Module also offered within study programmes:
General information:
Name:
Historia medycyny
Course of study:
2017/2018
Code:
EIB-1-660-s
Faculty of:
Faculty of Electrical Engineering, Automatics, Computer Science and Biomedical Engineering
Study level:
First-cycle studies
Specialty:
-
Field of study:
Biomedical Engineering
Semester:
6
Profile of education:
Academic (A)
Lecture language:
Polish
Form and type of study:
Full-time studies
Course homepage:
 
Responsible teacher:
prof. dr hab. Gryglewski Ryszard (ryszard.gryglewski@uj.edu.pl)
Academic teachers:
prof. dr hab. Gryglewski Ryszard (ryszard.gryglewski@uj.edu.pl)
Module summary

Description of learning outcomes for module
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Connections with FLO Method of learning outcomes verification (form of completion)
Social competence
M_K001 Rozumie i potrafi wykorzystać wiedzę z historii medycyny polskiej i światowej IB1A_K02, IB1A_K04 Test results,
Activity during classes
Skills
M_U001 Student po zakończeniu kursu z historii medycyny winien wykazywać większe zainteresowanie osiągnięciami naukowymi. Powinien wykazywać znajomość przeszłości medycznej, docenić rolę rekonstrukcji przeszłości i bezstronnego ukazywania faktów zgodnie z przesłaniem: rozważania przyczyn dla odkrycia prawdy. IB1A_U07, IB1A_U04, IB1A_U11 Activity during classes
Knowledge
M_W001 Posiada wiedzę z zakresu historii medycyny ogólnej, chorób wewnętrznych i historii chirurgii IB1A_W13, IB1A_W10 Activity during classes
M_W002 Student posiada wiedzę z historii anatomii, fizjologii i patofizjologii oraz neurologii i psychiatrii IB1A_W04, IB1A_W10 Activity during classes
FLO matrix in relation to forms of classes
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Form of classes
Lecture
Audit. classes
Lab. classes
Project classes
Conv. seminar
Seminar classes
Pract. classes
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Others
E-learning
Social competence
M_K001 Rozumie i potrafi wykorzystać wiedzę z historii medycyny polskiej i światowej + - - - - - - - - - -
Skills
M_U001 Student po zakończeniu kursu z historii medycyny winien wykazywać większe zainteresowanie osiągnięciami naukowymi. Powinien wykazywać znajomość przeszłości medycznej, docenić rolę rekonstrukcji przeszłości i bezstronnego ukazywania faktów zgodnie z przesłaniem: rozważania przyczyn dla odkrycia prawdy. + - - + - - - - - - -
Knowledge
M_W001 Posiada wiedzę z zakresu historii medycyny ogólnej, chorób wewnętrznych i historii chirurgii + - - + - - - - - - -
M_W002 Student posiada wiedzę z historii anatomii, fizjologii i patofizjologii oraz neurologii i psychiatrii + - - + - - - - - - -
Module content
Lectures:
  1. 1. Historia Anatomii (wykład1) – 2 godziny dydaktyczne Anatomia spekulacyjna w najstarszych cywilizacjach (Egipt, Międzyrzecze, Indie, Chiny). Anatomia jako przedmiot zainteresowań filozoficznych (Alkmeon, Hipokrates, Arystoteles). Autopsja jako źródło poznania (Szkoła Aleksandryjska – Herofilos i Erasistratos). Galen i jego wykład De usu partium corpori humani. Prymat modelu galenowskiego w cywilizacji chrześcijańskiej Europy i w kręgu cywilizacji islamu. Nauka anatomii w szkołach w Salerno i Montpelier oraz na średniowiecznych uniwersytetach. „Odnowiciel anatomii” Mondino de Luzzi i jego traktat Anathomia Mundini. Anatomia jako przedmiot zainteresowania renesansowych uczonych i artystów. Rysunki anatomiczne Leonarda da Vinci. De humani corporis libri septem Andreasa Vesaliusa.
  2. 2. Historia Anatomii (wykład 2) – 2 godziny dydaktyczne

    Anatomia po Wesaliuszu (Realdo Colombo, Bartolomeo Eustachi, Gabriele Falloppio). Ukształtowanie się Theatrum Anatomicum w Bolonii i w Lejdzie. Marcello Malphigii i narodziny anatomii mikroskopowej. Niderlandzka szkoła przyrodnicza (Regnier de Graaf, Jan Swamnerdam, Frederik Ruysch). Znaczenie preparatyki anatomicznej (Johann Nathanael Lieberkühn). Narodziny anatomii porównawczej (Félix Vicq-d’Azyr) i morfologicznej (François Xavier Bichat) we francuskiej szkole medycyny. Anatomia systematyczna i topograficzna w kręgu medycyny niemieckiej (Joseph Hyrtl, Jacob Henle). Historia anatomii na ziemiach polskich (Ludwik Karol Teichmann, Ludwik Maurycy Hirschfeld, Henryk Kadyi).

  3. 3. Historia Fizjologii (wykład 1) – 2 godziny dydaktyczne

    Fizjologia jako filozofia przyrody. Hipokrates i jego model humoralny. Solidarny model szkoły metodyków. Fizjologia w anatomicznym ujęciu Galena. Fizjologia krwi – od Galena do Harveya. Fizjologia trawienia – od ujęcia mechanicznego (Santorius, Giovanni Borelli) do modeli chemicznych (Johann van Helmont, Franz de la Böe, Herman Boerhaave, Lazzaro Spallanzani). Fizyka Izaaka Newntona i dualizm Kartezjusza jako punkt wyjścia dla mechanistycznego opisu zjawisk życiowych. Albrecht von Haller jako twórca nowożytnej fizjologii; pojęcia irrabilitas i sensabilitas.

  4. 4. Historia Fizjologii (wykład 2) – 2 godziny dydaktyczne

    Narodziny fizjologii eksperymentalnej. Kształtowanie się modelu doświadczalnego na przełomie XVIII i XIX wieku. Szkoła francuska (Francois Magendie, Claude Bernard). Szkoła niemiecka i narodziny elektrofizjologii (Johannes Müller, Karl Ludwig, Emil du Bois Reymond). Rosyjska szkoła fizjologii (Iwan Sieczenow, Iwan Pawłow). Kształtowanie się nowoczesnej fizjologii na ziemiach polskich; szkoła krakowska Napoleona Nikodema Cybulskiego.

  5. 5. Historia Patologii – 2 godziny dydaktyczne

    Supranaturalistyczne źródła teorii chorób; demonologiczne, magiczne i astrologiczne modele choroby. Teoria humoralna i solidarna choroby. Miazmatyzm. Paracelsus i chemiczne źródła zdarzeń patologicznych. Giorlamo Frascatoro jako twórca kontagionizmu. Pierwsze próby tworzenia modelu zaburzeń metabolicznych. Thomas Sydenham i narodziny nowożytnej nozologii. Wariolizacja (Mary Wortley Montagu) i wakcynacja (Edward Jenner) u źródeł współczesnych szczepień. Początki epidemiologii (Snow). Teoria bakteryjna schorzeń (Louis Pasteur, Robert Koch)

  6. 6. Historia Anatomii Patologicznej- 2 godziny dydaktyczne

    Anatomia patologiczna jako istotne źródło poznania podłoża schorzeń – ukształtowanie się teorii narządowej (Giambattista Morgagni). Anatomiczno-patologiczny model tkankowy (François Xavier Bichat). Anatomia patologiczna jako podstawa nauki o chorobie – narodziny szkoły wiedeńskiej (Karl von Rokitansky, Ferdinand von Hebra). Teoria komórkowa choroby (Rudolf Virchow)

  7. 7. Historia chorób wewnętrznych – diagnostyka – 2 godziny dydaktyczne

    Diagnostyka w starożytnych cywilizacjach (obserwacja i wywiad lekarski. hepatoskopia rytualna, oneiroskopia, astrologia). Badanie moczu (uroskopia) i krwi. Znaczenie sfigmologii – od Herofilosa do Józefa Strusia. Opukiwanie – percussio (Leopold Auenbruger, Jean-Nicolas Corvisart) oraz osłuchiwanie – auscultatio (Hipokrates, Rene Hiacynt Laenec, Joseph Škoda). Zastosowanie kliniczne oftalmoskopu. Pierwsze testy kliniczne. Prace Edmunda Biernackiego nad zjawiskiem sedymentacji krwi. Odkrycie i oznaczenie grup krwi (Karl Landsteiner, Ludwik Hirszfeld). Historia nowoczesnych metod diagnostyki; rentgenografia kliniczna, elektrokardiografia, EEG.

  8. 8. Historia chorób wewnętrznych – terapia – 2 godziny dydaktyczne

    Najstarsze działania terapeutyczne w cywilizacjach starożytnych (herbalizm, dietetyka, wodolecznictwo). Nauka o leku Galena. Paracelsus i narodziny koncepcji leku syntetycznego. Od alchemii do chemii organicznej (Friedrich Serturner, Friedrich Wöhler). Narodziny farmakologii eksperymentalnej (François Magendie, Rudolf Buchheim, Oswald Schmiedeberg). Nowoczesna synteza leków (Felix Hofmann, Paul Ehrlich). Odkrycie antybiotyków (Aleksander Fleming, Albert Schatz, Selman Abraham Waksman) i sulfonamidów (Gerhard Domagk). Odkrycie insuliny (Frederik Banting, Charles Best).

  9. 9. Historia chirurgii (wykład 1)

    Chirurgia w starożytnych cywilizacjach (Kodeks Hammurabiego, staroegipski papirus Edwina Smitha, staroindyjski traktat Sushruta Samhita, chirurgia Galena). Chirurgia w średniowieczu (cyrulicy, paryskie kolegium św. Kosmy, szkoła w Montpellier, Chirurgia Magna Guy de Chauliac). Ambroise Paré i narodziny nowożytnej desmiurgii. John Hunter i początki nowożytnej traumatologii. Francuska szkoła chirurgii (Pierre-Joseph Dessault, Guillaume Baron Dupuytren, Dominique Jean Larrey).

  10. 10. Historia chirurgii (wykład 2)

    Zniesienie bólu i wprowadzenie anestezji ogólnej. Od Laudanum do podtlenku azotu (Paracelsus, Horace Wells). Wprowadzenie narkozy wziewnej – eterowej (Crawford Long, William Morton, Robert Liston, Ludwik Bierkowski) i chloroformowej (James Young Simpson, Aleksander Le Brun). Rozwój znieczulenia miejscowego (Vassili von Anrep, Karl Koller, William Halsted). Początki antyseptyki (Ignaz Semmelweis, Joseph Lister) i aseptyki (Johann Mikulicz-Radecki). Johannes Friedrich August von Esmarch i narodziny medycyny ratunkowej. Werner Forßmann i początki nowoczesnej diagnostyki serca. Historia transplantologii.

  11. 11. Prezentacje projektów studenckich:

    Tematy do samodzielnego opracowania w ramach studenckich projektów;

    1. Zarys historii krakowskiej kliniki chirurgii w pierwszej połowie XIX wieku
    2. Zarys historii krakowskiej kliniki chirurgii w drugiej połowie XIX wieku
    3. Zarys historii krakowskiej kliniki chorób wewnętrznych w pierwszej połowie XIX wieku
    4. Zarys historii krakowskiej kliniki chorób wewnętrznych w drugiej połowie XIX wieku
    5. Najstarsze krakowskie szpitale – szpital św. Ducha, szpital św. Rocha, szpital Bonifratrów.
    6. Sylwetki polskich lekarzy; Maciej z Miechowa, Wojciech Oczko, Józef Struś i Sebastian Petrycy.
    Czas prezentacji – 10 minut.

    Literatura pomocna w przygotowaniu prezentacji:
    Leon Wachholz: Szpitale krakowskie: 1220-1920, cz. 1-2, Kraków 1921-1922.
    Zdzisław Gajda: O ulicy Kopernika w szczególności, o Wesołej w ogólności. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2005.
    Zdzisław Gajda: O Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2003.
    Kliniki i zakłady teoretyczne Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowskiej Dzielnicy Wesoła. Gmachy i ludzie, praca zbiorowa pod redakcją Piotra Franaszka, Kraków 2016.

Project classes:
-
Student workload (ECTS credits balance)
Student activity form Student workload
Summary student workload 77 h
Module ECTS credits 3 ECTS
Participation in lectures 20 h
Realization of independently performed tasks 35 h
Examination or Final test 2 h
Preparation for classes 20 h
Additional information
Method of calculating the final grade:

Zaliczenie testu końcowego sprawdzającego wiedzę z zakresu prowadzonych wykładów

Prerequisites and additional requirements:

Prerequisites and additional requirements not specified

Recommended literature and teaching resources:

Literatura pomocna w przygotowaniu prezentacji:

Leon Wachholz: Szpitale krakowskie: 1220-1920, cz. 1-2, Kraków 1921-1922.
Zdzisław Gajda: O ulicy Kopernika w szczególności, o Wesołej w ogólności. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2005.
Zdzisław Gajda: O Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2003.
Kliniki i zakłady teoretyczne Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowskiej Dzielnicy Wesoła. Gmachy i ludzie, praca zbiorowa pod redakcją Piotra Franaszka, Kraków 2016.

Scientific publications of module course instructors related to the topic of the module:

Additional scientific publications not specified

Additional information:

None