Module also offered within study programmes:
General information:
Name:
Natural hazards in mining
Course of study:
2019/2020
Code:
GIGR-1-704-n
Faculty of:
Mining and Geoengineering
Study level:
First-cycle studies
Specialty:
-
Field of study:
Mining Engineering
Semester:
7
Profile of education:
Academic (A)
Lecture language:
Polish
Form and type of study:
Part-time studies
Course homepage:
 
Responsible teacher:
dr hab. inż. Burtan Zbigniew (burtan@agh.edu.pl)
Module summary

Celem modułu jest zapoznanie się z problematyką zagrożeń naturalnych występujących w górnictwie podziemnym, odkrywkowym i otworowym. Treści modułu obejmują uwarunkowania, przyczyny i skalę występowania zagrożeń, ich parametry i klasyfikację oraz metody oceny i zwalczania.is do 200 znaków

Description of learning outcomes for module
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Connections with FLO Method of learning outcomes verification (form of completion)
Social competence: is able to
M_K001 Ma świadomość ważności wpływu zagrożeń naturalnych na stan bezpieczeństwa w górnictwie oraz rozumie potrzebę stosowania działań profilaktycznych mających na celu ograniczenie występowania tych zagrożeń. IGR1A_K01, IGR1A_K05 Examination,
Test,
Project
Skills: he can
M_U001 Umie wskazać oddziaływania między zagrożeniami naturalnymi oraz kolizyjne metody profilaktyki zagrożeń skojarzonych. IGR1A_U05, IGR1A_U02, IGR1A_U04 Examination,
Test,
Project
M_U002 Potrafi dokonać wyboru adekwatnych do wielkości zagrożeń naturalnych metod ich prognozowania i zwalczania. IGR1A_U05, IGR1A_U02, IGR1A_U04 Examination,
Test,
Project
M_U003 Potrafi wskazać przyczyny, sklasyfikować i ocenić stan podstawowych zagrożeń naturalnych występujących w górnictwie podziemnym. IGR1A_U05, IGR1A_U02, IGR1A_U04 Examination,
Test,
Project
Knowledge: he knows and understands
M_W001 Identyfikuje parametry oraz metody profilaktyki (prognozowania, kontroli i zwalczania) zagrożeń naturalnych w kopalniach węgla kamiennego i rud miedzi. IGR1A_W05, IGR1A_W01 Examination,
Test,
Project
M_W002 Zna kryteria klasyfikacji i klasyfikacje zagrożeń naturalnych w górnictwie węgla kamiennego, rud miedzi, rud cynku i ołowiu oraz soli. IGR1A_W06, IGR1A_W05 Examination,
Test,
Project
M_W003 Zna zasady prowadzenia eksploatacji w warunkach współwystępowania zagrożeń naturalnych. IGR1A_W06, IGR1A_W05, IGR1A_W01 Examination,
Test,
Project
M_W004 Posiada wiedzę dotycząca uwarunkowań i skali występowania zagrożeń naturalnych w górnictwie. IGR1A_W04, IGR1A_W05, IGR1A_W01 Examination,
Test,
Project
Number of hours for each form of classes:
Sum (hours)
Lecture
Audit. classes
Lab. classes
Project classes
Conv. seminar
Seminar classes
Pract. classes
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
36 18 0 0 18 0 0 0 0 0 0 0
FLO matrix in relation to forms of classes
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Form of classes
Lecture
Audit. classes
Lab. classes
Project classes
Conv. seminar
Seminar classes
Pract. classes
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Social competence
M_K001 Ma świadomość ważności wpływu zagrożeń naturalnych na stan bezpieczeństwa w górnictwie oraz rozumie potrzebę stosowania działań profilaktycznych mających na celu ograniczenie występowania tych zagrożeń. + - - + - - - - - - -
Skills
M_U001 Umie wskazać oddziaływania między zagrożeniami naturalnymi oraz kolizyjne metody profilaktyki zagrożeń skojarzonych. + - - + - - - - - - -
M_U002 Potrafi dokonać wyboru adekwatnych do wielkości zagrożeń naturalnych metod ich prognozowania i zwalczania. - - - + - - - - - - -
M_U003 Potrafi wskazać przyczyny, sklasyfikować i ocenić stan podstawowych zagrożeń naturalnych występujących w górnictwie podziemnym. + - - + - - - - - - -
Knowledge
M_W001 Identyfikuje parametry oraz metody profilaktyki (prognozowania, kontroli i zwalczania) zagrożeń naturalnych w kopalniach węgla kamiennego i rud miedzi. + - - + - - - - - - -
M_W002 Zna kryteria klasyfikacji i klasyfikacje zagrożeń naturalnych w górnictwie węgla kamiennego, rud miedzi, rud cynku i ołowiu oraz soli. + - - + - - - - - - -
M_W003 Zna zasady prowadzenia eksploatacji w warunkach współwystępowania zagrożeń naturalnych. + - - + - - - - - - -
M_W004 Posiada wiedzę dotycząca uwarunkowań i skali występowania zagrożeń naturalnych w górnictwie. + - - - - - - - - - -
Student workload (ECTS credits balance)
Student activity form Student workload
Summary student workload 129 h
Module ECTS credits 5 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 36 h
Preparation for classes 30 h
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 30 h
Realization of independently performed tasks 30 h
Examination or Final test 2 h
Contact hours 1 h
Module content
Lectures (18h):
Tematyka wykładów:

Ogólna charakterystyka zagrożeń naturalnych, ich systematyka i skala występowania.

Uwarunkowania wpływające na występowanie i intensyfikację zagrożeń naturalnych.

Charakterystyka zagrożeń wentylacyjnych (metanowe, wybuchem pyłu węglowego, pożarami endogenicznymi, klimatyczne, radiacyjne), geomechanicznych (zawałowe, tąpaniami, wyrzutami gazów i skał) i wodnych, uwzględniajaca:
- definicje i ich podstawowe parametry;
- genezę, przyczyny i źródła występowania;
- skalę zagrożenia w Polsce;
- kryterium klasyfikacji i klasyfikację;
- profilaktykę – ocenę (prognozowanie i kontrolę) oraz zwalczanie.

Zagrożenia skojarzone – oddziaływania między zagrożeniami oraz kolizyjność ich profilaktyk.

Project classes (18h):
Tematyka i zakres ćwiczeń:

Omówienie zakresu i sposobu realizacji projektu: Analiza stanu i dobór profilaktyki zagrożeń naturalnych w wytypowanym rejonie kopalni (węgla kamiennego, rud miedzi, rud cynku i ołowiu, soli ……)

Przykłady zaistniałych zdarzeń wynikających z występowania zagrożeń naturalnych (analiza przyczyn, okoliczności i przebiegu akcji ratunkowej).

Wpływ zagrożeń naturalnych na stan bezpieczeństwa w górnictwie.

Prezentacja multimedialna przygotowywana przez studenta w oparciu o wykonany projekt.

Additional information
Teaching methods and techniques:
  • Lectures: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Project classes: Studenci wykonują zadany projekt samodzielnie, bez większej ingerencji prowadzącego. Ma to wykształcić poczucie odpowiedzialności za pracę w grupie oraz odpowiedzialności za podejmowane decyzje.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Zaliczenie ćwiczeń projektowych: warunkiem niezbędnym zaliczenia jest obecność na co najmniej 70% zajęć (dopuszcza się nieobecność nieusprawiedliwioną na co najwyżej 1 zajęciach), pozytywna ocena projektu i jego prezentacji multimedialnej;
Zaliczenie wykładu: egzamin pisemny lub ustny (pytania otwarte), warunkiem przystąpienia do egzaminu jest wcześniejsze uzyskanie zaliczenia z ćwiczeń.

Participation rules in classes:
  • Lectures:
    – Attendance is mandatory: No
    – Participation rules in classes: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Project classes:
    – Attendance is mandatory: Yes
    – Participation rules in classes: Studenci wykonują prace praktyczne mające na celu uzyskanie kompetencji zakładanych przez syllabus. Ocenie podlega sposób wykonania projektu oraz efekt końcowy.
Method of calculating the final grade:

średnia ważona ocen zaliczenia z ćwiczeń (projekt i jego prezentacja) i wykładu (egzamin)
(0.4 x ocena z ćwiczeń + 0.6 x ocena z wykładu)

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Nieobecność na ćwiczeniach projektowych (usprawiedliwiona, nieusprawiedliwiona) może zostać zrekompensowana/odpracowana wg indywidualnych ustaleń z prowadzącym.

Prerequisites and additional requirements:

zaliczenie z przedmiotów:
geologia, mineralogia i petrografia, BHP i ergonomia, górnictwo podziemne, górnictwo odkrywkowe i otworowe.

Recommended literature and teaching resources:

Dubiński J. i in.: Koncentracja wydobycia a zagrożenia naturalne. Główny Instytut Górnictwa. Katowice 1999.
Firganek B., Klebanow F. i in.: Zagrożenia naturalne w kopalniach. Wydawnictwo Śląsk. Katowice 1983
Kabiesz J.: Charakterystyka skojarzonych zagrożeń górniczych w aspekcie ich oceny oraz doboru metod prewencji. Prace Naukowe Głównego Instytutu Górnictwa nr 849. Katowice 2002.
Kidybiński A.: Podstawy geotechniki kopalnianej. Wydawnictwo Śląsk. Katowice 1982.
Kłeczek Z.: Geomechanika górnicza. Śląskie Wydawnictwo Techniczne. Katowice 1994.
Konopko W.: Zagrożenia naturalne w kopalniach węgla kamiennego – stan aktualny i tendencje zmian. Szkoła Eksploatacji Podziemnej. Wydawnictwo IGSMiE PAN. Kraków 2006.
Macek D.: Przepisy prawne i zagrożenia w górnictwie. Wydawnictwo Naukowe „Śląsk” . Katowice 2011.
Ostrihansky R.: Eksploatacja podziemna złóż węgla kamiennego. Wydawnictwo „Śląsk”. Katowice 1996.
Praca zb. pod red. W. Konopki – Bezpieczeństwo pracy w kopalniach węgla kamiennego. Tom 2: Zagrożenia naturalne. GIG. Katowice 2013.
Wyższy Urząd Górniczy: Ocena stanu bezpieczeństwa pracy, ratownictwa górniczego oraz bezpieczeństwa powszechnego w związku z działalnością górniczo-geologiczną w 2018 roku. Katowice 2019.
Kabiesz J. i inni.: Raport roczny (2017) o stanie podstawowych zagrożeń naturalnych i technicznych w górnictwie węgla kamiennego. Główny Instytut Górnictwa. Katowice 2018.
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ENERGII z dnia 23 listopada 2016r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych (Dz. U. poz. 1118 dnia 9 czerwca 2017r.) Dział III – Przewietrzanie (zagrożenie metanowe), Dział V – Zagrożenia występujące w ruchu zakładu górniczego, Załącznik nr 3 do w.w. ROZPORZĄDZENIA ….– Zwalczanie zagrożeń.
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 29 stycznia 2013r. w sprawie zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1702 i 2204, z 2016 r. poz. 949 oraz z 2017 r. poz. 1247)

Scientific publications of module course instructors related to the topic of the module:

Zorychta A, Burtan Z.: Uwarunkowania i kierunki rozwoju technologii podziemnej eksploatacji złóż w polskim górnictwie węgla kamiennego. Gospodarka Surowcami Mineralnymi, tom 24, zeszyt 1/2. Wydawnictwo IGSMiE PAN, Kraków 2008.
Burtan Z.: Znaczenie skojarzonych zagrożeń naturalnych w kopalniach Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Przegląd Górniczy. Nr 11/2016. Katowice 2016.
Burtan Z., Stasica J., Rak Z.: Wpływ katastrofogennych zagrożeń naturalnych na bezpieczeństwo pracy w górnictwie węgla kamiennego w latach 2000-2016. Zeszyty Naukowe IGSMiE PAN. Nr 101 (2017). Kraków 2017.
Burtan Z., Chlebowski D., Kapusta M.: Uwarunkowania i skala występowania katastrofogennych zagrożeń naturalnych w polskim górnictwie węgla kamiennego. Miesięcznik WUG Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie. 7(287)/2018. Kraków 2018

Additional information:

Zaliczenie wykładu:
- obecność na wykładach jest nieobowiązkowa, lecz zalecana,
- zaliczenie wykładu stanowi egzamin,
- warunkiem przystąpienia do egzaminu jest zaliczenie ćwiczeń,
- zakres egzaminu obejmuje tematykę wykładów i ćwiczeń.

Zaliczenie ćwiczeń:
- obecność na ćwiczeniach jest obowiązkowa,
- warunkiem uzyskania zaliczenia jest otrzymanie pozytywnych ocen z kolokwium oraz z projektu i jego prezentacji,
- w przypadku nieuzyskania zaliczenia w terminie podstawowym studentowi przysługuje jeden termin poprawkowy.