Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Hydrogeologia
Tok studiów:
2015/2016
Kod:
BIS-1-302-s
Wydział:
Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Inżynieria Środowiska
Semestr:
3
Profil kształcenia:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma i tryb studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Osoba odpowiedzialna:
dr hab. inż. Postawa Adam (postawa@agh.edu.pl)
Osoby prowadzące:
dr hab. inż. Postawa Adam (postawa@agh.edu.pl)
Krótka charakterystyka modułu

Moduł pozwala zrozumieć zjawiska związane z krążeniem wód podziemnych i zapoznaje studenta z metodami prowadzenia badań hydrogeologicznych i hydrochemicznych.

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Powiązania z EKK Sposób weryfikacji efektów kształcenia (forma zaliczeń)
Wiedza
M_W001 Ma podstawową wiedzę pochodzeniu wód podziemnych i kształtowaniu ich składu chemicznego oraz systematyce wód podziemnych IS1A_W21 Egzamin
M_W002 Zna i rozumie terminologię stosowaną w hydrogeologii oraz potrafi ją wykorzystywać IS1A_U12, IS1A_W21 Aktywność na zajęciach,
Egzamin
M_W003 Zna podstawowe prawa ruchu wód podziemnych oraz podstawowe metody ujmowania i eksploatacji wód podziemnych IS1A_W11 Egzamin
M_W004 Zna podstawowe metody terenowych i laboratoryjnych badań hydrogeologicznych IS1A_U11, IS1A_W21 Egzamin
M_W005 Ma wiedzę na temat podstawowych parametrów hydrogeologicznych skał i metod ich wyznaczania IS1A_W21 Egzamin
M_W006 Ma podstawową wiedzę na temat metodyki opróbowania wód podziemnych IS1A_W21 Egzamin
M_W007 Ma podstawową wiedzę na temat hydrogeologii regionalnej Polski, Głównych zbiorników Wód Podziemnych, a także kartografii hydrogeologicznej IS1A_W21 Egzamin
Umiejętności
M_U001 Potrafi wykonywać podstawowe obliczenia przepływów w warstwie wodonośnej i dopływów do studni w prostych warunkach hydrogeologicznych IS1A_U07, IS1A_U11, IS1A_W21 Kolokwium,
Projekt
M_U002 Potrafi wykonać mapę hydrogeologiczną i przekrój hydrogeologiczny dla prostych warunków hydrogeologicznych; potrafi opracować wyniki analiz chemicznych próbek wód IS1A_U07, IS1A_U11, IS1A_W21 Projekt
Kompetencje społeczne
M_K001 Rozumie skutki działalności techniczno-inżynierskiej w środowisku naturalnym oraz ma świadomość odpowiedzialności za podejmowane decyzje w tym zakresie IS1A_K02 Projekt
Matryca efektów kształcenia w odniesieniu do form zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Forma zajęć
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Inne
E-learning
Wiedza
M_W001 Ma podstawową wiedzę pochodzeniu wód podziemnych i kształtowaniu ich składu chemicznego oraz systematyce wód podziemnych + - - + - - - - - - -
M_W002 Zna i rozumie terminologię stosowaną w hydrogeologii oraz potrafi ją wykorzystywać + - - + - - - - - - -
M_W003 Zna podstawowe prawa ruchu wód podziemnych oraz podstawowe metody ujmowania i eksploatacji wód podziemnych + - - + - - - - - - -
M_W004 Zna podstawowe metody terenowych i laboratoryjnych badań hydrogeologicznych + - - + - - - - - - -
M_W005 Ma wiedzę na temat podstawowych parametrów hydrogeologicznych skał i metod ich wyznaczania + - - + - - - - - - -
M_W006 Ma podstawową wiedzę na temat metodyki opróbowania wód podziemnych + - - - - - - - - - -
M_W007 Ma podstawową wiedzę na temat hydrogeologii regionalnej Polski, Głównych zbiorników Wód Podziemnych, a także kartografii hydrogeologicznej + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Potrafi wykonywać podstawowe obliczenia przepływów w warstwie wodonośnej i dopływów do studni w prostych warunkach hydrogeologicznych + - - + - - - - - - -
M_U002 Potrafi wykonać mapę hydrogeologiczną i przekrój hydrogeologiczny dla prostych warunków hydrogeologicznych; potrafi opracować wyniki analiz chemicznych próbek wód + - - + - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Rozumie skutki działalności techniczno-inżynierskiej w środowisku naturalnym oraz ma świadomość odpowiedzialności za podejmowane decyzje w tym zakresie + - - + - - - - - - -
Treść modułu zajęć (program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład:

Rola wody w przyrodzie, podstawowe definicje i klasyfikacje (2)
Pochodzenie wód podziemnych, warunki zasilania i krążenia wód podziemnych, obieg klimatyczny i litogeniczny, analiza paleohydrogeologiczna, systematyka wód podziemnych (2)
Bilans wodny, pomiar elementów bilansu wodnego. Zasoby wodne Polski, jako przykład bilansu dla obiegu klimatycznego (2).
Podstawowe właściwości hydrogeologiczne skał (2).
Wyznaczanie podstawowych parametrów hydrogeologicznych: współczynnik porowatości, współczynnik wodochłonności, współczynnik odsączalności (2)
Prawo filtracji. Metody wyznaczania współczynnika filtracji (2)
Obliczenia hydrogeologiczne (2)
Studnie i inne ujęcia wód podziemnych, obliczenia dopływów do studni, zasady konstruowania studni, metodyka prowadzenia próbnych pompowań i interpretacji ich wyników (2)
Metody polowych badań hydrogeologicznych – metody bezpośrednie: badanie źródeł, badanie warstw wodonośnych za pomocą otworów badawczych, studziennych i obserwacyjnych, badania w wyrobiskach górniczych (2).
Metody pośrednie w hydrogeologii: metody hydrologiczne, geofizyczne, wykorzystanie znaczników środowiskowych (2).
Ogólne wiadomości o składzie chemicznym wód naturalnych (2)
Normalna pionowa strefowość hydrogeochemiczna. Sposoby badania oraz przedstawienia składu chemicznego wód (2).
Źródła. Wody mineralne i lecznicze, wody termalne (2).
Regionalizacja hydrogeologiczna Polski. Główne Zbiorniki Wód Podziemnych (2).
Kartografia hydrogeologiczna (1).
Podstawowe przepisy prawne związane z wodami podziemnymi (1).

Ćwiczenia projektowe:

Pomiary i obliczenia wybranych składników bilansu wodnego (2). Określenie wielkości współczynnika filtracji na podstawie wyników badań laboratoryjnych (2). Uproszczone opracowanie wyników pomiarów hydrogeologicznych, konstrukcja mapy obszaru filtracji wód podziemnych i przekroju hydrogeologicznego (3). Podstawowe obliczenia jednoosiowego przepływu wód podziemnych dla warunków ustalonych w czasie (2). Obliczenia dopływów do studni w warunkach ustalonych (2). Interpretacja wyników próbnego pompowania w warunkach nieustalonych (2). Opracowanie i interpretacja wyników analizy chemicznej próbki wody (2).

Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 129 godz
Punkty ECTS za moduł 5 ECTS
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 42 godz
Udział w wykładach 28 godz
Udział w ćwiczeniach projektowych 14 godz
Przygotowanie do zajęć 15 godz
Wykonanie projektu 28 godz
Pozostałe informacje
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena końcowa = 0,5*ocena z egzaminu + 0,5* ocena z ćwiczeń

Wymagania wstępne i dodatkowe:

Znajomość geologii ogólnej, przygotowanie matematyczne i znajomość chemii na poziomie szkoły średniej.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Pazdro Z., Kozerski B. (1990) Hydrogeologia ogólna. Wyd. Geol. Warszawa.
Dowgiałło J., Kleczkowski A.S., Macioszczyk T., Różkowski A. [red] (2002) Słownik hydrogeologiczny. Wyd. PIG Warszawa
Paczyński B., Sadurski A. (2007) Hydrogeologia regionalna Polski. Wyd. PIG Warszawa
Macioszczyk A., Dobrzyński D. (2002) Hydrogeochemia strefy aktywnej wymiany wód podziemnych. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa
Dąbrowski S., Przybyłek J. (2005) Metodyka próbnych pompowań w dokumentowaniu zasobów wód podziemnych. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań.
Witczak S., Adamczyk A. (1995) Katalog wybranych fizycznych i chemicznych wskaźników zanieczyszczeń wód podziemnych i metod ich oznaczania. Biblioteka Monitoringu Środowiska Wyd. PIOŚ Warszawa.
Bajkiewicz-Grabowska E., Magnuszewski A., Mikulski Z. (1993): Hydrometria. Wyd. Nauk. PWN Warszawa.

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

A. J. Żurek, S. Witczak, M. Duliński, P. Wachniew, K. Różański, J. Kania, A. Postawa, J. Karczewski, W. J. Mościcki Quantification of anthropogenic impact on groundwater-dependent terrestrial ecosystem using geochemical and isotope tools combined with 3-D flow and transport modelling. Hydrology and Earth System Sciences ; ISSN 1027-5606. — 2015 vol. 19 no. 2, s. 1015–1033.
tekst: http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/19/1015/2015/hess-19-1015-2015.pdf
E. Kret, A. Kiecak, G. Malina, I. Nijenhuis, A. Postawa: Identification of TCE and PCE sorption and biodegradation parameters in a sandy aquifer for fate and transport modelling : batch and column studies. Environmental Science and Pollution Research ; ISSN 0944-1344. — 2015 vol. 22 iss. 13, s. 9877–9888. tekst: http://link.springer.com/content/pdf/10.1007%2Fs11356-015-4156-9.pdf
P. Wachniew, S. Witczak, A. Postawa, Jarosław Kania, Anna Żurek, Kazimierz Różański, Marek Duliński: Groundwater dependent ecosystems and man: conflicting groundwater uses. Geological Quarterly ; ISSN 1641-7291. — 2014 vol. 58 no. 4, s. 695–706.
J. Motyka, A. Postawa: Impact of Zn-Pb mining in the Olkusz ore district on the Permian aquifer (SW Poland). Environmental Science and Pollution Research; ISSN 0944-1344. — 2013 vol. 20 no. 11, s. 7582–7589.
A. Postawa, J. Jeż-Walkowiak, A. Pruss, K. Wątor: Arsen w wodach podziemnych okolic Lublina — Arsenic in groundwaters near Lublin / Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego = Geological Bulletin of the Polish Geological Institute ; ISSN 0867-6143. Hydrogeologia ; ISSN 1644-0870— Warszawa : PIG, 2011.

Informacje dodatkowe:

Wiedza i umiejętności zdobyte w ramach modułu zapewniają studentowi przygotowanie do prowadzenia badań naukowych w dziedzinie nauk technicznych w zakresie związanym z kierunkiem kształcenia Inżynieria Środowiska