Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Pożary podziemne
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
GIGR-1-707-n
Wydział:
Górnictwa i Geoinżynierii
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Inżynieria Górnicza
Semestr:
7
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Niestacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
prof. zw. dr hab. inż. Szlązak Nikodem (szlazak@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Treści tego modułu pozwalają na zdobycie wiedzy dotyczącej zagrożenia pożarowego w wyrobiskach podziemnych, jego zwalczania i prowadzenia akcji przeciwpożarowej.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Posiada wiedzę z zakresu samozapalenia węgla w pokładach i powstawaniu pożarów endogenicznych IGR1A_W02, IGR1A_W03, IGR1A_W06, IGR1A_W05, IGR1A_W01, IGR1A_W04 Wykonanie ćwiczeń
M_W002 Posiada wiedzę w zakresie prowadzenia akcji pożarowych związanych z tamowaniem pól pożarowych IGR1A_W02, IGR1A_W03, IGR1A_W06, IGR1A_W05, IGR1A_W01, IGR1A_W04 Wykonanie projektu
M_W003 Posiada wiedzę z zakresu metod inertyzacji atmosfery kopalnianej IGR1A_W02, IGR1A_W03, IGR1A_W06, IGR1A_W05, IGR1A_W01, IGR1A_W04 Wykonanie projektu
M_W004 Uzyskuje wiedzę z zakresu wpływu pożaru podziemnego na sieć wentylacyjną oraz metod gaszenia pożarów IGR1A_W02, IGR1A_W03, IGR1A_W06, IGR1A_W05, IGR1A_W01, IGR1A_W04 Wykonanie projektu
Umiejętności: potrafi
M_U001 Posiada umiejętność wyznaczania miejsc lokalizacji tam przeciwwybuchowych w wyrobiskach IGR1A_U05, IGR1A_U02, IGR1A_U04, IGR1A_U06, IGR1A_U03 Wykonanie projektu
M_U002 Posiada umiejętność oceny wczesnego wykrywania pożarów endogenicznych IGR1A_U05, IGR1A_U02, IGR1A_U04, IGR1A_U06, IGR1A_U03 Wykonanie projektu
M_U003 Posiada umiejętności doboru systemu eksploatacji do występującego zagrożenia pożarowego IGR1A_U05, IGR1A_U02, IGR1A_U04, IGR1A_U06, IGR1A_U03 Wykonanie projektu
M_U004 Umie przewidzieć rozpływy powietrza i gazów pożarowych oraz wyznaczyć strefę zagrożenia IGR1A_U05, IGR1A_U02, IGR1A_U04, IGR1A_U06, IGR1A_U03 Wykonanie projektu
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Posiada kompetencje nadzorowania prac związanych z budową tam przeciwwybuchowych IGR1A_K03, IGR1A_K02, IGR1A_K01, IGR1A_K05, IGR1A_K04 Wykonanie projektu
M_K002 Posiada kompetencje oceny stanu rozwoju pożaru endogenicznego IGR1A_K03, IGR1A_K02, IGR1A_K01, IGR1A_K05, IGR1A_K04 Wykonanie projektu
M_K003 Posiada kompetencje określenia stref zagrożenia wybuchowego w kopalni IGR1A_K03, IGR1A_K02, IGR1A_K01, IGR1A_K05, IGR1A_K04 Wykonanie projektu
M_K004 Potrafi kierować akcjami ratowania ludzi i gaszanem pożaru na dole kopalni IGR1A_K03, IGR1A_K02, IGR1A_K01, IGR1A_K05 Wykonanie projektu
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
30 18 0 0 12 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Posiada wiedzę z zakresu samozapalenia węgla w pokładach i powstawaniu pożarów endogenicznych + - - + - - - - - - -
M_W002 Posiada wiedzę w zakresie prowadzenia akcji pożarowych związanych z tamowaniem pól pożarowych + - - + - - - - - - -
M_W003 Posiada wiedzę z zakresu metod inertyzacji atmosfery kopalnianej + - - + - - - - - - -
M_W004 Uzyskuje wiedzę z zakresu wpływu pożaru podziemnego na sieć wentylacyjną oraz metod gaszenia pożarów + - - + - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Posiada umiejętność wyznaczania miejsc lokalizacji tam przeciwwybuchowych w wyrobiskach + - - + - - - - - - -
M_U002 Posiada umiejętność oceny wczesnego wykrywania pożarów endogenicznych + - - + - - - - - - -
M_U003 Posiada umiejętności doboru systemu eksploatacji do występującego zagrożenia pożarowego + - - + - - - - - - -
M_U004 Umie przewidzieć rozpływy powietrza i gazów pożarowych oraz wyznaczyć strefę zagrożenia + - - + - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Posiada kompetencje nadzorowania prac związanych z budową tam przeciwwybuchowych + - - + - - - - - - -
M_K002 Posiada kompetencje oceny stanu rozwoju pożaru endogenicznego + - - + - - - - - - -
M_K003 Posiada kompetencje określenia stref zagrożenia wybuchowego w kopalni + - - + - - - - - - -
M_K004 Potrafi kierować akcjami ratowania ludzi i gaszanem pożaru na dole kopalni + - - + - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 133 godz
Punkty ECTS za moduł 5 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 30 godz
Przygotowanie do zajęć 20 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 30 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 50 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 1 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (18h):

Powstanie i przebieg pożarów podziemnych.
Metody oznaczania skłonności węgla do samozapalenia i wczesne wykrywanie pożarów.
Model samozagrzewania się węgla.
Zaburzenia w sieci wentylacyjnej w czasie pożarów podziemnych.
Zabezpieczenie prądów schodzących.
Wtórne ogniska pożarów, wybuchy w czasie pożarów, cofanie się dymów, prądy wsteczne.
Zabezpieczenie kopalni przed zadymieniem, usuwanie zadymienia kopalni.
Praca wentylatora w czasie pożaru.
Sposoby gaszenia pożaru.
Określenie stanu pożaru w przestrzeni otamowane. Inertyzacja pól pożarowych.
Rewersja wentylacji głównej.
Budowa tam i sposoby tamowania pól pożarowych.
Profilaktyka przeciwpożarowa, organizacja akcji gaszenia pożaru, wycofanie ludzi z zagrożonych miejsc.
Eksploatacja pokładów skłonnych do samozapalenia, racjonalny system przewietrzania.

Ćwiczenia projektowe (12h):

Sporządzenie schematu potencjalnego dla sieci wentylacyjnej, Wykonanie schematu kanonicznego pożarowego,
Analiza założonych pożarów w sieci wentylacyjnej, Przygotowanie planu zabezpieczenia przeciwpożarowego.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia projektowe: Studenci wykonują zadany projekt samodzielnie, bez większej ingerencji prowadzącego. Ma to wykształcić poczucie odpowiedzialności za pracę w grupie oraz odpowiedzialności za podejmowane decyzje.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Zaliczenie ćwiczeń projektowych może być uzyskane w terminie podstawowym i jednym poprawkowym. Jeżeli student opuścił więcej niż 20 % ćwiczeń projektowych może nie uzyskać zaliczenia i nie być dopuszczony do zaliczenia poprawkowego.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Ćwiczenia projektowe:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci wykonują prace praktyczne mające na celu uzyskanie kompetencji zakładanych przez syllabus. Ocenie podlega sposób wykonania projektu oraz efekt końcowy.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena z egzaminu x0,7 + 0,3x ocena z ćwiczeń projektowych

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Tryb uzupełniania zaległości musi być ustalony z prowadzącym.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

Zaliczony egzamin z Aerologii górniczej

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Pawiński J., Roszkowski J., Strzemiński J., 1995: Przewietrzanie kopalń, Śląskie Wydawnictwo Techniczne, Katowice
Maciejasz Z., Kruk F.,1977, Pożary podziemne w kopalniach, Wydawnictwo Śląsk, Katowice
Szlązak N., Szlązak J., Tor A., 2003: Systemy przewietrzania wyrobisk ślepych. Uczelniane Wydawnictwa Naukowo – Dydaktyczne AGH, Kraków
Szlązak J., Szlązak N., 2007: Ratownictwo górnicze. Uczelniane Wydawnictwa Naukowo – Dydaktyczne AGH, Kraków
Szlązak N.,Yuan S., Obracaj D., 2005: Zagrożenie pożarowe w kopaniach węgla kamiennego i metody jego oceny, Uczelniane Wydawnictwa Naukowo – Dydaktyczne AGH, Kraków
Strumiński A. 1996: Zwalczanie pożarów w kopalniach głębinowych, Wydawnictwo Śląsk, Katowice
Nikodem SZLĄZAK, Jan SZLĄZAK: Filtracja powietrza przez zroby ścian zawałowych w kopalniach węgla kamiennego, Kraków : AGH Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne, 2005. — 179, 1 s. — (Wydawnictwa Naukowe / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie ; KU 0175). — Bibliogr. s. 173–180

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Nikodem SZLĄZAK, Dariusz OBRACAJ: Analiza przyczyn powstania pożaru w drążonym chodniku, Prace Naukowe GIG. Górnictwo i Środowisko = Research Reports. Mining & Environment / Główny Instytut Górnictwa, Katowice ; ISSN 1643-7608. — 2010 nr 1/1, s. 250–263. — Bibliogr. s. 263, Streszcz., Abstr
Nikodem SZLĄZAK, Dariusz OBRACAJ, Kazimierz PIERGIES : Inertyzacja azotem zrobów czynnej ściany zawałowej jako metoda ograniczenia procesu samozagrzewania, W: ROP’2011 : XXXVII Dni Techniki ; XXVIII seminarium Akcje ratownicze pożarowe w kopalniach węgla kamiennego – teoria i praktyka : Rybnik, 19 października 2011 r. / Naczelna Organizacja Techniczna, Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Górnictwa. — Gliwice : Wydział Górnictwa i Geologii Politechniki Śląskiej. Instytut Eksploatacji Złóż, 2011. — ISBN: 978-83-926255-4-4. — S. 97–110. — Bibliogr. s. 108–110, Streszcz.
Nikodem SZLĄZAK, Dariusz OBRACAJ, Kazimierz PIERGIES: Ogólne zasady inertyzacji azotem zrobów czynnej ściany zawałowej, Górnictwo i Geoinżynieria / Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica, Kraków ; ISSN 1732-6702, 2011 R. 35 z. 4, s. 131–142. — Bibliogr. s. 142, Streszcz., Summ..
Nikodem SZLĄZAK, Dariusz OBRACAJ, Justyna SWOLKIEŃ, Kazimierz PIERGIES: Parametry decydujące o widoczności w zadymionych wyrobiskach kopalń podziemnych, W: Poprawa bezpieczeństwa pracy w kopalniach : teoria i praktyka : praca zbiorowa : monografia / pod red. Dariusza Musioła, Piotra Pierzyny. — Gliwice : Politechnika Śląska. Instytut Eksploatacji Złóż,2014. — Opis częśc. wg okł.. — ISBN: 978-83-926255-8-2. — S. 61–85. — Bibliogr. s. 83–85
Nikodem SZLĄZAK: Propozycja kategoryzacji zagrożenia pożarami endogenicznymi w podziemnych zakładach górniczych, W: Prewencja zagrożeń naturalnych : praca zbiorowa : [GZN 2013 : Górnicze Zagrożenia Naturalne 2013 : XX międzynarodowa konferencja naukowo-techniczna na temat: 20 lat zagrożeń naturalnych w kopalniach] / pod red. Józefa Kabiesza. — Katowice : Główny Instytut Górnictwa, 2013 + CD. — ISBN: 978-83-61126-71-3. — S. 438–450. — Bibliogr. s. 449–450
Nikodem SZLĄZAK, Dariusz OBRACAJ, Andrzej Tor, Antoni Jakubów: Sposób profilaktyki i monitorowania zagrożenia pożarowego w ścianie eksploatowanej systemem podbierakowym, W: ROP’2010 : XXXVI Dni Techniki ; XXVII seminarium Pożary podziemne – teoria i praktyka : Rybnik, 20 października 2010 r. / Naczelna Organizacja Techniczna, Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Górnictwa. — Gliwice : Instytut Eksploatacji Złóż, Wydział Górnictwa i Geologii Politechniki Śląskiej,2010. — ISBN: 978-83-926255-3-7. — S. 129–144. — Bibliogr. s. 144, Streszcz.
Nikodem SZLĄZAK, Dariusz OBRACAJ: Zabezpieczenie prądów powietrza sprowadzanych na upad w kopalniach węgla kamiennego, W: Zagrożenia aerologiczne w kopalniach węgla kamiennego – profilaktyka, zwalczanie, modelowanie, monitoring : praca zbiorowa / pod red. Janusza Cygankiewicza i Stanisława Pruska. — Katowice : Główny Instytut Górnictwa, 2013. — ISBN: 978-83-61126-64-5. — S. 203–213. — Bibliogr. s. 212–213
Yuan Shujie, Nikodem SZLĄZAK, Dariusz OBRACAJ, Si Chunfeng: A new method for assessing the status of sealed-off coal mine fires / // W: New technological solutions in underground mining : international mining forum 2006 / eds. Eugeniusz J. Sobczyk, Jerzy Kicki. — London [etc.] : Taylor & Francis Group, 2006. — (Balkema – Proceedings and Monographs in Engineering, Water and Earth Sciences). — Opis częśc. wg okł. —S. 115–122. — Bibliogr. s. 122, Abstr.
Jan SZLĄZAK, Nikodem SZLĄZAK: Bezpieczeństwo pożarowe w procesie likwidacji kopalń węgla kamiennego, Wiadomości Górnicze ; ISSN 0043-5120. — 2003 R. 54 nr 1 s. 7–19. — Bibliogr. s. 19, Streszcz., Summ., Rez.
Nikodem SZLĄZAK, Dariusz OBRACAJ, Shujie Yuan: Możliwości oceny stanu pożaru w przestrzeni otamowanej na podstawie wskaźników pożarowych, W: Materiały 4 Szkoły Aerologii Górniczej = Proceedings of the 4th School of Mine Ventilation : Kraków, 10–13 październik 2006 / Sekcja Aerologii Górniczej Komitetu Górnictwa PAN [etc.]. —Katowice : Centrum Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa EMAG, cop. 2006. — Na okł. dod.: 4 Szkoła Aerologii Górniczej. Sekcja Aerologii Górniczej. Komitet Górnictwa PAN. Kraków. — S. 41–54. — Bibliogr. s. 53–54, Streszcz., Abstr.
Nikodem SZLĄZAK, Dariusz OBRACAJ, Shujie Yuan: Ocena stanu pożaru na podstawie wskaźników pożarowych , W: Materiały Szkoły Eksploatacji Podziemnej 2006 : Szczyrk, 20–24 lutego 2006/ red. nauk. Jerzy Kicki [et al.] ; Polska Akademia Nauk. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią, Akademia Górniczo-Hutnicza. Katedra Górnictwa Podziemnego. — Kraków : Wydawnictwo IGSMiE PAN, 2006. — (Sympozja i Konferencje ; nr 66). — Na okł. dodatkowo: 1986–2006 XX lat IGSMiE PAN. — S. 349–362. — Bibliogr. s. 361–362, Streszcz., Abstr.
Nikodem SZLĄZAK, Jan SZLĄZAK: Wpływ likwidacji kopalń na stan bezpieczeństwa pożarowego , WUG (Katowice) / Wyższy Urząd Górniczy ; ISSN 1505-0440. — Tyt. poprz.: Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie ; ISSN 1230-3631. — 2002 nr 9 s. 3–7. —Bibliogr. s. 7, Summ., Zsfassung, Rez.

Informacje dodatkowe:

Obecność na ćwiczeniach projektowych jest obowiązkowa. Obecność na wykładach jest zalecana i aktywność na wykładzie może być premiowana.