Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Współczesne koncepcje antropologii kultury
Tok studiów:
2018/2019
Kod:
HKL-2-104-KW-s
Wydział:
Humanistyczny
Poziom studiów:
Studia II stopnia
Specjalność:
Komunikacja wizualna i projektowanie graficzne
Kierunek:
Kulturoznawstwo
Semestr:
1
Profil kształcenia:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma i tryb studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Osoba odpowiedzialna:
prof. dr hab. Skowronek Katarzyna (kskowronek85@gmail.com)
Osoby prowadzące:
prof. dr hab. Skowronek Katarzyna (kskowronek85@gmail.com)
dr Machowska Magdalena (magdalena.etno@tlen.pl)
Krótka charakterystyka modułu

Głównym celem przedmiotu jest przedstawienie współczesnych nurtów w antropologii, identyfikowanych z postmodernizmem i poststrukturalizmem w perspektywie teoretycznej i metodologicznej.

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Powiązania z EKK Sposób weryfikacji efektów kształcenia (forma zaliczeń)
Wiedza
M_W001 Wszechstronnie zna główne kierunki rozwoju współczesnej antropologii, rozumie historyczny charakter kształtowania się antropologii. Potrafi wskazać na najważniejsze i najnowsze osiągnięcia współczesnej antropologii. KL2A_W08, KL2A_W06, KL2A_W09 Egzamin,
Kolokwium,
Sprawozdanie,
Udział w dyskusji
M_W002 Zna znaczenie refleksji antropologicznej i jej wpływ na kształt obecnej kultury i przemiany, jakie się w dokonują współcześnie w udziale i tworzeniu. KL2A_W11 Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Kolokwium,
Sprawozdanie,
Udział w dyskusji
M_W003 Zna i rozumie metody analizy i interpretacji artefaktów kulturowych używane we współczesnych teoriach antropologicznych. KL2A_W07 Egzamin,
Kolokwium,
Sprawozdanie,
Udział w dyskusji
M_W004 Posiada poszerzoną wiedzę o typach więzi społecznych, ich genezie, zmienności, zróżnicowanych funkcjach oraz kulturowych odniesieniach w perspektywie antropologicznej. KL2A_W15 Egzamin,
Aktywność na zajęciach
Umiejętności
M_U001 Analizuje złożone współczesne teksty z antropologiczne, identyfikuje ich paradygmaty. Rekonstruuje i konstruuje różnego rodzaju argumentacje w tekstach z zakresu współczesnej antropologii, odwołując się do złożonych przesłanek normatywnych danego stanowiska lub do założeń światopoglądowych bądź do tradycji kulturowych. KL2A_U09, KL2A_U03, KL2A_U10 Aktywność na zajęciach,
Kolokwium,
Sprawozdanie,
Udział w dyskusji
M_U002 W analizie zjawisk społecznych i kulturowych uwzględnia odmienne ich postrzeganie przez osoby pochodzące z różnych środowisk i kultur. Wieloaspektowo interpretuje zjawiska charakterystyczne dla świata wielokulturowego w kontekście przemian społeczeństw nowoczesnych i ponowoczesnych. KL2A_U20, KL2A_U21 Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Kolokwium,
Udział w dyskusji
Kompetencje społeczne
M_K001 Ma świadomość znaczenia refleksji antropologicznej dla rozumienia procesów i przemian zachodzący we współczesnych społeczeństwach. Ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego regionu, kraju, Europy, świata. KL2A_K08, KL2A_K09 Aktywność na zajęciach,
Udział w dyskusji
M_K002 Interpretuje nowe idee z zakresu antropologii współczesności i potrafi nad nimi prowadzić wieloaspektową dyskusję. Rozumie problematykę etyczną związaną z antropologią. KL2A_K06, KL2A_K02 Sprawozdanie,
Kolokwium,
Udział w dyskusji
Matryca efektów kształcenia w odniesieniu do form zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Forma zajęć
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Inne
E-learning
Wiedza
M_W001 Wszechstronnie zna główne kierunki rozwoju współczesnej antropologii, rozumie historyczny charakter kształtowania się antropologii. Potrafi wskazać na najważniejsze i najnowsze osiągnięcia współczesnej antropologii. + + - - - - - - - - -
M_W002 Zna znaczenie refleksji antropologicznej i jej wpływ na kształt obecnej kultury i przemiany, jakie się w dokonują współcześnie w udziale i tworzeniu. + + - - - - - - - - -
M_W003 Zna i rozumie metody analizy i interpretacji artefaktów kulturowych używane we współczesnych teoriach antropologicznych. + + - - - - - - - - -
M_W004 Posiada poszerzoną wiedzę o typach więzi społecznych, ich genezie, zmienności, zróżnicowanych funkcjach oraz kulturowych odniesieniach w perspektywie antropologicznej. + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Analizuje złożone współczesne teksty z antropologiczne, identyfikuje ich paradygmaty. Rekonstruuje i konstruuje różnego rodzaju argumentacje w tekstach z zakresu współczesnej antropologii, odwołując się do złożonych przesłanek normatywnych danego stanowiska lub do założeń światopoglądowych bądź do tradycji kulturowych. + + - - - - - - - - -
M_U002 W analizie zjawisk społecznych i kulturowych uwzględnia odmienne ich postrzeganie przez osoby pochodzące z różnych środowisk i kultur. Wieloaspektowo interpretuje zjawiska charakterystyczne dla świata wielokulturowego w kontekście przemian społeczeństw nowoczesnych i ponowoczesnych. + + - - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Ma świadomość znaczenia refleksji antropologicznej dla rozumienia procesów i przemian zachodzący we współczesnych społeczeństwach. Ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego regionu, kraju, Europy, świata. + + - - - - - - - - -
M_K002 Interpretuje nowe idee z zakresu antropologii współczesności i potrafi nad nimi prowadzić wieloaspektową dyskusję. Rozumie problematykę etyczną związaną z antropologią. - + - - - - - - - - -
Treść modułu zajęć (program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład:

Głównym celem wykładów jest przedstawienie współczesnych nurtów w antropologii społeczno-kulturowej, zwłaszcza tych identyfikowanych z postmodernizmem i poststrukturalizmem. Zastanowimy się nad głównymi założeniami tych kierunków, przede wszystkim epistemologicznymi oraz metodologicznymi. Przeanalizujemy źródła, różnice oraz „miejsca wspólne” postmodernizmu w antropologii z koncepcjami klasycznymi (np. funkcjonalizmem i strukturalizmem). Podjęta zostanie również próba rekonstrukcji najważniejszych idei i pojęć w myśli współczesnej antropologii, takich jak podmiotowość, refleksyjność, Inny/Obcy, tekstowość, nowa lokalność, wiedza lokalna, pamięć, różnica etc.

Problematyka wykładów:
1-2 Wprowadzenie do antropologii współczesnej. Antropologia jako nauka. Przypomnienie wiedzy dotyczącej klasycznych nurtów i kierunków antropologicznych (m.in. nurt funkcjonalistyczny, szkoła E. Sapira, strukturalizm). Główne idee antropologii, sposoby myślenia antropologicznego i metody antropologii. Interpretacja antropologiczna. Uniwersalność a relatywizm. Współczesny antropolog – znaki szczególne. Podmiotowość w nowych ujęciach antropologicznych. Tożsamość, refleksyjność, represyjność. Esencjalizm i antyesencjalizm.
3. Ciało w w nowej antropologii. Ciało ukształtowane przez kulturę. Dyskursy ciała. Ciała sztuczne i symboliczne. Inscenizacje ciała. Antropologia ciała.
4. Antropologia języka. Poststrukturalizm. Polisemiczność. Tekstualność i dekonstrukcja. Intertekstualność. Praktyki dyskursywne. Performatywność języka.
5. Etniczność i wielokulturowość. Spotkanie z Innym(i). Pojęcie etniczności i wielokulturowości w antropologii postmodernistycznej. Tożsamości narodowe a wspólnota wyobrażona. Tożsamości hybrydowe.
6. Dziedzictwo kolonializmu. Neokolonializm. Postkolonializm. nowa antropologia wobec dziedzictwa kolonializmu.
6. Czas i przestrzeń w nowych teoriach antropologicznych. Ambiwalencje czasu. Przyspieszenie czasu. Społeczne budowanie miejsca. Miasto ponowoczesne. Centrum i peryferie. Antropologia codzienności.
7. Antropologia wobec etniczności. Problematyka “rasy”. Różnica i wykluczenie.

Ćwiczenia audytoryjne:

Teksty omawiane na ćwiczeniach stanowią uzupełnienie węzłowych zagadnień poruszanych na wykładach.
Znajomość pojęć i zagadnień: subkultura, kultura biedy, pamięć autobograficzna, narracja i mikrohistorie, tożsamość narracyjna, miejsca i nie-miejsca, agresja u człowieka, uprzedzenia, teoria i psychologia konfliktu, wpływ osobowości i sytuacji na zachowanie społeczne, kategoria swojskości i obcości
Znajomość tekstów, aktywny udział na zajęciach oraz kolokwium zaliczeniowe są podstawą zaliczenia ćwiczeń.

Swój-obcy
A. Cała, Wizerunek Żyda w polskiej kulturze ludowej, rozdz. Obcość jako kategoria kultury, Model wzajemnych stosunków, Warszawa 2005.
• Z. Benedyktowicz, Portrety „obcego”. Od stereotypu do symbolu, rozdz. Kategoria „swój”-„obcy”…, Kraków 2000.
• A. Mirga, Me som Rom tumen san gadźe, „Etnografia Polska” t. XXII , z. 2.
J. Conrad, Człowiek, rasa, kultura,. rozdz. Rasa – fakty i mity, Etnocentryzm, Systemy symboli, Niektóre gesty symboliczne, Warszawa 1971.
• G. E. Schafft, Od rasizmu do ludobójstwa. Antropologia w Trzeciej Rzeszy, rozdz. Rasa i rasizm, Kraków 2006.
• R. Cialdini, Wywieranie wpływu na ludzi teoria i praktyka, r. Społeczny dowód słuszności, Lubienie i sympatia, Autorytet, Gdańsk 1998.
• Człowiek istota społeczna, Wybór tekstów, pod red. E. Aronsona, r. Agresja u człowieka, Uprzedzenia, Sympatia, miłość i wrażliwość interpersonalna, Warszawa 2001.
• J. Tokarska-Bakir, Rzeczy mgliste. Eseje i studia, Sejny 2004.

Uprzedzenia
M. Harris, Krowy, świnie, wojny i czarownice. Zagadki kultury, rozdz. Matka krowa, Miłośnicy i przeciwnicy świń, Warszawa 1985.
M. Tomasello, Kulturowe źródła ludzkiego poznawania, rozdz. Dziedzictwo biologiczne i kulturowe, Wspólna uwaga a uczenie się kulturowe, Poznanie kulturowe, Warszawa 2002.
Mosty zamiast murów. Podręcznik komunikacji interpersonalnej, pod red. J. Stewarta, Warszawa 2003.
Z. Nęcki, Komunikacja międzyludzka, Kraków 2000.
D. Tannen, Co to ma znaczyć. Jak style konwersacyjne kobiet i mężczyzn wpływają na to, kto jest wysłuchany, kto zbiera laury i co jest zrobione w pracy, Poznań 1997. (r. Wspólna uwaga a uczenie się kulturowe, Poznanie kulturowe).
J. Brach-Czaina (red.), Od kobiety do mężczyzny i z powrotem. Rozważania o płci w kulturze, Białystok 1997.

Subkultury
B. Fatyga, Dzicy z naszej ulicy. Antropologia kultury młodzieżowej, Warszawa 1999.
D. Muggleton, Wewnątrz subkultury. Ponowoczesne znaczenie stylu, Kraków 2002.
D. Riesman, Samotny tłum, Warszawa 1996.

Antropologia refleksyjna.
K. Hastrup, Droga do antropologii. Między doświadczeniem a teorią, Kraków 2008.
W. Kuligowski, Antropologia współczesności. Wiele światów, jedno miejsce, Kraków 2007.
W. Kuligowski, Antropologia refleksyjna. O rzeczywistości tekstu, Poznań 2001.
Historia i pamięć
J. Le Goff, Historia i pamięć, Warszawa 2007.
D. L. Schacter, Siedem grzechów pamięci. Jak zapominamy i zapamiętujemy, Warszawa 2003.
Draaisma D., Dlaczego życie płynie szybciej gdy się starzejemy: o pamięci autobiograficznej, Warszawa 2006.
Draaisma, Fabryka nostalgii. O fenomenie pamięci wieku dojrzałego, Wołowiec 2010.
D. Draaisma, Księga zapominania, Warszawa 2012.
T. Maruszewski, Pamięć autobiograficzna, Gdańsk 2005.
Narracja
J. Kordys, Kategoria antropologiczna i tożsamość narracyjna. Szkice z pogranicza neurosemiotyki i historii kultury, Kraków 2006.
K. Rosner, Narracja, tożsamość i czas, Kraków 2003.
Narracja: teoria i praktyka, red. B. Janusz, B. de Barbaro, Kraków 2008.

Kultura biedy
R. Lister, Bieda, Warszawa 2007.
T. Rakowski, Łowcy, zbiercze, praktycy niemocy: etnografia człowieka zdegenerowanego, Gdańsk 2009.
Lata tłuste, lata chude…. Spojrzenia na biedę w społecznościach lokalnych, praca zbiorowa pod redakcją K. Korzeniowskiej i Elżbiety Tarkowskiej, Warszawa 2002.
S. Marmuszewski, Bogactwo i ubóstwo. Dwa motywy potocznego myślenia, „Kultura i Społeczeństwo” 1998, nr 2.
Z. Bauman, Zbędni, niechciani, odtrąceni – czyli o biednych w zamożnym świecie, „Kultura i Społeczeństwo” 1998, nr 2.

Miejsca nie-miejsca
D. Czaja, Gdzieś dalej, gdzieś indziej, Wołowiec 2010.
D. Czaja, Inne przestrzenie, inne miejsca: mapy i terytoria, wybór i red. D. Czaja, Wołowiec 2013.
A. Bonett, Poza mapą, Warszawa 2015.
Sztutowo/Stuthof: gdzieś pomiędzy plażą a obozem, red. A. W. Brzezińska, M. Wosińska, Warszawa 2013.

Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 75 godz
Punkty ECTS za moduł 3 ECTS
Udział w wykładach 15 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 24 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Udział w ćwiczeniach audytoryjnych 15 godz
Przygotowanie do zajęć 8 godz
Przygotowanie sprawozdania, pracy pisemnej, prezentacji, itp. 8 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe z nauczycielem 3 godz
Pozostałe informacje
Sposób obliczania oceny końcowej:

Na ocenę końcową składa się:
1. ocena z egzaminu – 0,7,
2. ocena z ćwiczeń audytoryjnych – 0,3.
Ocena z wykładów: 100% – ocena z egzaminu pisemnego
Ocena z ćwiczeń: 40% kolokwium, 40% – przygotowanie konspektów, 20% aktywny udział w dyskusji.

Wymagania wstępne i dodatkowe:

Na każde ćwiczenia audytoryjne studenci przygotowują konspekt – rodzaj analitycznego sprawozdania z lektury podanej literatury obowiązkowej, z wyłuszczeniem kluczowych terminów i tez pracy, tropów interpretacyjnych, związków z tradycją intelektualną i paradygmatem, w których osadzona jest analizowana pozycja, wątków polemicznych. Na ocenę z ćwiczeń składają się oceny z 7 takich konspektów, ocena z udziału w dyskusjach i ocena z kolokwium zaliczeniowego.
O ocenie z wykładu decyduje egzamin pisemny z treści wykładów i literatury.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Literatura obowiązkowa do egzaminu:
W. J. Burszta, Antropologia kultury. Tematy, teorie, interpretacje, Poznań 1998, rozdział 1. i 7.
J. D. Eller, Antropologia kulturowa. Globalne siły, lokalne światy, Kraków 2012, rozdział 1. i 2.
E. Krawczak, Antropologia kulturowa, Lublin 2007, Rozdział I i VIII
M. Buchowski i M. Kempny, „Czy istnieje antropologia postmodernistyczna?”, w: Buchowski Michał (red.) Amerykańska antropologia postmodernistyczna. Warszawa: 1999, s. 9-28.

Literatura zalecana :
Bauman, Z. 2007. Płynne czasy. Życie w epoce niepewności. Warszawa.
Bauman, Z. 2011. Kultura w płynnej nowoczesności. Warszawa.
Benedyktowicz Z., Portrety „obcego”. Od stereotypu do symbolu, Kraków 2000.
Burszta W. J. i Piątkowski. 1994. O czym opowiada antropologiczna opowieść. Warszawa: Instytut Kultury, s. 7-13.
Clifford J., „O etnograficznej autokreacji: Conrad i Malinowski”, w: Ryszard Nycz (red.), Postmodernizm. Antologia przekładów. Kraków, 1997, s. 236-268.
Engelton, T. 1998. Iluzje postmodernizmu. Warszawa.
Gellner, E. 1997. Postmodernizm, rozum i religia. Warszawa.
Geertz C. 2003. Zastane światło. Antropologiczne refleksje na tematy filozoficzne. Kraków: Universitas. s. 33-57.
Geertz C., 2000. Dzieło i życie. Warszawa: KR.
Geertz C., 2003b. „Opis gęsty – w stronę interpretatywnej teorii kultury”, w: Kempny i Nowicka (red.) 2003, s. 35-58.
Geertz C., 2005. Interpretacja kultur. Wybrane eseje. Kraków: UJ.
Geertz C., 2005. Wiedza lokalna. Dalsze eseje z zakresu antropologii interpretatywnej. Kraków: UJ.
Hastrup, Droga do antropologii. Między doświadczeniem a teorią, Kraków 2008.
Kempny M. i Nowicka E. (red.). Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Kontynuacje. Warszawa: WN PWN. s. 139-179.
Kuligowski W. K., Antropologia współczesności. Wiele światów, jedno miejsce, Kraków 2007.
Kuligowski, W. Antropologia refleksyjna. O rzeczywistości tekstu, Poznań 2001.
Kempny M., 1994. Antropologia bez dogmatów — teoria społeczna bez iluzji. Warszawa: IFiS PAN, s. 144-175.
Lubaś M. 2003. Rozum i etnografia. Przyczyek do krytyki antropologii postmodernistycznej. Kraków: NOMOS.
Nycz R. (red.). 1998. Postmodernizm. Antologia przekładów. Kraków.
Tyler S. A. 1999. „Przed-się-wzięcie postmodernistyczne”, w: Buchowski Michał (red.) Amerykańska antropologia postmodernistyczna. Warszawa: Instytut Kultury s. 67-87.

Ćwiczenia audytoryjne:
Appadurai, A. 1999. O właściwe miejsce w hierarchii, W: Buchowski, M.(red.), Amerykańska antropologia postmodernistyczna. Warszawa, s. 228-244.
Burszta, W. 2008. Świat jako więzienie kultury. Pomyślenia. Warszawa, s. 43-72.
Burszta, W. J, K. Piątkowski. 1994. O czym opowiada antropologiczna opowieść. Warszawa,s. 17-35, s. 37-57.
Clifford, J. 1996. O etnograficznej autokreacji: Conrad i Malinowski, W: Nycz, R. (red.),Postmodernizm: Antologia przekładów. Kraków, s. 214-236.
Clifford, J. 1999. O autorytecie etnograficznym, W: Buchowski, M.(red.), Amerykańska antropologia postmodernistyczna. Warszawa, s.123-159.
Geertz, C. 1999. Anty anty-relatywizm, W: Buchowski, M.(red.) op.cit., s. 39-63.
Geertz, C. 2000. Dzieło i życie. Warszawa, s. 9-41.
Gellner, E. 1997. Postmodernizm, rozum i religia. Warszawa 1997, s. 57-124.
Hanson, A. 1999. Kreowanie Maorysa: wynalazek kultury i jego logika, W: Buchowski, M.(red.) op.cit., s. 183-201.
Harris, M. 2007. Krowy, świnie, wojny i czarownice. Zagadki kultury, Katowice, s. 131-198.
Pool, R. Etnografia postmodernistyczna, W: Buchowski, M.(red.), op.cit., s. 247-267.
Rabinov, P. 1999. Wyobrażenia są faktami społecznymi: modernizm i postmodernizm w antropologii, , W: Buchowski, M.(red.), op.cit., s. 88-122.
Ramos, A. R. 1999. Rozmyślając o Yanomami: wyobrażenia etnograficzne a pogoń za egzotyką, W: Buchowski, M.(red.), op.cit., s. 203-227.

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Katarzyna Skowronek
2012 – Performatywne wymiary kultury (współredaktorka K. Leszczyńska), Kraków, Libron.
2013 – Pozareligijne wymiary duchowości (współredaktorzy: Z. Pasek, R. Tyrała), Kraków, Libron.
2014 – Poza kulturą nie ma zbawienia (współredaktorzy J. Dębicki, Z. Pasek), Kraków, Libron.
2014 – „Idee i Myśliciele”, t. XVII, Język – źródłem (nie)porozumienia (współredaktor Ł. Trzciński), Kraków, Aureus.
2014 - Współczesne świętowanie Polaków – perspektywa socjologiczna i kulturoznawcza, w: Świętowanie w pluralistycznym społeczeństwie. Propozycja chrześcijańska w teorii i praktyce, red. S. D

Informacje dodatkowe:

brak