Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Mineralogia i petrografia
Tok studiów:
2018/2019
Kod:
BGF-1-208-s
Wydział:
Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Geofizyka
Semestr:
2
Profil kształcenia:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma i tryb studiów:
Stacjonarne
Osoba odpowiedzialna:
dr hab. inż. Gołębiowska Bożena (goleb@agh.edu.pl)
Osoby prowadzące:
dr hab. inż. Gołębiowska Bożena (goleb@agh.edu.pl)
mgr inż. Twardak Diana (twardak@agh.edu.pl)
Krótka charakterystyka modułu

Zajęcia zapoznają studenta z budową wewnętrzną minerałów, oraz z badaniami mikroskopowymi niezbędnymi do udziału studenta w dalszym procesie kształcenia.

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Powiązania z EKK Sposób weryfikacji efektów kształcenia (forma zaliczeń)
Wiedza
M_W001 Zna podstawowe pojęcia dotyczące minerału, kryształu, struktury i budowy wewnętrznej. GF1A_W02, GF1A_W17, GF1A_U09 Kolokwium
Umiejętności
M_U001 Umie zakwalifikować minerał do klasy i układu krystalograficznego na podstawie wyznaczonej symetrii kryształu. GF1A_W02, GF1A_U01, GF1A_U09 Kolokwium
M_U002 Potrafi opisać cechy fizyczne minerału. GF1A_W06, GF1A_U01, GF1A_U09 Kolokwium
M_U003 Potrafi opisać i rozpoznać podstawowe minerały kruszcowe Cu, Zn, Pb, Fe, As, Al, Cr, S, Ni. GF1A_W06, GF1A_U01, GF1A_U09 Kolokwium
M_U004 Zna zasadę działania mikroskopu polaryzacyjnego, potrafi samodzielnie go obsługiwać znając tok badań mikroskopowych. GF1A_U05, GF1A_W08 Kolokwium
M_U005 Umie opisać samodzielnie cechy optyczne podstawowych minerałów skałotwórczych skał magmowych i osadowych. GF1A_W02, GF1A_U05 Kolokwium
M_U006 Umie opisać samodzielnie pod mikroskopem strukturę i teksturę oraz skład mineralny skały magmowej i osadowej GF1A_W02, GF1A_U05 Kolokwium
M_U007 Potrafi opisać pod mikroskopem skałę metamorficzną podając jej skład mineralny GF1A_W02, GF1A_U05 Kolokwium
Kompetencje społeczne
M_K001 Ma świadomość odpowiedzialności za pracę własną oraz gotowość dostosowania do pracy w zespole i ponoszenia odpowiedzialności za wspólnie realizowane zadanie GF1A_K01, GF1A_K02 Kolokwium
Matryca efektów kształcenia w odniesieniu do form zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Forma zajęć
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Inne
E-learning
Wiedza
M_W001 Zna podstawowe pojęcia dotyczące minerału, kryształu, struktury i budowy wewnętrznej. + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Umie zakwalifikować minerał do klasy i układu krystalograficznego na podstawie wyznaczonej symetrii kryształu. - - + - - - - - - - -
M_U002 Potrafi opisać cechy fizyczne minerału. + - + - - - - - - - -
M_U003 Potrafi opisać i rozpoznać podstawowe minerały kruszcowe Cu, Zn, Pb, Fe, As, Al, Cr, S, Ni. + - + - - - - - - - -
M_U004 Zna zasadę działania mikroskopu polaryzacyjnego, potrafi samodzielnie go obsługiwać znając tok badań mikroskopowych. + - + - - - - - - - -
M_U005 Umie opisać samodzielnie cechy optyczne podstawowych minerałów skałotwórczych skał magmowych i osadowych. + - + - - - - - - - -
M_U006 Umie opisać samodzielnie pod mikroskopem strukturę i teksturę oraz skład mineralny skały magmowej i osadowej + - + - - - - - - - -
M_U007 Potrafi opisać pod mikroskopem skałę metamorficzną podając jej skład mineralny + - + - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Ma świadomość odpowiedzialności za pracę własną oraz gotowość dostosowania do pracy w zespole i ponoszenia odpowiedzialności za wspólnie realizowane zadanie + - + - - - - - - - -
Treść modułu zajęć (program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład:

Minerał – substancja mineralna – skała (wprowadzenie do Mineralogii i Petrografii). Budowa wewnętrzna minerałów i jej związek z postacią zewnętrzną (krystalografia geometryczna). Klasa i układ krystalograficzny. Strukturalna klasyfikacja minerałów.
Własności fizyczne minerałów i ich uwarunkowania strukturalne. Izomorfizm i polimorfizm. Minerały kruszcowe, w tym eksploatowane w Polsce.
Optyka kryształów. Rozpoznawanie minerałów skałotwórczych przy wykorzystaniu mikroskopu polaryzacyjnego do badań w świetle przechodzącym.
Minerały skałotwórcze: charakterystyki szczegółowe wybranych minerałów
Skały magmowe: charakterystyka ogólna, skład mineralny, struktury i tekstury, klasyfikacje, własności, występowanie i eksploatacja skał magmowych w Polsce.
Skały osadowe: charakterystyka ogólna, skład mineralny w tym: minerały ciężkie, struktury i tekstury, klasyfikacje, własności, występowanie i eksploatacja skał osadowych w Polsce.
Skały metamorficzne: charakterystyka ogólna, skład mineralny, struktury i tekstury, klasyfikacje, własności, występowanie i eksploatacja skał metamorficznych w Polsce.
Metody analityki składu chemicznego ciała stałego (minerału): mikroskopia scanningowa i mikrosonda elektronowa. Metody analityki składu fazowego

Ćwiczenia laboratoryjne:

Symetria kryształów, klasy i układy krystalograficzne. Własności fizyczne minerałów – przykłady. Opis i makroskopowe rozpoznawanie wybranych minerałów kruszcowych i rud polimineralnych: Fe, Zn, Pb, Cu, As, Cr, Mn, Ni, Al, S. Przykłady polimorfizmu. Budowa, zasada działania i obsługa mikroskopu polaryzacyjnego. Tok badań mikroskopowych. Systematyka, własności optyczne, rozpoznawanie makro-, i mikroskopowe podstawowych minerałów skałotwórczych skał magmowych (oliwin, granat, pirokseny, amfibole, muskowit, biotyt, skalenie, kwarc). Petrografia skał magmowych: podstawy systematyki, struktury i tekstury, skały kwaśne a zasadowe, głębinowe a wylewne. Skały piroklastyczne; tuf i tufit.
Minerały i najważniejsze skały osadowe okruchowe; minerały: kwarc, chalcedon, opal, węglany, glaukonit, miki, skalenie, minerały ilaste; skały: zlepieniec, brekcja, piaskowce, mułowce i skały ilaste (kaolin, bentonit, iłowce i łupki ilaste).
Minerały i skały osadowe pochodzenia organicznego i chemicznego; minerały węglanowe, siarczanowe, fosforanowe; skały: krzemionkowe, gipsowo-solne, wapienie i dolomity, węgle.
Przegląd minerałów i skał metamorficznych.

Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 90 godz
Punkty ECTS za moduł 3 ECTS
Udział w wykładach 30 godz
Udział w ćwiczeniach laboratoryjnych 15 godz
Przygotowanie do zajęć 15 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 30 godz
Pozostałe informacje
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena z ćwiczeń laboratoryjnych = 0,5*ocena z kolokwium końcowego z ćwiczeń laboratoryjnych + 0,3*ocena średnia ze sprawdzianów wstępnych + 0,2* ocena średnia ze sprawdzianów praktycznych.

Ocena końcowa: 0,2* ocena z zaliczenia wykładów + 0,8* ocena z ćwiczeń laboratoryjnych

Wymagania wstępne i dodatkowe:

Znajomość podstaw chemii oraz optyki.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Bolewski A., Manecki A. – Rozpoznawanie minerałów. WG 1990.
Kubisz J., Żabiński W. – Materiały do ćwiczeń z mineralogii. Skrypt AGH.
Bolewski A., Kubisz J., Manecki A., Żabiński W. – Mineralogia ogólna. WG W-wa 1990.
Bolewski A., Manecki A. – Mineralogia szczegółowa. PAE W-wa. 1993.
Borkowska M., Smulikowski K. – Minerały skałotwórcze. WG 1973.
Chodyniecka L., Gabzdyl W., Kapuściński T. – Mineralogia i Petrografia dla Górników, WŚ 1993
Deer W.A., Howie R.A., Zussman J. – An introduction to the Rock-Forming Minerals. London. 1992.
Wenk H-R., Bulakh A. – Minerals, their construction and origin. Cambridge 2003
Manecki A., Muszyński M. (red.) – Przewodnik do petrografii. Wyd. AGH. Kraków 2008
MacKenzie W.S., Donaldson C.H., Guilford C. – Atlas of Rock-Forming Minerals in Thin Sections Longman.
MacKenzie W.S., Donaldson C.H., Guilford C. – Atlas of Igneous Rocks and their Textures, Longman.
Adams A.E. – Atlas of Sedimentary Rocks Under the Microscope

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Pieczka, A., Gołębiowska, B., Parafiniuk, J. (2009): Conditions of formation of polymetallic mineralization in the eastern envelope of the Karkonosze granite – the case of Rędziny. Can. Mineral. 47, 765–786. 20 pkt

Gołębiowska, B., Pieczka, A., Rzepa, G., Matyszkiewicz, J., Krajewski, M., (2010): Iodargyrite from Zalas (Cracow area, Poland) as an indicator of Oligocene-Miocene aridity in Central Europe. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 296, 1-2, pp. 130-137. 35 pkt

Pieczka, A., Gołębiowska, B. (2012): Cuprobismutite homologues in granitic pegmatites from Szklarska Poręba, Karkonosze massif, southwestern Poland. Can. Mineral vol. 50/2, 313-324. 20 pkt

Gołębiowska, B., Pieczka, A., Parafiniuk, J. (2012): Substitution of Bi for Sb and As in minerals of the tetrahedrite series from Rędziny, Lower Silesia, southwesteren Poland. Canadian Mineralogist, vol. 50/2, 267-279. 20 pkt

Włodek, A., Grochowina A., Gołębiowska B., Pieczka A., (2015): A phosphate-bearing pegmatite from Lutomia and its relationships to other pegmatites of the Góry Sowie Block, southwestern Poland. Journal of Geosciences, 60 (2015), 45–72. 15 pkt

Informacje dodatkowe:

Zaliczeniem przedmiotu jest ocena z ćwiczeń laboratoryjnych i ocena z zaliczenia wykładów.
Na kolokwium zaliczeniowym na zajęciach laboratoryjnych wykładowca może wprowadzić pytania dotyczące materiału wykładowego.

Regulamin zajęć CL z przedmiotu Mineralogia i petrografia znajduje się na stronie Katedry Mineralogii, Petrografii i Geochemii AGH.