Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Podstawy eksploatacji złóż gazu
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
WGGO-1-602-s
Wydział:
Wiertnictwa, Nafty i Gazu
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Geoinżynieria i Górnictwo Otworowe
Semestr:
6
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
dr inż. Blicharski Jacek (jblich@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

W ramach modułu student pozna: metody określania zasobów złóż gazu, wyznaczania wydajności odwiertu, w tym wydajności dozwolonej, przepływu gazu w odwiercie, oraz konstrukcji odwiertu gazowego.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Student zna i rozumie klasyfikację złóż węglowodorów w oparciu o skład chemiczny i warunki ciśnienia i temperatury. GGO1A_W02, GGO1A_W01 Egzamin
M_W002 Student zna i rozumie równania dla obliczania zasobów złoża gazu ziemnego GGO1A_W03, GGO1A_W01 Egzamin
M_W003 Student zna i rozumie równania opisujące dopływ gazu do odwiertu gazowego GGO1A_W01 Egzamin
M_W004 Student zna i rozumie przyczyny zmiany przepuszczalności w strefie przyodwiertowej oraz współczynnika skin efektu w odwiercie gazowym GGO1A_W01 Egzamin
M_W005 Student zna i rozumie równania opisujące przepływ gazu w odwiercie GGO1A_W05, GGO1A_W01 Egzamin
M_W006 Student zna i rozumie metodykę ustalania wydatku dozwolonego odwiertu GGO1A_W05, GGO1A_W03, GGO1A_W01 Egzamin
Umiejętności: potrafi
M_U001 Student potrafi obliczać zasoby złoża gazu ziemnego. GGO1A_U01, GGO1A_U03 Aktywność na zajęciach,
Projekt
M_U002 Student potrafi wykonywać obliczenia związane z dopływem gazu ze złoża do odwiertu GGO1A_U01, GGO1A_U02 Projekt
M_U003 Student potrafi wykonywać obliczenia dotyczące przepływów gazu w odwiercie GGO1A_U06, GGO1A_U01, GGO1A_U02, GGO1A_U03 Aktywność na zajęciach,
Projekt
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Student jest gotów do wykonywania pracy w zespole GGO1A_K03 Projekt
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
45 15 15 0 15 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Student zna i rozumie klasyfikację złóż węglowodorów w oparciu o skład chemiczny i warunki ciśnienia i temperatury. + - - - - - - - - - -
M_W002 Student zna i rozumie równania dla obliczania zasobów złoża gazu ziemnego + - - - - - - - - - -
M_W003 Student zna i rozumie równania opisujące dopływ gazu do odwiertu gazowego + - - - - - - - - - -
M_W004 Student zna i rozumie przyczyny zmiany przepuszczalności w strefie przyodwiertowej oraz współczynnika skin efektu w odwiercie gazowym + - - - - - - - - - -
M_W005 Student zna i rozumie równania opisujące przepływ gazu w odwiercie + - - - - - - - - - -
M_W006 Student zna i rozumie metodykę ustalania wydatku dozwolonego odwiertu + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Student potrafi obliczać zasoby złoża gazu ziemnego. - + - - - - - - - - -
M_U002 Student potrafi wykonywać obliczenia związane z dopływem gazu ze złoża do odwiertu - + - + - - - - - - -
M_U003 Student potrafi wykonywać obliczenia dotyczące przepływów gazu w odwiercie - + - + - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Student jest gotów do wykonywania pracy w zespole + - - - - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 120 godz
Punkty ECTS za moduł 4 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 45 godz
Przygotowanie do zajęć 15 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 36 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 19 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 3 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (15h):
  1. Elementy dowiercania i udostępniania złóż gazu ziemnego

    W ramach wykładu zostanie podana specyfika metod dowiercania i udostepniania złóż gazu ziemnego o różnych cisnienia złożowych. Bedzie to nawiazanie do ogólnych metod dowiercania

  2. Metody obliczania zasobów złóż gazowych.

    W ramach tego wykładu zostaną sklasyfikowane i scharakteryzowane złoża gazu ziemnego oraz metody obliczania zasobów złóż gazu ziemnego. Definicja cisnienia dennego statycznego i dennego dynamicznego w odwiercie gazowym.
    W ramach wykładu omówione zostaną:
    - metoda objętosciowa,
    - metoda bilansu masowego
    - metoda krzywych spadku wydobycia

  3. Konstrukcje wgłębne i napowierzchniowe odwiertu gazowego.

    W ramach tego wykładu bedą scharakteryzowane różne konstrukcje wyposażenia wgłębnego i napowierzchniowego odwiertów gazowych.
    Omówione zostaną:
    -kostrukcja odwiertu niezarurowanego,
    - konstrukcja odwiertu zarurowanego, cementowanego i perforowanego,
    - konstrukcja odwiertu z kolumną rur traconych.

  4. Wydatek potencjalny odwiertu

    Podanie definicji wydatku potencjalnego. Charakterystyka procesu syfonowania odwiertu.

  5. Analiza węzłowa w ustalaniu wydatku dozwolonego.

    Warunki rzeczywistej eksploatacji złoża gazu ziemnego. Zagrożenia związane z procesem eksploatacji. Pojęcie depresji dopuszczalnej. Podstawy analizy węzłowej.

  6. Ogólna charakterystyka testów odwiertowych

    Poznanie metodyki określania wartości współczynników równań opisujacych dopływ gazu ze złoża do odwiertu.

  7. Przepływ gazu w odwiercie

    Wyprowadzanie równania przepustowości odwiertu gazowego. Warunki statyczne i dynamiczne w odwiercie.

Ćwiczenia audytoryjne (15h):
  1. Wykonywanie obliczeń zasobów złoża gazu ziemnego

    Obliczenia zasobów gazu w złożu przy użyciu metody objetościowej i metody bilansu masowego

  2. Obliczanie wydatku potencjalnego

    prowadzenie obliczeń wydatku z użycie formuły jedno i dwuczłonowej. Wyznaczanie wydajności potencjalnej odwiertu

  3. Obliczanie wydatku dozwolonego odwiertu gazowego

    Wykreślanie krzywej wydajności złoża oraz krzywej przepustowości odwiertu na podstawie punktów obliczeniowych.
    Obliczanie wartości wydatku dozwolonego odwiertu oraz określanie tego wydatku metodą graficzną.

  4. Prowadzenie obliczeń cisnienia dennego statycznego i cisnienia dennego dynamicznego.

    Wykonywanie przykładowych obliczeń zmian przepustowości odwiertu.

Ćwiczenia projektowe (15h):
Projekt eksploatacji złoża gazu ziemnego

W ramach zajęć będzie wykonywany projekt eksploatacji złoża gazu ziemnego przy pomocy odwiertu pionowego

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym.
  • Ćwiczenia audytoryjne: Podczas zajęć audytoryjnych studenci na tablicy rozwiązują zadane wcześniej problemy. Prowadzący na bieżąco dokonuje stosowanych wyjaśnień i moderuje dyskusję z grupą nad danym problemem.
  • Ćwiczenia projektowe: Studenci wykonują zadany projekt samodzielnie, bez większej ingerencji prowadzącego. Ma to wykształcić poczucie odpowiedzialności za pracę w grupie oraz odpowiedzialności za podejmowane decyzje.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Zaliczenie ćwiczeń i projektu na podstawie obecności na zajęciach oraz pozytywnej oceny z kolokwium zaliczeniowego oraz projektu.
Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest uzyskanie zaliczeń z ćwiczeń i projektu.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Nie
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Ćwiczenia audytoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.
  • Ćwiczenia projektowe:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci wykonują prace praktyczne mające na celu uzyskanie kompetencji zakładanych przez syllabus. Ocenie podlega sposób wykonania projektu oraz efekt końcowy.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena końcowa przedmiotu będzie średnią ocen: oceny egzaminu (waga 0.5), oceny ćwiczeń audytoryjnej (waga 0.25) i oceny ćwiczeń projektowych (waga 0.25).
Do oceny końcowej są brane pod uwagę wszystkie uzyskane oceny z ćwiczeń, projektu i egzaminu.

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Obecność na wykładach jest nieobowiązkowa według Regulaminu Studiów.
Obecność na wszystkich ćwiczeniach laboratoryjnych jest obowiązkowa według Regulaminu Studiów. Wszelkie nieobecności muszą być usprawiedliwione a informacje przekazane na takich zajęciach muszą zostać uzupełnione przez studenta we własnym zakresie.
Zbyt duża ilość nieobecności na ćwiczeniach (nawet usprawiedliwionych) skutkuje brakiem zaliczenia (nb).

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

Student ma uczestniczyć obligatoryjnie w ćwiczeniach audytoryjnych i projektowych na zasadach podanych w regulaminie studiów oraz znać materiał przekazywany na wykładach.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

1. Chi U. Ikoku Natural Gas Production Engineering John Wiley & Sons Inc. 1984
2. Materiały dydaktyczne z wykładów przedmiotu
3. Vademecum Gazownika. pod red. S. Nagy, SITPNiG 2014

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

1. Czesław Rybicki, Jacek Blicharski, 2008, Zastosowanie metody bilansu masowego w eksploatacji złóż gazu ziemnego w warunkach dynamicznych, Wiertnictwo, Nafta, Gaz, t. 25 z. 2, s. 615–623
2. Czesław Rybicki, Jacek Blicharski, 2007, Ruch wody w złożach węglowodorów i podziemnych magazynach gazu, Wiertnictwo, Nafta, Gaz, t. 24 z. 2, s. 823–834
3. Czesław Rybicki, Jacek Blicharski, 2007, Problemy przemieszczania się wody złożowej w czasie eksploatacji złóż gazu ziemnego i Podziemnych Magazynów Gazu, Wiertnictwo, Nafta, Gaz, t. 24 z. 1, s. 435–441

Informacje dodatkowe:

Na zajęciach projektowych niezbędny jest kalkulator.