Module also offered within study programmes:
General information:
Name:
Metodologia nauk społecznych
Course of study:
2018/2019
Code:
HSO-2-102-EG-s
Faculty of:
Humanities
Study level:
Second-cycle studies
Specialty:
E-Economy
Field of study:
Sociology
Semester:
1
Profile of education:
Academic (A)
Lecture language:
Polish
Form and type of study:
Full-time studies
Course homepage:
 
Responsible teacher:
dr hab, prof. AGH Grotowska Stella (stella.grotowska@gmail.com)
Academic teachers:
dr hab, prof. AGH Grotowska Stella (stella.grotowska@gmail.com)
Module summary

Celem zajęć jest zapoznanie studentów z pojęciami i założeniami metodologii nauk, pogłębienie umiejętności tworzenia własnego postępowania badawczego i kształtowanie świadomości problemów etycznych.

Description of learning outcomes for module
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Connections with FLO Method of learning outcomes verification (form of completion)
Social competence
M_K001 Pogłębienie kompetencji w zakresie prowadzenia badań naukowych SO2A_K03, SO2A_K06 Examination
M_K002 Pogłębienie kompetencji w zakresie wytwarzania teorii naukowej SO2A_K02 Examination
M_K003 Ma świadomość znaczenia analizy socjologicznej dla rozumienia współczesnych procesów społecznych, politycznych, gospodarczych i kulturowych SO2A_K06 Project
M_K004 Samodzielnie stawia problemy praktyczne i teoretyczne oraz podejmuje poszukiwania w zakresie ich rozwiązywania SO2A_K06, SO2A_K07 Project
M_K005 Samodzielnie stawia problemy praktyczne i teoretyczne oraz podejmuje poszukiwania w zakresie ich rozwiązywania SO2A_K03 Project
Skills
M_U001 Umiejętność samodzielnego wybierania koncepcji metodologicznych odpowiednich do założonych celów poznawczych SO2A_U03 Examination
M_U002 Umiejętność tworzenia modelu własnego postępowania badawczego według reguł metodologicznych. SO2A_U08 Examination
M_U003 Projektowanie interwencji socjologicznej SO2A_U03, SO2A_U06 Project
M_U004 Rozróżnianie problemów etycznych i metodologicznych, które mogą powstać przy przyjęciu postawy badacza zaangażowanego społeczne SO2A_U12, SO2A_U08, SO2A_U03 Project
Knowledge
M_W001 Zna podstawowe pojęcia i założenia ogólnej metodologii nauk. SO2A_W03, SO2A_W01 Examination
M_W002 Znajomość wiedzy z zakresu historii koncepcji nauk społecznych formułowanych przez filozofię nauki i dyscypliny humanistyczne SO2A_W08, SO2A_W02 Examination
M_W003 Wie na czym polega aktywne zaangażowanie badacza w życie społeczne. SO2A_W09, SO2A_W10 Project
M_W004 Zna podstawowe teorie innowacji społecznej i narzędzie stosowane w interwencjach socjologicznych. SO2A_W10, SO2A_W08, SO2A_W04 Presentation
FLO matrix in relation to forms of classes
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Form of classes
Lecture
Audit. classes
Lab. classes
Project classes
Conv. seminar
Seminar classes
Pract. classes
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Others
E-learning
Social competence
M_K001 Pogłębienie kompetencji w zakresie prowadzenia badań naukowych + - - - - - - - - - -
M_K002 Pogłębienie kompetencji w zakresie wytwarzania teorii naukowej + - - - - - - - - - -
M_K003 Ma świadomość znaczenia analizy socjologicznej dla rozumienia współczesnych procesów społecznych, politycznych, gospodarczych i kulturowych - - - - - - - - - - -
M_K004 Samodzielnie stawia problemy praktyczne i teoretyczne oraz podejmuje poszukiwania w zakresie ich rozwiązywania - - - - - - - - - - -
M_K005 Samodzielnie stawia problemy praktyczne i teoretyczne oraz podejmuje poszukiwania w zakresie ich rozwiązywania - - - - - - - - - - -
Skills
M_U001 Umiejętność samodzielnego wybierania koncepcji metodologicznych odpowiednich do założonych celów poznawczych + - - - - - - - - - -
M_U002 Umiejętność tworzenia modelu własnego postępowania badawczego według reguł metodologicznych. + - - - - - - - - - -
M_U003 Projektowanie interwencji socjologicznej - - - - - - - - - - -
M_U004 Rozróżnianie problemów etycznych i metodologicznych, które mogą powstać przy przyjęciu postawy badacza zaangażowanego społeczne - - - - - - - - - - -
Knowledge
M_W001 Zna podstawowe pojęcia i założenia ogólnej metodologii nauk. + - - - - - - - - - -
M_W002 Znajomość wiedzy z zakresu historii koncepcji nauk społecznych formułowanych przez filozofię nauki i dyscypliny humanistyczne + - - - - - - - - - -
M_W003 Wie na czym polega aktywne zaangażowanie badacza w życie społeczne. - - - - - - - - - - -
M_W004 Zna podstawowe teorie innowacji społecznej i narzędzie stosowane w interwencjach socjologicznych. - - - - - - - - - - -
Module content
Lectures:
  1. Pojęcie metodologii nauk

    Pojęcie metodologii nauk, metodologia ogólna i szczegółowa, wiedza potoczna
    i wiedza naukowa, zadania metodologii), metodologia socjologiczna
    (zadania i metody metodologii, pożytki z metodologii i powody jej krytyki).
    Literatura:
    Antoni Sułek, Metodologia socjologiczna, Encyklopedia socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa
    1999, s. 209-217.
    Antoni Sułek, ogród metodologii socjologicznej, Scholar, Warszawa 2002, s. 16-17 (13-23).
    Jerzy Apanowicz, Metodologia nauk, TNOiK, Toruń 2003, s. 9-18.

  2. Patologie w nauce

    11. Patologie w nauce (junk science, manipulacje w nauce, oszustwo w nauce, nieuczciwość w nauce – scientific misconduct). Czy patologie w nauce są problemem?
    Przykład: łysenkizm w Polsce (historia łysenkizmu w ZSRR, czynniki pojawienia się łysenkizmu w polskiej nauce, trudności współczesnych badań nad łysenkizmem)
    Literatura:
    Maciej Grabski, Uczciwość i wiarygodność nauki. Praktyka, Nauka 2009, nr 2.
    Studia nad łysenkizmem w polskiej biologii, red. P. Kohler, IPN, Kraków 2013, s. 9-56, 159-162.
    Literatura dodatkowa:
    Sheldon Krimsky, Nauka skorumpowana?, PIW, Warszawa 2006.

  3. Społeczne uwarunkowania poznania

    Społeczne uwarunkowania poznania, socjologia poznania naukowego,
    model poznania fizyki,
    Literatura:
    Marek Ziółkowski, Wiedza, w: Encyklopedia socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 2002.
    podziały stosowane w nauce, podejście naukowe i jego ograniczenia,
    nauka i pseudonauka, profesjonalizacja badań naukowych.
    Literatura
    Stefan Amsterdamski, Nauka, w: Encyklopedia socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 1999, s.
    298- 301 (298-299).
    Antoni Sułek, Metodologia socjologiczna, Encyklopedia socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa
    1999, s. 209-217.
    Jerzy Apanowicz, Metodologia nauk, TNOiK, Toruń 2003, s. 9-18.
    Barry Markovsky, Lisa M. Dilks, Nauka, pseudonauka i zdrowy rozsądek, w: Joanna Heidtman,
    Kinga Wysieńska, Procesy grupowe, Perspektywa socjologiczna, Scholar, Warszawa 2013, s. 19-
    56.
    Literatura dodatkowa:
    Marek Ziółkowskie, Wiedza, w: Encyklopedia socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 2002.

  4. Zasady badań naukowych

    Zasady badań naukowych: cele i funkcje badań naukowych, zasady poznania
    naukowego, procesy poznania myślowego (analiza i synteza, dedukcja i
    indukcja, porównywanie i przeciwstawianie, uogólnianie i wnioskowanie),
    rodzaje wyjaśnień naukowych (genetyczne, funkcjonalne, logiczne), typy
    badań naukowych (podstawowe, stosowane, diagnostyczne, weryfikacyjne,
    kompleksowe, przyczynkarskie, heurystyczne), rodzaje procedur naukowych
    (diagnostyczna, eksperymentalna, operacyjna, ewaluacyjna, korelacyjna),
    badania w naukach przyrodniczych a badania społeczne.
    Literatura:
    Jerzy Apanowicz, Metodologia nauk, TNOiK, Toruń 2003, s. 19-49.
    Stanisław Ossowski, Wzory nauk przyrodniczych wobec osobliwości nauk społecznych, w: Piotr Sztompka, Marek Kucia, Socjologia. Lektury, Znak, Kraków 2005, s. 28-34.

  5. Znaczenie terminu “teoria”

    Znaczenie terminu “teoria”.
    Stefan Nowak, Metodologia badań społecznych, PWN, Warszawa 2012, s. 394-397.
    Teoria socjologiczna średniego zasięgu
    Robert K. Merton, Teoria socjologiczna i struktura społeczna, PWN, Warszawa 1982, s. 60-69.
    Znaczenie teorii socjologicznej dla badań empirycznych: Pojęcia socjologiczne
    a teoria (s. 157-), socjologiczne interpretacje ex post factum, generalizcje
    empiryczne, funkcje teorii socjologicznej (s. 164-166), rola teorii w badaniach
    empirycznych, serendipidy (w haśle: eksperyment krzyżowy na Wiki są
    przykłady) (169-174), przeformułowanie teorii, wpływ badań empirycznych
    na teorię.
    Literatura:
    Robert K. Merton, Teoria socjologiczna i struktura społeczna, PWN, Warszawa 1982, s. 153-183

  6. Definiowanie pojęć i dobór wskaźników do badań

    Problem jednoznaczności terminów, nazwy jednostkowe i ogólne, pojęcia o
    różnej ogólności, definiowanie, rodzaje definicji, wskaźniki, zjawiska wykorzystane
    jako wskaźniki, operacjonalizacja, zmienne, wskaźniki, jakość pomiaru.
    Literatura:
    Stefan Nowak, Metodologia badań społecznych, PWN, Warszawa 2012, s. 124-147.
    Earl Babbie, Badania społeczne w praktyce, PWN, Warszawa 2004, s. 144 – 169.
    Literatura:
    Stefan Nowak, Metodologia badań społecznych, PWN, Warszawa 2012, s. 124-147.
    Earl Babbie, Badania społeczne w praktyce, PWN, Warszawa 2004, s. 144 – 169.

  7. Tworzenie projektu badawczego

    Tworzenie projektu badawczego
    Rodzaje projektów badawczych, elementy projektu badawczego, paradygmaty
    badawcze (postpozytywizm, konstruktywizm, aktywizm, pragmatyzm),
    strategie badawcze, pytania badawcze i hipotezy, metody badawcze.
    Literatura:
    John W. Creswell, Projektowanie badań naukowych. Metody jakościowe, ilościowe i mieszane,
    WUJ, Kraków 2013, s. 29-45.

  8. Praktyki badawcze

    Praktyki badawcze:
    wyjaśnienia idiograficzne i nomotetyczne, teoria indukcyjna i dedukcyjna,
    badania ilościowe i jakościowe, etyka w badaniach społecznych.
    Literatura:
    Earl Babbie, Badania społeczne w praktyce, PWN, Warszawa 2004, s. 45-53.
    Earl Babbie, Badania społeczne w praktyce, PWN, Warszawa 2004, s. 54-83.

  9. Empiryzm i pozytywizm w nauce

    Paradygmaty w naukach społecznych – różne drogi tworzenia teorii. Empiryzm
    i pozytywizm w nauce: ujęcie nauk przyrodniczych w filozofii empiryzmu,
    zasady metody pozytywnej w socjologii.
    Literatura:
    Ted Benton, Ian Craib, Filozofia nauk społecznych. Od pozytywizmu do postmodernizmu, DSW
    TWP, Wrocław 2003, s. 22-38.
    Emil Durkheim, Zasady metody pozytywnej, r. II Zasady obserwacji faktów społecznych.

  10. Podejście interpretatywne w socjologii

    Podejście interpretatywne w socjologii: przedmiot nauk społecznych
    według Maksa Webera, rozumienie i typologie, ideał obiektywności i neutralności
    badań, indywidualizm i holizm, pojęcie racjonalności.
    Literatura:
    Ted Benton, Ian Craib, Filozofia nauk społecznych. Od pozytywizmu do postmodernizmu, DSW
    TWP, Wrocław 2003, s. 91-110.
    Stanisław Andreski, Maksa Webera olśnienia i pomyłki, PWN Warszawa 1992, s. 32-44, 83-112.

  11. Praktyczne zastosowanie socjologii

    Praktyczne zastosowanie socjologii: diagnoza i ujawnianie problemów
    społecznych w badaniach, ocena skutków działań praktycznych, wiedza
    socjologiczna a socjotechnika i polityka społeczna, prognozy długofalowe,
    problemy z praktycznym zastosowaniem badań socjologicznych,
    odpowiedzialność badacza.
    Literatura:
    Stefan Nowak, Metodologia badań społecznych, PWN, Warszawa 2012, s. 448-478
    Lektura dodatkowa
    Stanisław Andreski, Czarnoksięstwo w naukach społecznych, Oficyna Naukowa, Warszawa
    2002, s. 116-150.

  12. Uniwersytet jako instytucja nauki

    Trzy modele uniwersytetu (średniowieczny, humboldtowski, przedsiębiorczy),
    Literatura:
    Marcin Haberla, Sebastian Bobowski, Od uniwersytetu średniowiecznego do uniwersytetu trzeciej generacji, “Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu”, 2013 nr 315,
    Karol Sauerland, Idea uniwersytetu: aktualność tradycji Humboldta? http://repozytorium.ukw.edu.pl/bitstream/handle/item/515/Karol%20Sauerland%20Idea%20uniwersytetu%20aktualnosc%20tradycji%20Humboldta.pdf?sequence=1
    Wstęp, w: Edufactory. Samoorganizacja i opór w fabrykach wiedzy, red. Jan Sowa, Krystian Szadkowski, Kraków 2011, Wydawnictwo i Ksiegarnia, Korporacja Ha!Art http://issuu.com/korporacja_haart/docs/edufactory_samoorganizacja_i_opor_w_fabrykach_wiedzy.

Student workload (ECTS credits balance)
Student activity form Student workload
Summary student workload 76 h
Module ECTS credits 3 ECTS
Participation in lectures 30 h
Preparation for classes 20 h
Realization of independently performed tasks 20 h
Contact hours 4 h
Examination or Final test 2 h
Additional information
Method of calculating the final grade:

Na ocenę końcową składają się:

• Udział w ćwiczeniach projektowych
• Wykonanie projektu
• Przygotowanie sprawozdania, pracy pisemnej, prezentacji, itp.
• Przygotowanie do zajęć
• Egzamin w formie testu.

Ocena końcowa naliczana jest jako średnia oceny z egzaminu oraz z ćwiczeń.

Prerequisites and additional requirements:

brak

Recommended literature and teaching resources:

Metodologia nauk społecznych
Stanisław Andreski, Maksa Webera olśnienia i pomyłki, PWN Warszawa 1992.
Stefan Amsterdamski, Nauka, w: Encyklopedia socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 1999.
Jerzy Apanowicz, Metodologia nauk, TNOiK, Toruń 2003.
Earl Babbie, Badania społeczne w praktyce, PWN, Warszawa 2004.
Ted Benton, Ian Craib, Filozofia nauk społecznych. Od pozytywizmu do postmodernizmu, DSW TWP, Wrocław 2003.
John W. Creswell, Projektowanie badań naukowych. Metody jakościowe, ilościowe i mieszane, WUJ, Kraków 2013.
Emil Durkheim, Zasady metody socjologicznej, r. II Zasady obserwacji faktów społecznych.
Marcin Haberla, Sebastian Bobowski, Od uniwersytetu średniowiecznego do uniwersytetu trzeciej generacji, “Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu”, 2013 nr 315,
Barry Markovsky, Lisa M. Dilks, Nauka, pseudonauka i zdrowy rozsądek, w: Joanna Heidtman, Kinga Wysieńska, Procesy grupowe, Perspektywa socjologiczna, Scholar, Warszawa 2013.
Robert K. Merton, Teoria socjologiczna i struktura społeczna, PWN, Warszawa 1982.
Stefan Nowak, Metodologia badań społecznych, PWN, Warszawa 2012.
Stanisław Ossowski, Wzory nauk przyrodniczych wobec osobliwości nauk społecznych, w: Piotr Sztompka, Marek Kucia, Socjologia. Lektury, Znak, Kraków 2005.
Karol Sauerland, Idea uniwersytetu: aktualność tradycji Humboldta? http://repozytorium.ukw.edu.pl/bitstream/handle/item/515/Karol%20Sauerland%20Idea%20uniwersytetu%20aktualnosc%20tradycji%20Humboldta.pdf?sequence=1
Antoni Sułek, Metodologia socjologiczna, Encyklopedia socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 1999.
Wstęp, w: Edufactory. Samoorganizacja i opór w fabrykach wiedzy, red. Jan Sowa, Krystian Szadkowski, Kraków 2011, Wydawnictwo i Ksiegarnia, Korporacja Ha!Art http://issuu.com/korporacja_haart/docs/edufactory_samoorganizacja_i_opor_w_fabrykach_wiedzy.
Antoni Sułek, Ogród metodologii socjologicznej, Scholar, Warszawa 2002.
Marek Ziółkowskie, Wiedza, w: Encyklopedia socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 2002.
Literatura dodatkowa:
Sheldon Krimsky, Nauka skorumpowana?, PIW, Warszawa 2006.

Badania w działaniu
Bokszański Z. 1995. Tożsamość aktora społecznego a zmiana społeczna, „Studia socjologiczne” 3,4
Kuczyński P. Interwencja socjologiczna a la Touraine (Przyczynek do analizy sytuacji badawczej jako sytuacji
społecznej), Studia Socjologiczne, 3/1986
Nowak, Interwencja socjologiczna – socjologia działania i socjologia w działaniu, w: Poza granicami socjologii
ankietowej, (red.) A. Sułek, K. Nowak, A. Wyka, UW, Warszawa 1989.

Scientific publications of module course instructors related to the topic of the module:

S. Grotowska, Metody jakościowe w socjologii, w: S. Zaręba (red.) Socjologia życia religijnego w Polsce, UKSW, Warszawa 2009.
S. Grotowska, Seniorzy w przestrzeni publicznej. Kapitał społeczny uczestników wspólnot, ruchów i stowarzyszeń katolickich, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków 2011,

Additional information:

MODUŁ KANONICZNY
Celem modułu jest dostarczenie wiedzy z zakresu socjologii, zmiany społecznej i zróżnicowania społecznego
niezbędnej do krytycznego myślenia, analizowania rzeczywistości społeczno-kulturowej oraz poszukiwania
społecznych i kulturowych aspektów innowacji, technologii i zmiany.

MODUŁ METODOLOGICZNY
Celem modułu jest dostarczenie umiejętności badawczych przydatnych dla projektowania i badania
efektywności innowacyjnych rozwiązań i prowadzenia interwencji społecznych. Wprowadzanie zmiany
wymaga ciągłego monitoringu w postaci realizacji wysokiej jakości badań oraz umiejętności znajdowania
i wykorzystywania dostępnych informacji.
Przedmioty składające się na moduł metodologiczny to przede wszystkim zaawansowane metody analizy
danych ilościowych i jakościowych uzupełnione o nowoczesne techniki i narzędzia analityczne, m.in. badania
w działaniu (action research), badania internetowe, laboratorium procesów grupowych, analitykę internetową