Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Meteorologia i klimatologia
Tok studiów:
2015/2016
Kod:
BOS-1-106-s
Wydział:
Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Ochrona Środowiska
Semestr:
1
Profil kształcenia:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma i tryb studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Osoba odpowiedzialna:
prof. dr hab. inż. Krąpiec Marek (mkrapiec@agh.edu.pl)
Osoby prowadzące:
prof. dr hab. inż. Krąpiec Marek (mkrapiec@agh.edu.pl)
Krótka charakterystyka modułu

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Powiązania z EKK Sposób weryfikacji efektów kształcenia (forma zaliczeń)
Wiedza
M_W001 Student ma wiedzę o atmosferze i przebiegającej w niej procesach OS1A_W10, OS1A_W05, OS1A_W02, OS1A_U02, OS1A_W11, OS1A_U03 Kolokwium
M_W002 Student ma wiedzę w zakresie zasad i celów obserwacji meteorologicznych OS1A_W13, OS1A_W02, OS1A_W01, OS1A_U02, OS1A_U03, OS1A_W09 Kolokwium
M_W003 Student ma wiedzę na temat roli poszczególnych czynników klimatotwórczych i klimatów Ziemi OS1A_W14, OS1A_U11, OS1A_W01, OS1A_W11 Kolokwium,
Referat
Umiejętności
M_U001 Student ma umiejętność prowadzenia obserwacji podstawowych elementów meteorologicznych oraz opracowania danych klimatologicznych OS1A_U09, OS1A_W05, OS1A_W02, OS1A_W11, OS1A_W08 Projekt
M_U002 Student ma umiejętność interpretacji wybranych sytuacji synoptycznych oraz informacji o warunkach klimatycznych i ich zmianach OS1A_W13, OS1A_W02, OS1A_W01, OS1A_U13, OS1A_W08 Projekt
Kompetencje społeczne
M_K001 Student potrafi pracować w grupie, analizować wyniki badań i wykazuje umiejętność poprawnego wnioskowania na podstawie dostępnych danych. OS1A_K02, OS1A_U01, OS1A_U09 Sprawozdanie
Matryca efektów kształcenia w odniesieniu do form zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Forma zajęć
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Inne
E-learning
Wiedza
M_W001 Student ma wiedzę o atmosferze i przebiegającej w niej procesach + + - + - - - - - - -
M_W002 Student ma wiedzę w zakresie zasad i celów obserwacji meteorologicznych + + - - - - - - - - -
M_W003 Student ma wiedzę na temat roli poszczególnych czynników klimatotwórczych i klimatów Ziemi + + - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Student ma umiejętność prowadzenia obserwacji podstawowych elementów meteorologicznych oraz opracowania danych klimatologicznych - - - + - - - - - - -
M_U002 Student ma umiejętność interpretacji wybranych sytuacji synoptycznych oraz informacji o warunkach klimatycznych i ich zmianach - - - + - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Student potrafi pracować w grupie, analizować wyniki badań i wykazuje umiejętność poprawnego wnioskowania na podstawie dostępnych danych. - - - + - - - - - - -
Treść modułu zajęć (program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład:

WYKŁADY
1. Przedmiot i zadania meteorologii i klimatologii (definicja pogody i klimatu). Historia obserwacji meteorologicznych w przeszłości (2 h)
2. Skład i budowa pionowa atmosfery (Ozon w atmosferze ziemskiej, dziura ozonowa; Dwutlenek węgla a efekt cieplarniany; Zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego). Masy powietrza i ich klasyfikacje (2 h)

3. Promieniowanie Słońca, Ziemi i atmosfery (Podstawowe prawa promieniowania; Promieniowanie słoneczne bezpośrednie, całkowite; Pochłanianie i rozpraszanie promieniowania słonecznego w atmosferze; Pochłanianie i odbijanie promieniowania słonecznego przez powierzchnię Ziemi; Promieniowanie powierzchni Ziemi i atmosfery; Bilans promieniowania powierzchni Ziemi) (2 h)

4. Temperatura gleby. Czynniki kształtujące stosunki termiczne w glebie: pojemność cieplna właściwa i objętościowa, przewodnictwo cieplne i temperaturowe w gruncie; Rozchodzenie się ciepła w głąb gruntu (prawa Fouriera); Typy pionowych rozkładów temperatury w glebie; Dobowe i roczne przebiegi temperatury powierzchni czynnej; Bilans cieplny powierzchni Ziemi i układu Ziemia-atmosfera (1 h)

5. Temperatura powietrza. Procesy wymiany ciepła między podłożem i atmosferą oraz w atmosferze: procesy adiabatyczne i stany równowagi w atmosferze; Dobowy i roczny przebieg temperatury powietrza w różnych strefach geograficznych (2 h)

6. Woda w atmosferze ziemskiej. Właściwości, zasoby i krążenie wody w przyrodzie; Para wodna w atmosferze, wilgotność powietrza atmosferycznego; Dobowy i roczny przebieg prężności pary wodnej i wilgotności względnej; Zmiany wilgotności z wysokością; Kondensacja pary wodnej w atmosferze i jej produkty przy powierzchni ziemi i w swobodnej atmosferze (chmury); Rodzaje chmur (Międzynarodowa klasyfikacja chmur) i ich powstawanie, zachmurzenie i usłonecznienie (przebieg dobowy i roczny); Opady atmosferyczne: rodzaje, powstawanie, sztuczne opady. Dobowy i roczny przebieg opadów (3 h)

7. Pole ciśnienia i wiatr. Definicja ciśnienia atmosferycznego i jednostki; Zmiany ciśnienia wraz z wysokością; Mapy powierzchni izobarycznych (mapy topografii barycznej); Poziome i pionowe gradienty ciśnienia; Rodzaje układów barycznych; Zmiany dobowe i roczne ciśnienia; Wiatr i siły kształtujące wiatr (gradient baryczny, siła Coriolisa, odśrodkowa, tarcia); Rodzaje wiatrów (wiatr geostroficzny i gradientowy); Dobowy przebieg prędkości i kierunku wiatru (2 h)

8. Fronty główne (klimatologiczne) i wtórne (atmosferyczne) – geneza i rozwój. Rodzaje frontów klimatologicznych i atmosferycznych i ich charakterystyka; Powstawanie i rozwój niżów barycznych z frontami atmosferycznymi; Pogoda w niżu i wyżu (2 h)

9. Cyrkulacja atmosfery. Schemat ogólnej cyrkulacji atmosfery na kuli ziemskiej; Strefowość w rozkładzie ciśnienia atmosferycznego i wiatru; Geograficzny rozkład ciśnienia. Centra działania atmosfery; Przeważające kierunki wiatrów; Cyrkulacja międzyzwrotnikowa; El Nino i La Nina; Cyrkulacja powietrza w szerokościach pozazwrotnikowych; Monsuny zwrotnikowe i pozazwrotnikow; Cyklony tropikalne i trąby powietrzne: geneza i obszary występowania; Wiatry lokalne (2 h)

10. Procesy i geograficzne czynniki klimatotwórcze (2 h)

11. Rozkład przestrzenny temperatury na kuli ziemskiej (2 h)

12. Rozkład przestrzenny wilgotności, zachmurzenia i opadów na kuli ziemskiej (2 h)

13. Klasyfikacja klimatów. Klimaty Ziemi (klasyfikacja Köppena, klasyfikacja klimatów Alisowa, klasyfikacja klimatów Okołowicza) (2 h)

14. Antropogeniczne uwarunkowania zmian klimatycznych, zanieczyszczenia a klimat (2 h)

15. Klimat w przeszłości geologicznej i historycznej, globalne zmiany klimatu (2 h)

Ćwiczenia audytoryjne:

Ćw. Audytoryjne:
1. Meteorologiczne i klimatologiczne materiały źródłowe. Organizacja służby meteorologicznej, stacja meteorologiczna i przyrządy pomiarowe. Układ SI, ciśnienie i masa atmosfery (4 h)
2. Bilans promieniowania powierzchni Ziemi. Pomiary psychrometryczne (2 h)
3. Elementy meteorologiczne jako funkcja współrzędnych przestrzennych i czasu. Stratyfikacja termiczna atmosfery. (2 h)
4. Produkty kondensacji pary wodnej, rodzaje meteorów, chmury. Układy baryczne – analiza pogody podczas przechodzenia frontów (3 h)
5. Charakterystyka przykładowych klimatów. Wygłoszenie referatów i dyskusja (3 h)
6. Kolokwium zaliczeniowe (1 h).

Ćwiczenia projektowe:

Ćw. Projektowe:
7. Diagram termodynamiczny. Określanie równowagi pionowej powietrza. Wpływ ruchów pionowych powietrza na stratyfikację termiczną i równowagę powietrza (3h)
8. Wiatr, skala Beauforta siły wiatru i stanu morza. Róża wiatrów (2 h)
9. Opracowanie danych klimatologicznych (średnie i miary zmienności, szereg rozdzielczy, prawdopodobieństwo i kwantyle) (4 h)
10. Diagram klimatyczny, typy klimatów – klasyfikacja wg Köppena. Klimat a wysokość nad poziomem morza – piętra klimatyczne (4 h)
11. Prognozowanie pogody na podstawie obserwacji oznak lokalnych (2 h)

Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 86 godz
Punkty ECTS za moduł 3 ECTS
Udział w wykładach 28 godz
Udział w ćwiczeniach audytoryjnych 14 godz
Udział w ćwiczeniach projektowych 14 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 15 godz
Przygotowanie do zajęć 15 godz
Pozostałe informacje
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena końcowa: warunki zaliczenia przedmiotu:
średnia z oceny z ćwiczeń (ocena z kolokwium, referatu i projektów) i oceny z kolokwium z wykładów

Wymagania wstępne i dodatkowe:

Wiedza z zakresu: podstawowych wiadomości z geografii oraz elementarnych praw fizycznych w zakresie programu szkoły średniej.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Kożuchowski K. (red.), 2005. Meteorologia i klimatologia. PWN Warszawa
Lorenc H., 2005. Atlas klimatu Polski. IMGW Warszawa
Martyn D., 2000. Klimaty Kuli Ziemskiej. PWN Warszawa
Sorbjan Z., 2001. Meteorologia dla każdego. Prószyński i S-ka
Woś A., 1999. Klimat Polski. PWN Warszawa
Woś A., 2001. Meteorologia dla geografów. PWN Warszawa

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Krąpiec M., Szychowska-Krąpiec E., Walanus A. (2009) – Rekonstrukcja termiki okresu zimowego w NE Polsce na podstawie sekwencji przyrostów rocznych sosny zwyczajnej z lat 1582-2004 AD. Prace Komisji Paleogeografii Czwartorzędu PAU, 7:73-82.
Krąpiec M., Badura J., Przybylski B. (2004) – Zapis holoceńskich wezbrań w osadach przedgórskiego odcinka doliny Nysy Kłodzkiej w świetle analiz sedymentologicznych i dendrochronologicznych. Prace Komisji Paleogeografii Czwartorzędu PAU, 2, 83-92.
Krawczyk A., Krąpiec M. (2003) – Schwabe Solar Cycles in Tree-Ring Sequences from the Last 4000 Years (Southern Poland). Bull. Polish Acad. Sci., Earth Sci., 51, 2, 91-97.

Informacje dodatkowe:

Brak