Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Metody rezonansowe
Tok studiów:
2017/2018
Kod:
JFM-2-104-DE-s
Wydział:
Fizyki i Informatyki Stosowanej
Poziom studiów:
Studia II stopnia
Specjalność:
Dozymetria i elektronika w medycynie
Kierunek:
Fizyka Medyczna
Semestr:
1
Profil kształcenia:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma i tryb studiów:
Stacjonarne
Osoba odpowiedzialna:
prof. dr hab. Dubiel Stanisław (Stanislaw.Dubiel@fis.agh.edu.pl)
Osoby prowadzące:
prof. dr hab. Dubiel Stanisław (Stanislaw.Dubiel@fis.agh.edu.pl)
dr inż. Kłodowski Krzysztof (Krzysztof.Klodowski@fis.agh.edu.pl)
Krótka charakterystyka modułu

Zajęcia dotyczą technik badawczych opartych na zjawisku rezonansu, obejmują ogólny opis rezonansu, omówienie magnetycznego rezonansu jądrowego i techniki efektu Mössbauera w badaniach biomateriałów.

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Powiązania z EKK Sposób weryfikacji efektów kształcenia (forma zaliczeń)
Wiedza
M_W004 Student ma wiedzę dotyczącą podstaw fizycznych Magnetycznego Rezonansu Jądrowego (MRJ), Efektu Mössbauera (EM) oraz pokrewnych technik rezonansowych. FM2A_W01 Kolokwium
M_W005 Student zna techniki MRJ i EM służące do badania właściwości materiałów biologicznych i stosowanych w medycynie. FM2A_W02 Kolokwium
M_W006 Student zna działanie i konstrukcję aparatury i zasady jej działania dla technik MRJ i EM. Zna zasady przeprowadzania pomiaru przy pomocy tych technik badawczych i zakres ich stosowania. Ma wiedzę przydatną do przeprowadzenia złożonej analizy danych doświadczalnych, prezentowania uzyskanych wyników i wyciągania na ich podstawie wniosków. FM2A_W01, FM2A_W04 Kolokwium
Umiejętności
M_U002 Student potrafi przeprowadzić pomiar technikami MRJ i EM, dobierając właściwą metodę pomiaru oraz przeprowadzić analizę danych doświadczalnych, zaprezentować je zarówno w formie ustnej jak i pisemnej oraz wyciągnąć na ich podstawie wnioski. FM2A_U03, FM2A_U07 Kolokwium,
Sprawozdanie
Kompetencje społeczne
M_K003 Student potrafi przeprowadzić pomiary technikami MRJ i EM zarówno indywidualnie jak i w zespole. FM2A_K07 Aktywność na zajęciach
Matryca efektów kształcenia w odniesieniu do form zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Forma zajęć
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Inne
E-learning
Wiedza
M_W004 Student ma wiedzę dotyczącą podstaw fizycznych Magnetycznego Rezonansu Jądrowego (MRJ), Efektu Mössbauera (EM) oraz pokrewnych technik rezonansowych. + - - - - - - - - - -
M_W005 Student zna techniki MRJ i EM służące do badania właściwości materiałów biologicznych i stosowanych w medycynie. + - - - - - - - - - -
M_W006 Student zna działanie i konstrukcję aparatury i zasady jej działania dla technik MRJ i EM. Zna zasady przeprowadzania pomiaru przy pomocy tych technik badawczych i zakres ich stosowania. Ma wiedzę przydatną do przeprowadzenia złożonej analizy danych doświadczalnych, prezentowania uzyskanych wyników i wyciągania na ich podstawie wniosków. + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U002 Student potrafi przeprowadzić pomiar technikami MRJ i EM, dobierając właściwą metodę pomiaru oraz przeprowadzić analizę danych doświadczalnych, zaprezentować je zarówno w formie ustnej jak i pisemnej oraz wyciągnąć na ich podstawie wnioski. - - + - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K003 Student potrafi przeprowadzić pomiary technikami MRJ i EM zarówno indywidualnie jak i w zespole. - - + - - - - - - - -
Treść modułu zajęć (program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład:

Wykład:

• Zjawisko rezonansu, elektryczne obwody rezonansowe, (2 godz)
• Dynamika ruchu obrotowego, wirujący układ współrzędnych, (2 godz)
• Rezonans jądrowy, jądra rezonansowe, równanie Blocha, czasy relaksacji, opis kwantowy, (2 godz)
• Podstawowe techniki rezonansowe, sygnał rezonansowy, (2 godz)
• Metody impulsowe, FID, echo spinowe, techniki wielo-impulsowe, (2 godz)
• Budowa spektrometru MRJ, (2godz)
• Informacje uzyskiwane z pomiarów MRJ, przesuniecie chemiczne, czasy relaksacji, przesuniecie Knight’a, pola nadsubtelne, rodzaje oddziaływań, (2 godz)
• MRJ na jądrach innych niż protony, NQR – jądrowy rezonans kwadrupolowy, (2 godz)
• Spektroskopia MRJ, zastosowanie transformaty Fouriera, spektroskopia 2D, badanie dyfuzji. (2 godz)
• Zastosowania MRJ, przegląd dostępnej aparatury, (1 godz)
• Fizyka efektu Mössbauera (EM), (2 godz)
• Oddziaływania nadsubtelne a spektroskopia Mössbauerowska (SM), (2 godz)
• Metodologia SM, (2 godz)
• Wybrane zastosowania SM I, (2 godz)
• Wybrane zastosowania SM II, (2 godz)

Ćwiczenia laboratoryjne:

Laboratorium (15 godz):

1. Zapoznanie się z impulsowym spektrometrem MRJ
efekty kształcenia:
-student potrafi zlokalizować i opisać elementy toru nadawczego
-student potrafi zlokalizować i opisać elementy toru odbiorczego
-student potrafi zlokalizować i opisać elementy głowicy pomiarowej

2. Wykonanie badań przy pomocy spektrometru MRJ
efekty kształcenia:
- student potrafi zarejestrować sygnały FID i echa spinowego przy różnych parametrach układu,
- student potrafi wykonać pomiary czasów relaksacji T1 i T2 dla wybranej substancji,
- student potrafi dokonać analizy zarejestrowanych sygnałów przy pomocy transformaty Fouriera

3. Zapoznanie się z spektrometrem Mössbauerowskim
efekty kształcenia:
-student potrafi zlokalizować i opisać elementy toru pomiarowego
-student potrafi zaplanować pomiar i przygotować spektrometr do pomiarów

4. Wykonanie pomiarów z wykorzystaniem spektrometru Mössbauerowskiego
efekty kształcenia:
- student potrafi wykonać pomiar widm Mössbauerowskich
- student potrafi przeprowadzić analizę i interpretację widm Mössbauerowskich

Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 90 godz
Punkty ECTS za moduł 3 ECTS
Udział w wykładach 30 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 26 godz
Przygotowanie do zajęć 7 godz
Udział w ćwiczeniach laboratoryjnych 15 godz
Przygotowanie sprawozdania, pracy pisemnej, prezentacji, itp. 12 godz
Pozostałe informacje
Sposób obliczania oceny końcowej:

Oceny z egzaminu (E), z ćwiczeń rachunkowych © oraz z projektu (P) obliczane są następująco: procent uzyskanych punktów przeliczany jest na ocenę zgodnie z Regulaminem Studiów AGH.

Ocena końcowa (OK) obliczana jest jako średnia ważona ocen z testu wiedzy uzyskanej na wykładach (T) i oceny z laboratorium (L):
OK = 0.75 x T + 0.25 x L

Wymagania wstępne i dodatkowe:

Wiedza z zakresu fizyki klasycznej i kwantowej
Wiedza z zakresu podstaw elektroniki

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

J. W. Hennel, „Wstęp do Teorii Magnetycznego Rezonansu Jądrowego”, Wyd IFJ, Kraków 1997
J. W. Hennel, J. Klinowski, „Podstawy Magn. Rezonansu Jądrowego”, Wyd. Nauk. UAM, Poznań 2000
K. H. Hauser, H. R. Kalbitzer, „NMR w biologii i medycynie”, Wyd. Nauk. UAM, Poznań 1993
N. N. Greenwood, T. C. Gibbs, „Mössbauer spectroscopy“, Ed. Chapman and Hall, 1971

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

H. Figiel, “NMR of Magnetic Materials”, Magnetic Resonance Review, U.S.A., 16(1991)101-134
S. M. Dubiel, B. Zablotna-Rypien, J. M. Mackey and J. M. Williams, “Magnetic properties of human brain and liver ferritin”, Eur. Biophys. J., 28 (1999) 263
S. M. Dubiel ,J. Cieślak, R. Gozdyra, Effect of time and storing conditions on iron forms in ferrous gluconate and Ascofer, J. Mol. Struct., 991 (2011) 171-177
S.M. Dubiel, J. Cieślak, I.V. Alenkina, M.I. Oshtrakh, V.A. Semionkin, Evaluation of the Debye temperature for iron cores in human liver ferritin and its pharmaceutical analogue, Ferrum Lek, using Mössbauer spectroscopy, Journal of Inorganic Biochemistry, 140 (2014) 89
S. M. Dubiel, J. Cieślak, Dynamics of Fe atoms in Fe-gluconate as seen by Mössbauer spectroscopy, J. Phys. D: Appl. Phys., 49 (2016) 135401

Informacje dodatkowe:

Sposób i tryb wyrównania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

ćwiczenia laboratoryjne:
Pod koniec semestru przewidziany jest dodatkowy termin ćwiczeń (ogłaszany 2 tygodnie wcześniej przez prowadzących), w którym można wykonać pomiary, których student z przyczyn losowych nie mógł wykonać w pierwotnym terminie (wymagane uzasadnienie – zwolnienie lekarskie lub inne zaświadczenie). Studenci mogą wówczas odrabiać ćwiczenia po uprzednim uzyskaniu zgody prowadzącego zajęcia w jego grupie oraz odpowiedzi z części teoretycznej, potwierdzonej wpisem do protokołu.
Student, który bez usprawiedliwienia opuścił więcej niż dwa ćwiczenia nie ma możliwości uzyskania zaliczenia.

Obecność na wykładzie: zgodnie z Regulaminem Studiów AGH.

Zasady zaliczania zajęć:

Zaliczenie laboratorium wymaga zaliczenia wszystkich ćwiczeń podanych w treści modułu.
Warunkiem uzyskania zaliczenia z pojedynczego ćwiczenia jest:
uzyskanie pozytywnej oceny z przygotowania teoretycznego
poprawnie wykonane pomiary
zaliczone sprawozdanie z opracowaniem wyników

Warunkiem przystąpienie do egzaminu jest wcześniejsze uzyskanie zaliczenia z ćwiczeń

Egzamin przeprowadzany jest zgodnie z Regulaminem Studiów AGH § 16.