Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Technika strzelnicza
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
GIGR-1-602-n
Wydział:
Górnictwa i Geoinżynierii
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Inżynieria Górnicza
Semestr:
6
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Niestacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
dr inż. Pyra Józef (pyra@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Użycie materiałów wybuchowych w procesie wydobycia surowców skalnych w dalszym ciągu jest jedną z podstawowych metod urabiania. Dzięki zapoznaniu się z podstawami techniki strzelniczej Student rozumie i potrafi wykorzystać efekty detonacji ładunków MW w celu uzyskania pozytywnych efektów.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Student ma wiedzę na temat właściwości MW i sprzętu strzałowego oraz zasad prawidłowego i bezpiecznego posługiwania się nimi w technice cywilnej. IGR1A_W06, IGR1A_W01, IGR1A_W04 Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Kolokwium,
Sprawozdanie,
Wykonanie ćwiczeń laboratoryjnych
M_W002 Student ma podstawową wiedzę na temat metod robót strzałowych stosowanych w górnictwie odkrywkowym i podziemnym. IGR1A_W06, IGR1A_W05, IGR1A_W04 Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Kolokwium
M_W003 Student ma podstawową wiedzę na temat oddziaływania detonacji materiału wybuchowego na ośrodek stały oraz kryteriów oceny efektów tego oddziaływania. IGR1A_W02, IGR1A_W03, IGR1A_W06, IGR1A_W01, IGR1A_W04 Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Kolokwium,
Wykonanie ćwiczeń laboratoryjnych
M_W004 Student ma wiedzę na temat aktów prawnych dotyczących stosowania środków strzałowych i techniki strzelniczej w górnictwie IGR1A_W03, IGR1A_W06, IGR1A_W05, IGR1A_W01, IGR1A_W04 Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Kolokwium
M_W005 Student ma podstawową wiedzę na temat niekorzystnych oddziaływań robót strzałowych na środowisko i czynników wpływających na intensywność tych oddziaływań. IGR1A_W02, IGR1A_W03, IGR1A_W06, IGR1A_W01, IGR1A_W04 Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Kolokwium,
Wykonanie ćwiczeń laboratoryjnych
Umiejętności: potrafi
M_U001 Student potrafi określić zasięgi niekorzystnych oddziaływań robót strzałowych na otoczenie. IGR1A_U01, IGR1A_U05, IGR1A_U02, IGR1A_U04, IGR1A_U06 Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Kolokwium,
Wykonanie ćwiczeń laboratoryjnych
M_U002 Student potrafi opracować metryki i dokumentacje strzałowe dla bezpiecznego wykonania robót strzałowych w górnictwie odkrywkowym i podziemnym. IGR1A_U05, IGR1A_U02, IGR1A_U04, IGR1A_U06 Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Kolokwium
M_U003 Student potrafi poprawnie dobrać środki strzałowe i sprzęt strzałowy dla wykonania robót strzałowych w zakładzie górniczym. IGR1A_U05, IGR1A_U02, IGR1A_U03 Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Kolokwium,
Wykonanie ćwiczeń laboratoryjnych
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Student rozumie potrzebę ciągłego aktualizowania i rozszerzania wiedzy z zakresu cywilnych zastosowań materiałów wybuchowych. IGR1A_K01, IGR1A_K05 Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Kolokwium
M_K002 Student potrafi realizować projekty/zadania zespołowe, współpracować w grupie realizując swoją część zadania. IGR1A_K03, IGR1A_K02 Sprawozdanie,
Wykonanie ćwiczeń laboratoryjnych
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
42 12 9 12 9 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Student ma wiedzę na temat właściwości MW i sprzętu strzałowego oraz zasad prawidłowego i bezpiecznego posługiwania się nimi w technice cywilnej. + + + + - - - - - - -
M_W002 Student ma podstawową wiedzę na temat metod robót strzałowych stosowanych w górnictwie odkrywkowym i podziemnym. + + - + - - - - - - -
M_W003 Student ma podstawową wiedzę na temat oddziaływania detonacji materiału wybuchowego na ośrodek stały oraz kryteriów oceny efektów tego oddziaływania. + + + + - - - - - - -
M_W004 Student ma wiedzę na temat aktów prawnych dotyczących stosowania środków strzałowych i techniki strzelniczej w górnictwie + + + - - - - - - - -
M_W005 Student ma podstawową wiedzę na temat niekorzystnych oddziaływań robót strzałowych na środowisko i czynników wpływających na intensywność tych oddziaływań. + - + - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Student potrafi określić zasięgi niekorzystnych oddziaływań robót strzałowych na otoczenie. + - + + - - - - - - -
M_U002 Student potrafi opracować metryki i dokumentacje strzałowe dla bezpiecznego wykonania robót strzałowych w górnictwie odkrywkowym i podziemnym. + + - + - - - - - - -
M_U003 Student potrafi poprawnie dobrać środki strzałowe i sprzęt strzałowy dla wykonania robót strzałowych w zakładzie górniczym. + + + + - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Student rozumie potrzebę ciągłego aktualizowania i rozszerzania wiedzy z zakresu cywilnych zastosowań materiałów wybuchowych. + + + + - - - - - - -
M_K002 Student potrafi realizować projekty/zadania zespołowe, współpracować w grupie realizując swoją część zadania. - + + - - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 153 godz
Punkty ECTS za moduł 6 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 42 godz
Przygotowanie do zajęć 30 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 6 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 72 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 1 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (12h):

  1. Uregulowania prawne regulujące stosowanie środków strzałowych w zakładach górniczych.
  2. Kwalifikacje osób projektujących, nadzorujących i wykonujących roboty strzałowe w górnictwie i poza górnictwem.
  3. Pojęcie MW i ich klasyfikacje.
  4. Omówienie najważniejszych aktualnie stosowanych związków chemicznych o właściwościach wybuchowych oraz MW mieszaninowych.
  5. Środki inicjujące i zapalające – rodzaje, zasady działania.
  6. Rodzaje ładunków i ich zastosowanie. Oddziaływanie detonacji na ośrodek otaczający.
  7. Rodzaje robót strzałowych stosowanych w górnictwie odkrywkowym i podziemnym.
  8. Ocena jakości i efektów robót strzałowych.
  9. Niewypały, ich najczęstsze przyczyny i usuwanie.
  10. Niekorzystne oddziaływania robót strzałowych na otoczenie i główne czynniki wpływające na ich wielkość.
  11. Najczęstsze przyczyny wypadków przy robotach strzałowych.

Ćwiczenia audytoryjne (9h):

  1. Dokumenty ewidencji środków strzałowych w zakładzie górniczym oraz metryki i dokumentacje strzałowe – zasady ich sporządzania lub opracowywania.
  2. Klasyfikacja górniczych materiałów wybuchowych (klasyfikacja górnicza i oznaczenia kolorystyczne opakowań).
  3. Organizacja robót strzałowych w górnictwie; procedura realizacji prac strzałowych (od nabycia do odstrzału wraz z wymaganiami prawnymi dla poszczególnych etapów).
  4. Wybrane systemy inicjowania materiałów wybuchowych stosowane w górnictwie – omówienie zasad projektowania i wykonywania sieci strzałowych.
  5. Sprzęt strzałowy – rodzaje, przeznaczenie, zasady doboru.
  6. Mechanizacja wytwarzania i załadunku MW w górnictwie odkrywkowym i podziemnym.

Ćwiczenia laboratoryjne (12h):

  1. Wymagania stawiane MW dopuszczanym do obrotu w Polsce.
  2. Właściwości MW, ich znaczenie dla bezpieczeństwa i doboru, czynniki na nie wpływające.
  3. Reakcje zachodzące w ładunkach MW. Detonacja i parametry ją charakteryzujące.
  4. Zajęcia praktyczne w Stacji Badawczej CLTSiMW w Regulicach, obejmujące badanie wybranych właściwości i podstawy posługiwania się MW przeznaczonymi do użytku cywilnego.

Ćwiczenia projektowe (9h):

  1. Wybrane metody wykonywania robót strzałowych w górnictwie odkrywkowym i podziemnym.
  2. Wykonanie dla zadanych warunków projektów techniczno-technologicznych robót strzałowych w górnictwie odkrywkowym i podziemnym.
  3. Zdefiniowanie parametrów geometrycznych robót strzałowych oraz obliczanie parametrów strzelania dla wybranych metod robót strzałowych stosowanych w górnictwie odkrywkowym i podziemnym.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia audytoryjne: Podczas zajęć audytoryjnych studenci na tablicy rozwiązują zadane wcześniej problemy. Prowadzący na bieżąco dokonuje stosowanych wyjaśnień i moderuje dyskusję z grupą nad danym problemem.
  • Ćwiczenia laboratoryjne: W trakcie zajęć laboratoryjnych studenci samodzielnie rozwiązują zadany problem praktyczny, dobierając odpowiednie narzędzia. Prowadzący stymuluje grupę do refleksji nad problemem, tak by otrzymane wyniki miały wysoką wartość merytoryczną.
  • Ćwiczenia projektowe: Studenci wykonują zadany projekt samodzielnie, bez większej ingerencji prowadzącego. Ma to wykształcić poczucie odpowiedzialności za pracę w grupie oraz odpowiedzialności za podejmowane decyzje.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Zaliczenie ćwiczeń audytoryjnych, laboratoryjnych, może być uzyskane w terminie podstawowym i jednym terminie poprawkowym. Obecność na zajęciach jest obowiązkowa.
Zaliczenie ćwiczeń audytoryjnych będzie średnią z ocen uzyskanych z kolokwiów i aktywności w czasie trwania semestru (termin podstawowy) lub kolokwium zaliczeniowe (termin poprawkowy).
Podstawą zaliczenia ćwiczeń laboratoryjnych jest obowiązkowa obecność na zajęciach terenowych w Centralnym Laboratorium Techniki Strzelniczej i Materiałów Wybuchowych w Regulicach. Nie uczestniczenie w zajęciach terenowych jest jednoznaczne z brakiem zaliczenia. Ocena z ćwiczeń laboratoryjnych jest średnią ważoną ze sprawozdania z zajęć terenowych (waga 0,3) i kolokwium (waga 0,7).
Do egzaminu może podejść tylko osoba posiadająca pozytywne oceny ze wszystkich form zajęć.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Nie
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Ćwiczenia audytoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.
  • Ćwiczenia laboratoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci wykonują ćwiczenia laboratoryjne zgodnie z materiałami udostępnionymi przez prowadzącego. Student jest zobowiązany do przygotowania się w przedmiocie wykonywanego ćwiczenia, co może zostać zweryfikowane kolokwium w formie ustnej lub pisemnej. Zaliczenie zajęć odbywa się na podstawie zaprezentowania rozwiązania postawionego problemu. Zaliczenie modułu jest możliwe po zaliczeniu wszystkich zajęć laboratoryjnych.
  • Ćwiczenia projektowe:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci wykonują prace praktyczne mające na celu uzyskanie kompetencji zakładanych przez syllabus. Ocenie podlega sposób wykonania projektu oraz efekt końcowy.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena końcowa jest średnią ważoną ocen z egzaminu (waga 0,5), ćwiczeń audytoryjnych (waga 0,2), ćwiczeniach projektowych (waga 0,2) i ćwiczeń laboratoryjnych (waga 0,1). Aktywność na wykładach może być premiowana przez podniesienie oceny.

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Usprawiedliwiona nieobecność na ćwiczeniach może być odrobiona z inną grupą, ale tylko za zgodą obu prowadzących i pod warunkiem, że na ćwiczeniach realizowany jest ten sam temat. Jeżeli student będzie miał więcej niż 20% nieusprawiedliwionych nieobecności na zajęciach nie uzyska zaliczenia. Każda nieusprawiedliwiona nieobecność musi być odrobiona z inną grupą.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

brak

Zalecana literatura i pomoce naukowe:
  1. Ustawa z dnia 21 czerwca 2002 roku o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. U. nr 117, poz. 1007, z późn. zm.) oraz przepisy wykonawcze do Ustawy.
  2. Ustawa z dnia 9 czerwca 2011r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981) oraz przepisy wykonawcze do Ustawy.
  3. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. 2006 nr 156 poz. 1118 z późn. zm.) oraz przepisy wykonawcze do Ustawy.
  4. Rejestr materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (http://www.wug.bip.info.pl/).
  5. Biegańska J.: Technologia, bezpieczeństwo wytwarzania i stosowania materiałów wybuchowych w górnictwie w aspekcie oddziaływania na środowisko. Monografia Nr 13, Instytut Techniki Górniczej KOMAG, Gliwice 2012 r.
  6. Korzeniowski J. I., Onderka Z.: Roboty strzelnicze w górnictwie odkrywkowym. Wydawnictwa i Szkolenia Górnicze Burnat & Korzeniowski 2006, Wrocław.
  7. Batko P., Ślęzak J., Lewicki J., Mortawa R.: Technika strzelnica 1. Górnicze środki strzałowe i sprzęt strzałowy. Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne AGH, Kraków 1998.
  8. Gołąbek B., Kasperski J., Maranda A.: Materiały wybuchowe emulsyjne. WNT. Warszawa 2008.
  9. Hobler M.: Projektowanie i wykonywanie robót strzelniczych w górnictwie podziemnym. Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1982
  10. Pietkiewicz K., Janusz E.: Nowoczesne technologie mechanicznego załadunku materiałów wybuchowych w górnictwie podziemnym i odkrywkowym. Górnictwo i Geoinżynieria, rok 28, zeszyt 3/1, Kraków 2004, s. 397 – 415
  11. PN-C-86025:1994 Górnicze środki strzałowe –Podział i postanowienia ogólne.
  12. PN-EN 13857-1 2005 Materiały wybuchowe do użytku cywilnego. Część 1: Terminologia.
Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:
  1. Morawa R., Onderka Z.: Górnicze środki strzałowe i sprzęt strzałowy. Wydawnictwo: Art-Tekst. 2013r.
  2. Analiza kosztów eksploatacji przy prowadzeniu robót strzałowych z wykorzystaniem elektronicznego systemu inicjowania materiałów wybuchowych — Analysis of operating costs concerning blasting works using electronic initiation system for explosives / Józef PYRA, Bartosz Papiński // Inżynieria Mineralna = Journal of the Polish Mineral Engineering Society ; ISSN 1640-4920. — 2016 R. 17 nr 2, s. 53–63.
  3. Analiza porównawcza zagrożeń występujących podczas wykonywania robót strzałowych w górnictwie odkrywkowym — Comparative analysis of hazards during blasting in opencast mining / Michał DWORZAK, Dagmara NOWAK-SENDEROWSKA, Józef PYRA // Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN ; ISSN 2080-0819. — Tytuł poprz.: Sympozja i Konferencje ; ISSN: 2081-0245. — 2017 nr 101, s. 265–278.
  4. Analysis of the blast-induced vibration structure in open-cast mines / Anna SOŁTYS, Józef PYRA, Jan WINZER // Journal of Vibroengineering ; ISSN 1392-8716. — 2017 vol. 19 iss. 1, s. 409–418.
  5. Badania efektu sejsmicznego a nowoczesne systemy odpalania ładunków materiałów wybuchowych — The study of seismic effects and modern systems of blasting explosives / Anna SOŁTYS, Jan WINZER, Józef PYRA // Przegląd Górniczy ; ISSN 0033-216X. — 2015 t. 71 nr 9, s. 69–76
  6. Determining acceptable explosive charge mass under different geological conditions — Problematyka wyznaczania dopuszczalnych ładunków MW w zróżnicowanych warunkach geologicznych / Józef PYRA, Anna SOŁTYS, Jan WINZER, Michał DWORZAK, Andrzej BIESSIKIRSKI // Archives of Mining Sciences = Archiwum Górnictwa ; ISSN 0860-7001. — 2015 vol. 60 no. 3, s. 825–845.
  7. Kompleksowa analiza fragmentacji usypu urobku — The complex method of the muck pile fragmentation assessment / Andrzej BIESSIKIRSKI, Michał DWORZAK, Józef PYRA, Anna SOŁTYS, Michał TWARDOSZ // Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie ; ISSN 2081-4224. — Tytuł poprz.: WUG (Katowice) ; ISSN: 1505-0440. — 2015 nr 8, s. 25–33.
  8. Oddziaływanie na otoczenie robót z użyciem materiałów wybuchowych — [The impact of in use of blasting works on the environment] / Jan WINZER, Anna SOŁTYS, Józef PYRA. — Kraków : Wydawnictwa AGH, 2016.
Informacje dodatkowe:

Prowadzący może weryfikować stopień opanowania przez Studentów materiału zrealizowanego na poprzednich zajęciach dydaktycznych za pomocą kartkówek oraz odpowiedzi ustnych, z których Student może otrzymać ocenę cząstkową.

Istnieje możliwość poprawy oceny na wyższą po uprzednim zapoznaniu się z pracą pod warunkiem nie wykorzystania wszystkich terminów zaliczenia. Student przystępująca do kolokwium poprawkowego w celu poprawy oceny pozytywnej rezygnuje z dotychczas wystawionej oceny a nowo uzyskana ocena staje się oceną wiążącą. (W przypadku poprawy na niższą ocenę lub 2,0 ndst taka ocena zostaje wystawiona jako ocena z kolokwium).