Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Zagrożenia naturalne w górnictwie
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
GIGR-1-704-n
Wydział:
Górnictwa i Geoinżynierii
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Inżynieria Górnicza
Semestr:
7
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Niestacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
dr hab. inż. Burtan Zbigniew (burtan@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Celem modułu jest zapoznanie się z problematyką zagrożeń naturalnych występujących w górnictwie podziemnym, odkrywkowym i otworowym. Treści modułu obejmują uwarunkowania, przyczyny i skalę występowania zagrożeń, ich parametry i klasyfikację oraz metody oceny i zwalczania.is do 200 znaków

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Identyfikuje parametry oraz metody profilaktyki (prognozowania, kontroli i zwalczania) zagrożeń naturalnych w kopalniach węgla kamiennego i rud miedzi. IGR1A_W05, IGR1A_W01 Egzamin,
Kolokwium,
Projekt
M_W002 Zna kryteria klasyfikacji i klasyfikacje zagrożeń naturalnych w górnictwie węgla kamiennego, rud miedzi, rud cynku i ołowiu oraz soli. IGR1A_W06, IGR1A_W05 Egzamin,
Kolokwium,
Projekt
M_W003 Zna zasady prowadzenia eksploatacji w warunkach współwystępowania zagrożeń naturalnych. IGR1A_W06, IGR1A_W05, IGR1A_W01 Egzamin,
Kolokwium,
Projekt
M_W004 Posiada wiedzę dotycząca uwarunkowań i skali występowania zagrożeń naturalnych w górnictwie. IGR1A_W04, IGR1A_W05, IGR1A_W01 Egzamin,
Kolokwium,
Projekt
Umiejętności: potrafi
M_U001 Umie wskazać oddziaływania między zagrożeniami naturalnymi oraz kolizyjne metody profilaktyki zagrożeń skojarzonych. IGR1A_U05, IGR1A_U02, IGR1A_U04 Egzamin,
Kolokwium,
Projekt
M_U002 Potrafi dokonać wyboru adekwatnych do wielkości zagrożeń naturalnych metod ich prognozowania i zwalczania. IGR1A_U05, IGR1A_U02, IGR1A_U04 Egzamin,
Kolokwium,
Projekt
M_U003 Potrafi wskazać przyczyny, sklasyfikować i ocenić stan podstawowych zagrożeń naturalnych występujących w górnictwie podziemnym. IGR1A_U05, IGR1A_U02, IGR1A_U04 Egzamin,
Kolokwium,
Projekt
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Ma świadomość ważności wpływu zagrożeń naturalnych na stan bezpieczeństwa w górnictwie oraz rozumie potrzebę stosowania działań profilaktycznych mających na celu ograniczenie występowania tych zagrożeń. IGR1A_K01, IGR1A_K05 Egzamin,
Kolokwium,
Projekt
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
36 18 0 0 18 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Identyfikuje parametry oraz metody profilaktyki (prognozowania, kontroli i zwalczania) zagrożeń naturalnych w kopalniach węgla kamiennego i rud miedzi. + - - + - - - - - - -
M_W002 Zna kryteria klasyfikacji i klasyfikacje zagrożeń naturalnych w górnictwie węgla kamiennego, rud miedzi, rud cynku i ołowiu oraz soli. + - - + - - - - - - -
M_W003 Zna zasady prowadzenia eksploatacji w warunkach współwystępowania zagrożeń naturalnych. + - - + - - - - - - -
M_W004 Posiada wiedzę dotycząca uwarunkowań i skali występowania zagrożeń naturalnych w górnictwie. + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Umie wskazać oddziaływania między zagrożeniami naturalnymi oraz kolizyjne metody profilaktyki zagrożeń skojarzonych. + - - + - - - - - - -
M_U002 Potrafi dokonać wyboru adekwatnych do wielkości zagrożeń naturalnych metod ich prognozowania i zwalczania. - - - + - - - - - - -
M_U003 Potrafi wskazać przyczyny, sklasyfikować i ocenić stan podstawowych zagrożeń naturalnych występujących w górnictwie podziemnym. + - - + - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Ma świadomość ważności wpływu zagrożeń naturalnych na stan bezpieczeństwa w górnictwie oraz rozumie potrzebę stosowania działań profilaktycznych mających na celu ograniczenie występowania tych zagrożeń. + - - + - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 129 godz
Punkty ECTS za moduł 5 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 36 godz
Przygotowanie do zajęć 30 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 30 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 30 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 1 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (18h):
Tematyka wykładów:

Ogólna charakterystyka zagrożeń naturalnych, ich systematyka i skala występowania.

Uwarunkowania wpływające na występowanie i intensyfikację zagrożeń naturalnych.

Charakterystyka zagrożeń wentylacyjnych (metanowe, wybuchem pyłu węglowego, pożarami endogenicznymi, klimatyczne, radiacyjne), geomechanicznych (zawałowe, tąpaniami, wyrzutami gazów i skał) i wodnych, uwzględniajaca:
- definicje i ich podstawowe parametry;
- genezę, przyczyny i źródła występowania;
- skalę zagrożenia w Polsce;
- kryterium klasyfikacji i klasyfikację;
- profilaktykę – ocenę (prognozowanie i kontrolę) oraz zwalczanie.

Zagrożenia skojarzone – oddziaływania między zagrożeniami oraz kolizyjność ich profilaktyk.

Ćwiczenia projektowe (18h):
Tematyka i zakres ćwiczeń:

Omówienie zakresu i sposobu realizacji projektu: Analiza stanu i dobór profilaktyki zagrożeń naturalnych w wytypowanym rejonie kopalni (węgla kamiennego, rud miedzi, rud cynku i ołowiu, soli ……)

Przykłady zaistniałych zdarzeń wynikających z występowania zagrożeń naturalnych (analiza przyczyn, okoliczności i przebiegu akcji ratunkowej).

Wpływ zagrożeń naturalnych na stan bezpieczeństwa w górnictwie.

Prezentacja multimedialna przygotowywana przez studenta w oparciu o wykonany projekt.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia projektowe: Studenci wykonują zadany projekt samodzielnie, bez większej ingerencji prowadzącego. Ma to wykształcić poczucie odpowiedzialności za pracę w grupie oraz odpowiedzialności za podejmowane decyzje.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Zaliczenie ćwiczeń projektowych: warunkiem niezbędnym zaliczenia jest obecność na co najmniej 70% zajęć (dopuszcza się nieobecność nieusprawiedliwioną na co najwyżej 1 zajęciach), pozytywna ocena projektu i jego prezentacji multimedialnej;
Zaliczenie wykładu: egzamin pisemny lub ustny (pytania otwarte), warunkiem przystąpienia do egzaminu jest wcześniejsze uzyskanie zaliczenia z ćwiczeń.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Nie
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Ćwiczenia projektowe:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci wykonują prace praktyczne mające na celu uzyskanie kompetencji zakładanych przez syllabus. Ocenie podlega sposób wykonania projektu oraz efekt końcowy.
Sposób obliczania oceny końcowej:

średnia ważona ocen zaliczenia z ćwiczeń (projekt i jego prezentacja) i wykładu (egzamin)
(0.4 x ocena z ćwiczeń + 0.6 x ocena z wykładu)

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Nieobecność na ćwiczeniach projektowych (usprawiedliwiona, nieusprawiedliwiona) może zostać zrekompensowana/odpracowana wg indywidualnych ustaleń z prowadzącym.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

zaliczenie z przedmiotów:
geologia, mineralogia i petrografia, BHP i ergonomia, górnictwo podziemne, górnictwo odkrywkowe i otworowe.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Dubiński J. i in.: Koncentracja wydobycia a zagrożenia naturalne. Główny Instytut Górnictwa. Katowice 1999.
Firganek B., Klebanow F. i in.: Zagrożenia naturalne w kopalniach. Wydawnictwo Śląsk. Katowice 1983
Kabiesz J.: Charakterystyka skojarzonych zagrożeń górniczych w aspekcie ich oceny oraz doboru metod prewencji. Prace Naukowe Głównego Instytutu Górnictwa nr 849. Katowice 2002.
Kidybiński A.: Podstawy geotechniki kopalnianej. Wydawnictwo Śląsk. Katowice 1982.
Kłeczek Z.: Geomechanika górnicza. Śląskie Wydawnictwo Techniczne. Katowice 1994.
Konopko W.: Zagrożenia naturalne w kopalniach węgla kamiennego – stan aktualny i tendencje zmian. Szkoła Eksploatacji Podziemnej. Wydawnictwo IGSMiE PAN. Kraków 2006.
Macek D.: Przepisy prawne i zagrożenia w górnictwie. Wydawnictwo Naukowe „Śląsk” . Katowice 2011.
Ostrihansky R.: Eksploatacja podziemna złóż węgla kamiennego. Wydawnictwo „Śląsk”. Katowice 1996.
Praca zb. pod red. W. Konopki – Bezpieczeństwo pracy w kopalniach węgla kamiennego. Tom 2: Zagrożenia naturalne. GIG. Katowice 2013.
Wyższy Urząd Górniczy: Ocena stanu bezpieczeństwa pracy, ratownictwa górniczego oraz bezpieczeństwa powszechnego w związku z działalnością górniczo-geologiczną w 2018 roku. Katowice 2019.
Kabiesz J. i inni.: Raport roczny (2017) o stanie podstawowych zagrożeń naturalnych i technicznych w górnictwie węgla kamiennego. Główny Instytut Górnictwa. Katowice 2018.
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ENERGII z dnia 23 listopada 2016r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych (Dz. U. poz. 1118 dnia 9 czerwca 2017r.) Dział III – Przewietrzanie (zagrożenie metanowe), Dział V – Zagrożenia występujące w ruchu zakładu górniczego, Załącznik nr 3 do w.w. ROZPORZĄDZENIA ….– Zwalczanie zagrożeń.
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 29 stycznia 2013r. w sprawie zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1702 i 2204, z 2016 r. poz. 949 oraz z 2017 r. poz. 1247)

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Zorychta A, Burtan Z.: Uwarunkowania i kierunki rozwoju technologii podziemnej eksploatacji złóż w polskim górnictwie węgla kamiennego. Gospodarka Surowcami Mineralnymi, tom 24, zeszyt 1/2. Wydawnictwo IGSMiE PAN, Kraków 2008.
Burtan Z.: Znaczenie skojarzonych zagrożeń naturalnych w kopalniach Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Przegląd Górniczy. Nr 11/2016. Katowice 2016.
Burtan Z., Stasica J., Rak Z.: Wpływ katastrofogennych zagrożeń naturalnych na bezpieczeństwo pracy w górnictwie węgla kamiennego w latach 2000-2016. Zeszyty Naukowe IGSMiE PAN. Nr 101 (2017). Kraków 2017.
Burtan Z., Chlebowski D., Kapusta M.: Uwarunkowania i skala występowania katastrofogennych zagrożeń naturalnych w polskim górnictwie węgla kamiennego. Miesięcznik WUG Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie. 7(287)/2018. Kraków 2018

Informacje dodatkowe:

Zaliczenie wykładu:
- obecność na wykładach jest nieobowiązkowa, lecz zalecana,
- zaliczenie wykładu stanowi egzamin,
- warunkiem przystąpienia do egzaminu jest zaliczenie ćwiczeń,
- zakres egzaminu obejmuje tematykę wykładów i ćwiczeń.

Zaliczenie ćwiczeń:
- obecność na ćwiczeniach jest obowiązkowa,
- warunkiem uzyskania zaliczenia jest otrzymanie pozytywnych ocen z kolokwium oraz z projektu i jego prezentacji,
- w przypadku nieuzyskania zaliczenia w terminie podstawowym studentowi przysługuje jeden termin poprawkowy.