08 Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Odpowiedź ustna
Kompetencje społeczne
M_K001 Ma świadomość znaczenia refleksji humanistycznej i społecznej dla rozumienia procesów i przemian zachodzący we współczesnych społeczeństwach i jest aktywnym uczestnikiem życia kulturalnego. KL1A_K07, KL1A_K09 Aktywność na zajęciach,
Egzamin
Matryca efektów kształcenia w odniesieniu do form zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Forma zajęć
Wykład
Ćwicz. audyt.
Ćwicz. lab.
Ćwicz. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt.
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Inne
E-learning
Wiedza
M_W001 W ramach wykładów nabywa wiedzę na temat koncepcji teoretycznych, metodologii oraz terminologii właściwej dla etnografii i folklorystyki w perspektywie historycznej i współczesnej i ich znaczenia w dzisiejszym kulturoznawstwie + + - - - - - - - - -
M_W002 Zna i rozumie znaczenie refleksji etnograficznej i folklorystycznej i ich wpływu na kształt obecnej kultury i przemian jakie się w dokonują współcześnie w udziale i tworzeniu kultury. + + - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Potrafi dokonać interpretacji tekstu z dziedziny nauk humanistycznych i społecznych i w oparciu o nią zabierać głos w dyskusji, która jest analizą współczesnej kultury. + + - - - - - - - - -
M_U002 Potrafi posługiwać się terminologią właściwą dla etnografii i folklorystyki w stopniu pozwalającym na formułowanie samodzielnych opinii i wypowiedzi. + + - - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Ma świadomość znaczenia refleksji humanistycznej i społecznej dla rozumienia procesów i przemian zachodzący we współczesnych społeczeństwach i jest aktywnym uczestnikiem życia kulturalnego. + + - - - - - - - - -
Treść modułu zajęć (program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład:
Etnografia i folklorystyka

Ludowa wizja świata.
Obrzędy rodzinne.
Obrzęd weselny.
Obrzędy pogrzebowe.
Cykl obrzędów dorocznych. Święta doroczne. Cykl obrzędowy karnawału.
Cykl Bożego Narodzenia Okres świąteczny: Wigilia Bożego Narodzenia,
Dzień Św. Szczepana, Nowy Rok, Święto Trzech Króli.
Grupy kolędnicze – w tym pokazanie tradycji lokalnej: rola obrzędowa kolędników.
Obrzędy zaduszne.
Cykl obrzędów Wielkanocnych i cykl wiosenny i Wielkanocny.
Pieczywo obrzędowe: symbolika.

Terminy: obrzęd, rytuał, obyczaj, zwyczaj, tradycja-ustalenie zakresu pojęć w toku polemik.

Folklorystyka
Folklorystyka i jej miejsce wśród nauk. Polska folklorystyka dzisiaj.
O banalizacji obrzędu i jej badaniu (na przykładzie obrzędu weselnego).Organizacja i funkcja przestrzeni obrzędowej. Wesele jako tekst folkloru.
Tradycyjne inscenizacje obrzędowe: bożonarodzeniowe i noworoczne.
Tradycyjne rytuały i współczesne ceremonie. Słowo w rytuale i ceremonii (udzielanie dóbr za pomocą słowa czyli o rytuale błogosławieństw w kulturze ludowej).
Współczesny folklor słowny (legendy miejskie, bajki magiczne, kawały, graffiti etc.).
O niektórych współczesnych przesądach.
Folklorowe prawidła kodowania znaczeń ( na przykładzie przysłów).
Kategoria narracji i jej zastosowanie we współczesnych tekstach folkloru słownego.

Ćwiczenia audytoryjne:
Etnografia i folklorystyka

I. J. i R. Tomiccy, Drzewo życia. Ludowa wizja świata i człowieka, r. Wiedza o budowie kosmosu, Warszawa 1975, s. 66-93.
oraz
I. L. Stomma, Antropologia kultury wsi polskiej XIX w., r. Izolacja świadomościowa, Tablice Mendelejewa, Łódź 2002, s. 160-245.

II. K. Dobrowolski, Chłopska kultura tradycyjna [w:] Studia nad życiem społecznym i kulturą, Wrocław 1966, s. 76-108.
II. W. Pawluczuk, Światopogląd jednostki w warunkach rozpadu społeczności tradycyjnej, Warszawa 1972, r. Światopogląd jednostki w tradycyjnej społeczności terytorialnej.
III. I. Turnau, Ubiór jako znak, „Lud” 1985, t. 70, s. 67-83.
III. L. Mróz, Analiza formalna i znaczeniowa ubioru Cyganów, „Polska sztuka Ludowa” 1982, nr 1-4.
IV. M. Charyton, Szeptuchy-tradycja żywa. Współcześni uzdrowiciele ludowi na Podlasiu, [w:] Nie czas chorować? Zdrowie, choroba i leczenie w perspektywie antropologii medycznej, red. D. Penkala-Gawęcka, Poznań 2010, s. 119-140.
IV. M. Charyton, Oblicza chorób ludowych w kulturze podlaskich Białorusinów, [w:] Białorusini-historia i kultura, red. J. Jurkiewicz, Szreniawa 2010, s. 61-74.
V. K. Dadak-Kozicka, Folklor sztuką życia: u źródeł antropologii muzyki, Warszawa 1996.
V. I. Kuźma, Religijność w polskim ujęciu antropologicznym [w:] Współczesna religijność kobiet. Antropologia doświadczenia, Wrocław 2008, s. 173-182.
V. J. Olędzki, Świadomość mirakularna, „PSL. Konteksty” 1989, nr 3, s. 147-157.
VI. J. Tokarska-Bakir, „Wieszanie Judasza” czyli tematy żydowskie dzisiaj,[w:] Rzeczy mgliste. Eseje i studia, Sejny 2004, s. 73-94.
VI. Z. Benedyktowicz, Kategoria „swój-obcy’” i rekonstrukcja obrazu „obcego” w kulturze ludowej [w:] Portrety „obcego”. Od stereotypu do symbolu, Kraków 2000, s. 121-192.
VII. W. Ong, Nieco o psychodynamice oralności [w:] Oralność i piśmienność. Słowo poddane technologii, Lublin 1992, s. 55-112.
VII. A. Dundes, Literatura oralna, „Literatura Ludowa” 1977, nr 4/5.
VIII. Cz. Robotycki, Etnografia wobec kultury współczesnej, r. Schematy biografii twórców ludowych, Kraków 1992.
VIII. J. Olędzki, Pacierze Szczypawki, „Polska Sztuka Ludowa” 1976, nr 1, s.29-42.

Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 102 godz
Punkty ECTS za moduł 4 ECTS
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 30 godz
Przygotowanie do zajęć 25 godz
Udział w wykładach 30 godz
Udział w ćwiczeniach audytoryjnych 15 godz
Pozostałe informacje
Sposób obliczania oceny końcowej:

Forma zaliczenia: kolokwium z lektur, egzamin pisemny.

Wymagania wstępne i dodatkowe:

Nie podano wymagań wstępnych lub dodatkowych.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Literatura obowiązkowa:
J. Bartmiński, Folklor – język – poetyka, Wrocław 1990.
red. J. Bartmiński, M. Jasińska-Wojtkowska, Folklor – Sacrum – Religia, Lublin 1995.
red. M. Biernacka, M. Frankowska, W. Paprocka, Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, t.1., t. 2., Wrocław 1976, 1981.
A. Brzozowska-Krajka, Symbolika dobowego cyklu powszedniego w polskim folklorze tradycyjnym, Lublin 1994.
D. Czubala, Współczesne legendy miejskie, Katowice 1993.
R. Godula, Od Mikołaja do Trzech Króli. O roli daru w obrzędzie, Kraków 1994.
P. Kowalski, Leksykon. Znaki świata. Omen – przesąd – znaczenie, Wrocław-Warszawa 1998.
P. Kowalski, Współczesny folklor i folklorystyka. O przedmiocie poznania w dzisiejszych badaniach folklorystycznych, Wrocław 1990.
Red. Z . Staszak, Słownik etnologiczny. Terminy ogólne, Poznań 1987.
L. Stomma, Antropologia kultury wsi polskiej XIX wieku, Warszawa 1986.
J. i R. Tomiccy, Drzewo życia. Ludowa wizja świata i człowieka, Warszawa 1975.
A. Zadrożyńska, Powtarzać czas początku, cz. 1: O świętowaniu dorocznych świąt w Polsce, Warszawa 1985.
A. Zadrożyńska, Powtarzać czas początku, cz.2: O polskiej tradycji obrzędów ludzkiego życia, Warszawa 1988.
A. Zadrożyńska, Wyrzeczysko. O świętowaniu w Polsce,
K. Żygulski, Święto i kultura: święta dawne i nowe: rozważania socjologa, Warszawa 1981.

Literatura uzupełniająca:
T. Barannik, Od obrzędu do teatru obrzędowego, Warszawa 2002.
D. Benedyktowicz, Z. Benedyktowicz, Dom w tradycji ludowej, Wrocław 1992.
S. Czernik, Trzy zorze dziewicze. Wśród zamawiań i zaklęć, Łódź 1984.
A. Engelking, Klątwa. Rzecz o magii słowa, Wrocław 2000.
Etnologia polska między ludoznawstwem a antropologią, Poznań 1995.
A. Fischer, Zwyczaje pogrzebowe ludu polskiego, Lwów 1921.
red. M. Frankowska, Historia etnografii polskiej, Wrocław 1973.
R. Gross, Dlaczego czerwień jest barwą miłości, Warszawa 1990.
G. Jahoda, Psychologia przesądu, Warszawa 1971.
J. Kolbuszewski, „Z głębokim żalem…” O współczesnej nekrologii, Wrocław 1997.
red. D. Simonides, Folklorystyka. Dylematy i perspektywy, Opole 1995.
R. Sulima, Folklor i literatura, Warszawa 1976.
K. Łeńska-Bąk, Pokarmy i jedzenie w kulturze: tabu, dieta, symbol, Opole 2007.
K. Łeńska –Bąk, Sól ziemi, Wrocław 2002.
P. Kowalski, Chleb nasz powszedni: o pieczywie obrzędowym, magii, literackich obrazach i opiniach dietetyków, Wrocław 2000.
P. Kowalski, Samotność i wspólnota: inskrypcje w przestrzeni współczesnego życia, Opole 1993.
I. Kubiak, K. Kubiak, Chleb w tradycji ludowej, Warszawa 1981.
A. Kutrzeba-Pojanarowa, Kultura ludowa i jej badacze. Mit i rzeczywistość, Warszawa1977.
P. Lorie, Przesądy. Księga wiedzy dawnej, Warszawa 1993.
M. Olejarczyk, Kultura użytkowania ubioru codziennego na polskiej wsi, 1981.
J. L. Pełka, Rytuały, obrzędy, święta, Warszawa 1989.
I. Skoczek, Zwyczaje, obyczaje, obrzędy, 1986.

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Nie podano dodatkowych publikacji

Informacje dodatkowe:

Brak