Module also offered within study programmes:
General information:
Name:
Historia i teorie sztuki
Course of study:
2019/2020
Code:
HKLT-1-203-s
Faculty of:
Humanities
Study level:
First-cycle studies
Specialty:
-
Field of study:
Cultural Studies
Semester:
2
Profile of education:
Academic (A)
Lecture language:
Polish
Form and type of study:
Full-time studies
Responsible teacher:
prof. nadzw. dr hab. Dębicki Jacek (jackdeb@autocom.pl)
Module summary

Celem kursu jest przedstawienie ogólnych dziejów sztuki europejskiej, jej podziału na epoki historyczne z uwzględnieniem chronologii jej dziejów.

Description of learning outcomes for module
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Connections with FLO Method of learning outcomes verification (form of completion)
Social competence: is able to
M_K001 Organizuje własną pracę i ocenia stopień jej zaawansowania. KLT1A_K06 Activity during classes,
Examination,
Test
Skills: he can
M_U001 Potrafi wykorzystać wiedzę z zakresu historii sztuki do interpretacji zjawisk ogólnokulturowych. KLT1A_U04, KLT1A_U03 Activity during classes,
Examination,
Test
M_U002 Potrafi scharakteryzować i rozróżnić podstawowe pojęcia stylowe. KLT1A_U05 Examination,
Test
M_U003 Potrafi wyjaśnić, jakie znaczenie dla danej epoki mają wybitne dzieła sztuki europejskiej. KLT1A_U04 Examination,
Test
M_U004 Potrafi wyjaśnić i uzasadnić podstawowe procesy decydujące o kształtowaniu się epok artystycznych w historii sztuki. KLT1A_U02 Examination
Knowledge: he knows and understands
M_W001 Zna reprezentacyjne dla głównych epok artystycznych dzieła sztuki i wybitnych artystów. KLT1A_W05, KLT1A_W01 Examination,
Test
M_W002 Zna chronologię głównych epok artystycznych w historii sztuki europejskiej. KLT1A_W01, KLT1A_W19 Examination,
Test
M_W003 Zna podstawowe pojęcia z zakresu historii sztuki. KLT1A_W03 Examination,
Test
M_W004 Zna ogólnie procesy kształtowania się historycznych form artystycznych. KLT1A_W18, KLT1A_W01 Examination,
Test
Number of hours for each form of classes:
Sum (hours)
Lecture
Audit. classes
Lab. classes
Project classes
Conv. seminar
Seminar classes
Pract. classes
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
45 30 15 0 0 0 0 0 0 0 0 0
FLO matrix in relation to forms of classes
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Form of classes
Lecture
Audit. classes
Lab. classes
Project classes
Conv. seminar
Seminar classes
Pract. classes
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Social competence
M_K001 Organizuje własną pracę i ocenia stopień jej zaawansowania. + + - - - - - - - - -
Skills
M_U001 Potrafi wykorzystać wiedzę z zakresu historii sztuki do interpretacji zjawisk ogólnokulturowych. + + - - - - - - - - -
M_U002 Potrafi scharakteryzować i rozróżnić podstawowe pojęcia stylowe. + + - - - - - - - - -
M_U003 Potrafi wyjaśnić, jakie znaczenie dla danej epoki mają wybitne dzieła sztuki europejskiej. + + - - - - - - - - -
M_U004 Potrafi wyjaśnić i uzasadnić podstawowe procesy decydujące o kształtowaniu się epok artystycznych w historii sztuki. + + - - - - - - - - -
Knowledge
M_W001 Zna reprezentacyjne dla głównych epok artystycznych dzieła sztuki i wybitnych artystów. + + - - - - - - - - -
M_W002 Zna chronologię głównych epok artystycznych w historii sztuki europejskiej. - - - - - - - - - - -
M_W003 Zna podstawowe pojęcia z zakresu historii sztuki. - - - - - - - - - - -
M_W004 Zna ogólnie procesy kształtowania się historycznych form artystycznych. + + - - - - - - - - -
Student workload (ECTS credits balance)
Student activity form Student workload
Summary student workload 109 h
Module ECTS credits 4 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 45 h
Preparation for classes 25 h
Realization of independently performed tasks 32 h
Examination or Final test 2 h
Contact hours 5 h
Module content
Lectures (30h):

Celem wykładów z HISTORII I TEORII SZTUKI jest przedstawienie ogólnych dziejów sztuki europejskiej, jej podziału na epoki historyczne z uwzględnieniem chronologii jej dziejów. Zostanie omówiona również specyfika formalnostylistyczna poszczególnych epok historycznych oraz reprezentatywne dla tych epok dzieła sztuki jak również najwybitniejsi artyści. W trakcie wykładów zostanie również położony akcent na dzieje sztuki współczesnej, podstawową terminologię historycznoartystyczną oraz przedstawi się wybrane teorie o sztuce.

1. Sztuka antyczna:
- sztuka Egiptu (sztuka sakralna i sepulkralna);
- sztuka minojska,
- sztuka grecka:
a. okres archaiczny,
b. okres klasyczny (sanktuaria na Akropolu w Atenach);
c. okres poklasyczny;
d. okres hellenistyczny.
– sztuka rzymska:
a. sztuka republiki;
b. sztuka cesarstwa rzymskiego;
c. sztuka Rzymu (fora cesarskie, Forum Romanum, świątynie, w tym Panteon,
łuki triumfalne, Koloseum).
2. Sztuka wczesnochrześcijańska.
3. sztuka średniowieczna:
- sztuka karolińska,
- sztuka romańska;
- sztuka gotycka.
4. Sztuka renesansu i manieryzmu:
a. renesans we Włoszech;
b. manieryzm we Włoszech;
c. Zamek Królewski na Wawelu w okresie renesansu.
5. Sztuka baroku i rokoka:
a. barok rzymski;
b. założenie pałacowo-ogrodowe w Wersalu;
c. sztuka rokoka.
6. Neoklasycyzm.
7. Sztuka XIX wieku:
- architektura w XIX wieku (historyzm, eklektyzm);
- główne kierunki w malarstwie XIX wieku (neoklasycyzm, romantyzm, realizm,
impresjonizm, neoimpresjonizm, protoekspresjonizm, symbolizm, Paul Cézanne).
8. Sztuka około 1900.
9. Malarstwo początku XX wieku (fowizm, kubizm).
10. Sztuka abstrakcyjna i jej odmiany.
11. Sztuka XX wieku.
12. Wybrane teorie o sztuce.

Auditorium classes (15h):

Celem ćwiczeń jest omówienie podstawowych sposobów badania przekazu wizualnego (opis formalny, analiza treści),rozpoznanie jego różnorodnych funkcji dzieła sztuki, zestawienie najważniejszych definicji pojęcia. Wiedza zdobyta przez słuchaczy ma dać im możliwość sprawnego uchwycenia przemian jakim podlega współczesna ikonosfera.
Cykl rozpoczniemy od próby uporządkowania wiedzy o mechanizmach komunikowania wizualnego. Omówione zostaną nowe formy wypowiedzi artystycznej oraz ich społeczne oddziaływanie. Tak naszkicowana współczesność stanowić będzie punkt odniesienia dla dalszych dyskusji. W tej części kursu pomówimy więc o historii uwarunkowań społecznych rozwoju sztuki, o powstaniu nowożytnych rynków sztuki, o sztuce tworzonej w warunkach cechowych, o historii kopii i oryginału, o akademiach artystycznych, o specyfice sztuki będącej narzędziem propagandy politycznej i ekspresji przekonań religijnych. Wspomnimy też o wpływie jaki na rozwój przekazu wizualnego wywarło kolekcjonerstwo, powstanie muzeów i wreszcie samej historii sztuki jako dziedziny badań.
Osobne zajęcia poświęcimy podstawowym zagadnieniom z zakresu teorii przekazu wizualnego (M. Porębski) oraz metodom interpretacji dzieła sztuki (E. Panofsky, J. Białostocki).
W czasie spotkań praca grupy polegać będzie na omówieniu przeczytanych uprzednio tekstów źródłowych oraz analizie przykładów dzieł.

Scenariusz ramowy zajęć:
W czasie spotkań planowane są omówienia zagadnień szczegółowych przeprowadzone na podstawie zadanych wcześniej opracowań, tekstów źródłowych oraz przykładów dzieł sztuki. Uzupełniać je będą krótkie dyskusje które mają na celu pokierowanie uczestników w stronę obserwacji współczesnych zjawisk związanych z komunikacją wizualną i teorią sztuki oraz przeprowadzone wspólnie analizy wybranych dzieł sztuki ilustrujących omawianą problematykę.

Tematy ćwiczeń:
1. Narodziny współczesności – o sztuce awangardy, nowy język sztuki – abstrakcja, dematerializacja dzieła sztuki (dzieła sztuki – konceptualizm, sztuka jako narzędzie komunikacji społecznej)
2. Zmienne kody komunikowania wizualnego – znak, alegoria, symbol, zmienne zakresy oraz sposoby kodowania znaczeń w sztukach wizualnych
3. Przekaz werbalny a ikonosfera – potencjał komunikacyjny obrazów
4. Jak badać przekaz wizualny? Metoda analizy ikonologicznej Erwina Panofsky’ego.
5. Jedność i pluralizm piękna – o kanonie w historii sztuki.
6. Malarstwo, rzeźba i architektura jako rzemiosła – rozwój sztuk wizualnych w warunkach cechowych, kopiowanie i status kopii w historii sztuki.
7. Uwarunkowania ekonomiczne działań artystycznych.
8. Akademia jako instytucja kształcenia artystycznego.
9. Sztuka pod kontrolą ideologii na przykładzie komunistycznej Rosji i faszystowskich Niemiec.
10. Sztuka jako ekspresja wierzeń religijnych. (wybrane zagadnienia).
11. O tym jak historia sztuki zmieniła sztukę.
12. Kolekcjonerstwo i muzealnictwo jako czynniki kształtujące ikonosferę.

Additional information
Teaching methods and techniques:
  • Lectures: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Auditorium classes: Podczas zajęć audytoryjnych studenci na tablicy rozwiązują zadane wcześniej problemy. Prowadzący na bieżąco dokonuje stosowanych wyjaśnień i moderuje dyskusję z grupą nad danym problemem.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Sposób zaliczenia ćwiczeń: kolokwium zaliczeniowe. Warunkiem dopuszczenia do zaliczenia jest obecność na zajęciach, dopuszczalna absencja 2h. Zaliczenia poprawkowe odbywa się na tych samych warunkach co zaliczenie terminu pierwszego.

Participation rules in classes:
  • Lectures:
    – Attendance is mandatory: No
    – Participation rules in classes: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Auditorium classes:
    – Attendance is mandatory: Yes
    – Participation rules in classes: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.
Method of calculating the final grade:

Na ocenę końcową złoży się ocena z egzaminu oraz ocena z ćwiczeń.
Na ocenę ćwiczeń składają się: obecność na zajęciach i udział w dyskusji 0,25; ocena z kolokwium 0,75.

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Samodzielne opracowanie i prezentacja wybranych zagadnień w trybie konsultacji.

Prerequisites and additional requirements:

Od studentów jest wymagana wstępna wiedza o sztuce na poziomie wiedzy wymaganej w liceum ogólnokształcącym o profilu humanistycznym.

Recommended literature and teaching resources:

Literatura:
- J. Dębicki, F. Faure, D. Grünewald, A. Pimentel, Historia sztuki. Malarstwo – rzeźba – architektura, Warszawa 1998 (Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne) – przekład z języka francuskiego J. Dębicki: J. Dębicki, F. Faure, D. Grünewald, A. Pimentel, Histoire de l`art. Architecture, sculpture et peinture, wydane przez Hachette Livre, Paris 1995 (książka dostępna także w języku niemieckim, włoskim, czeskim, słowackim, słoweńskim, węgierskim).
- J. Kębłowski, Dzieje sztuki polskiej, Warszawa 1987.
- N. Pevsner, Historia architektury europejskiej, Warszawa 1976.
- M. Porębski, Dzieje sztuki w zarysie, T. 3: Wiek XIX i XX, Warszawa 1988.
J. Białostocki, Sztuka cenniejsza niż złoto, Warszawa 2006 (wiele wcześniejszych wydań).
- Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Warszawa 1997 (i następne wydania).

lektury do ćwiczeń:
• Albrecht ’Dürer, Pouczenie o mierzeniu cyrklem i linią, [w:] Teoretycy, pisarze i artyści o sztuce 1500-1600, wybrał i opracował J. Białostocki, Warszawa 1985, s. 62-65 [fragmenty zob. załączone teksty źródłowe]
• Białostocki J., “Barok”: styl, epoka, postawa, [w:] Tenże, Pięć wieków myśli o sztuce, Warszawa 1976, s. 220-248
• Eco U., Teorie sztuki, [w:] Tenże, Sztuka i piękno w średniowieczu, Kraków1994, s. 153-168.
• Historiografia Giorgio Vasariego, [w:] Teoretycy, pisarze i artyści o sztuce 1500-1600, wybrał i opracował J. Białostocki, Warszawa 1994, s. 303-372
• Michalski S. [oprac.], Zagadnienia sztuki w pismach reformatorów w Europie północnej, [w:] Teoretycy, pisarze i artyści o sztuce 1500-1600, wybrał i opracował J. Białostocki, Warszawa 1985, 108-130
• Moles A., Kicz, czyli sztuka szczęścia, Warszawa 1978
• Poprzęcka M., Akademizm, Warszawa 1980, s. 21-79 [całość książki zalecana jest jako lektura dodatkowa]
• Porębski M., Granica współczesności. Ze studiów nad kształtowaniem się poglądów artystycznych XX wieku, Ossolineum, Wrocław 1965
• Porębski M., Pojęcie stylu w badaniach nad sztuką XIX i XX wieku, (w:) tegoż, Sztuka a informacja, Kraków 1986.
• Realism as Figuration (fragmenty : Lenin, V. I., on proletariat culture, AkhRR, Declaration), [w:] Art in Theory, 1900-2000. An Anthology of Changing Ideas, [wyd.] Ch. Harrison, P. Wood, Blackwell Publ. , wyd II, 2004, s. 402-406
• Rembrandt van Rijn, Siedem listów do Constantina Huygensa, 1636-1639, [w:] Teoretycy, pisarze i artyści o sztuce 1500-1600, wybrał i opracował J. Białostocki, Warszawa 1994, s. 46-52
• Rubens P. P., List do Sir Dudley Carletona, [w:] O rozpoznawaniu i wartościowaniu obrazów. Poglądy siedemnastowiecznych pisarzy i amatorów sztuki, [red.] Z. Waźbiński, Toruń 1975, s. 29-32.
• Sztuka i kontrreformacja, [w:] Teoretycy, pisarze i artyści o sztuce 1500-1600, wybrał i opracował J. Białostocki, Warszawa 1985, 390-430
• Winckelmann J. J., Myśli o naśladowaniu greckich rzeźb i malowideł, w: Teoretycy, artyści i krytycy o sztuce, 1700-1870, red. E. Grabska i M. Poprzęcka, Warszawa 1974
• Witruwiusz, O architekturze ksiąg dziesięć, Księga III, rozdział I, [w:] Myśliciele, kronikarze i artyści o sztuce, od starożytności do 1500 roku [oprac.] J. Białostocki, Gdańsk 2001, s. 59-60
• Zgórniak M., O historyzmie w malarstwie XIX wieku, “Ikonotheka” 11, 1996, s. 169-186
• Żygulski Z., Muzea na świecie: wstęp do muzealnictwa, Państ. Wydaw. Naukowe 1982, s. 11-79

Scientific publications of module course instructors related to the topic of the module:

prof dr hab. Jacek Dębicki
J. Dębicki, F. Faure, D. Grünewald, A. Pimentel, Historia sztuki. Malarstwo – rzeźba – architektura, Warszawa 1998 (Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne) – przekład z języka francuskiego J. Dębicki: J. Dębicki, F. Faure, D. Grünewald, A. Pimentel, Histoire de l`art. Architecture, sculpture et peinture, wydane przez Hachette Livre, Paris 1995 (książka dostępna także w języku niemieckim, włoskim, czeskim, słowackim, słoweńskim, węgierskim).

dr Anna Olszewska
(prace z zakresu metodologii badań wizualnych)
Obecność prac humanisty: o Mieczysławie Porębskim w 2013, Rocznik Historii Sztuki, 2013, t. 38, s. 7–26. — Abstr.
Lech Kalinowski (1920–2004), Rocznik Historii Sztuki, 2012, t. 37, s. 69–81.
Zofia Ameisenowa (1897–1967), Rocznik Historii Sztuki, 2011, t. 36, s. 91–102.
Sztuka i informacja w czasach obrazów cyfrowych, Mocak Forum, 2/2015, s. 11 – 23.
Cyfrowe narzędzia w ekspertyzie odbitek graficznych: zrealizowane projekty oraz możliwości ich rozwinięcia na potrzeby studiów wizualnych, Rocznik Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie 2015 (LX), s. 273 – 285

Additional information:

None