Module also offered within study programmes:
General information:
Name:
Etnologia i folklorystyka
Course of study:
2019/2020
Code:
HKLT-1-205-s
Faculty of:
Humanities
Study level:
First-cycle studies
Specialty:
-
Field of study:
Cultural Studies
Semester:
2
Profile of education:
Academic (A)
Lecture language:
Polish
Form and type of study:
Full-time studies
Responsible teacher:
dr Machowska Magdalena (magdalena.etno@tlen.pl)
Module summary

Przedmiot ma na celu nabycie przez studentów wiedzy i umiejętności z zakresu etnologii i folklorystyki oraz nabycia kompetencji potrzebnych do badania różnych kultur.

Description of learning outcomes for module
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Connections with FLO Method of learning outcomes verification (form of completion)
Social competence: is able to
M_K001 Ma świadomość znaczenia refleksji humanistycznej i społecznej dla rozumienia procesów i przemian zachodzący we współczesnych społeczeństwach i jest aktywnym uczestnikiem życia kulturalnego. KLT1A_K09 Activity during classes,
Examination
Skills: he can
M_U001 Potrafi dokonać interpretacji tekstu z dziedziny nauk humanistycznych i społecznych i w oparciu o nią zabierać głos w dyskusji, która jest analizą współczesnej kultury. KLT1A_U03, KLT1A_U05 Activity during classes,
Examination
M_U002 Potrafi posługiwać się terminologią właściwą dla etnografii i folklorystyki w stopniu pozwalającym na formułowanie samodzielnych opinii i wypowiedzi. KLT1A_U05, KLT1A_U09 Activity during classes,
Examination,
Oral answer
Knowledge: he knows and understands
M_W001 Zna i rozumie znaczenie refleksji etnograficznej i folklorystycznej i ich wpływu na kształt obecnej kultury i przemian jakie się w dokonują współcześnie w udziale i tworzeniu kultury. KLT1A_W11 Activity during classes,
Examination
M_W002 W ramach wykładów nabywa wiedzę na temat koncepcji teoretycznych, metodologii oraz terminologii właściwej dla etnografii i folklorystyki w perspektywie historycznej i współczesnej i ich znaczenia w dzisiejszym kulturoznawstwie KLT1A_W06, KLT1A_W01, KLT1A_W09, KLT1A_W07 Activity during classes,
Examination
Number of hours for each form of classes:
Sum (hours)
Lecture
Audit. classes
Lab. classes
Project classes
Conv. seminar
Seminar classes
Pract. classes
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
60 30 30 0 0 0 0 0 0 0 0 0
FLO matrix in relation to forms of classes
MLO code Student after module completion has the knowledge/ knows how to/is able to Form of classes
Lecture
Audit. classes
Lab. classes
Project classes
Conv. seminar
Seminar classes
Pract. classes
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Social competence
M_K001 Ma świadomość znaczenia refleksji humanistycznej i społecznej dla rozumienia procesów i przemian zachodzący we współczesnych społeczeństwach i jest aktywnym uczestnikiem życia kulturalnego. + + - - - - - - - - -
Skills
M_U001 Potrafi dokonać interpretacji tekstu z dziedziny nauk humanistycznych i społecznych i w oparciu o nią zabierać głos w dyskusji, która jest analizą współczesnej kultury. + + - - - - - - - - -
M_U002 Potrafi posługiwać się terminologią właściwą dla etnografii i folklorystyki w stopniu pozwalającym na formułowanie samodzielnych opinii i wypowiedzi. + + - - - - - - - - -
Knowledge
M_W001 Zna i rozumie znaczenie refleksji etnograficznej i folklorystycznej i ich wpływu na kształt obecnej kultury i przemian jakie się w dokonują współcześnie w udziale i tworzeniu kultury. + + - - - - - - - - -
M_W002 W ramach wykładów nabywa wiedzę na temat koncepcji teoretycznych, metodologii oraz terminologii właściwej dla etnografii i folklorystyki w perspektywie historycznej i współczesnej i ich znaczenia w dzisiejszym kulturoznawstwie + + - - - - - - - - -
Student workload (ECTS credits balance)
Student activity form Student workload
Summary student workload 103 h
Module ECTS credits 4 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 60 h
Preparation for classes 18 h
Realization of independently performed tasks 18 h
Examination or Final test 2 h
Contact hours 5 h
Module content
Lectures (30h):

Etnologia
Ludowa wizja świata.
Obrzędy rodzinne.
Obrzęd weselny.
Obrzędy pogrzebowe.
Cykl obrzędów dorocznych. Święta doroczne. Cykl obrzędowy karnawału.
Cykl Bożego Narodzenia Okres świąteczny: Wigilia Bożego Narodzenia,
Grupy kolędnicze – w tym pokazanie tradycji lokalnej: rola obrzędowa kolędników.
Obrzędy zaduszne.
Cykl obrzędów Wielkanocnych i cykl wiosenny i Wielkanocny.
Etnobotanika

Terminy: obrzęd, rytuał, obyczaj, zwyczaj, tradycja-ustalenie zakresu pojęć w toku polemik.

Folklorystyka
Folklorystyka i jej miejsce wśród nauk. Polska folklorystyka dzisiaj.
O banalizacji obrzędu i jej badaniu (na przykładzie obrzędu weselnego).Organizacja i funkcja przestrzeni obrzędowej. Wesele jako tekst folkloru.
Tradycyjne inscenizacje obrzędowe: bożonarodzeniowe i noworoczne.
Tradycyjne rytuały i współczesne ceremonie. Słowo w rytuale i ceremonii (udzielanie dóbr za pomocą słowa czyli o rytuale błogosławieństw w kulturze ludowej).
Folklorowe prawidła kodowania znaczeń ( na przykładzie przysłów).
Kategoria narracji i jej zastosowanie we współczesnych tekstach folkloru słownego.

Auditorium classes (30h):

I. J. i R. Tomiccy, Drzewo życia. Ludowa wizja świata i człowieka, r. Wiedza o budowie kosmosu, Warszawa 1975, s. 66-93.
I. K. Dobrowolski, Chłopska kultura tradycyjna [w:] Studia nad życiem społecznym i kulturą, Wrocław 1966, s. 76-108.
II. Z. Benedyktowicz, Kategoria „swój-obcy’” i rekonstrukcja obrazu „obcego” w kulturze ludowej [w:] Portrety „obcego”. Od stereotypu do symbolu, Kraków 2000, s. 121-192.
II W. Pawluczuk, Światopogląd jednostki w warunkach rozpadu społeczności tradycyjnej, Warszawa 1972, r. Światopogląd jednostki w tradycyjnej społeczności terytorialnej.
II. W. Myśliwski, Kres kultury chłopskiej, „Twórczość” 2004, nr 4, s. 53-61.
III. M. Charyton, Szeptuchy-tradycja żywa. Współcześni uzdrowiciele ludowi na Podlasiu [w:] Nie czas chorować? Zdrowie, choroba i leczenie w perspektywie antropologii medycznej, red. D. Penkala-Gawęcka, Poznań 2010, s. 119-140.
III. S. Niebrzegowska, Konceptualizacja choroby w polszczyźnie potocznej i w polskich zamówieniach ludowych, s. 33-47.
IV. A. Czech, Muzyka w kulturze pierwotnej, tradycyjnej, ludowej, wiejskiej, przedindustrialnej? Wieś a miasto [w: tenże, Sprzedawcy wiatru. Muzykanci i ich muzyka między wsią a miastem], Warszawa 2008, s. 11-49.
V. I. Kuźma, Religijność w polskim ujęciu antropologicznym [w:] Współczesna religijność kobiet. Antropologia doświadczenia, Wrocław 2008, s. 173-182.
V. J. Olędzki, Świadomość mirakularna, „PSL. Konteksty” 1989, nr 3, s. 147-157.
VI. J. Tokarska-Bakir, „Wieszanie Judasza” czyli tematy żydowskie dzisiaj, [w:] Rzeczy mgliste. Eseje i studia, Sejny 2004, s. 73-94.
VII. W. Ong, Nieco o psychodynamice oralności [w:] Oralność i piśmienność. Słowo poddane technologii, Lublin 1992, s. 55-112.
VIII. Cz. Robotycki, Etnografia wobec kultury współczesnej, r. Schematy biografii twórców ludowych, Kraków 1992.
VIII. J. Olędzki, Pacierze Szczypawki, „Polska Sztuka Ludowa” 1976, nr 1, s.29-42.
IX .Kozień, Egzotyczny koktajl z domieszką swojskości [w:] Hawaikum. W poszukiwaniu istoty piękna, red. M. Kozień, M. Miskowiec, A. Pankiewicz, Kraków 2015, s. 79-93.
IX. K. Duda, S. Sikora, Fotografia ślubna. Moc obrazu [w:] Wesela 21, red. D. Majkowska -Szajer, M. Zych, Kraków 2015, s. 271-282.
W ramach ćwiczeń przewidziane jest jedno wyjście na wystawę czasową do ME.

Additional information
Teaching methods and techniques:
  • Lectures: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Auditorium classes: Podczas zajęć audytoryjnych studenci na tablicy rozwiązują zadane wcześniej problemy. Prowadzący na bieżąco dokonuje stosowanych wyjaśnień i moderuje dyskusję z grupą nad danym problemem.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Egzamin pisemny (trzy pytania problemowe). Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest otrzymanie zaliczenia z ćwiczeń opartego na obecności i aktywnym uczestniczeniu w ćwiczeniach.

Participation rules in classes:
  • Lectures:
    – Attendance is mandatory: No
    – Participation rules in classes: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Auditorium classes:
    – Attendance is mandatory: Yes
    – Participation rules in classes: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.
Method of calculating the final grade:

Forma zaliczenia: egzamin pisemny 100%

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Ustne zaliczenie treści tekstów omawianych na ćwiczeniach.

Prerequisites and additional requirements:

brak

Recommended literature and teaching resources:

red. Jerzy Bartmiński, M. Jasińska-Wojtkowska, Folklor – Sacrum – Religia, Lublin 1995.
red. Maria Biernacka, Maria Frankowska, Wanda Paprocka, Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, t.1., t. 2., Wrocław 1976, 1981.
Adam Czech, Sprzedawcy wiatru. Muzykanci i ich muzyka między wsią a miastem, Warszawa 2008.
Piotr Kowalski, Leksykon. Znaki świata. Omen – przesąd – znaczenie, Wrocław-Warszawa 1998.
Majkowska-Szajer Dorota, Magdalena Zych (red.), Wesela 21, Kraków 2015.
Red. Zofia Staszak, Słownik etnologiczny. Terminy ogólne, Poznań 1987.
Joanna i Ryszard Tomiccy, Drzewo życia. Ludowa wizja świata i człowieka, Warszawa 1975.
Anna Zadrożyńska, Powtarzać czas początku, cz. 1: O świętowaniu dorocznych świąt w Polsce, Warszawa 1985.
Anna Zadrożyńska, Powtarzać czas początku, cz.2: O polskiej tradycji obrzędów ludzkiego życia, Warszawa 1988.

Literatura uzupełniająca:
Philipe Aries, Człowiek i śmierć, Warszawa 1989.
Jerzy Bartmiński, Folklor – język – poetyka, Wrocław 1990.
Danuta Benedyktowicz, Zbigniew Benedyktowicz, Dom w tradycji ludowej, Wrocław 1992.
Stanisław Czernik, Trzy zorze dziewicze. Wśród zamawiań i zaklęć, Łódź 1984.
A. Brzozowska-Krajka, Symbolika dobowego cyklu powszedniego w polskim folklorze tradycyjnym, Lublin 1994.
Dionizy Czubala, Współczesne legendy miejskie, Katowice 1993.
Róża Godula, Od Mikołaja do Trzech Króli. O roli daru w obrzędzie, Kraków 1994.
Anna Engelking, Klątwa. Rzecz o magii słowa, Wrocław 2000.
Adam Fischer, Zwyczaje pogrzebowe ludu polskiego, Lwów 1921.
Zygmunt Freud, Żałoba i melancholia, wiele wydań;
Rudolf Gross, Dlaczego czerwień jest barwą miłości, Warszawa 1990.
Gustaw Jahoda, Psychologia przesądu, Warszawa 1971.
Jacek Kolbuszewski, „Z głębokim żalem…” O współczesnej nekrologii, Wrocław 1997.
Jacek Kolbuszewski pod jego red kilkanaście tomów tanatologicznych – problemy współczesnej tanatologii;
Piotr Kowalski, Współczesny folklor i folklorystyka. O przedmiocie poznania w dzisiejszych badaniach folklorystycznych, Wrocław 1990.
AnnaKutrzeba-Pojanarowa, Kultura ludowa i jej badacze. Mit i rzeczywistość, Warszawa1977.
Elizabeth Kubler Ross, Koło życia. Rozważania o życiu i umieraniu, Warszawa 2010.
Katarzyna Łeńska-Bąk, Pokarmy i jedzenie w kulturze: tabu, dieta, symbol, Opole 2007.
Peter Lorie, Przesądy. Księga wiedzy dawnej, Warszawa 1993.
Leonard Pełka, Rytuały, obrzędy, święta, Warszawa 1989.
Sens choroby, sens życia, sens śmierci, red. Halina Bortnowska, Kraków 1984
Skoczek I., Zwyczaje, obyczaje, obrzędy, 1986.
Ludwik Stomma, Antropologia kultury wsi polskiej XIX wieku, Warszawa 1986.
Andrzej Szczeklik, Nieśmiertelność. Prometejski sen medycyny, Kraków 2012.
Jadwiga Wais, Bracia Grimm i siostra śmierć. O sztuce życia i umierania, Warszawa 2014.
Irvin D. Yalom, Patrząc w słońce. Jak przezwyciężyc grozę śmierci, kilka wydań;

Filmy: D. Kędzierzawska, Pora umierać,
A. Wajda, Tatarak,
B. Prokopowicz, Chemia.
M. Szumowska, A czego tu się bać?.
M. Szumowska, 33 sceny z życia.
M. Szumowska, Ciało.

Scientific publications of module course instructors related to the topic of the module:

dr Magdalena Machowska

Artykuły:

Tabor, konie, brud, muzyka, [w] Teatr wielki, mniejszy i codzienny. Studia pod red. P. Kowalskiego, Opole 2002, s. 251-256.

Paradoksy cygańskich kolekcji muzealnych, [w] O graicach i ich przekraczaniu, pod red. P. Kowalskiego i M. Sztandary, Opole 2004, s. 99-112.

Pamiętnik Papuszy, „Literatura Ludowa” 2006, nr 4-5, s. 15-29.

Literacka twórczość Cyganów/Romów. Stan badań, „Teksty Drugie” 2009, nr 5, s. 213-219.

Jak mieszkańcy Murzynowa pamiętają Jacka Olędzkiego? Raport z badań terenowych, „Etnografia Nowa” 2010, nr 2, s. 143-157.

Książka:

Bronisława Wajs Papusza. Między biografią a legendą, ZW Nomos, Kraków 2011, s. 7-364.

Additional information:

None