Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Gleboznawstwo i rekultywacja gleb
Tok studiów:
2015/2016
Kod:
BOS-1-406-s
Wydział:
Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Ochrona Środowiska
Semestr:
4
Profil kształcenia:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma i tryb studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Osoba odpowiedzialna:
dr inż. Skwarczek Marian (Marian.Skwarczek@agh.edu.pl)
Osoby prowadzące:
Krótka charakterystyka modułu

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Powiązania z EKK Sposób weryfikacji efektów kształcenia (forma zaliczeń)
Wiedza
M_W001 Student ma wiedzę na temat zjawisk i procesów zachodzących w środowisku glebowym OS1A_W10, OS1A_W02, OS1A_W04 Egzamin
M_W002 Student zna podstawowe funkcje ekologiczne gleby OS1A_W02, OS1A_W04 Egzamin
M_W003 Student ma wiedzę na temat podstawowych zagrożeń środowiska glebowego spowodowanych działalnością człowieka w glebie OS1A_W02, OS1A_W04 Egzamin
M_W004 Student zna i rozumie podstawowe pojęcia z zakresu rekultywacji terenów zdegradowanych OS1A_W13, OS1A_W10, OS1A_W02, OS1A_W04 Egzamin
M_W005 Student posiada ogólną wiedzę na temat podstawowych metod rekultywacji OS1A_W14, OS1A_W24, OS1A_W10, OS1A_W02, OS1A_W04, OS1A_W21 Egzamin
M_W006 Student ma wiedzę na temat podstaw głównych metod stosowanych w oznaczaniu właściwości gleb OS1A_W10, OS1A_W02, OS1A_W04, OS1A_W11, OS1A_W09 Egzamin
Umiejętności
M_U001 Student potrafi samodzielnie sklasyfikować glebę na podstawie normy ISO OS1A_U01, OS1A_U04, OS1A_U03 Projekt
M_U002 Student potrafi obliczyć na podstawie wyników oznaczeń terenowych i analiz laboratoryjnych parametry nawadniania gleby i zalecić odpowiednią technikę nawadniania OS1A_U01, OS1A_U09, OS1A_U04 Projekt
M_U003 Student umie zinterpretować wyniki analiz oraz potrafi napisać ekspertyzę w zakresie charakterystyki gleby OS1A_U01, OS1A_U09, OS1A_U04, OS1A_U03, OS1A_U11 Projekt
M_U004 Student potrafi na podstawie samodzielnie wybranych źródeł naukowych scharakteryzować i przedstawić wybraną metodę oznaczeń właściwości gleby OS1A_U10, OS1A_U12, OS1A_U03, OS1A_U11 Prezentacja,
Udział w dyskusji
Kompetencje społeczne
M_K001 Student jest wrażliwy na potrzebę ochrony jakości gleb i rekultywacji gleb zdegradowanych OS1A_K09 Prezentacja,
Egzamin
M_K002 Student ma świadomość zakresu swojej aktualnej wiedzy i rozumie potrzebę stałego samokształcenia OS1A_K01 Prezentacja,
Projekt,
Egzamin
Matryca efektów kształcenia w odniesieniu do form zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Forma zajęć
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Inne
E-learning
Wiedza
M_W001 Student ma wiedzę na temat zjawisk i procesów zachodzących w środowisku glebowym + - - - - - - - - - -
M_W002 Student zna podstawowe funkcje ekologiczne gleby + - - - - - - - - - -
M_W003 Student ma wiedzę na temat podstawowych zagrożeń środowiska glebowego spowodowanych działalnością człowieka w glebie + - - - - - - - - - -
M_W004 Student zna i rozumie podstawowe pojęcia z zakresu rekultywacji terenów zdegradowanych + - - - - - - - - - -
M_W005 Student posiada ogólną wiedzę na temat podstawowych metod rekultywacji + - - - - - - - - - -
M_W006 Student ma wiedzę na temat podstaw głównych metod stosowanych w oznaczaniu właściwości gleb - + - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Student potrafi samodzielnie sklasyfikować glebę na podstawie normy ISO - - - + - - - - - - -
M_U002 Student potrafi obliczyć na podstawie wyników oznaczeń terenowych i analiz laboratoryjnych parametry nawadniania gleby i zalecić odpowiednią technikę nawadniania - - - + - - - - - - -
M_U003 Student umie zinterpretować wyniki analiz oraz potrafi napisać ekspertyzę w zakresie charakterystyki gleby - - - + - - - - - - -
M_U004 Student potrafi na podstawie samodzielnie wybranych źródeł naukowych scharakteryzować i przedstawić wybraną metodę oznaczeń właściwości gleby - + - - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Student jest wrażliwy na potrzebę ochrony jakości gleb i rekultywacji gleb zdegradowanych + + - - - - - - - - -
M_K002 Student ma świadomość zakresu swojej aktualnej wiedzy i rozumie potrzebę stałego samokształcenia + + - - - - - - - - -
Treść modułu zajęć (program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład:

1. Podstawowe definicje. Powstawanie gleb: czynniki glebotwórcze, warunki powstawania gleb,procesy glebotwórcze i ich kierunek. Rola gleby w środowisku przyrodniczym.
2. Morfologia gleb: budowa profilu glebowego, miąższość gleb, barwa gleb, struktura gleb, układgleb, nowotwory glebowe.
3. Fizyczne właściwości gleb: minerały glebowe; skład mechaniczny (granulometryczny);gęstość: właściwa, objętościowa; porowatość; plastyczność; zwięzłość; lepkość; pęcznienie i kurczenie się gleb.
4. Faza ciekła gleby: postacie wody w glebie, wilgotność gleb, chemizm roztworu glebowego, gospodarka wodna gleb.
5. Faza gazowa gleby: aktywność respiracyjna gleby, skład powietrza glebowego; właściwości cieplne gleby; chemiczne właściwości gleb: skład chemiczny, formy i związki występujących w niej pierwiastków, przemiany pierwiastków i związków.
6. Fizykochemiczne właściwości gleb: kompleks sorpcyjny gleb, jego budowa i właściwości;rodzaje sorpcji glebowej i ich znaczenie dla funkcjonowania gleby i odżywiania się roślin. Odczyn gleb; kwasowość czynna i potencjalna; wpływ odczynu gleby na jej właściwości. Właściwości buforowe gleb.
7. Materia organiczna gleb; jej skład, podział, zawartość i znaczenie dla funkcjonowania gleb i odżywiania organizmów. Mineralizacja i humifikacja związków organicznych. Charakterystyka swoistych i nieswoistych związków próchnicznych.
8. Organizmy glebowe – edafon; mikroorganizmy glebowe: wirusy, bakterie, promieniowce, grzyby, śluzowce, pierwotniaki, glony. Mezo- i makrofauna i jej wpływ na glebę.
9. Degradacja gleb- definicje, główne formy; wyłączenie z użytkowania, przeznaczanie gleb produktywnych na cele nierolnicze i nieleśne; Erozja i inne formy naturalnej degradacji wodnej, rejony występowania, zapobieganie erozji wodnej.
10. Powierzchniowe ruchy masowe. Erozja wietrzna gleb: erozyjność wiatrów, mechanizm i stopień degradacji, rejony zagrożenia erozją wietrzną, metody przeciwdziałania erozji.
Pustynnienie i stepowienie: przebieg procesu, przyczyny i skutki. Degradacja geomechaniczna gleb.
11. Degradacja hydrologiczna gleb: przesuszenie, zawodnienie gleb. Degradacja chemiczna gleb: wyjałowienie, zakwaszenie, alkalizacja, zanieczyszczenie metalami ciężkimi, zasolenie, zanieczyszczenie substancjami organicznymi (ropopochodne, WWA, chloro organiczne,
dioksyny, PCB, pestycydy).
12. Degradacja biologiczna gleb: zmęczenie gleb, metaboliczna intoksykacja, biologiczne skażenie gleb. Odporność na degradację. Ochrona gleb: prawne aspekty ochrony gleb, ochrona zasobów gleb i ochrona jakościowa, zasady praktycznej ochrony gleb.
13. Rekultywacja i zagospodarowanie: podstawowe pojęcia. Podstawy prawne rekultywacji gleb. Cele i ogólne założenia rekultywacji gleb. Fazy rekultywacji. Ogólne zasady wyboru kierunku zagospodarowania.
14. Podział terenów poprzemysłowych. Klasyfikacje utworów na potrzeby rekultywacji. Rola roślinności w rekultywacji. Kryteria wyboru metody oczyszczania gleb. Efektywność
dekontaminacji gleb i gruntów.
15. Klasyfikacja metod rekultywacji gleb: metody inżynierskie i procesowe. Metody fizyczne, chemiczne i biologiczne rekultywacji gleb oraz nowe metody i technologie.

Ćwiczenia audytoryjne:

Omówienie metod oznaczania poszczególnych właściwości gleby w formie prezentacji: Odczyn gleby — kwasowość i zasadowość, Zawartość węgla organicznego, Zawartość azotu ogólnego, azotu azotanowego i azotu amonowego, Higroskopijność gleb, Zawartość węglanów, Skład frakcyjny związków humusowych, Ilość biomasy mikroorganizmów w glebie, Pojemność sorpcyjna gleby, Ocena zdolności buforowych gleb, Wilgotność i zasobność gleby w wodę, Zawartość wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, Zawartość pestycydów chloroorganicznych, Zawartość niepolarnych węglowodorów alifatycznych/ oleju mineralnego, Zawartość lotnych węglowodorów aromatycznych /BTX/, Zawartość cyjanków, Zawartość rtęci, Zawartość chlorofenoli, Powierzchnia właściwa gleby, Oznaczanie wpływu zanieczyszczeń na florę glebową, Oznaczanie toksyczności chronicznej, Ocena stanu sanitarnego gleby, Zawartość metali ciężkich, Zawartość mikroskładników (Zn, Cu, Mn, Fe), Zawartość boru, Zawartość siarki siarczanowej, Zawartość makroskładników (P, K, Mg), Oznaczanie przewodności elektrycznej właściwej, Gęstość i porowatość gleby.

Ćwiczenia projektowe:

Projekt 1: Klasyfikacja utworów glebowych na podstawie grup granulometrycznych wraz ze sporządzeniem krzywej uziarnienia,
Projekt 2: Sporządzenie i interpretacja krzywej siły ssącej gleby.

Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 101 godz
Punkty ECTS za moduł 4 ECTS
Udział w wykładach 28 godz
Udział w ćwiczeniach audytoryjnych 17 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Udział w ćwiczeniach projektowych 9 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 20 godz
Przygotowanie sprawozdania, pracy pisemnej, prezentacji, itp. 5 godz
Wykonanie projektu 20 godz
Pozostałe informacje
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena końcowa = 0,5*ocena z egzaminu + 0,3 * ocena z ćwiczeń audytoryjnych + 0,2 * ocena z ćwiczeń projektowych
Ocena końcowa liczona jest pod warunkiem pozytywnego zaliczenia każdego modułu.

Wymagania wstępne i dodatkowe:

Znajomość biologii w zakresie szkoły średniej
Znajomość podstaw chemii i geochemii
Znajomość podstaw geologii
Podstawowa znajomość petrografii i mineralogii
kalkulator inżynierski lub komputer z arkuszem kalkulacyjnym

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Zawadzki S. (red.). Gleboznawstwo. Wyd. IV, PWRiL, Warszawa, 1999.
Karczewska A., Ochrona i rekultywacja terenów zdegradowanych. Wyd. UP we Wrocławiu, Wrocław 2008.
Gworek B. (red), Technologie rekultywacji gleb. Monografia, WNGB, Warszawa, 2004
Gołda T., Rekultywacja. Skrypty Uczelniane UWND AGH, Kraków, 2005.
Kowalik S., Zagadnienia z gleboznawstwa: dla studentów inżynierii środowiska. Skrypty Uczelniane UWND AGH, Kraków, 2007
Mocek A., Drzymała S., Maszner P., Geneza, analiza i klasyfikacja gleb. Wyd. AR w Poznaniu, Poznań 1997
Bednarek, Dziadowiec, Pokojska, Prusinkieiwcz. Badania ekologiczno- gleboznawcze. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa,2005
PTG. Systematyka gleb polski. Wyd. IV, Roczniki gleboznawcze, Tom XL, Nr ¾, PWN Warszawa, 1989.
Mayer. Podręcznik Badania gleby. PHYWE SYSTEME GMBH, 3707 Gottingen, Germany 2000.
FAO. World reference base for soil resources 2006. World Soil Resources Reports, No. 103, Rome, 2006.
PN-R-04033. Gleby i utwory mineralne. Podział na frakcje i grupy granulometryczne. PKN, 1998.

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Nie podano dodatkowych publikacji

Informacje dodatkowe:

Projekty realizowane są na zajęciach i korygowane na bieżąco w trakcie ich wykonywania lub w ramach godzin konsultacyjnych, nie ma zatem możliwości poprawiania poszczególnych projektów po ich oddaniu prowadzącemu.
Ćwiczenia audytoryjne kończą się prezentacją zadanego tematu, możliwość ponownego zaprezentowania tematu w przypadku oceny negatywnej jest dopuszczalna tylko i wyłącznie w przypadku, gdy wszyscy studenci zaprezentują swoje tematy i zostanie czas na ponowną prezentację tematu wcześniej przedstawianego.