Module also offered within study programmes:
General information:
Name:
Wstęp do kulturoznawstwa
Course of study:
2019/2020
Code:
HKLT-1-101-s
Faculty of:
Humanities
Study level:
First-cycle studies
Specialty:
-
Field of study:
Cultural Studies
Semester:
1
Profile of education:
Academic (A)
Lecture language:
Polish
Form and type of study:
Full-time studies
Course homepage:
 
Responsible teacher:
prof. dr hab. Pasek Zbigniew (pasek@agh.edu.pl)
Module summary

Kurs ma na celu przedstawienie podstawowych pojęć, koncepcji, teorii oraz metod badawczych charakterystycznych dla kulturoznawstwa.

Description of learning outcomes for module
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Connections with FLO Method of learning outcomes verification (form of completion)
Social competence: is able to
M_K001 Prezentuje otwartość na nowe idee, potrafi je wstępnie ocenić KLT1A_K03 Activity during classes,
Examination
Skills: he can
M_U001 Umie poprawnie zastosować terminologię kulturoznawczą KLT1A_U03, KLT1A_U05 Activity during classes,
Test,
Examination
Knowledge: he knows and understands
M_W001 Posiada podstawową wiedzę dotyczącą dyscyplin i nauk tworzących kanon kulturoznawstwa KLT1A_W01 Test,
Examination
M_W002 Rozumie specyfikę kulturoznawstwa i relacje z innymi naukami, rozumie podstawowe zasady metodologiczne charakterystyczne dla kulturoznawstwa KLT1A_W02 Test,
Activity during classes,
Examination
Number of hours for each form of classes:
Sum (hours)
Lecture
Audit. classes
Lab. classes
Project classes
Conv. seminar
Seminar classes
Pract. classes
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
60 30 30 0 0 0 0 0 0 0 0 0
FLO matrix in relation to forms of classes
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Form of classes
Lecture
Audit. classes
Lab. classes
Project classes
Conv. seminar
Seminar classes
Pract. classes
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Social competence
M_K001 Prezentuje otwartość na nowe idee, potrafi je wstępnie ocenić - + - - - - - - - - -
Skills
M_U001 Umie poprawnie zastosować terminologię kulturoznawczą + + - - - - - - - - -
Knowledge
M_W001 Posiada podstawową wiedzę dotyczącą dyscyplin i nauk tworzących kanon kulturoznawstwa + + - - - - - - - - -
M_W002 Rozumie specyfikę kulturoznawstwa i relacje z innymi naukami, rozumie podstawowe zasady metodologiczne charakterystyczne dla kulturoznawstwa + + - - - - - - - - -
Student workload (ECTS credits balance)
Student activity form Student workload
Summary student workload 128 h
Module ECTS credits 5 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 60 h
Preparation for classes 28 h
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 19 h
Realization of independently performed tasks 14 h
Examination or Final test 2 h
Contact hours 5 h
Module content
Lectures (30h):
Wstęp do kulturoznawstwa

Zasadniczym założeniem wykładu jest wprowadzenie w różnorodne ujęcia kultury, pokazanie sposobu jej badania, jej genezy i rodzajów ekspresji. Ważnym zagadnieniem jest ukazanie związków kultury z takimi kategoriami oraz dziedzinami ludzkiego życia jak natura, , nauka, magia, religia, mitologia, technologia i cywilizacja.
7. Program wykładu – zasadnicze problemy:
1.Przyczyny różnorodności definicji kultury i wybrane typy określeń i definicji kultury: A. nominalistyczny, historyczny, normatywny, psychologiczny, strukturalny, genetyczny; B. Określenia i definicje 1.Etnologiczne, antropologiczno-kulturowe,2. Semantyczne, 3. Socjologiczne, 4. Filozoficzne, 5. Socjobiologiczne.
2. Kultura a filozofia i nauka. Teoria i hipoteza naukowa. Obserwacja i eksperyment. Determinizm, indeterminizm, teleologizm. Holizm i redukcjonizm. Racjonalne i irracjonalne teorie poznania. Status praw naukowych.
3 Kultura a mit, magia i religia. Klasyfikacja mitów. Mity społeczności pierwotnych i tradycyjnych a mitologia współczesna i jej przejawy. Myślenie magiczne w społecznościach tradycyjnych a obecność magii w kulturze dzisiaj. Określenia i definicje religii. Rodzaje religii i rodzaje religijności. Nauka a magia. Nauka a religia w kontekście historycznym. Czy istnieje takie zjawisko jak „zmierzch religii” w kontekście narastających ruchów fundamentalistycznych?
4. Istota kultury. Kultura materialna i kultura duchowa. Koncepcje kultury w aspekcie problemu psychofizycznego. Kultura ciała i cielesności (M. Merlau-Ponty, Z. Bauman).
5 Kultura a natura – jedność, przeciwieństwo czy sprzeczność? Czy kultura może być sprzeczna z tzw. „prawem naturalnym”. Współczesne dyskusje związane z pojęciem „prawa naturalnego” . Natura a technologia czy technologia wykracza poza to co „naturalne”?
6. Kultura jako system symboliczny. Kultura i język. Semiotyczne koncepcje kultury i ich ograniczenia.
7. Kultura i tożsamość indywidualna i społeczna. Kultura i historia. Rola tradycji.
8. Kultura a cywilizacja. Typologie cywilizacji. Tezy S. Huntingtona.
9. Wielokulturowość i procesy akulturacji. Europa wobec „zderzenia cywilizacji”.
10. Kultura w procesie globalizacji. Czy kultura globalna? Szanse i zagrożenia w perspektywie rozwoju ludzkości. Optymistyczne i pesymistyczne scenariusze rozwoju.
11. Kultura popularna. Nowa mitologia i jej stosunek do techniki i nowych mediów.
12. Kultura społeczeństwa informacyjnego. Tożsamość człowieka w społeczeństwie informacyjnym. Problem psychofizyczny w społeczeństwie informacyjnym.
13. Perspektywy nowej humanistyki i aksjologii społeczeństwa informacyjnego.

Auditorium classes (30h):
Wstęp do kulturoznawstwa

Głównym założeniem zajęć jest przegląd i porównanie różnych sposobów ujęcia kultury, rozumienia jej genezy, znaczenia i metod interpretacji. Analizie zostaną poddane teksty źródłowe głównych przedstawicieli takich nurtów jak kulturalizm, strukturalizm, postrukturalizm, psychoanaliza, socjobiologia czy marksizm.

Dokładny program zajęć:
1.Wprowadzenie do tematyki. Sposoby definiowania pojęcia „kultura” – analiza wybranych definicji.
2. Wprowadzenie do tematyki. Definiowanie człowieka w kategoriach kultury.
Lektura: E. Cassirer, Esej o człowieku: Wstęp do filozofii kultury, Warszawa 1977, s. 77-131 (II Klucz do natury człowieka: symbol; III Od reakcji zwierzęcych do odpowiedzi ludzkich; IV Ludzki świat czasu i przestrzeni)
2. Kulturalizm.
Lektury: F. Znaniecki Znaczenie rozwoju świata i człowieka, Kulturalizm, Rozróżnienie faktów historycznych i kulturowych, Humanistyczny współczynnik faktów kulturowych, Wartości jako przedmioty kulturowe, w: J. Szacki, Znaniecki, Warszawa 1986, s. 189-203, 209-224, 236-246.
3. Marksizm.
Lektura: K. Marks, F. Engels, Ideologia niemiecka, w: tenże, Dzieła, t. III, s. 18-55 ( A. Ideologia w ogóle, a zwłaszcza niemiecka)
4. Psychoanaliza.
Lektura: Z. Freud, Kultura jako źródło cierpień, w: tenże, Człowiek, religia, kultura, Warszawa 1967, s. 235-314 (lub inne wydania).
5. Psychoanaliza cd.
Lektura: C.G. Jung, Archetypy i symbole. Pisma wybrane, Warszawa 1993, s. 61-125 (Ego, Cień, Syzygia: anima i animus, Osobowość maniczna, Jaźń)
6. Strukturalizm
Lektura: C. Levi-Strauss, Antropologia strukturalna, Warszawa 2000, s. 31-54 (II. Analiza strukturalna w językoznawstwie), s. 185-208 (IX. Struktura mitów)
7. Poststrukturalizm
Lektura: M. Foucault, Historia seksualności, Warszawa 1995, s. 13-71 (I. My wiktorianie, II. Hipoteza represji, III. Scientia sexualis), s. 118-139 (V. Prawo śmierci i władza nad życiem)
8. Poststrukturalizm cd.
Lektura: R. Barthes, Mitologie, Warszawa 2000, s. 81-83 (Powieści i potomstwo), s. 113-115 (Reklama i głębia), s. 186-189 (Striptiz), s. 237-296 (Mit, dzisiaj)
9. Postmodernizm
Lektura: J. Baudrillard, Precesja symulakrów, w: Postmodernizm: antologia przekładów, red. R. Nycz, Kraków 1997, s. 175-190.
M. Featherstone, Postmodernizm i estetyzacja życia codziennego, w: Postmodernizm: antologia przekładów, red. R. Nycz, Kraków 1997, s. 299-335.
10. Socjobiologia
Lektura: R. Dawkins, Bóg urojony, Warszawa 2008, rozdz, V Korzenie religii, s. 225-286, rozdz. VI Korzenie moralności: dlaczego ludzie są dobrzy?, s. 287-321
11. Demistyfikatorska teoria kultury S. Žižka
Lektura: S. Žižek, Wzniosły obiekt ideologii, Wrocław 2001, s. 40-72 (od punktu „Totalitarny śmiech” do końca rozdziału)
12. Płeć – biologiczna czy kulturowa? Gender Studies.
Lektura: M. Kimmel, Człowiek jako gatunek zagrożony przez płeć, w: Gender. Przewodnik Krytyki Politycznej, Warszawa 2014, s. 14-46, Aleksandra Kanclerz, Dyskurs “Płci mózgu” – naukowość czy perswazja?, w: Gender. Przewodnik Krytyki Politycznej, s. 180-200.
13. Czym zatem jest kultura? Zajęcia podsumowujące kurs.
14. Kolokwium zaliczeniowe.

Additional information
Teaching methods and techniques:
  • Lectures: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Auditorium classes: Podczas zajęć audytoryjnych studenci na tablicy rozwiązują zadane wcześniej problemy. Prowadzący na bieżąco dokonuje stosowanych wyjaśnień i moderuje dyskusję z grupą nad danym problemem.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Obecność na wykładzie nie jest obowiązkowa.
Warunki zaliczania nieobecności na ćwiczeniach – zaliczenie materiału na dyżurach u prowadzącej

Participation rules in classes:
  • Lectures:
    – Attendance is mandatory: Yes
    – Participation rules in classes: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Auditorium classes:
    – Attendance is mandatory: Yes
    – Participation rules in classes: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.
Method of calculating the final grade:

Przy wyliczaniu oceny z ćwiczeń brane są następujące elementy: aktywność na zajęciach 20%, konspekty z zadanych lektur 20%, wynik kolokwium końcowego 40%.

Ocena końcowa:
Wynik ćwiczeń 20% + wynik egzaminu 60%
Praca semestralna 20%

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

dłuższa nieobecność studenta na zajęciach powinna być usprawiedliwiona. Ustalony zostanie odpowiedni zakres tematyczny do nadrobienia w samodzielnej pracy i lekturze

Prerequisites and additional requirements:

Obowiązkowo do zakończenia kursu i zamknięcia I semestru studiów konieczne jest napisanie pracy semestralnej, na temat ustalony z prowadzącym zajęcia.

Recommended literature and teaching resources:

A.Assmann, Wstęp do kulturoznawstwa, Poznań 2015.
Barker Ch., Studia kulturowe, Kraków 2005.
Brocki M., Język ciała w ujęciu antropologicznym, Wrocław 2001
Burszta W. Antropologia kultury, Zysk-Ska, Poznań, 1998.
Burszta W. Różnorodność i tożsamość. Antropologia jako kulturowa refleksyjność, Poznań 1992.
Eco U. Pejzaż semiotyczny, PIW, Warszawa 1972.
Gellner E. Narody i nacjonalizm PIW, Warszawa 1991.
Girard. R., Początki kultury, Kraków 2006
Hall E., Ukryty wymiar, Muza, warszawa 2003.
Jenks Ch. Kultura, Zysk-Ska, Poznań, 1999.
Boldwin. E. Wprowadzenie do kulturoznawstwa, Zysk_Ska, Poznań, 2007.
Kroeber A., Istota kultury, Warszawa 1873.
Lakoff G. Johnson M., Metafory w naszym życiu, Warszawa 1980.
Linton R., Kulturowe podstawy osobowości, Warszawa 1975.
Mead M., Kultura i tożsamość., Warszawa 1978.
Whorf B. L., Język, myśl i rzeczywistość, Warszawa 1982.
Kempny M. Nowicka E., Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Kontynuacje, Warszawa 2003
Semiotyka kultury, red. E. Janus, M.R. Mayerowa, PIW Warszawa 1975.
Kulturoznawstwo – szanse i zagrożenia. Numer monograficzny, Kultura wspólczesna nr 2, 1999.

Scientific publications of module course instructors related to the topic of the module:

Poza kulturą nie ma zbawienia, red. J.Dębicki, Z.Pasek, K.Skowronek, Libron, Kraków 2014
Nowa duchowość w popkulturze. Studia tekstologiczne, współautorstwo z Katarzyną Skowronek, Wydawnictwo LIBRON, Kraków 2013,
36. O przydatności pojęcia duchowość do badań nad współczesną kulturą, w: Religijność i duchowość – dawne i nowe formy, red. M.Libiszowska-Żółtkowska i S.Grotowska, Zakład Wydawniczy NOMOS, Kraków 2010, s. 56-65
Kulturoznawstwo a religioznawstwo. W poszukiwaniu metody, w: Tożsamość kulturoznawstwa, red. A.Pankowicz, J.Rokicki, P.Plichta, Wydawnictwo UJ, Kraków 2008, s.109-117.
Kultura jako zbawienie – wobec totalitaryzmów i nie tylko…, w: Poza kulturą nie ma zbawienia, red. J.Dębicki, Z.Pasek, K.Skowronek, Libron, Kraków 2014, s.27-44

Additional information:

Podczas wykładów zostaną wskazane niżej fragmenty wymienionych, a także innych opracowań, z których należy korzystać.