Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Przemysł naftowy a środowisko
Tok studiów:
2015/2016
Kod:
BGG-1-509-s
Wydział:
Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Górnictwo i Geologia
Semestr:
5
Profil kształcenia:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma i tryb studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Osoba odpowiedzialna:
dr hab. inż. Sechman Henryk (sechman@agh.edu.pl)
Osoby prowadzące:
dr hab. inż. Sechman Henryk (sechman@agh.edu.pl)
mgr inż. Góra Adrianna (agora@agh.edu.pl)
dr inż. Twaróg Anna (twarog@agh.edu.pl)
Krótka charakterystyka modułu

Wiedza n/t rozwoju, znaczenia, i wpływu na środowisko przemysłu naftowego. Działania proekologiczne w rafinerii, gazowni i bazie paliw. Modelowanie komputerowe i badanie wybranych skażeń środowiska.

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Powiązania z EKK Sposób weryfikacji efektów kształcenia (forma zaliczeń)
Wiedza
M_W001 Student ma wiedze z zakresu ogólnych informacji związanych z funkcjonowaniem przemysłu naftowego GG1A_W22, GG1A_W13 Kolokwium
M_W002 Student ma wiedzę na temat zagrożeń dla środowiska wynikających z działalności przemysłu naftowego GG1A_K04, GG1A_W13 Kolokwium
Umiejętności
M_U003 Student ma wiedzę i potrafi ocenić rozwiązania proekologiczne stosowane w przemyśle naftowym GG1A_U16 Kolokwium
M_U004 Student umie zastosować odpowiednią metodykę poboru próbki powietrza atmosferycznego GG1A_U02, GG1A_W23 Praca wykonana w ramach praktyki ,
Wykonanie ćwiczeń
M_U005 Student umie wykonać analizę sumy lotnych związków organicznych oraz zna podstawy chromatografii gazowej GG1A_W03 Wykonanie ćwiczeń laboratoryjnych
M_U006 Student potrafi opracować statystycznie wyniki badań i przygotować tekst zawierający ich omówienie GG1A_U10, GG1A_U01 Wykonanie ćwiczeń laboratoryjnych
Matryca efektów kształcenia w odniesieniu do form zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Forma zajęć
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Inne
E-learning
Wiedza
M_W001 Student ma wiedze z zakresu ogólnych informacji związanych z funkcjonowaniem przemysłu naftowego + - - - - - - - - - -
M_W002 Student ma wiedzę na temat zagrożeń dla środowiska wynikających z działalności przemysłu naftowego + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U003 Student ma wiedzę i potrafi ocenić rozwiązania proekologiczne stosowane w przemyśle naftowym - - - - - - + - - - -
M_U004 Student umie zastosować odpowiednią metodykę poboru próbki powietrza atmosferycznego - - + - - - - - - - -
M_U005 Student umie wykonać analizę sumy lotnych związków organicznych oraz zna podstawy chromatografii gazowej - - + - - - - - - - -
M_U006 Student potrafi opracować statystycznie wyniki badań i przygotować tekst zawierający ich omówienie - - - - - - + - - - -
Treść modułu zajęć (program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład:

Wyjaśnienie pojęcia „przemysł naftowy”. Historia przemysłu naftowego. Charakterystyka przemysłu naftowego w Polsce (1h). Działalność przemysłu naftowego w świetle obowiązujących w Polsce i Unii Europejskiej aktów prawnych dotyczących ochrony środowiska (1h). Zagrożenia dla środowiska wynikające z działalności przemysłu naftowego: prace poszukiwawcze – badania sejsmiczne i prace wiertnicze (3h), eksploatacja złóż ropy naftowej i gazu ziemnego (2h), transport i magazynowanie ropy naftowej i gazu ziemnego (2h), przeróbka węglowodorów – przemysł rafineryjny i petrochemiczny (2h), dystrybucja paliw płynnych (1h), utylizacja zużytych produktów naftowych (1h). Negatywne oddziaływanie ropy naftowej i gazu ziemnego oraz ropopochodnych na środowisko (1h). Działania na rzecz minimalizacji potencjalnych zagrożeń dla środowiska (1h).

Ćwiczenia laboratoryjne:

Skażenia środowiska przez węglowodory, sposoby zapobiegania, metodyka wykrywania i sposoby ich likwidacji (4h). Stosując odpowiednie oprogramowanie student potrafi określić strefy zagrożenia dla ludności w przypadku awaryjnych uwolnień substancji ropopochodnych (4h). Próbki środowiskowe i sposoby ich poboru (2h). Instrumentalne sposoby analizy próbek gazowych (1h). Metodyka oznaczania sumy związków organicznych w powietrzu (1h). Budowa, zasada działania i sposób kalibracji przenośnego analizatora lotnych substancji organicznych MocroFID (2h). Analiza pobranych próbek pod kątem zawartości sumy węglowodorów gazowych za pomocą analizatora MicroFID (2h). Budowa chromatografu gazowego (2h). Metodyka chromatograficznego rozdziału węglowodorów gazowych (2h). Sposoby kalibracji analizatora (2h). Rozdział chromatograficzny pobranych próbek powietrza atmosferycznego (2h). Charakterystyka statystyczna stężeń sumy węglowodorów gazowych pomierzonych za pomocą przenośnego analizatora lotnych substancji organicznych MicroFID i metodą chromatografii gazowej oraz analiza wzajemnych relacji i zależności i wynikające stąd wnioski (4h). Budowa i zasada działania przenośnego analizatora strumienia emisji gazów (2).

Zajęcia praktyczne:

Rozwiązania proekologiczne w przemyśle rafineryjno-petrochemicznym na przykładzie Rafinerii Trzebinia – (5h). Działalność przemysłu gazowniczego na przykładzie Karpackiej Spółki Gazowniczej, Oddział Zakład Gazowniczy Kraków (4h). Zagrożenia dla środowiska wynikające z magazynowania ropopochodnych na przykładzie Bazy Magazynowej nr 81 w Olszanicy k/Krakowa (5h).

Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 180 godz
Punkty ECTS za moduł 7 ECTS
Udział w wykładach 15 godz
Udział w zajęciach praktycznych 15 godz
Udział w ćwiczeniach laboratoryjnych 30 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 45 godz
Przygotowanie do zajęć 30 godz
Wykonanie projektu 20 godz
Przygotowanie sprawozdania, pracy pisemnej, prezentacji, itp. 20 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 5 godz
Pozostałe informacje
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena końcowa = 0,4*ocena z wykładów + 0,4*ocena zaliczenia ćwiczeń laboratoryjnych + 0,2 ocena zajęć praktycznych

Ocena końcowa może być wystawiona tylko pod warunkiem uzyskania pozytywnej oceny z kolokwium z wykładów, ćwiczeń laboratoryjnych i zajęć praktycznych.

Wymagania wstępne i dodatkowe:
  • Znajomość podstaw chemii organicznej.
  • Znajomość podstawowych narzędzi statystycznych.
  • Podstawowa znajomość programu Microsoft Excel
Zalecana literatura i pomoce naukowe:
  1. Kaczmarek T., (2006). Czy ropa rządzi Światem. Oficyna Wydawnicza Branta, Warszawa.
  2. Wolwowicz R. (red.), (1994). Historia polskiego przemysłu naftowego: praca zbiorowa. T. 1, Brzozów, Kraków, Muzeum Regionalne PTTK.
  3. Molenda J., Steczko K. (2000). Ochrona środowiska w gazownictwie i wykorzystaniu gazu. WNT, Warszawa.
  4. Surygała J. (red.) (2001). Ropa naftowa a środowisko przyrodnicze. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej. Wrocław.
  5. Witkiewicz Z., Hepter J. (2001). Chromatografia gazowa. Wyd. Naukowo-Techniczne, Warszawa.
  6. Namieśnik J., Łukasiak, J., Jamrógiewicz Z., 1995. Pobieranie próbek środowiskowych do analizy. Wyd. Naukowe PWN.
Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

1. Korus A., Kotarba M, Sechman H, Lasa J. 1997. Metan w atmosferze ziemskiej: Udział Polski Południowej w emisji metanu do atmosfery. In: Buszewski B. (Ed.) Chromatografia i inne techniki separacyjne w eko analityce. Wyd.Uniwerstetu Mikołaja Kopernika, Toruń 1997, 191-197.
2. Dzieniewicz M., Sechman H., Górecki W. 1999. Measurements of soil gas migration around gas wells. P583 Ext. Abstr. 61th EAGE Conf. and Technical Exhibition, Helsinki, Finland, 7-11 June 1999.
3. Kotarba M., Dzieniewicz M, Korus A., Sechman H., Kominowski K., Winnicki A., Trentowski J., Gogolewska A. 1999. Zagrożenia gazowe w strefie przypowierzchniowej związane z likwidacją kopalń wałbrzyskich w dolnośląskim zagłębiu węglowym” Konferencja SITG pt. „Doświadczenia w likwidacji zakładów górniczych”, Wałbrzych-Książ, maj 1999.
4. Kotarba M.J., Dzieniewicz M., Korus A., Sechman H., Gogolewska A., Grzybek I., Kominowski K., Płonka A. 2001. Zagrożenie gazowe metanem i ditlenkiem węgla w przypowierzchniowej strefie zabudowanego obszaru środkowej części wałbrzyskiego Okręgu Węglowego związane z likwidacją kopalń. in: Kotarba M.J., ed.: Przemiany środowiska naturalnego a ekorozwój, Wyd. – Towarzystwo Badania Przemian Środowiska „GEOSFERA”, 185-209.
5. Dzieniewicz M., Sechman H., Górecki W. 2001. Kontrola szczelności podziemnych magazynów gazu w świetle powierzchniowych badań geochemicznych. Mat. Konf.: „Nauki o Ziemi w badaniach podstawowych, złożowych i ochronie środowiska na progu XXI w.” Jubileusz 50-lecia WGGiOŚ, Kraków, 28-29. czerwca 2001
6. Dzieniewicz M., Sechman H., Kotarba M.J., Korus A. 2002. Distribution of methane and carbon dioxide contents in the near-surface zone along 23 geological cross-sections of the Wałbrzych Coal District. Chapter 7 in: Kotarba M.J. (Ed.): Gas hazard in the near-surface zone of the Wałbrzych Coal District caused by coal mine closure: geological and geochemical controls. Society of Research on Environmental Changes “GEOSPHERE”, Kraków, 79-94.
7. Dzieniewicz M., Sechman H., Kotarba M.J., Korus A. 2002. Surface geochemical surveing of methane and carbon dioxide in the selected areas of the Wałbrzych Coal District. Chapter 8 in: Kotarba M.J. (Ed.): Gas hazard in the near-surface zone of the Wałbrzych Coal District caused by coal mine closure: geological and geochemical controls. Society of Research on Environmental Changes “GEOSPHERE”, Kraków, 95-106.
8. Dzieniewicz M., Sechman H., Kotarba M.J., Korus A. 2002. Periodical changes of methane and carbon dioxide contents in the near-surface zone along the selected four geological cross-sections of in the Wałbrzych Coal District. Chapter 9 in: Kotarba M.J. (Ed.): Gas hazard in the near-surface zone of the Wałbrzych Coal District caused by coal mine closure: geological and geochemical controls. Society of Research on Environmental Changes “GEOSPHERE”, Kraków, 107-136.
9. Sechman H., Dzieniewicz M., Kotarba M.J. 2002. Depth changes in methane and carbon dioxide contents in the near-surface zone of the Wałbrzych Coal District. Chapter 10 in: Kotarba M.J. (Ed.): Gas hazard in the near-surface zone of the Wałbrzych Coal District caused by coal mine closure: geological and geochemical controls. Society of Research on Environmental Changes “GEOSPHERE”, Kraków, 137-152.
10. Korus A., Kotarba M.J., Dzieniewicz M., Sechman H. 2002. Evaluation of methane and carbon dioxide flux from Upper Carboniferous coal-bearing strata to near-surface zone in the Wałbrzych Coal District. Chapter 12 in: Kotarba M.J. (Ed.): Gas hazard in the near-surface zone of the Wałbrzych Coal District caused by coal mine closure: geological and geochemical controls. Society of Research on Environmental Changes “GEOSPHERE”, Kraków, 2002, 175-188.
11. Kotarba M.J., Dzieniewicz M., Korus A., Sechman H., Kominowski K. Gogolewska A., Grzybek J. 2002. Mechanism of coalbed gas flux and prediction of gas hazard in the near-surface zone of the Wałbrzych Coal Sub-basin. Chapter 13 in: Kotarba M.J. (Ed.): Gas hazard in the near-surface zone of the Wałbrzych Coal District caused by coal mine closure: geological and geochemical controls. Society of Research on Environmental Changes “GEOSPHERE”, Kraków, 189-212
12. Sechman H., Dzieniewicz M., Kotarba M.J., Korus A. 2006. Criteria of gas hazard assessment in the areas of closed mines of the Wałbrzych Coal District, Southwestern Poland. W: Near surface 2006, 12th European meeting of environmental and engineering geophysics : 4–6 September 2006, P010, s. [1–5], EAGE European Association of Geoscientists & Engineers, Helsinki, Finland.
13. Sechman H., Dzieniewicz M., Górecki W. 2006. Wykorzystanie powierzchniowych badań geochemicznych do oceny szczelności naftowych otworów wiertniczych. Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie, WUG – Katowice, 6, 36–38.
14. Sechman H., Dzieniewicz M., Górecki W. 2006. Wykorzystanie powierzchniowych badań geochemicznych do oceny szczelności naftowych otworów wiertniczych. // W: Warsztaty Górnicze z cyklu ,,Zagrożenia naturalne w górnictwie’’ : materiały sympozjum : sesja okolicznościowa: Rozwiązania inżynierskie i badania naukowe dla ograniczenia zagrożeń naturalnych w górnictwie : Kraków–Tomaszowice, 12–14 czerwca 2006, Wydawnictwo IGSMiE PAN, Sympozja i Konferencje, 67, 369–382.
15. Dzieniewicz M., Korus A., Kotarba M.J., Sechman H., Fiszer J. 2006. Zastosowanie powierzchniowych badań geochemicznych do oceny zagrożenia gazowego na obszarach zlikwidowanych kopalń Dolnośląskiego Zagłębia Węglowego. Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie, WUG – Katowice, 6, 38–40.
16. Dzieniewicz M., Korus A., Kotarba M.J., Sechman H., Fiszer J. 2006. Zastosowanie powierzchniowych badań geochemicznych do oceny zagrożenia gazowego na obszarach zlikwidowanych kopalń Dolnośląskiego Zagłębia Węglowego. W: Warsztaty Górnicze z cyklu ,,Zagrożenia naturalne w górnictwie’’ : materiały sympozjum : sesja okolicznościowa: Rozwiązania inżynierskie i badania naukowe dla ograniczenia zagrożeń naturalnych w górnictwie, Kraków–Tomaszowice, 12–14 czerwca 2006, Wydawnictwo IGSMiE PAN, Sympozja i Konferencje, 67, 109–126.
17. Dzieniewicz M., Sechman H., Górecki W. 2009. Badanie składu gazów glebowych – przykłady zastosowań w prospekcji naftowej i ochronie środowiska. Geologia – kwartalnik AGH, t. 35 z. 2/1 s. 129–137.
18. Sechman H., Dzieniewicz M., 2009. Pomiary emisji metanu w wybranych rejonach polskich Karpat zewnętrznych. Geologia – kwartalnik AGH, 35, 4, 129-153.
19. Sechman H., Mościcki J. W., Dzieniewicz M. 2013. Pollution of near-surface zone in the vicinity of gas wells. Geoderma, 197-198, 193-204.
20. Sechman H., Kotarba M.J., Fiszer J., Dzieniewicz M. 2013. Distribution of methane and carbon dioxide concentrations in the near-surface zone and their genetic characterization at the abandoned “Nowa Ruda” coal mine (Lower Silesian Coal Basin, SW Poland). International Journal of Coal Geology, 116-117, 1-16.
21. Guzy P., Sechman H., Dzieniewicz M., Izydor G., 2014. Ocena możliwości zastosowania przenośnego analizatora sumy lotnych związków organicznych w powierzchniowych badaniach geochemicznych. Nafta Gaz, 70, 9, 574–583.
22. Twaróg A., Guzy P., Sechman H. 2015. Optymalizacja techniki dozowania próbki gazu do przenośnego analizatora lotnych substancji organicznych MicroFID . Wiadomości Naftowe i Gazownicze, 18, 6, 9–13.
23. Sechman H., Dzieniewicz M., Kotarba M.J., Guzy P., Konieczyńska M., Lipińska O. 2015. Wyniki powierzchniowych badań geochemicznych w rejonie odwiertów ukierunkowanych na poszukiwanie i udostępnienie gazu ze złóż niekonwencjonalnych. Przegląd Górniczy, t. 71 nr 10, s. 68–80.
24. Sechman H., Dzieniewicz M., Kotarba M.J., Guzy P., Konieczyńska M., Lipińska O. 2015. Wyniki powierzchniowych badań geochemicznych w rejonie odwiertów ukierunkowanych na poszukiwanie i udostępnienie gazu ze złóż niekonwencjonalnych. Konferencja z cyklu „Budownictwo i górnictwo” [Dokument elektroniczny]: [Wpływ eksploatacji górniczej na środowisko: Kraków 24–26 czerwca 2015]
25. Twaróg A., Guzy P., Sechman H., 2016. Comparison of methods to measure the fluxes of methane and carbon dioxide. W: 9th GeoSymposium of young researchers Silesia 2016 : Kroczyce, 31.08–02.09.2016, ISBN: 978-83-934005-9-1. — S. 57.
26. Twaróg A., Guzy P., Sechman H., 2016. Measurement of methane flux in the selected area of the Polish Outer Carpathians – preliminary research. Geology, Geophysics & Environment, vol. 42 no. 1, s. 135–136.
27. Sechman H., Kuśmierek J., Machowski G., Guzy P., Dzieniewicz M. 2016. Surface geochemical anomalies in the vicinity of the Wańkowa oil field (SE Polish Carpathians). Annales Societatis Geologorum Poloniae, vol. 86 iss. 2, s. 219–235.
28. Guzy P., Sechman H., Machowski G. 2016. The influence of tectonics on the microseepage of hydrocarbons from subsurface accumulations : case study from Polish outer Carpathians (SE Poland). W: 9th GeoSymposium of young researchers Silesia 2016 : Kroczyce, 31.08–02.09.2016, ISBN: 978-83-934005-9-1. — S. 33.
29. Guzy P., Twaróg A., Sechman H., Dzieniewicz M., 2016. Wstępna analiza wyników powierzchniowych badań geochemicznych w rejonie Krosno–Besko (koncesja PGNiG S. A.: „Sobniów–Kombornia–Rogi”). W: Geopetrol 2016 : współpraca nauki i przemysłu w rozwoju poszukiwań i eksploatacji złóż węglowodorów : Zakopane, 19–22.09.2016, ISBN: 978-83-65649-14-0. — S. 133–136.

Informacje dodatkowe:

Zasady zaliczania treści podawanych na wykładach:

  • uczestnictwo w wykładach nie jest obowiązkowe,
  • na końcu semestru przewidziane jest kolokwium zaliczeniowe z treści wykładów, w przypadku nieobecności lub oceny negatywnej student ma prawo do dwóch terminów poprawkowych zaliczania kolokwium – maksymalnie do 1 tygodnia od zakończenia semestru, poprawianie oceny niedostatecznej skutkuje otrzymaniem oceny 3,0 lub co najwyżej 3,5,
  • w przypadku co najmniej 90% frekwencji na wykładach pozytywna ocena z kolokwium z treści wykładów jest mnożona przez wskaźnik 1,1.

Zasady zaliczania ćwiczeń laboratoryjnych:

  • obowiązkowa obecność na zajęciach (jedna nieobecność nieusprawiedliwiona nie powoduje braku zaliczenia),
  • (K) – ocena z kolokwium z treści podawanych na ćw. laboratoryjnych, w przypadku nieobecności lub oceny negatywnej student ma prawo do dwóch terminów poprawkowych zaliczania kolokwium – maksymalnie do 2 tygodni od zakończenia semestru, poprawianie oceny niedostatecznej skutkuje otrzymaniem oceny 3,0 lub 3,5,
  • (S1) – ocena z wykonanego sprawozdania – chromatorgafia gazowa (zespoły 2 osobowe),
  • (S2) – ocena z wykonanego sprawozdania – badania emisji (zespoły 2 osobowe),
  • (S3) – ocena z wykonanego sprawozdania – badania analizatorem MicroFID (zespoły 2 osobowe),
  • (S4) – ocena z wykonanego sprawozdania – komputerowe modelowanie smugi zanieczyszczeń (zespoły 2 osobowe)

OCENA KOŃCOWA ĆW. LABORATORYJNYCH = (0,5*K) + (0,5*średnia(S1,S2,S3,S4))
(uzyskanie zaliczenia jest możliwe tylko w przypadku uzyskania WSZYSTKICH pozytywnych ocen cząstkowych).

Zasady zaliczania zajęć praktycznych:

  • obowiązkowa obecność na wszystkich zajęciach,
  • (S) – ocena z wykonanego sprawozdania (zespoły 3-4 osobowe),
  • (O) – ocena z odpowiedzi (wiedza n/t działalności obiektów przemysłu naftowego).

OCENA KOŃCOWA ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH = (0,5*S) + (0,5*O)