Module also offered within study programmes:
General information:
Name:
Mineralogy
Course of study:
2015/2016
Code:
BGG-1-310-s
Faculty of:
Geology, Geophysics and Environmental Protection
Study level:
First-cycle studies
Specialty:
-
Field of study:
Mining and Geology
Semester:
3
Profile of education:
Academic (A)
Lecture language:
Polish
Form and type of study:
Full-time studies
Course homepage:
 
Responsible teacher:
dr hab. inż. Pieczka Adam (pieczka@agh.edu.pl)
Academic teachers:
dr inż. Chwastek Marzena (marzena@geolog.geol.agh.edu.pl)
dr Dudek Krzysztof (kadudek@agh.edu.pl)
dr hab. inż. Dumańska-Słowik Magdalena (dumanska@agh.edu.pl)
dr hab. inż. Gołębiowska Bożena (goleb@agh.edu.pl)
dr inż. Marszałek Mariola (mmarszal@agh.edu.pl)
dr hab. inż. Pieczka Adam (pieczka@agh.edu.pl)
dr inż. Czerny Jerzy (jmczerny@netnalea.com)
Module summary

Description of learning outcomes for module
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Connections with FLO Method of learning outcomes verification (form of completion)
Social competence
M_K001 Potrafi pracować indywidualnie i w zespole przyjmując w nim różne role i podejmując różne zadania GG1A_K01 Test
Skills
M_U001 Potrafi scharakteryzować makro-, i mikroskopowo minerały skałotwórcze skał osadowych (węglany, siarczany, fosforany, chlorki, krzemiany), zna ich klasyfikacje i wzory chemiczne GG1A_U03 Examination,
Test
M_U002 Umie zakwalifikować minerał do klasy i układu krystalograficznego na podstawie wyznaczonej symetrii kryształu. GG1A_W06, GG1A_U03 Test
M_U003 Potrafi opisać cechy fizyczne minerału i podać ich uwarunkowania strukturalne. GG1A_W06, GG1A_U03 Test
Knowledge
M_W001 Zna podstawowe pojęcia dotyczące minerału, kryształu, struktury i budowy wewnętrznej. GG1A_W06 Examination,
Test
M_W002 Zna podstawy krystalochemii: wiązania chemiczne, promienie jonowe, polaryzacja, koordynacja, izomorfizm, polimorfizm GG1A_W06 Examination
M_W003 Potrafi opisać i rozpoznać podstawowe minerały kruszcowe Cu, Zn, Pb, Fe, As, Al, Cr, Mn, S, Ni; zna ich występowanie w Polce; potrafi podać ich skład chemiczny GG1A_W06, GG1A_U03 Examination,
Test
M_W004 Zna zasadę działania mikroskopu polaryzacyjnego, potrafi samodzielnie go obsługiwać znając tok badań mikroskopowych. GG1A_W06, GG1A_U03 Test
M_W005 Potrafi scharakteryzować makro-, i mikroskopowo minerały skałotwórcze skał magmowych (krzemiany i glinokrzemiany), zna ich klasyfikacje i wzory chemiczne GG1A_W06, GG1A_U03 Examination,
Test
M_W006 Potrafi scharakteryzować makro-, i mikroskopowo minerały skałotwórcze skał metamorficznych, zna ich klasyfikacje i wzory chemiczne GG1A_W06, GG1A_U03, GG1A_W07 Examination,
Test
M_W007 Potrafi dokonać wyboru właściwej metody identyfikacji minerałów i dalszej jego charakterystyki GG1A_W07 Test,
Report,
Examination
FLO matrix in relation to forms of classes
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Form of classes
Lecture
Audit. classes
Lab. classes
Project classes
Conv. seminar
Seminar classes
Pract. classes
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Others
E-learning
Social competence
M_K001 Potrafi pracować indywidualnie i w zespole przyjmując w nim różne role i podejmując różne zadania + - + - - - - - - - -
Skills
M_U001 Potrafi scharakteryzować makro-, i mikroskopowo minerały skałotwórcze skał osadowych (węglany, siarczany, fosforany, chlorki, krzemiany), zna ich klasyfikacje i wzory chemiczne + - + - - - - - - - -
M_U002 Umie zakwalifikować minerał do klasy i układu krystalograficznego na podstawie wyznaczonej symetrii kryształu. + - + - - - - - - - -
M_U003 Potrafi opisać cechy fizyczne minerału i podać ich uwarunkowania strukturalne. + - + - - - - - - - -
Knowledge
M_W001 Zna podstawowe pojęcia dotyczące minerału, kryształu, struktury i budowy wewnętrznej. + - - - - - - - - - -
M_W002 Zna podstawy krystalochemii: wiązania chemiczne, promienie jonowe, polaryzacja, koordynacja, izomorfizm, polimorfizm + - - - - - - - - - -
M_W003 Potrafi opisać i rozpoznać podstawowe minerały kruszcowe Cu, Zn, Pb, Fe, As, Al, Cr, Mn, S, Ni; zna ich występowanie w Polce; potrafi podać ich skład chemiczny + + + - - - - - - - -
M_W004 Zna zasadę działania mikroskopu polaryzacyjnego, potrafi samodzielnie go obsługiwać znając tok badań mikroskopowych. + - + - - - - - - - -
M_W005 Potrafi scharakteryzować makro-, i mikroskopowo minerały skałotwórcze skał magmowych (krzemiany i glinokrzemiany), zna ich klasyfikacje i wzory chemiczne + - + - - - - - - - -
M_W006 Potrafi scharakteryzować makro-, i mikroskopowo minerały skałotwórcze skał metamorficznych, zna ich klasyfikacje i wzory chemiczne + - + - - - - - - - -
M_W007 Potrafi dokonać wyboru właściwej metody identyfikacji minerałów i dalszej jego charakterystyki + + + - - - - - - - -
Module content
Lectures:

Krystalografia geometryczna: minerał, kryształ, substancja mineralna, symetria postaci zewnętrznej, klasa i układ krystalograficzny. Projekcja stereograficzna (3h).
Prawa krystalograficzne. Wskaźniki Millera. Kryształy idealne a kryształy rzeczywiste – defekty sieciowe (2h).
Zarys krystalochemii: budowa atomu, krystalochemia metali przejściowych, wiązania w kryształach (2h).
Izomorfizm i polimorfizm. Rola wody w minerałach. Wzór empiryczny i strukturalny minerału (2h).
Własności fizyczne minerałów (2h).
Charakterystyka optyczna kryształów. Polaryzacja światła (1h).
Mikroskopy polaryzacyjne do światła przechodzącego i odbitego, tok badań mikroskopowych w świetle przechodzącym (2h).
Klasyfikacje podstawowych minerałów skałotwórczych (4h)
Rudy żelaza, dodatków stopowych stali, metali kolorowych, szlachetnych, kruchych, lekkich oraz rudy U i rudy S i ich występowanie w Polsce (4h).
Problem barwy minerałów (2h).
Metody identyfikacji ciał krystalicznych: mikroskopia SEM, mikrosonda elektronowa, met. dyfrakcyjne, spektroskopowe i termiczne (3h).
Mineralogia jako nauka – organizacja nauk mineralogicznych w kraju i na płaszczyźnie międzynarodowej (1).

Laboratory classes:

Krystalografia geometryczna – układ krystalograficzny i wskaźniki ścian.
Mikroskop polaryzacyjny – budowa i zasady obsługi. Tok badań mikroskopowych. Własności optyczne minerałów. Systematyka, własności optyczne, rozpoznawanie makro-, i mikroskopowe podstawowych krzemianów i glinokrzemianów: oliwinów, granatów, cyrkonu, tytanitu, piroksenów, amfiboli, mik, min. ilastych, glaukonitu i chlorytów, kwarcu, chalcedonu, skaleni i skaleniowców oraz opalu. Systematyka, własności optyczne, rozpoznawanie makro-, i mikroskopowe minerałów węglanowych, siarczanowych, fosforanowych, chlorkowych i goethytu. Ćwiczenia w rozpoznawaniu mikroskopowym minerałów skałotwórczych.
Dyfraktometria rentgenowskia. Pokaz aparatury w pracowni dyfraktometrii rentgenowskiej. Analiza dyfraktogramów próbki mono-, i polimineralnej przy użyciu programu XRAYAN. Samodzielna interpretacja.
Analizy termiczne. Samodzielna interpretacja termogramu, opis procesów fizycznych i reakcji chemicznych zachodzących w trakcie analizy.
Mikroskopia elektronowa (SEM) wraz z mikroanalizą EDS. Wizyta w pracowni SEM EDS – pokaz aparatury.

Auditorium classes:

Krystalografia geometryczna – symetria, elementy symetrii, klasa i układ krystalograficzny.
Własności fizyczne minerałów. Opis i makroskopowe rozpoznawanie wybranych minerałów kruszcowych i rud polimineralnych: Fe, Zn, Pb, Cu, As, Cr, Mn, Ni, Al, S. Przykłady polimorfizmu.
Mikroskop polaryzacyjny – budowa i zasady obsługi. Tok badań mikroskopowych. Własności optyczne minerałów. Systematyka, własności optyczne, rozpoznawanie makro-, i mikroskopowe podstawowych krzemianów i glinokrzemianów: oliwinów, granatów, cyrkonu, tytanitu, piroksenów, amfiboli, mik, min. ilastych, glaukonitu i chlorytów, kwarcu, chalcedonu, skaleni i skaleniowców oraz opalu. Systematyka, własności optyczne, rozpoznawanie makro-, i mikroskopowe minerałów węglanowych, siarczanowych, fosforanowych, chlorkowych i goethytu.
Dyfraktometria rentgenowskia. Przedstawienie podstaw teoretycznych metody, zastosowania i ograniczenia. Program do identyfikacji faz X-Rayan.
Metody termiczne: termiczna analiza różnicowa (DTA), termograwimetria (TG). Podtawy fizyczne metody. Najważniejsze reakcje i przemiany zachodzące w trakcie ogrzewania wybranych substancji naturalnych.
Mikroskopia elektronowa (SEM) wraz z mikroanalizą EDS. Budowa i zasady działania mikroskopu scanningowego wraz z spektrometrem EDS. Preparatyka, zastosowania i ograniczenia metody.

Student workload (ECTS credits balance)
Student activity form Student workload
Summary student workload 149 h
Module ECTS credits 5 ECTS
Participation in lectures 28 h
Participation in laboratory classes 28 h
Participation in auditorium classes 14 h
Preparation for classes 30 h
Realization of independently performed tasks 45 h
Examination or Final test 4 h
Additional information
Method of calculating the final grade:

Ocena końcowa = 0,5*ocena z egzaminu + 0,5*ocena z zaliczenia

Prerequisites and additional requirements:

Znajomość podstaw chemii oraz fizyki.
Terminy zaliczenia zajęć audytoryjnych i laboratoryjnych:
- I termin: koniec semestru,
- II termin zaliczenia (I termin poprawkowy) – w dniu I terminu egzaminu,
- III termin zaliczenia (II i ostatni termin poprawkowy) – w dniu II terminu egzaminu.

Recommended literature and teaching resources:

Bolewski A., Manecki A. – Rozpoznawanie minerałów. WG 1990.
Kubisz J., Żabiński W. – Materiały do ćwiczeń z mineralogii. Skrypt AGH.
Bolewski A., Kubisz J., Manecki A., Żabiński W. – Mineralogia ogólna. WG W-wa 1990.
Bolewski A., Manecki A. – Mineralogia szczegółowa. PAE W-wa. 1993.
Borkowska M., Smulikowski K. – Minerały skałotwórcze. WG 1973.
Deer W.A., Howie R.A., Zussman J. – An introduction to the Rock-Forming Minerals. London. 1992.
Wenk H-R., Bulakh A. – Minerals, their construction and origin. Cambridge 2003
MacKenzie W.S., Donaldson C.H., Guilford C. – Atlas of Rock-Forming Minerals in Thin Sections Longman.
Bolewski A., Manecki A. – Metody badań minerałów i skał.

Scientific publications of module course instructors related to the topic of the module:

Pieczka, A., Gołębiowska, B., Parafiniuk, J. (2009): Conditions of formation of polymetallic mineralization in the eastern envelope of the Karkonosze granite – the case of Rędziny. Can. Mineral. 47, 765–786. 20 pkt

Gołębiowska, B., Pieczka, A., Rzepa, G., Matyszkiewicz, J., Krajewski, M., (2010): Iodargyrite from Zalas (Cracow area, Poland) as an indicator of Oligocene-Miocene aridity in Central Europe. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 296, 1-2, pp. 130-137. 35 pkt

Pieczka, A., Gołębiowska, B. (2012): Cuprobismutite homologues in granitic pegmatites from Szklarska Poręba, Karkonosze massif, southwestern Poland. Can. Mineral vol. 50/2, 313-324. 20 pkt

Gołębiowska, B., Pieczka, A., Parafiniuk, J. (2012): Substitution of Bi for Sb and As in minerals of the tetrahedrite series from Rędziny, Lower Silesia, southwesteren Poland. Canadian Mineralogist, vol. 50/2, 267-279. 20 pkt

Włodek, A., Grochowina A., Gołębiowska B., Pieczka A., (2015): A phosphate-bearing pegmatite from Lutomia and its relationships to other pegmatites of the Góry Sowie Block, southwestern Poland. Journal of Geosciences, 60 (2015), 45–72. 15 pkt

Jacek Wachowiak, Adam PIECZKA (2012): Congolite and trembathite from the Kłodawa salt mine, Central Poland: records of the thermal history of the parental salt dome The Canadian Mineralogist, vol. 50 no. 5, s. 1387–1399.

Additional information:

None