Module also offered within study programmes:
General information:
Name:
Biologia i ekologia
Course of study:
2019/2020
Code:
GIKS-1-106-s
Faculty of:
Mining and Geoengineering
Study level:
First-cycle studies
Specialty:
-
Field of study:
Environmental Engineering
Semester:
1
Profile of education:
Academic (A)
Lecture language:
Polish
Form and type of study:
Full-time studies
Course homepage:
 
Responsible teacher:
prof. dr hab. inż. Sobczyk Wiktoria (sobczyk@agh.edu.pl)
Module summary

Przedmiot umożliwia poznanie procesów biologicznych zachodzących w organizmach żywych, jak również mechanizmów ekologicznych, z uwzględnieniem antropopresji i praktyki inżynierii środowiska.

Description of learning outcomes for module
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Connections with FLO Method of learning outcomes verification (form of completion)
Social competence: is able to
M_K001 student ma świadomość zdobyczy wiedzy z zakresu biologii i ekologii IKS1A_K01, IKS1A_K02 Activity during classes,
Test
M_K002 Student ma świadomość znaczenia umiejętności obserwacji, dokumentacji i zabezpieczania obiektów biologicznych przed zagrożeniem, wynikającym z naturalnych lub antropogenicznych przemian IKS1A_K01, IKS1A_K02 Activity during classes,
Test,
Participation in a discussion
M_K003 Student ma świadomość etycznego traktowania przyrody IKS1A_K01, IKS1A_K02 Activity during classes,
Test,
Participation in a discussion
Skills: he can
M_U001 student umie rozróżniać gatunki roślin i zwierząt IKS1A_U03, IKS1A_U02, IKS1A_U01, IKS1A_U05 Activity during classes,
Test,
Report
M_U002 student potrafi samodzielnie wykonać zielnik IKS1A_U03, IKS1A_U02, IKS1A_U01, IKS1A_U05 Activity during classes,
Report,
Execution of a project
M_U003 Student potrafi dostrzegać w przyrodzie mechanizmy rządzące populacją IKS1A_U03, IKS1A_U01, IKS1A_U05, IKS1A_U04 Activity during classes,
Test
Knowledge: he knows and understands
M_W001 Student zna metody i sposoby ochrony przyrody ożywionej i nieożywionej IKS1A_W03, IKS1A_W01, IKS1A_W05, IKS1A_W04, IKS1A_W02 Test
M_W002 Student zna i rozumie, w jaki sposób środowisko oddziałuje na organizm IKS1A_W03, IKS1A_W01, IKS1A_W05, IKS1A_W04, IKS1A_W02 Test
M_W003 student zna bioróżnorodność gatunkową roślin i zwierząt Polski i świata, a także wpływ środowiska na jej kształtowanie IKS1A_W03, IKS1A_W01, IKS1A_W05, IKS1A_W04 Activity during classes,
Test,
Report
Number of hours for each form of classes:
Sum (hours)
Lecture
Audit. classes
Lab. classes
Project classes
Conv. seminar
Seminar classes
Pract. classes
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
60 30 15 15 0 0 0 0 0 0 0 0
FLO matrix in relation to forms of classes
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Form of classes
Lecture
Audit. classes
Lab. classes
Project classes
Conv. seminar
Seminar classes
Pract. classes
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Social competence
M_K001 student ma świadomość zdobyczy wiedzy z zakresu biologii i ekologii + + - - - - - - - - -
M_K002 Student ma świadomość znaczenia umiejętności obserwacji, dokumentacji i zabezpieczania obiektów biologicznych przed zagrożeniem, wynikającym z naturalnych lub antropogenicznych przemian + + + - - - - - - - -
M_K003 Student ma świadomość etycznego traktowania przyrody - - - - - - - - - - -
Skills
M_U001 student umie rozróżniać gatunki roślin i zwierząt - + + - - - - - - - -
M_U002 student potrafi samodzielnie wykonać zielnik - + + - - - - - - - -
M_U003 Student potrafi dostrzegać w przyrodzie mechanizmy rządzące populacją - - - - - - - - - - -
Knowledge
M_W001 Student zna metody i sposoby ochrony przyrody ożywionej i nieożywionej + + - - - - - - - - -
M_W002 Student zna i rozumie, w jaki sposób środowisko oddziałuje na organizm + + + - - - - - - - -
M_W003 student zna bioróżnorodność gatunkową roślin i zwierząt Polski i świata, a także wpływ środowiska na jej kształtowanie + + + - - - - - - - -
Student workload (ECTS credits balance)
Student activity form Student workload
Summary student workload 118 h
Module ECTS credits 4 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 60 h
Preparation for classes 10 h
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 30 h
Realization of independently performed tasks 15 h
Examination or Final test 2 h
Contact hours 1 h
Module content
Lectures (30h):
  1. Biologia jako nauka. Ekologia jako nauka. Podstawowe pojęcia

    Biologia jako odrębna gałąź nauk przyrodniczych. Historia odkryć biologicznych; cel, zakres i metody badań. Miejsce biologii wśród innych nauk przyrodniczych. Dziedziny zajmujące się typami żywych organizmów. Opisowy i porządkujący (klasyfikujący) charakter dyscyplin. Zoologia i botanika. Specjalistyczne dyscypliny. Dyscypliny eksperymentalne. Nowe dyscypliny w biologii XX wieku. Metafora biologii według Oduma. Zjawisko życia jako obiekt zainteresowań biologii. Wyodrębnienie się ekologii z nauk biologicznych. Ekologia jako nauka wyjaśniająca proces ewolucji. Charakter biologiczny ochrony przyrody. Różnorodność biologiczna na ziemi. Zasoby genetyczne. Ewolucja według Darwina

  2. Podstawy ochrony przyrody

    Naukowe (ekologiczne) podstawy ochrony przyrody. Współpraca z różnymi dziedzinami nauk biologicznych, społecznych, technicznych i prawnych. Naukowe podstawy funkcjonowania układów ekologicznych oraz klasyfikowania form oddziaływań antropogenicznych.

  3. Sposoby ochrony przyrody ożywionej

    Profilaktyka. Konserwacja. Restytucja. Reintrodukcja. Metaplantacja.

  4. Formy ochrony przyrody i krajobrazu

    Podstawowe akty prawne regulujące zagadnienia ochrony przyrody. Organy ochrony przyrody. Cele ochrony przyrody. Motywy ochrony przyrody. Formy ochrony przyrody.
    Ochrona obszarowa ścisła i czynna. Ochrona krajobrazowa. Parki narodowe, parki krajobrazowe, rezerwaty, obszary chronionego krajobrazu.
    Ochrona gatunkowa. Ochrona indywidualna (pomnik przyrody, użytek ekologiczny, stanowisko dokumentacyjne, zespół przyrodniczo–krajobrazowy). System Natura 2000.

  5. Organizm i jego środowisko

    Czynniki ograniczające. Czynniki fizyczne (środowiskowe). Zasoby. Skażenia. Zasada tolerancji. Zakresy tolerancji. Wąski i szeroki zakres tolerancji. Prawo minimum J. Liebiega. Prawo tolerancji V.E. Shelforda. Prawo minimum dla zjawisk ekologicznych w małej i wielkiej skali. Zasada malejących efektów. Nisza ekologiczna możliwa i rzeczywista.

  6. Struktura populacji

    Liczebność populacji. Zagęszczenie populacji. Reguły zagęszczenia organizmów. Zmiany liczebności i zagęszczenia populacji. Rozrodczość. Imigracja. Śmiertelność. Emigracja. Koncepcja pojemności środowiska. Strategie rozrodcze typu „r" i typu „K". Czynniki środowiska nieożywionego (czynniki abiotyczne) i czynniki biotyczne wywołujące śmiertelność populacji. Krzywe przeżywania i wzrost populacji ludzkiej. Prognozowanie przyrostu naturalnego. Eksplozja demograficzna a zasady moralne. Zasięg i terytorium. Miejsce pobytu zwierzęcia. Organizacje stadne.

  7. Biocenoza

    Biocenoza jako wspólnota wszystkich istot. Formy współżycia organizmów. Stosunki antagonistyczne. Drapieżnictwo. Pasożytnictwo, bakterie chorobotwórcze, wirusy. Konkurencja. Allelopatia. Stosunki nieantagonistyczne. Symbioza. Mikoryza. Mutualizm. Komensalizm.

  8. Struktura, funkcjonowanie i dynamika ekosystemów

    Ekosystem jako układ ekologiczny utworzony przez biocenozę i biotop. Główne części ekosystemu. Producenci i ich funkcja. Konsumenci detrytofagi. Konsumenci destruenci. Energia i materia w ekosystemie. Łańcuchy pokarmowe i poziomy troficzne. Piramida biomasy (życia). Sieci zależności pokarmowych. Całkowita produkcja pierwotna (produkcja pierwotna brutto. Produkcja pierwotna netto. Krążenie materii w przyrodzie. Przepływ energii przez ekosystem. Krążenie wody w przyrodzie. Bilans wodny Ziemi. Krążenie azotu w przyrodzie. Krążenie węgla w przyrodzie. Rola mikroorganizmów w biogeochemicznym krążeniu węgla, azotu, siarki i żelaza w przyrodzie. Podstawowe biomy i ekosystemy występujące na kuli ziemskiej.

  9. Sukcesja ekologiczna

    Teoria sukcesji, definicje sukcesji. Stadia i mechanizmy sukcesji. Rozwój osobniczy ekosystemów. Sukcesja pierwotna i wtórna. Pionierskie stadia. Stadia sukcesji wtórnej: inicjalne, przejściowe (optymalne), terminalne (końcowe).

  10. Podstawy ekotoksykologii

    Badania jakościowych i ilościowych skutków szkodliwego działania związków chemicznych na organizmy żywe. Ksenobiotyki. Oddziaływanie ksenobiotyków na organizmy żywe ze względu na szkodliwość. Dawki i stężenia substancji toksycznych i czynników szkodliwych.
    LD50 (Lethal Dose). LC50 (Lethal Concentration). Toksyczność ostra, podostra i przewlekła. Klasyfikacja toksykologiczna związków chemicznych. ADI (Acceptable Daily Intake).
    (NDS) najwyższe dopuszczalne stężenie. Podział substancji toksycznych ze względu na sposób oddziaływania. Podział substancji toksycznych ze względu na czas działania.

  11. Bioindykacja (fito- i zoo-). Biomonitoring

    Bioindykacja jako jedna z najstarszych metod oceny stanu środowiska przyrodniczego.
    Definicje bioindykatorów i bioindykacji. Bioindykatory właściwe (semitive indicator). Akumulatory (accumulative indicator). Bioindykatory jakościowe, ilościowe i mieszane. Cechy bioindykatorów. Mikroorganizmy (bakterie, pierwotniaki, korzenionóżki, promienionóżki, sporowce, orzęski, grzyby, porosty). Niektóre rośliny i zwierzęta jako bioindykatory.

  12. Ochrona gatunkowa

    Ochrona gatunkowa i biocenologiczna jako warunek zachowania bogactwa bioróżnorodności i naturalności przyrody wobec wielu agresywnie oddziałujących czynników antropopresji. Stopień zagrożenia flory i fauny światowej. Stopień zagrożenia flory i fauny rodzimej. Metody ochrony gatunkowej. Metoda ex situ. Metoda in situ. Ochrona gatunków rzadkich i reliktów. Ochrona endemitów.

  13. Polska Czerwona Księga

    Kategorie zagrożenia. Zmiany stopnia zagrożenia. Aktualizowanie księgi. Wybór taksonów roślin i zwierząt zagrożonych wyginięciem na terenie Polski. Czerwona lista roślin i grzybów Polski.

Laboratory classes (15h):

Tematy zajęć /do wyboru/:

1. Budowa mikroskopu i podstawy mikroskopowania. Przygotowanie preparatów. Obserwacje mikroskopowe. Budowa i funkcje komórki roślinnej i zwierzęcej.
2. Testy biologiczne. Rodzaje testów biologicznych. Wykonanie biotestu, obserwacje.
3. Ocena wpływu czynników środowiskowych na kiełkowanie i rozwój roślin. Reakcje roślin na czynniki abiotyczne. Mechanizmy obronne roślin.
4. Ocena bioakumulacji zanieczyszczeń w biomasie roślinnej (znaczenie w inżynierii środowiska)
5. Badanie taksonów ekosystemów występujących w Polsce.
6. Oznaczanie bioindykatorów roślinnych i zwierzęcych.
7. Identyfikacja łańcuchów złożonych sieci troficznych.
8. Oznaczanie taksonów roślin, przygotowanie zielnika.
9. Podstawy genetyki. /także w kontekście znaczenia dla ochrony środowiska/
10. Prawo Liebiga. Obserwacja autotrofów hodowanych na pożywce.
11. Zasada malejących efektów. Obserwacja hodowanych heterotrofów.
12. Kolokwium zaliczeniowe

Auditorium classes (15h):

Zajęcia w ogrodzie botanicznym: przystosowanie roślin do rożnych warunków siedliskowych, grupy ekologiczne roślin, mechanizmy odpowiedzi na czynniki stresowe, wykorzystanie roślin w praktyce inżynierii środowiska: fitoremediacja, bioindykacja, rekultywacja, Różnorodność biologiczna, ochrona bioróżnorodności, metody ochrony. Różnorodność ekosystemów, biomy, wpływ czynników biotycznych i abiotycznych na kształtowanie się ekosystemów.
Zajęcia terenowe w Lesie Wolskim: wykonanie zdjęcia fitosocjologicznego.

Additional information
Teaching methods and techniques:
  • Lectures: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Laboratory classes: W trakcie zajęć laboratoryjnych studenci samodzielnie rozwiązują zadany problem praktyczny, dobierając odpowiednie narzędzia. Prowadzący stymuluje grupę do refleksji nad problemem, tak by otrzymane wyniki miały wysoką wartość merytoryczną.
  • Auditorium classes: W trakcie zajęć audytoryjnych studenci samodzielnie rozwiązują zadany problem praktyczny, dobierając odpowiednie narzędzia. Prowadzący stymuluje grupę do refleksji nad problemem, tak by otrzymane wyniki miały wysoką wartość merytoryczną.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Zaliczenie wykładów odbywa się w formie kolokwium w jednym terminie podstawowym i jednym poprawkowym. Oceny pozytywnej nie można poprawiać na wyższą.
Zaliczenie ćwiczeń laboratoryjnych odbywa się po każdym ćwiczeniu. Obowiązkowo składa się sprawozdanie po każdym laboratorium. Zaliczenie ćwiczeń audytoryjnych odbywa się na podstawie kolokwium w jednym terminie podstawowym i jednym poprawkowym. Oceny pozytywnej nie można poprawiać na wyższą.

Participation rules in classes:
  • Lectures:
    – Attendance is mandatory: No
    – Participation rules in classes: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Laboratory classes:
    – Attendance is mandatory: Yes
    – Participation rules in classes: Studenci wykonują ćwiczenia laboratoryjne zgodnie z materiałami udostępnionymi przez prowadzącego. Student jest zobowiązany do przygotowania się w przedmiocie wykonywanego ćwiczenia, co może zostać zweryfikowane kolokwium w formie ustnej lub pisemnej. Zaliczenie zajęć odbywa się na podstawie zaprezentowania rozwiązania postawionego problemu. Zaliczenie modułu jest możliwe po zaliczeniu wszystkich zajęć laboratoryjnych.
  • Auditorium classes:
    – Attendance is mandatory: Yes
    – Participation rules in classes: Studenci wykonują ćwiczenia zgodnie z materiałami udostępnionymi przez prowadzącego. Student jest zobowiązany do przygotowania się w przedmiocie wykonywanego ćwiczenia, co może zostać zweryfikowane kolokwium w formie ustnej lub pisemnej. Zaliczenie zajęć odbywa się na podstawie zaprezentowania rozwiązania postawionego problemu. Zaliczenie modułu jest możliwe po zaliczeniu wszystkich zajęć audytoryjnych.
Method of calculating the final grade:

Ocena końcowa jest średnią ocen z wykładów (waga 0,5), ćwiczeń audytoryjnych (0,25) i ćwiczeń laboratoryjnych (0.25). Aktywność na wykładach może być premiowana przez podniesienie oceny.
Zakres materiału do kolokwium obejmuje treści przedstawiane na wykładach.

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Zaległości powstałe wskutek nieobecności na wykładach student nadrabia samodzielnie. Na kolokwium końcowym student jest zobowiązany znać materiał przedstawiony na wszystkich wykładach.
Zaległości powstałe wskutek nieobecności na zajęciach laboratoryjnych i audytoryjnych należy odbyć z inną grupą za zgodą prowadzącego.

Prerequisites and additional requirements:

Brak wymagań wstępnych i dodatkowych.

Recommended literature and teaching resources:

1. Falińska K., 2002. Przewodnik do badań biologii populacji roślin. Wyd. PWN, Warszawa.
2. Falińska K., 2004. Ekologia roślin. Wyd. PWN. Warszawa.
3. Faliński J. B., 2001. Przewodnik do długoterminowych badań ekologicznych. Vademecum Geobotanicum 1. Wyd. PWN, Warszawa.
4. Jurt R., 2003. Biologia zwierząt. Krótkie wykłady. Wyd. PWN, Warszawa.
5. Kornaś J., Medwecka-Kornaś A., 2002. Geografia roślin. Wyd. PWN. Warszawa.
6. Kozłowski S. 1991. Gospodarka a środowisko przyrodnicze. Wyd. PWN, Warszawa.
7. Krebs C, J., 1996. Ekologia. Wyd. PWN, Warszawa.
8. Lack A.J, D.E. Evans, 2003. Biologia roślin. Krótkie wykłady. PWN. Warszawa.
9. Matuszkiewicz W., 2001. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, ss. 537.
10. Odum E.,1982. Podstawy ekologii. Wyd. PWRiL. Warszawa.
11. Pullin A.S., 2004. Biologiczne podstawy ochrony przyrody, PWN, Warszawa
12. Sobczyk W. (red.nauk.), 2014. Wybrane zagadnienia ochrony i inżynierii środowiska. Wyd. Naukowe AGH, Kraków, ss. 323.
13. Symonides E., 2007. Ochrona przyrody. Wyd. Uniwersytetu Warszawskiego.
14. Wolański N., 2007. Ekologia człowieka. Podstawy ochrony środowiska i zdrowia człowieka. T. 1, 2. Wyd. PWN, Warszawa.

Scientific publications of module course instructors related to the topic of the module:

1. Biedrawa A., Sobczyk W.: Zagrożenia terenów przyrodniczo cennych na przykładzie Zakopanego (Polska). Rozdział w monografii XXI DIDMATTECH 2008, Univerzita Palackeho, Olomouc, Czechy 2008, s. 524-528.
2. Biedrawa A., Sobczyk W.: Modelling of utilities economy on the nature precious areas – the insight characteristics. Rozdział w monografii: XXII DIDMATTECH 2009, Olomouc, Czechy 2009, s. 31-37.
3. Kowalska A., Sobczyk W.: Threatening of air on the Magurski National Park in the awareness of the local society. Rozdział w monografii XXII DIDMATTECH 2009, Olomouc, Czechy 2009, s. 84-87.
4. Sobczyk W., Biedrawa A., Kowalska A., Pawul M.: Edukacja – ekologia – ekorozwój, czyli o wdrażaniu zasad zrównoważonego rozwoju. Rocznik Naukowy <Edukacja – Technika – Informatyka>, nr 1/2010, cz.1, Przemyśl 2010. ISSN 2080-9069, s. 265-270.
5. Kowalska A., Sobczyk W.: Sieć Natura 2000 a działalność górnictwa odkrywkowego na przykładzie złóż piasków i żwirów okolic Dukli, „Górnictwo Odkrywkowe” 2011, R. 52, nr 1–2, s. 122-126.
6. Kowalska A., Sobczyk W.: The Natura 2000 network versus mining activity in the territory of the Dukla commune. Teka Komisji Ochrony i Kształtowania Środowiska 2011, vol. 8, s. 63-72.
7. Sobczyk W., Biedrawa A., Kowalska A.: Management of municipal waste in national parks of Europe. Teka Komisji Ochrony i Kształtowania Środowiska 2011, vol. 8, s. 159-168.
8. Sobczyk W., Kowalska A: Wpływ odkrywkowej eksploatacji kruszyw naturalnych na środowisko z uwzględnieniem obszarów Natura 2000. „Przegląd Górniczy” 2013, nr 3, s. 136-141.
9. Sobczyk W., Kowalska A.: The Natura 2000 network and thread from mining activities. Rocznik Naukowy Edukacja – Technika – Informatyka nr 4/2013, cz. I. Problemy edukacji ekologicznej i społecznej. Scientific Annual Education – Technology – Computer Science, Main problems of technology and professional education, s. 278-283.
10. Sobczyk W.: Unijna strategia na lata 2011-2020 w dziedzinie zachowania różnorodności biologicznej. Rocznik Naukowy Edukacja – Technika – Informatyka nr 5/2014, cz. I. Problemy edukacji ekologicznej i społecznej. Scientific Annual Education – Technology – Computer Science, Main problems of technology and professional education, s. 329-334.
11. Sobczyk W., Kowalska A.: Eksploatacja kruszyw naturalnych na obszarach przyrodniczo cennych — Natural minerals mining in valuable natural areas. Logistyka 2014, nr 4, dod. CD nr 6, s. 4906–4912. ISSN 1231-5478.
12. Kubica A., Sobczyk W., Poziomek U.: Metoda badawcza i uwrażliwienie na stan środowiska – propozycja zajęć terenowych. Edukacja biologiczna i środowiskowa 2014, nr 4, s. 73-79.
13. Sobczyk W.(red. nauk.): Wybrane zagadnienia ochrony i inżynierii środowiska. Wyd. Naukowe AGH, Kraków 2014, ss. 323.
14. Śliwka M., Mazur R.:Rola biotestów w monitoringu wód powierzchniowych. Inżynieria Środowiska. 2004 t. 9 z. 1 s. 101–106, Wyd. Naukowe AGH
15. Baran A., Śliwka M., Lis M.: Selected properties of flotation tailings wastes deposited in the Gilów and Żelazny Most waste reservoirs regarding their potential environmental. Archives of Mining Sciences. ISSN 0860-7001.2013 vol. 58 no. 3, s. 969–978
16. Śliwka M. Baran A. Wieczorek J.: Evaluation of toxic metal bioaccumulation in a reservoir of flotation tailings. Polish Journal of Environmental Studies.ISSN 1230-1485. 2013 vol. 22 no. 3, s. 909–914.

Additional information:

Warunkiem zaliczenia zajęć laboratoryjnych jest wykonanie ćwiczeń i zaliczenie wszystkich sprawozdań. Obecność na zajęciach laboratoryjnych jest obowiązkowa, istnieje możliwość odrobienia nieobecności na zajęciach z inną grupą realizującą ten sam temat w danym semestrze studiów, za zgodą prowadzącego zajęcia. W przypadku niezaliczenia kolokwium w pierwszym terminie studentowi przysługuje termin poprawkowy. Nie ma możliwości poprawy oceny pozytywnej na wyższą.
Warunkiem zaliczenia ćwiczeń audytoryjnych jest wykonanie ćwiczeń. Obecność na zajęciach jest obowiązkowa, istnieje możliwość odrobienia nieobecności na zajęciach z inną grupą realizującą ten sam temat w danym semestrze studiów, za zgodą prowadzącego zajęcia. W przypadku niezaliczenia kolokwium w pierwszym terminie studentowi przysługuje termin poprawkowy. Nie ma możliwości poprawy oceny pozytywnej na wyższą.
Obecność na wykładach jest zalecana i może być premiowana podwyższeniem oceny końcowej. Zaliczenie wykładów odbywa się w jednym terminie podstawowym i jednym poprawkowym. Formą zaliczenia wykładów jest kolokwium pisemne obejmujące treści podane na wykładach. Oceny pozytywnej nie można poprawiać na wyższą. W wyjątkowych przypadkach część wykładów (<50%) może odbywać się w formie webinarium.