Module also offered within study programmes:
General information:
Annual:
2017/2018
Code:
WGG-1-806-n-K
Name:
Underground Gas Storage
Faculty of:
Drilling, Oil and Gas
Study level:
First-cycle studies
Specialty:
-
Field of study:
Mining and Geology
Semester:
8
Profile of education:
Academic (A)
Lecture language:
Polish
Form and type of study:
Part-time studies
Course homepage:
 
Responsible teacher:
dr inż. Blicharski Jacek (jblich@agh.edu.pl)
Academic teachers:
dr inż. Blicharski Jacek (jblich@agh.edu.pl)
dr hab. inż. Rybicki Czesław (rybicki@agh.edu.pl)
Module summary

Description of learning outcomes for module
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Connections with FLO Method of learning outcomes verification (form of completion)
Skills
M_U001 Student bedzie miał umiejętności wyboru struktury złoża gazu ziemnego na podziemny magazyn gazu, w tym oceny warunków energetycznych złoża, doboru liczby i rodzaju odwiertów dla celów zatłaczania i odbioru gazu z magazynu dla projektowanej pojemności czynnej i buforowej PMG. GG1A_U04, GG1A_U08, GG1A_U02, GG1A_U01, GG1A_U06, GG1A_U03 Execution of exercises,
Execution of a project,
Project,
Test,
Activity during classes
M_U002 Student będzie posiadał umiejetność zaprojektowania pracy podziemnego magazynu gazu wytwarzanego w sczerpanym złożu gazu ziemnego, w tym wykonania obliczeń przepływu gazu w fazie zatłaczania i odbioru gazu z PMG. GG1A_U04, GG1A_U08, GG1A_U02, GG1A_U01, GG1A_U19, GG1A_U03 Test results,
Execution of exercises,
Execution of a project,
Activity during classes
Knowledge
M_W002 Student będzie miał wiedzę na temat struktury systemu przesyłowego w Polsce, głównych kierunków zaopatrzenia w gaz ziemny ze źródeł krajowych i z importu. GG1A_W19, GG1A_W02, GG1A_W04, GG1A_W03 Test results,
Execution of exercises,
Project,
Test,
Activity during classes
M_W003 Student będzie miał wiedzę odnośnie struktury odbiorców gazu w Polsce oraz nierównomierności zużycia gazu z podziałem na odbiorców przemysłowych i indywidualnych. GG1A_W19, GG1A_W02, GG1A_W04, GG1A_W01, GG1A_W10 Test results,
Execution of exercises,
Test,
Activity during classes
M_W004 Student będzie miał wiedzę odnośnie sposobów magazynowania gazu ziemnego, w tym magazynowania gazu w systemie gazociągów, magazynach naziemnych i podziemnych. GG1A_W19, GG1A_W02, GG1A_W25, GG1A_W27, GG1A_W04, GG1A_W26 Test results,
Execution of exercises,
Execution of a project,
Test,
Activity during classes
M_W005 Student będzie miał wiedzę na temat kryteriów wyboru struktury geologicznej na podziemny magazyn gazu i funkcji jakie pełnią magazyny gazu w systemie przesyłowym. GG1A_W19, GG1A_W02, GG1A_W25, GG1A_W27, GG1A_W04, GG1A_W01, GG1A_W26 Execution of exercises,
Test,
Activity during classes
M_W006 Student będzie miał wiedzę w zakresie projektowania magazynu gazu w sczerpanych złożach gazu ziemnego, strukturach wodonośnych i kawernach solnych i wyrobiskach górniczych. GG1A_W19, GG1A_W02, GG1A_W25, GG1A_W27, GG1A_W09, GG1A_W04, GG1A_W26, GG1A_W10 Test results,
Execution of exercises,
Execution of a project,
Test,
Activity during classes
M_W007 Student będzie miał podstawową wiedzę odnośnie infrastruktury powierzchniowej PMG i procesów realizowanych w fazie zatłaczania i odbioru gazu z PMG. GG1A_W19, GG1A_W02, GG1A_W25, GG1A_W08, GG1A_W04, GG1A_W16, GG1A_W14, GG1A_W07 Test results,
Execution of exercises,
Test,
Activity during classes
FLO matrix in relation to forms of classes
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Form of classes
Lecture
Audit. classes
Lab. classes
Project classes
Conv. seminar
Seminar classes
Pract. classes
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Others
E-learning
Skills
M_U001 Student bedzie miał umiejętności wyboru struktury złoża gazu ziemnego na podziemny magazyn gazu, w tym oceny warunków energetycznych złoża, doboru liczby i rodzaju odwiertów dla celów zatłaczania i odbioru gazu z magazynu dla projektowanej pojemności czynnej i buforowej PMG. - - - - - - - - - - -
M_U002 Student będzie posiadał umiejetność zaprojektowania pracy podziemnego magazynu gazu wytwarzanego w sczerpanym złożu gazu ziemnego, w tym wykonania obliczeń przepływu gazu w fazie zatłaczania i odbioru gazu z PMG. - - - - - - - - - - -
Knowledge
M_W002 Student będzie miał wiedzę na temat struktury systemu przesyłowego w Polsce, głównych kierunków zaopatrzenia w gaz ziemny ze źródeł krajowych i z importu. + - - + - - - - - - -
M_W003 Student będzie miał wiedzę odnośnie struktury odbiorców gazu w Polsce oraz nierównomierności zużycia gazu z podziałem na odbiorców przemysłowych i indywidualnych. + - - + - - - - - - -
M_W004 Student będzie miał wiedzę odnośnie sposobów magazynowania gazu ziemnego, w tym magazynowania gazu w systemie gazociągów, magazynach naziemnych i podziemnych. + - - + - - - - - - -
M_W005 Student będzie miał wiedzę na temat kryteriów wyboru struktury geologicznej na podziemny magazyn gazu i funkcji jakie pełnią magazyny gazu w systemie przesyłowym. + - - - - - - - - - -
M_W006 Student będzie miał wiedzę w zakresie projektowania magazynu gazu w sczerpanych złożach gazu ziemnego, strukturach wodonośnych i kawernach solnych i wyrobiskach górniczych. + - - + - - - - - - -
M_W007 Student będzie miał podstawową wiedzę odnośnie infrastruktury powierzchniowej PMG i procesów realizowanych w fazie zatłaczania i odbioru gazu z PMG. + - - - - - - - - - -
Module content
Lectures:
  1. Charkterystyka systemu przesyłowego gazu w Polsce i źródeł zaopatrywania w gaz

    W ramach wykładu zostanie podana charakterystyka systemu przesyłowego gazu w Polsce. Zostanie podana struktura zużycia gazu wraz ze źródłami jego dostaw z uwzględnieniem źródeł krajowych i gazu z importu.

  2. NIerónomierności zużycia gazu – charakterystyka odbiorców gazu

    W ramach wykładu zostaną zdefiniowane nierównomierności zużycia gazu i sposoby ich pokrywania oraz scharakteryzowane zostaną główne grupy odbiorców gazu.

  3. Sposoby magazynowania gazu – rodzaje magazynów

    W ramach wykładu zostaną omówione różne formy magazynowania gazu oraz ich wady i zalety, w tym: magazynowania gazu w sieci przesyłowej gazu, magazynowania gazu w zbiornikach naziemnych, strukturach geologicznych i wyrobiskach górniczych.

  4. Wybór zloża gazu na podziemny magazyn gazu

    W ramach wykładu będą podane:
    1. kryteria wyboru struktury złożowej na podziemny magazyn gazu,
    2. metodyka wstępnego określania podstawowych parametrów pracy projektowanego podziemnego magazynu gazu,
    3. metodyka oceny szczelności struktury złożowej – histereza pracy podziemnego magazynu gazu,

  5. Magazynowanie gazu w sczertpanych złożach gazu

    W ramach wykładu zostanie omówione magazynowanie gazu w sczerpanych złożach gazu ziemnego pracujących w różnych warunkach wolumetrycznych i wodnonaporowych. Omówione zostanie zjawisko tzw. histerezy pracy PMG.

  6. Magazyny gazu w warstwach wodonosnych

    W ramach wykładu zostaną podane etapy i sposób tworzenia podziemnych magazynów gazów w warstwach wodonośnych. Podana zostanie metodyka oceny ilości wody wypieranej z warstwy wodonośnej w trakcie wypierania wody zatłaczanym gazem.

  7. Magazyny gazu w kawernach solnych i wyrobickach skalnych

    W ramach wykładu przedstawione zostaną warunki tworzenia kawern solnych oraz sposoby ich ługowania. Przedstawiona zostanie również metodyka określania głównych parametrów kawerny oraz parametrów termodynamicznych magazynowanego gazu.
    W ramach wykładu zostaną także omówione sposoby magazynowani gazu w wyrobiskach skalnych.

  8. System napowierzchniowy na podziemnych magazynach gazu.

    W ramach wykładu zostaną scharakteryzowane różne systemy urządzeń napowierzchniowych instalowanych na podziemnych magazynach gazu oraz procesy jakim poddawany jest gaz w fazie zatłaczania i odbioru gazu z PMG.

  9. Charakterystyka podziemnych magazynów gazu w Polsce

    W ramach wykładu zostaną scharakteryzowane podziemne magazyny gazu w Polsce. Przedstawiona zostanie charakterystyka geologiczno – złożowa oraz parametry technologiczne krajowych magazynów gazu ziemnego.

Project classes:
Projekt podziemnego magazynu gazu

Przewidziany w ramach ćwiczeń projektowych wykonywana będzie symulacja pracy podziemnego magazynu gazu wytwarzanego w sczerpanym złożu gazu ziemnego w oparciu o analityczny model obliczeniowy. Celem projektu będzie ocena pojemności magazynowych wybranego złoża gazu, w tym określenie wielkości pojemności czynnej i buforowej magazynu dla zadanej liczby i rodzaju odwiertów eksploatacyjnych.

Student workload (ECTS credits balance)
Student activity form Student workload
Summary student workload 90 h
Module ECTS credits 2 ECTS
Contact hours 30 h
Realization of independently performed tasks 30 h
Completion of a project 30 h
Additional information
Method of calculating the final grade:

Ocena końcowa przedmiotu będzie sumą oceny uzyskanej z zaliczenia projektu (waga 0.6) oraz zaliczenia testu z materiału wykładanego (waga 0.4). Wszystkie oceny muszą być pozytywne.

Prerequisites and additional requirements:

Od studenta wymagana jest obecność na zajęciach projektowych zgodnie z regulaminem studiow oraz znajomość materiału podawanego na wykładach.

Recommended literature and teaching resources:

1. Materiał dydaktyczny z wykładów
2. M.R. Tek Underground Storage of Natural Gas. Theory and Practice Kluwer Academy Publishers, 2005
3. Hagoort J., Fundamentals of Gas Reservoir Engineering. Elsevier-Amsterdam-Oxford, 1988.
4. Ikoku Chi U ., Natural Gas Reservoir Engineering. John Willey & Sons, New York – Chichester – Brisbane – Toronto – Singapore, 1984.

Scientific publications of module course instructors related to the topic of the module:

Additional scientific publications not specified

Additional information:

None