Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Hydrogeochemia
Tok studiów:
2015/2016
Kod:
BOS-1-404-s
Wydział:
Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Ochrona Środowiska
Semestr:
4
Profil kształcenia:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma i tryb studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Osoba odpowiedzialna:
dr inż. Kania Jarosław (jkania@agh.edu.pl)
Osoby prowadzące:
dr inż. Kania Jarosław (jkania@agh.edu.pl)
Krótka charakterystyka modułu

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Powiązania z EKK Sposób weryfikacji efektów kształcenia (forma zaliczeń)
Wiedza
M_W001 Zna ogólną charakterystykę hydrogeochemiczną wód naturalnych OS1A_W01, OS1A_W11, OS1A_W10 Kolokwium
M_W002 Ma podstawową wiedzę o głównych czynnikach kształtujących skład wód podziemnych oraz procesach kierujących migracją substancji w roztworach wodnych OS1A_W01, OS1A_W11, OS1A_W10 Kolokwium
M_W003 Ma podstawową wiedzę o znaczeniu składu wody przy jej praktycznym wykorzystaniu OS1A_W23 Kolokwium
Umiejętności
M_U001 Potrafi opracować charakterystykę składu chemicznego wody oraz wykonać podstawowe pomiary fizykochemiczne wody OS1A_U01, OS1A_U17, OS1A_U06 Kolokwium,
Sprawozdanie
M_U002 Potrafi dokonać charakterystyki wybranych pól hydrogeochemicznych: opracować większy zbiór analiz chemicznych próbek wody, wyznaczyć tło hydrogeochemiczne i anomalie oraz zmienność pola hydrogeochemicznego OS1A_U22, OS1A_U05 Kolokwium,
Sprawozdanie
Matryca efektów kształcenia w odniesieniu do form zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Forma zajęć
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Inne
E-learning
Wiedza
M_W001 Zna ogólną charakterystykę hydrogeochemiczną wód naturalnych + - - - - - - - - - -
M_W002 Ma podstawową wiedzę o głównych czynnikach kształtujących skład wód podziemnych oraz procesach kierujących migracją substancji w roztworach wodnych + - - - - - - - - - -
M_W003 Ma podstawową wiedzę o znaczeniu składu wody przy jej praktycznym wykorzystaniu + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Potrafi opracować charakterystykę składu chemicznego wody oraz wykonać podstawowe pomiary fizykochemiczne wody - - + - - - - - - - -
M_U002 Potrafi dokonać charakterystyki wybranych pól hydrogeochemicznych: opracować większy zbiór analiz chemicznych próbek wody, wyznaczyć tło hydrogeochemiczne i anomalie oraz zmienność pola hydrogeochemicznego - - + - - - - - - - -
Treść modułu zajęć (program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład:

Zakres, zadania hydrogeochemii i naukowe dziedziny pokrewne. Ogólna
charakterystyka hydrogeochemiczna wód naturalnych: substancje mineralne, gazy,
substancje organiczne, organizmy żywe. Struktura pola hydrogeochemicznego, tło,
anomalie i bariery hydrogeochemiczne. Hydrogeochemia procesu infiltracji: od wód
opadowych do wód podziemnych. Czynniki fizykochemiczne kierujące migracją
substancji w roztworach wodnych, równowaga roztworów wodnych w procesie
migracji. Modelowanie hydrogeochemiczne – specjacje, oddziaływanie woda-skała.
Typowe procesy kształtujące skład wód podziemnych strefy aktywnej wymiany:
procesy ługowania skał węglanowych, procesy wietrzenia glinokrzemianów. Rola
procesów utleniająco-redukcyjnych. Procesy sorpcji i wymiany jonowej. Procesy
dyfuzji, osmozy i odwróconej osmozy. Wpływ warunków geologiczno-geograficznych
na równowagę systemu w warunkach obiegu klimatycznego i litogenicznego. Rola
czynników biogeochemicznych w procesach kształtowania składu wód naturalnych.
Zanieczyszczenie wód naturalnych, główne prawidłowości rządzące migracją
zanieczyszczeń (adwekcja, dyfuzja, dyspersja, efekt opóźnienia w wyniku sorpcji,
rozpad, biodegradacja), wskaźniki zanieczyszczenia wód. Hydrogeochemia wód
pitnych. Skład wód pitnych, a zdrowie człowieka. Hydrogeochemia wód
zmineralizowanych: wody mineralne a lecznicze; woda jako kopalina; wody słone jako
zagrożenie geogeniczne. Hydrogeochemia wód termalnych.

Ćwiczenia laboratoryjne:

Zapoznanie się z zakresem i rodzajami hydrogeochemicznych analiz wód podziemnych. Sposoby poboru próbek wód podziemnych do analiz fizykochemicznych; polowe metody analityczne stosowane w hydrogeochemii. Wykonanie wybranych pomiarów fizykochemicznych. Opracowanie wyników analizy chemicznej wody: ocena jakości analizy, klasyfikacja hydrogeochemiczna wody, graficzna prezentacja wyników analizy, ocena przydatności wody do celów pitnych. Opracowanie charakterystyki wybranych pól hydrogeochemicznych: opracowanie większego zbioru analiz; wyznaczenie tła hydrogeochemicznego i anomalii; ocena zmienności pola hydrogeochemicznego.

Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 60 godz
Punkty ECTS za moduł 2 ECTS
Udział w wykładach 28 godz
Udział w ćwiczeniach laboratoryjnych 14 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 8 godz
Przygotowanie sprawozdania, pracy pisemnej, prezentacji, itp. 8 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Pozostałe informacje
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena z kolokwium z wykładów (50%), ocena z kolokwium z ćwiczeń (30%), ocena ze sprawozdań z
ćwiczeń (20%)

Wymagania wstępne i dodatkowe:

Nie podano wymagań wstępnych lub dodatkowych

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Appelo C.A.J., Postma D., 2005, Geochemistry, groundwater and pollution. A.A. Balkema, Rotterdam.
Macioszczyk A., Dobrzyński D., 2007, Hydrogeochemia strefy aktywnej wymiany wód podziemnych.
Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
Macioszczyk A., 1987, Hydrogeochemia. Wyd. Geol., Warszawa.
Witczak S., Kania J., Kmiecik E., 2013, Katalog wybranych fizycznych i chemicznych wskaźników
zanieczyszczeń wód podziemnych i metod ich oznaczania. Biblioteka Monitoringu Środowiska. Inspekcja
Ochrony Środowiska, Warszawa.
Małecki J.J., Nawalany M., Witczak S., Gruszczyński T., 2006, Wyznaczanie parametrów migracji w
ośrodku porowatym dla potrzeb badań hydrogeologicznych i ochrony środowiska. Wyd. Uniwersytet
Warszawski Wydział Geologii, Warszawa.

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Witczak S., Kania J., Kmiecik E., 2013, Katalog wybranych fizycznych i chemicznych wskaźników
zanieczyszczeń wód podziemnych i metod ich oznaczania. Biblioteka Monitoringu Środowiska. Inspekcja
Ochrony Środowiska, Warszawa. 717 s.
Kania J., Witczak S., Różański K., 2011, Classification of Groundwater Quality Based on Variability of
Hydrogeochemical Environment (Chapter 27). W: Climate Change and its Effects on Water Resources.
NATO Science for Peace and Security Series C: Environmental Security 3: 247-257. DOI: 10.1007/978-
94-007-1143-3_27.
Kania J., Witczak S., 2011, Modele migracji zanieczyszczeń. W: Metodyka modelowania
matematycznego w badaniach i obliczeniach hydrogeologicznych: poradnik metodyczny (red.
Dąbrowski i in.). Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 259-276.
Witczak S., Zuber A., Kmiecik E., Kania J., Szczepanska J., Rozanski, K., 2008, Tracer based study of the
Badenian Bogucice Sands aquifer, Poland. W: Natural Groundwater Quality (ed. W. M. Edmunds, P.
Shand). Blackwell Publishing, Ltd, Oxford, UK, 335-352.
Kania J., 2003, Geochemical interpretation of thermal fluids from low-temperature wells in
Stykkishólmur, W-Iceland, and Pyrzyce, NW-Poland. W: Geothermal Training in Iceland 2003. Reports of
the United Nations University Geothermal Training Programme (ed. L. S. Georgsson): 305-336,
Reykjavik.
Kania J., 2000, Hydrogeochemical background in the region of liquidated open cast sulphur mines on
the basis of geostatistical modelling and probability curves. Gospodarka Surowcami Mineralnymi 16(4):
107-123.

Informacje dodatkowe:

Student ma prawo do trzykrotnego przystąpienia do kolokwium zaliczeniowego z wykładów, w tym
jeden raz w terminie podstawowym i dwa razy w terminie poprawkowym.
Podstawowym terminem uzyskania zaliczenia z ćwiczeń laboratoryjnych jest koniec zajęć w danym
semestrze. Studentowi przysługują dwa terminy poprawkowe zaliczenia zajęć.