Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Alternatywne nurty w kulturze
Tok studiów:
2018/2019
Kod:
HKL-2-208-KW-s
Wydział:
Humanistyczny
Poziom studiów:
Studia II stopnia
Specjalność:
Komunikacja wizualna i projektowanie graficzne
Kierunek:
Kulturoznawstwo
Semestr:
2
Profil kształcenia:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma i tryb studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Osoba odpowiedzialna:
prof. nadzw. dr hab. Trzcińska Izabela (trzcinska@agh.edu.pl)
Osoby prowadzące:
prof. nadzw. dr hab. Trzcińska Izabela (trzcinska@agh.edu.pl)
Krótka charakterystyka modułu

Alternatywne nurty pełnią w kulturze liczne funkcje. Z jednej strony pozwalają poszukiwać rozwiązań innych od powszechnie przyjętych. Z drugiej, zawarte w nich koncepcje przekładają się na kształtowanie kulturowego obrazu świata, niejednokrotnie w sposób wyjątkowo wyrazisty. Celem kursu jest próba wskazania, jaka jest faktyczna rola alternatywnych nurtów w całokształcie kultury.

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Powiązania z EKK Sposób weryfikacji efektów kształcenia (forma zaliczeń)
Wiedza
M_W001 Student zna podstawowe koncepcje odnoszące się do zagadnienia kultury alternatywnej KL2A_W01 Egzamin
M_W002 Student potrafi posługiwać się specjalistyczną terminologią w zakresie alternatywnych nurtów kultury KL2A_U05 Egzamin
Umiejętności
M_U001 Student potrafi operacjonalizować terminy związane z tą dyscypliną na potrzeby kulturoznawczych badań naukowych KL2A_U02 Aktywność na zajęciach
M_U002 Student potrafi samodzielnie studiować prace naukowe dotyczące alternatywnych nurtów w kulturze KL2A_U04 Egzamin
Kompetencje społeczne
M_K001 Student zna znaczenie tego typu studiów dla pełnego rozumienia fenomenów kultury współczesnej KL2A_K09 Aktywność na zajęciach
M_K002 Student ma świadomość zachowania postawy szacunku i tolerancji wobec różnorodnych tradycji kulturowych KL2A_K08 Aktywność na zajęciach
M_K003 Student potrafi uczestniczyć w dyskusji grupowej KL2A_K10 Aktywność na zajęciach
Matryca efektów kształcenia w odniesieniu do form zajęć
Kod EKM Student, który zaliczył moduł zajęć wie/umie/potrafi Forma zajęć
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Inne
E-learning
Wiedza
M_W001 Student zna podstawowe koncepcje odnoszące się do zagadnienia kultury alternatywnej + - - - - - - - - - -
M_W002 Student potrafi posługiwać się specjalistyczną terminologią w zakresie alternatywnych nurtów kultury + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Student potrafi operacjonalizować terminy związane z tą dyscypliną na potrzeby kulturoznawczych badań naukowych + - - - - - - - - - -
M_U002 Student potrafi samodzielnie studiować prace naukowe dotyczące alternatywnych nurtów w kulturze + - - - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Student zna znaczenie tego typu studiów dla pełnego rozumienia fenomenów kultury współczesnej + - - - - - - - - - -
M_K002 Student ma świadomość zachowania postawy szacunku i tolerancji wobec różnorodnych tradycji kulturowych + - - - - - - - - - -
M_K003 Student potrafi uczestniczyć w dyskusji grupowej + - - - - - - - - - -
Treść modułu zajęć (program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład:

Alternatywne nurty pełnią w kulturze liczne funkcje. Z jednej strony pozwalają poszukiwać rozwiązań innych niż powszechnie przyjmowane. Z drugiej, przekładają się na kształtowanie kulturowego obrazu świata, niejednokrotnie w sposób wyjątkowo wyrazisty. Celem kursu jest próba wskazania, jaka jest faktyczna rola alternatywnych nurtów w całokształcie kultury.

Plan zajęć i zalecana literatura:
Przedmiot i metody badań (1-2-3). Kategoria kultury alternatywnej. Kultura alternatywna a kontrkultura. Mitologie jako wyraz alternatywnego buntu. Bajka i mit. Ikonologia. Pamięć kultury. Badania nad ezoteryzmem. Fenomenologia, strukturalizm i metody postmodernizmu w badaniach nad alternatywnymi nurtami w kulturze. Kultura alternatywna jako dzieło otwarte.
Bettelheim B., Cudowne i pożyteczne. O znaczeniach i wartościach baśni, Warszawa 2010; Eco U., Dzieło otwarte, Warszawa 2008; Eco U., Interpretacja i historia oraz Nadinterpretacja tekstu, w: S. Collini (red.), Interpretacja i nadinterpretacja, Kraków 2008; Erll A., Kultura pamięci. Wprowadzenie, Warszawa 2018; Hanegraaff W., Religia i wyobraźnia historyczna: tradycja ezoteryczna jako wyobraźnia poetycka, w: Światło i ciemność, t. 8, Imaginatio, Gdańsk 2017; van der Leeuw G., Fenomenologia religii, Warszawa 1978; Levi-Strauss C., Antropologia strukturalna, Warszawa 1970 (rozdział: Struktura mitów); Propp W., Morfologia bajki, Warszawa 1976; Tolkien J.R.R., Potwory i krytycy, Kraków 2010.

Tradycja I (4-5-6). Źródła alternatywnych nurtów kultury na Zachodzie – gnoza i hermetyzm. Astrologia. Alchemia. Kabała. Magia. Alternatywne aspekty w kulturze Renesansu. Wątki alternatywne w sztuce nowożytnej. Narodziny mitu różokrzyżowców. Masoneria.
Bugaj R., Hermetyzm, t. 1-2, Warszawa 1998; Cegielski R., Ordo ex chao, t. 1, Warszawa 1994; Garin E., Zodiak życia. Astrologia w okresie Renesansu, Warszawa 1992; Klibansky R., Panofsky E., Saxl, F., Saturn i melancholia. Studia z historii, filozofii, przyrody, medycyny, religii oraz sztuki, Kraków 2009; Prinke R., Zwodniczy ogród błędów. Piśmiennictwo alchemiczne do końca XVIII wieku, Warszawa 2014; Quispel G., Gnoza, Warszawa 1988; Rudolph K., Gnoza, Kraków 2003; Scholem G., Kabała i jej symbolika, Kraków 1996; Szydło Z., Woda, która nie moczy rąk. Alchemia Michała Sędziwoja, Warszawa 1997; Znaczenie mitu hermetycznego w kształtowaniu kulturowej wyobraźni Zachodu, w: Wyobraźnia w kulturze. Duchowość, sztuka, literatura, red. I. Trzcińska, A. Świerzowska, Libron, Kraków 2017, s. 11-28.

Tradycja II (7-8-9). Tradycja Romantyzmu. Teozofia i reaktywacja nurtów ezoterycznych na Zachodzie (geneza, główne postaci, teoria i praktyka). Nowy mit – ewolucja świata. Ukształtowanie nowego obrazu świata i człowieka – reformy szkolnictwa, koncepcja zaangażowanego obywatela. Duchowość. Zrealizowane utopie – Adyar i Goetheanum.
Bławatska H.P., Klucz do teozofii, t. 1-2, Warszawa 1996; Grudnik K., Okultyzm i nowoczesność. studium literaturoznawcze, Gdynia-Kraków 2016; Janion M., Gorączka romantyczna, Gdańsk 2007; Kandyński. O duchowości w sztuce, Łódź 1996; Prokopiuk J., Szkice antropozoficzne, Białystok 2003; Stępień M.B., Okultyzm, Lublin 2015; Trzcińska I, Świerzowska A., The Origin and Impact of the Theosophical Center in Adyar, “Studia Humanistyczne” 2017, t. 16/4, s. 7-19; Uspienski P.D., Fragmenty nieznanego nauczania, Warszawa 2010; Wiśniewska-Paź B., Społeczny wymiar obiektu Goetheanum w Dornach i jego sensy edukacyjne, Wrocław 2002

W stronę współczesności (10-11-12). Wątki alternatywne i narodziny sztuki współczesnej. Koncepcje alternatywne w nazizmie. New Age jako kumulacja alternatywnych koncepcji (psychologia, nauka, duchowość).
Dobroczyński B., Kłopoty z duchowością. Szkice z pogranicza psychologii, 2009; Goodrick-Clarke N., Okultystyczne źródła nazizmu. Tajemne kulty aryjskie i ich wpływ na ideologię nazistowską, Warszawa 2010; Hall D., New Age w Polsce. Lokalny wymiar globalnego zjawiska, Warszawa 2007; Kubiak A., Jednak New Age, Warszawa 2005; Kasperek A., Wolność spod znaku undergroundu, Katowice 2012; I. Trzcińska, O duchowości inaczej. Coaching w perspektywie przemian kultury współczesnej, Kraków 2013

Polska alternatywa (13-14-15). Sztuki plastyczne (tradycje międzywojnia, Oneiron, Janina Kraupe). Teatr i widowiska (Teatr Reduta, Tadeusz Kantor, Jerzy Grotowski, Włodzimierz Staniewski). Alternatywa w PRL-u.
Kamiński Ł., Krasnoludki i żołnierze. Wrocławska opozycja lat osiemdziesiątych, w: „Pamięć i przyszłość” nr 2/2008, s. 7-19; Kraupe J., Signatura rerum, Krakow 1991; P. Mrass (red.), Oneiron. Ezoteryczny krąg artystów z Katowic, Katowice 2006; Osiński Z., Jerzy Grotowski. Źródła, inspiracje, konteksty, Gdańsk 2009; Osiński Z., Pamięć Reduty, Gdańsk 2003; Porębski M., Deska, Warszawa 1997; Stańczyk X., Macie swoją kulturę. Kultura alternatywna w Polsce 1978-1996, Warszawa 2018; Wisłocki S. A., Mistrz Teofil Ociepka. Między władzą a prawdą, Katowice 2010

Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 77 godz
Punkty ECTS za moduł 3 ECTS
Udział w wykładach 30 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe z nauczycielem 4 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 41 godz
Pozostałe informacje
Sposób obliczania oceny końcowej:

Egzamin ustny – 80%
Obecność na wykładach jest obowiązkowa – 20 %

Wymagania wstępne i dodatkowe:

Nie podano wymagań wstępnych lub dodatkowych.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

B. Dobroczyński, Kłopoty z duchowością, Szkice z pogranicza psychologii, Kraków 2009
A. Erll, Kultura pamięci. Wprowadzenie, Warszawa 2018;
A. Faivre, Access to Western Esotericism. New York 1994
N. Goodrick-Clarke, Okultystyczne źródła nazizmu, Warszawa 2001
W. Hanegraaff, Esotericism and the Academy: Rejected Knowledge in Western Culture. Cambridge 2002
A. Kasperek, Wolność spod znaku undergroundu. Duchowość (po)nowoczesna w perspektywie hermeneutyki kultury i socjologii religii, Kraków, 2012
A. Kubiak, Jednak New Age, Warszawa 2005
X. Stańczyk, Macie swoją kulturę. Kultura alternatywna w Polsce 1978-1996, Warszawa 2018

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

O duchowości inaczej, Coaching w perspektywie przemian współczesnej kultury, Kraków 2013

Polish Interpretations of the Theosophical Concept of Evolution, w: “The Polish Journal of the Arts and Culture” 13 (1/2015), Esoteric Studies. Polish Contributions, red. I. Trzcińska, A. Świerzowska, K. M. Hess, s. 173-190

Esoteric Themes in the Artistic Works of Janina Kraupe, “Nova Religio: The Journal of Alternative and Emergent Religions” 19, no. 4 (may 2016), s. 80-101

Gregory Bateson I nowa duchowość, w: Humanistyczne wyzwania ekologii umysłu: Gregory Bateson w Polsce. The Challenge for Humanities: the Ecology of Mind. Gregory Bateson in Poland, red. M. Jaworska- Witkowska, L. Witkowski, Warszawa 2016, s. 422-454

Informacje dodatkowe:

Brak