Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Monitoring środowiska
Tok studiów:
2015/2016
Kod:
BOS-2-204-TO-s
Wydział:
Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska
Poziom studiów:
Studia II stopnia
Specjalność:
Techniki odnowy środowiska
Kierunek:
Ochrona Środowiska
Semestr:
2
Profil kształcenia:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma i tryb studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Osoba odpowiedzialna:
dr inż. Wardas-Lasoń Marta (mw@geol.agh.edu.pl)
Osoby prowadzące:
dr inż. Wardas-Lasoń 2 Marta (mw@geolog.geol.agh.edu.pl)
Krótka charakterystyka modułu

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Powiązania z EKK Sposób weryfikacji efektów kształcenia (forma zaliczeń)
Wiedza
M_W001 Student ma podstawową wiedzę dotyczącą metod oceny wyników badań monitoringowych, zwłaszcza Państwowego Monitoringu Środowiska. OS2A_W03, OS2A_W06, OS2A_W02, OS2A_W05, OS2A_W04 Egzamin
M_W002 Student zna metodykę pobierania reprezentatywnych próbek środowiskowych i metody referencyjne badań OS2A_W09 Kolokwium
M_W003 Student zna problemy stanu środowiska w Europie, Polsce, Małopolsce i Krakowie OS2A_W11 Projekt
Umiejętności
M_U001 Student ma umiejętność zaplanowania reprezentatywnego sposobu opróbowania środowiska OS2A_U03, OS2A_U02, OS2A_U01 Aktywność na zajęciach
M_U002 Student potrafi wskazać odpowiedni standard środowiskowy do oceny wyników badań monitoringowych OS2A_U04, OS2A_U09, OS2A_U03 Kolokwium
Kompetencje społeczne
M_K001 Student rozumie konieczność monitorowania środowiska, informowania społeczeństwa i decydentów o zanieczyszczeniu środowiska w celu reagowania by przywrócić jego dobry stan OS2A_K03 Aktywność na zajęciach,
Kolokwium,
Projekt
Matryca efektów kształcenia w odniesieniu do form zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Forma zajęć
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Inne
E-learning
Wiedza
M_W001 Student ma podstawową wiedzę dotyczącą metod oceny wyników badań monitoringowych, zwłaszcza Państwowego Monitoringu Środowiska. + - - - - - - - - - -
M_W002 Student zna metodykę pobierania reprezentatywnych próbek środowiskowych i metody referencyjne badań + - - - - - - - - - -
M_W003 Student zna problemy stanu środowiska w Europie, Polsce, Małopolsce i Krakowie - + - + - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Student ma umiejętność zaplanowania reprezentatywnego sposobu opróbowania środowiska - + - + - - - - - - -
M_U002 Student potrafi wskazać odpowiedni standard środowiskowy do oceny wyników badań monitoringowych - + - + - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Student rozumie konieczność monitorowania środowiska, informowania społeczeństwa i decydentów o zanieczyszczeniu środowiska w celu reagowania by przywrócić jego dobry stan - + - + - - - - - - -
Treść modułu zajęć (program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład:
Monitoring środowiska jako instrument kontroli i ochrony

1. Monitoring – instrument informacyjny ochrony środowiska, omówienie pozycji piśmienniczych dla MŚ
2. Monitoringi branżowe
3. Państwowy Monitoring Środowiska – prawny instrument ochrony środowiska – podstawa analiz, ocen i decyzji, organizacja i metody kontroli środowiska
4. Wykorzystywanie wyników monitoringu środowiska – model DPSIR
5. Monitoring hałasu i promieniowania niejonizującego, monitoring skażeń promieniotwórczych
6. Monitoring wód powierzchniowych wykorzystywanych jako źródło wody pitnej
7. Biomonitoring, metody biologiczne wykorzystywane w monitoringu środowiskowym
8. Monitoring lasów
9. Monitoring roślin i organizmów zwierzęcych
10. Zintegrowany Monitoring Środowiska Przyrodniczego
11. Monitoring ekologiczny
12. Monitoring zdrowia, żywności i płodów rolnych
13. Monitoring antropogenicznych krajobrazów

Ćwiczenia audytoryjne:
Reprezentatywność opróbowania w badanaich monitoringowych

Monitoring środowiska – zasady i metody pobierania próbek oraz ich analiza. Monitoring zanieczyszczeń; wprowadzanych do powietrza, wód, gleb, nagromadzenia i charakterystyki odpadów, jakości roślin, płodów rolnych i żywności. Metody monitorowania, systemy pomiarowo-alarmowe. Zdalne monitorowanie jakości środowiska. Opracowywanie prognoz krótkoterminowych zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego i wód powierzchniowych.
Zasady i sposób opróbowania w celu uzyskania reprezentatywnych próbek środowiskowych do oceny stanu/komponentu, na wybranych przykładach z listy, do omówienia lub przestudiowania w oparciu o BMŚ:
1. SO2, NO2, NOx, CO, C6H6, O3 w powietrzu
2. PM10, Pb, As, Cd, Ni i B(a)P w PM10
3. Opadu pyłu, kadmu i ołowiu
4. Aniony, kationy oraz metale ciężkie, azot ogólny i fosfor ogólny, pH oraz przewodność elektrolityczna właściwa w opadach atmosferycznych
5. Wody śródlądowe będące środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych
6. Wody wrażliwe na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych
7. Wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia
8. Jednolite części wód powierzchniowych
9. Jednolite części wód podziemnych
10. Stan ekologiczny i chemiczny jezior
11. Jakość zbiorników zaporowych i urobku
12. Zanieczyszczenia osadów rzecznych
13. Zanieczyszczenia osadów w jeziorach
14. Wody zakwalifikowane do celów rekreacyjnych i monitoring promieniowania jonizującego (grzyby), Ra w osadach i radon w obiektach historycznego górnictwa
15. Grunty terenów wokół zakładów przemysłowych
16. Grunty terenów wokół składowisk odpadów
17. Grunty terenów wzdłuż tras komunikacyjnych
18. Gleby pól uprawnych w gospodarstwach stosujących obornik lub gnojowicę
19. Grunty obszarów chronionych, w tym Natura 2000, monitoring mchów i porostów
20. Komunalne osady ściekowe
21. Zanieczyszczenie metalami kompostów
22. Monitoring metali ciężkich i pestycydów w żywności

Ćwiczenia projektowe:
Instukcja opróbowania

Wykonania instrukcji opróbowania (jednoosobowe projekty), w celu uzyskania reprezentatywnych próbek środowiskowych do oceny stanu/komponentu, w oparciu o problemy doczące konkretnego obszaru o ponadnormatywnym zanieczyszczeniu z rejonu Małopolski

Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 87 godz
Punkty ECTS za moduł 3 ECTS
Dodatkowe godziny kontaktowe z nauczycielem 44 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 3 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 10 godz
Przygotowanie do zajęć 15 godz
Wykonanie projektu 15 godz
Pozostałe informacje
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena z kolokwiów, aktywności na ćwiczeniach i projektu instrukcji metodyki opróbowania dla celów badań monitoringowych dotyczącej konkretnego problemu środowiskowego/komponentu z rejonu Małopolski, dwa zaliczone kolokwia, dwie kartkówki, zastosowanie obowiązującej wykładni prawnej. Średnia ważona z uzyskanych ocen (40% wykład, 60% ćwiczenia)
EGZAMIN (TEST) obejmujący zagadnienia teoretyczne dotyczące programu Państwowego Monitoringu Środowiska, zasad pobierania próbek środowiskowych, doboru wskaźników zanieczyszczenia, stosowania metod referencyjnych oznaczania wskaźników zanieczyszczenia, podstaw prawnych oceny wyników badań monitoringowych i sposobu postępowania w przypadku przekroczenia wartości dopuszczalnych standardów emisyjnych/imisyjnych dotyczących atmosfery, litosfery i hydrosfery
kolokwia pisemne obejmujące zasady reprezentatywności opróbowania i standaryzacji

Wymagania wstępne i dodatkowe:

Wymagane wiadomości z zakresu podstawowych zagadnień sozologii, ekologii, ochrony przyrody oraz standardów środowiskowych i instrumentów ochrony środowiska

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Wydawnictwa Biblioteki Monitoringu Środowiska;
Stan Środowiska w Polsce. Sygnały 2011
Pięcioletnia ocena jakości powietrza pod kątem jego zanieczyszczenia: SO2, NO2, NOx, CO, C6H6, O3, pyłem PM10 oraz As, Cd, Ni, Pb, BaP w województwie małopolskim
Ocena jakości wód w województwie małopolskim w 2008 roku
Raport o stanie środowiska w województwie małopolskim w 2010 roku(BMŚ)
Raport mozaikowy – województwo małopolskie w latach 2000-2006 (BMŚ)
http://www.krakow.pios.gov.pl
www.gios.gov.pl/
www.abc.com.pl/Prawo-Srodowisko
www.sejm.gov.pl/prawo/prawo.html
www.mos.gov.pl www.abc.com.pl

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Wardas, M; Pawlikowski, M; Szota, R; Czaplinski, T; Chrapkiewicz, D; Figiel, J, 2004. Seasonal changes of iron and manganese concentrations in sewage effluent from sediment well-traps in the city of Cracow[Sezonowe zmiany koncentracji zelaza i manganu w osadach dennych studzienek wodosciekowych na obszarze miasta Krakowa] Annales of National Institute of Hygiene/Roczniki Panstwowego Zakladu Higieny, T. 55, s. 233-239
Wardas, M; Pawlikowski, M; Gurda, M; Idzik, M; Jagla, A; Janas, J; Mosurek, J. 2002. Zn in sediments of water and wastewater management of Cracow. Zeszyty Naukowe Komitetu “Człowiek i Środowisko”. T. 33, s. 253-262.

Informacje dodatkowe:

odnalezienie wykładni prawnej obowiązującej, nawiązanie do krajowego i regionalnego Programu PMŚ i wytycznych GIOŚ – wykonanie instrukcji – znajomość problemów środowiskowych Polski, zwłaszcza Małopolski, umiejętność wskazania przykładów historycznych i obecnych obszarów zagrożenia/katastrofy/klęski ekologicznej w Polsce i na świecie – obszarów o ponadnormatywnym skażeniu w Małopolsce.