Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Hydrogeologia i geologia inżynierska
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
WGGO-1-404-s
Wydział:
Wiertnictwa, Nafty i Gazu
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Geoinżynieria i Górnictwo Otworowe
Semestr:
4
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
dr hab. inż. Uliasz-Misiak Barbara (uliasz@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Zapoznanie z podstawowymi zagadnieniami dotyczącymi występowania i charakterystyki wód podziemnych. Zapoznanie z budową i właściwościami gruntów oraz procesami geologiczno inżynierskimi.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 (zna i rozumie) terminologię stosowaną w hydrogeologii oraz potrafi ją wykorzystywać GGO1A_W02 Aktywność na zajęciach,
Egzamin
M_W002 (zna i rozumie) właściwości gruntów budowlanych, zasady rozpoznania właściwości ośrodka gruntowo-skalnego oraz procesy geologiczno-inżynierskie dla celów inżynierskiej działalności człowieka GGO1A_W02 Aktywność na zajęciach,
Egzamin
M_W003 (zna i rozumie) podstawowe procesy hydrogeologiczne, właściwości i parametry hydrogeologiczny skał oraz charakterystyki chemicznej wód podziemnych GGO1A_W02 Egzamin,
Aktywność na zajęciach
Umiejętności: potrafi
M_U001 (potrafi) wykonywać proste prognozy i obliczenia hydrogeologiczne GGO1A_U06, GGO1A_U01 Aktywność na zajęciach,
Kolokwium
M_U002 (potrafi) ocenić i scharakteryzować warunki geologiczno-inżynierskie podłoża gruntowego mające wpływ na projektowanie posadowień obiektów budowlanych oraz wpływ inżynierskiej działalności człowieka na środowisko gruntowe GGO1A_U06, GGO1A_U01 Aktywność na zajęciach,
Kolokwium,
Projekt
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 (jest gotów) i rozumie naturalne i antropogeniczne zagrożenia dla obiektów inżynierskich oraz wykazywać dbałość o środowisko geologiczne GGO1A_K04, GGO1A_K02, GGO1A_K01 Projekt,
Kolokwium,
Aktywność na zajęciach,
Egzamin
M_K002 (jest gotów) rozumieć rolę hydrogeologii w wiertnictwie, inżynierii naftowej i gazowniczej, geoinżynieri i górnictwie otworowym GGO1A_K04, GGO1A_K02, GGO1A_K01 Kolokwium,
Aktywność na zajęciach,
Egzamin
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
60 15 15 0 30 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 (zna i rozumie) terminologię stosowaną w hydrogeologii oraz potrafi ją wykorzystywać + - - - - - - - - - -
M_W002 (zna i rozumie) właściwości gruntów budowlanych, zasady rozpoznania właściwości ośrodka gruntowo-skalnego oraz procesy geologiczno-inżynierskie dla celów inżynierskiej działalności człowieka + - - - - - - - - - -
M_W003 (zna i rozumie) podstawowe procesy hydrogeologiczne, właściwości i parametry hydrogeologiczny skał oraz charakterystyki chemicznej wód podziemnych + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 (potrafi) wykonywać proste prognozy i obliczenia hydrogeologiczne - + - - - - - - - - -
M_U002 (potrafi) ocenić i scharakteryzować warunki geologiczno-inżynierskie podłoża gruntowego mające wpływ na projektowanie posadowień obiektów budowlanych oraz wpływ inżynierskiej działalności człowieka na środowisko gruntowe - - - + - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 (jest gotów) i rozumie naturalne i antropogeniczne zagrożenia dla obiektów inżynierskich oraz wykazywać dbałość o środowisko geologiczne + + - - - - - - - - -
M_K002 (jest gotów) rozumieć rolę hydrogeologii w wiertnictwie, inżynierii naftowej i gazowniczej, geoinżynieri i górnictwie otworowym + - - + - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 150 godz
Punkty ECTS za moduł 5 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 60 godz
Przygotowanie do zajęć 7 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 30 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 46 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 5 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (15h):

Wody podziemne w środowisku przyrodniczym – obieg wody w przyrodzie, genetyczne typy wód podziemnych, wody strefy aeracji i saturacji, klasyfikacje wód podziemnych.
Właściwości wód podziemnych – właściwości fizyczne, chemiczne, bakteriologiczne; skład chemiczny oraz klasyfikacje hydrogeochemiczne.
Właściwości i parametry hydrogeologiczne ośrodka skalnego – porowatość, przepuszczalność, szczelinowatość, wodochłonność, odsączalność.
Ruch wód podziemnych – podstawowe prawa ruchu wód podziemnych, schematyzacja warunków hydrogeologicznych.
Hydrogeologia regionalna – wody zwykłe, mineralne, lecznicze i termalne Polski.
Skład fazowy gruntów (minerały i wody występujące w gruncie), klasyfikacje gruntów.
Parametry fizyczne i mechaniczne gruntów.
Oddziaływania fizyko-chemiczne w gruntach.
Procesy geologiczno-inżynierskie związane z: oddziaływaniem wód podziemnych i infiltrujących, przemarzaniem, zmianami deformacyjnymi gruntów.
Ruchy masowe.

Ćwiczenia audytoryjne (15h):

Schematyzacja warunków hydrogeologicznych.
Obliczanie wielkości dopływu wód do projektowanych ujęć w ustalonych i nieustalonych warunkach filtracji.

Ćwiczenia projektowe (30h):

Określanie porowatości i przepuszczalności skał w oparciu o wzory empiryczne, pomiary laboratoryjne oraz pomiary geofizyki wiertniczej.
Wyznaczenie kształtu profilu statecznego metodą Masłowa.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia audytoryjne: Podczas zajęć audytoryjnych studenci na tablicy rozwiązują zadane wcześniej problemy. Prowadzący na bieżąco dokonuje stosowanych wyjaśnień i moderuje dyskusję z grupą nad danym problemem.
  • Ćwiczenia projektowe: Studenci wykonują zadany projekt samodzielnie, bez większej ingerencji prowadzącego. Ma to wykształcić poczucie odpowiedzialności za pracę w grupie oraz odpowiedzialności za podejmowane decyzje.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Wykład:
Obecność zgodnie z Regulaminem Studiów.
Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
Zaliczenie: na podstawie egzaminu pisemnego.

Ćwiczenia audytoryjne:
Obecność obowiązkowa. W przypadkach nieobecności uzasadnionych losowo lub zdrowotnie każdą nieobecność należy odrobić: z innymi grupami lub w wyznaczonym przez prowadzącego terminie albo poprzez samodzielne opanowanie przez studenta zakresu materiału z opuszczonych zajęć (z możliwością wykorzystania godzin konsultacji). Student, który opuścił więcej niż 3 zajęcia i są one nieusprawiedliwione jest traktowany jak student, który nie uczęszczał na zajęcia.
Zasady udziału w zajęciach: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego.
Zaliczenie: ocena pracy studenta będzie bazować na wypowiedziach ustnych, pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.

Ćwiczenia projektowe:
Obecność obowiązkowa: Tak. W przypadkach nieobecności uzasadnionych losowo lub zdrowotnie każdą nieobecność należy odrobić: z innymi grupami lub w wyznaczonym przez prowadzącego terminie albo poprzez samodzielne opanowanie przez studenta zakresu materiału z opuszczonych zajęć (z możliwością wykorzystania godzin konsultacji). Student, który opuścił więcej niż 3 zajęcia i są one nieusprawiedliwione jest traktowany jak student, który nie uczęszczał na zajęcia.
Zasady udziału w zajęciach: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego.
Zaliczenie: ocena pracy studenta będzie bazować na wypowiedziach ustnych, pisemnych w formie kolokwium oraz projektów, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.

Warunkiem koniecznym dopuszczenia do egzaminu jest posiadanie pozytywnych ocen z ćwiczeń audytoryjnych i projektowych.
Dwa terminy zaliczeń poprawkowych są skorelowane czasowo z egzaminami poprawkowymi.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Nie
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Ćwiczenia audytoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.
  • Ćwiczenia projektowe:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci wykonują prace praktyczne mające na celu uzyskanie kompetencji zakładanych przez syllabus. Ocenie podlega sposób wykonania projektu oraz efekt końcowy.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocenę końcową OK wyznacza się na podstawie średniej arytmetycznej obliczonej z oceny uzyskanej z: egzaminu, ćwiczeń audytoryjnych i ćwiczeń projektowych

W przypadku 100% obecności na wykładach ocena z egzaminu mnożona jest przez współczynnik – 1,1.

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Student powinien zgłosić się do prowadzącego w celu ustalenia indywidualnego sposobu nadrobienia zaległości.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

Wiedza – ogólna wiedza w zakresie geologii ogólnej, fizyki, matematyki
Umiejętności – znajomość podstawowych procesów geologicznych

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Castany G. – Poszukiwanie i eksploatacja wód podziemnych. Wyd. Geologiczne, Warszawa, 1972.
Grabowska–Olszewska B. – Badania gruntów spoistych. Wyd. Geologiczne, Warszawa, 1990
Hydrogeologia regionalna Polski. Paczyński B. i Sadurski A. red., PIG, Warszawa, 2007.
Kowalski W.C. – Geologia Inżynierska. Wyd. Geologiczne, Warszawa, 1988.
Kulma R.– Podstawy obliczeń filtracji wód podziemnych. Wyd. AGH, Kraków, 1995.
Lancellotta R. – Geotechnical engineering. Taylor & Francis, 2009.
Macioszczyk A. – Hydrogeochemia. Wyd. Geologiczne, Warszawa, 1987.
Marsily G. – Quantitative Hydrogeology. Academic Press, Inc. , 1986.
Mitchell J.K., Soga K. – Fundamentals of soil behavior. John Wiley & Sons, New York, 2005.
Myślińska E. – Laboratoryjne badania gruntów (i gleb), Wydawnictwo Naukowe PWN wyd. 3., 2001.
Pazdro Z., Kozerski B.– Hydrogeologia ogólna. Wyd. Geologiczne, Warszawa, 1990.
Podstawy hydrogeologii stosowanej. Macioszczyk A. red., PWN Warszawa, 2006.
Schwartz F.W., Zhang H. – Fundamentals of Groundwater. John Wiley & Sons, New York, 2003.
Słownik hydrogeologiczny. Dowgiałło J. (i in.) red. nauk. , Wyd. 2., Państw. Instytut Geologiczny, Warszawa, 2002.
Todd D. K., Mays L.W. – Groundwater Hydrology. John Wiley & Sons, New York, 2005.
Wiłun Z. – Zarys geotechniki. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa, 2005.
Polskie Normy – PN-B-02480:1986, PN-B-04481:1988, PN-EN ISO 14688-1/2:2006 PN-EN 1997-1/2:2009.
Specyfikacje Techniczne PKN-CEN ISO/TS 17892-1, …, 12:2009

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Publikacje w czasopismach naukowych:
Uliasz-Misiak B., 1999 – Wykorzystanie niskotemperaturowej energii geotermalnej z ujęć wód podziemnych. Gospodarka Surowcami Mineralnymi, t. 15, z. 2, 1999.
Uliasz-Misiak B., Hołojuch G., Kazanowska A., 2000 – Badania parametrów eksploatacyjnych w otworach geotermalnych. W: Mat. Konf.: „Rola energii geotermalnej w zrównoważonym rozwoju regionów mazowieckiego i łódzkiego”, Osuchów 4–6 październik 2000, Wyd. IGSMiE PAN, 2000, Kraków.
Uliasz-Misiak B., Hołojuch G., 2000 – Utilization of heat energy from ground water intakes in the Nowy Sącz region (South Poland). W: Energex 2000: Proceedings of the 8th International Energy Forum Las Vegas, July 23–28, 2000. Energy 2000 – The Beginning of a New Millennium. Editor Peter Catania, Balaban Publishers, Technomic Publishing Company 2000.
Uliasz-Misiak B., 2000 – Utilization of heat energy from ground water intakes. W: Proceedings World Geothermal Congress 2000; Kyushu – Tohoku, Japan, May 28 – June 10, 2000.
Uliasz-Misiak B., 2001 – Pomiary parametrów eksploatacyjnych w otworach geotermalnych. Nafta i Gaz, nr 7–8, 2001.
Uliasz-Misiak B., 2001 – Warunki geologiczne oraz możliwości pozyskania wód podziemnych do celów ciepłowniczych w rejonie Szczyrku. Czasopismo Techniczne, nr 66–71, 2001.
Uliasz-Misiak B., Graczyk S., 2001 – Otwór hydrotermalny Bukowina Tatrzańska PIG/PNiG–1: pomiary hydrogeologiczne oraz propozycja zabudowy wydobywczej. Czasopismo Techniczne, nr 66–71, 2001.
Barbacki A.P., Uliasz-Misiak B., 2003 – Triasowy zbiornik wód geotermalnych niecki miechowskiej i centralnej części zapadliska przedkarpackiego. Przegląd Geologiczny, t. 51, nr 6, 2003.
Barbacki A.P., Uliasz-Misiak B., 2003 – Triasowy zbiornik wód geotermalnych niecki miechowskiej i centralnej części zapadliska przedkarpackiego. Przegląd Geologiczny, t. 51, nr 6, 2003.
Uliasz-Misiak B., 2011 – Regional-scale CO2 storage capacity estimation in Mesozoic aquifers of Poland. Oil & Gas Science and Technology – Revue de l’Institut Français du Pétrole, vol 66, No. 1.*

Projekty naukowe:
System badawczo–pomiarowy dla optymalnej pracy zakładu geotermalnego w Mszczonowie – w tym wykonanie prac badawczo–rozwojowych – Badania horyzontu wodonośnego dolnokredowych słabo zwięzłych piaskowców oraz stanu technicznego zrekonstruowanego otworu w aspekcie bezpiecznej, wieloletniej eksploatacji zakładu geotermalnego w Mszczonowie.
Kaskadowy system wykorzystania niskotemperaturowej wody geotermalnej dla celów ciepłowniczych i konsumpcyjnych w rejonie Słomnik.*

Opracowania naukowe:
Dokumentacja hydrogeologiczna ustalająca zasoby eksploatacyjne wód i energii cieplnej z utworów kredowych na terenie miasta Słomniki. Arch. IGSMiE PAN.
Badanie i opracowanie wyników pomiarów dynamicznego zwierciadła wody w odwiercie Bukowina Tatrzańska PIG/PNiG-1. Archiwum IGSMiE PAN. Kraków.
Badanie i opracowanie wyników pomiarów eksperymentalnego pompowania w odwiercie Jachówka 2k. Archiwum IGSMiE PAN. Kraków.
Ocena możliwości wykorzystania energii geotermalnej w województwie świętokrzyskim. Archiwum IGSMiE PAN. Kraków.
Ocena warunków geologicznych występowania wód geotermalnych na obszarze miast: Częstochowa, Lubliniec, Myszków, Kłobuck, Olesno, Kalety, Dobrodzień. Archiwum IGSMiE PAN. Kraków.
Studium występowania wód geotermalnych na obszarze powiatu zamojskiego dla potrzeb PW Atex. Archiwum IGSMiE PAN. Kraków.*

Informacje dodatkowe:

Uzupełnieniem wszystkich form zajęć są konsultacje, odbywające się w terminach ogłaszanych na początku każdego semestru przez prowadzących poszczególne formy zajęć.