Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Technologie uszczelniania górotworu
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
WGGO-1-607-s
Wydział:
Wiertnictwa, Nafty i Gazu
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Geoinżynieria i Górnictwo Otworowe
Semestr:
6
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
prof. dr hab. inż. Stryczek Stanisław (stryczek@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Zagadnienia związane z technologią cementowania kolumn rur okładzinowych w otworach wiertniczych.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Student zna i rozumie technikę i technologię uszczelniania i wzmacniania ośrodka gruntowego i masywu skalnego. GGO1A_W05, GGO1A_W03, GGO1A_W01 Kolokwium,
Wykonanie projektu
M_W002 Student zna i rozumie zagadnienia z zakresu doboru receptur zaczynów uszczelniających do uszczelniania górotworu. GGO1A_W05, GGO1A_W01 Kolokwium
Umiejętności: potrafi
M_U001 Student potrafi pracować indywidualnie i terminowo. GGO1A_U06, GGO1A_U03 Wykonanie projektu
M_U002 Student potrafi dobrać dodatki i domieszki regulujące wybrane właściwości technologiczne zaczynów uszczelniających. GGO1A_U01, GGO1A_U05 Wykonanie projektu
M_U003 Student potrafi dobrać receptury zaczynu do uszczelniania górotworu. GGO1A_U01, GGO1A_U05 Wykonanie projektu
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Student jest gotów do dalszego samokształcenia w zakresie wiedzy specjalistycznej w celu doskonalenia i specjalizacji w przyszłej pracy zawodowej. GGO1A_K01 Aktywność na zajęciach
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
45 15 0 15 15 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Student zna i rozumie technikę i technologię uszczelniania i wzmacniania ośrodka gruntowego i masywu skalnego. + - - + - - - - - - -
M_W002 Student zna i rozumie zagadnienia z zakresu doboru receptur zaczynów uszczelniających do uszczelniania górotworu. + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Student potrafi pracować indywidualnie i terminowo. - - + + - - - - - - -
M_U002 Student potrafi dobrać dodatki i domieszki regulujące wybrane właściwości technologiczne zaczynów uszczelniających. - - + + - - - - - - -
M_U003 Student potrafi dobrać receptury zaczynu do uszczelniania górotworu. - - + + - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Student jest gotów do dalszego samokształcenia w zakresie wiedzy specjalistycznej w celu doskonalenia i specjalizacji w przyszłej pracy zawodowej. + - - - - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 90 godz
Punkty ECTS za moduł 3 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 45 godz
Przygotowanie do zajęć 5 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 30 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 6 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 2 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (15h):

Zakres stosowania metod uszczelniania i wzmacniania ośrodka gruntowego, masywu skalnego. Charakterystyka środowiska panującego w otworze wiertniczym. Zaczyny uszczelniające stosowane w celu uszczelnienia i wzmocnienia górotworu. Cel wykonywania zabiegów uszczelniających w technologiach wiertniczych. Wymagania odnośnie zaczynów uszczelniających stosowanych w wiertnictwie i geoinżynierii. Rodzaje spoiw hydraulicznych. Cementy powszechnego użytku. Cementy wiertnicze. Badania laboratoryjne parametrów technologicznych świeżych i stwardniałych zaczynów uszczelniających.Metody cementowania kolumn rur okładzinowych.

Ćwiczenia projektowe (15h):

Obliczenia składu receptury zaczynu uszczelniającego. Wykonanie projektu cementowania kolumny rur okładzinowych metodą jednostopniową dwuklockową dla podanych danych.

Ćwiczenia laboratoryjne (15h):

Pomiar parametrów technologicznych świeżych i stwardniałych zaczynów uszczelniających. Określenie wpływu różnych dodatków i domieszek na kształtowanie się świeżych i stwardniałych zaczynów uszczelniających.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia projektowe: Studenci wykonują zadany projekt samodzielnie, bez większej ingerencji prowadzącego. Ma to wykształcić poczucie odpowiedzialności za pracę w grupie oraz odpowiedzialności za podejmowane decyzje.
  • Ćwiczenia laboratoryjne: W trakcie zajęć laboratoryjnych studenci samodzielnie rozwiązują zadany problem praktyczny, dobierając odpowiednie narzędzia. Prowadzący stymuluje grupę do refleksji nad problemem, tak by otrzymane wyniki miały wysoką wartość merytoryczną.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Wykłady – obecność na wykładach zgodnie z Regulaminem Studiów.
Ćwiczenia projektowe – warunkiem niezbędnym do zaliczenia ćwiczeń projektowych jest zaliczenie wszystkich wymaganych zajęć i kolokwiów (z możliwością wykorzystania godzin konsultacji); można opuścić jedne zajęcia bez konieczności ich odrabiania.
Ćwiczenia laboratoryjne – w ramach ćwiczeń laboratoryjnych obowiązuje zaliczenie wszystkich zajęć, wymaganych sprawozdań i kolokwiów; w przypadkach nieobecności uzasadnionych losowo lub zdrowotnie, każdą nieobecność należy odrobić: z innymi grupami lub w wyznaczonym przez prowadzącego terminie, albo poprzez samodzielne opanowanie przez studenta zakresu materiału z opuszczonych zajęć i zaliczenia tego materiału (z możliwością wykorzystania godzin konsultacji).
Nieobecność na 3 i więcej zajęciach projektowych i laboratoryjnych wymaga powtarzania całego przedmiotu.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Nie
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Ćwiczenia projektowe:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci wykonują prace praktyczne mające na celu uzyskanie kompetencji zakładanych przez syllabus. Ocenie podlega sposób wykonania projektu oraz efekt końcowy.
  • Ćwiczenia laboratoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci wykonują ćwiczenia laboratoryjne zgodnie z materiałami udostępnionymi przez prowadzącego. Student jest zobowiązany do przygotowania się w przedmiocie wykonywanego ćwiczenia, co może zostać zweryfikowane kolokwium w formie ustnej lub pisemnej. Zaliczenie zajęć odbywa się na podstawie zaprezentowania rozwiązania postawionego problemu.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Warunkiem koniecznym zaliczenia modułu (przedmiotu) jest zaliczenie wszystkich form prowadzenia zajęć w ramach modułu oraz zaliczenie kolokwium zaliczeniowego z wykładów/egzaminu.
Ocena końcowa zaliczenia modułu jest wyliczana jako średnia ważona z ocen cząstkowych z wagami równymi 1 dla zaliczeń ćwiczeń tablicowych, laboratoryjnych i projektów oraz 2 dla oceny z kolokwium zaliczeniowego z wykładów/egzaminu. Ocena końcowa jest równa średniej, gdy taka wartość jest dopuszczona jako ocena przez Regulamin Studiów lub jest najbliższym przybliżeniem średniej w dół do wartości dopuszczonej przez Regulamin Studiów.
Tak wyliczona ocena końcowa może zostać pomniejszona w następujących sytuacjach:
1. Gdy którakolwiek ocena cząstkowa została uzyskana w drugim terminie, ocena końcowa:
a. Jest pomniejszana o 0,5
b. Nie może być wyższa, niż 4,0
c. Nie może być niższa niż 3,0
2. Gdy którakolwiek ocena cząstkowa została uzyskana w trzecim terminie, ocena końcowa nie może być wyższa niż 3,0.

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Warunkiem niezbędnym do zaliczenia ćwiczeń projektowych jest zaliczenie wszystkich wymaganych zajęć i kolokwiów (z możliwością wykorzystania godzin konsultacji); można opuścić jedne zajęcia bez konieczności ich odrabiania.
Laboratoria wymagają zaliczenia wszystkich ćwiczeń przewidywanych programem zajęć.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

Do wszystkich form zajęć wymagana jest podstawowa znajomość wiedzy z wiertnictwa, chemii oraz wytrzymałości materiałowej.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

1. Gonet A., Stryczek S., Rzyczniak M. : Projektowanie otworów wiertniczych. Zadania z rozwiązaniami. Skrypty Uczelniane AGH. Nr. 981. Kraków. 1985 .
2. Habrat S., Raczkowski J., Zawada S. : Technika i technologia cementowań w wiertnictwie. Wydawnictwo Geologiczne. Warszawa 1980 .
3. Kremieniewski M., Kędzierski M., Rzepka M.: Poprawa oczyszczania przestrzeni pierścieniowej otworu wiertniczego przed zabiegiem cementowania. Prace Naukowe Instytutu Nafty i Gazu Państwowego Instytutu Badawczego. Kraków 2018.
4. Kremieniewski M.: Ograniczenie ekshalacji gazu w otworach wiertniczych poprzez modyfikację receptur oraz kształtowanie się struktury stwardniałych zaczynów uszczelniających. Prace Naukowe Instytutu Nafty i Gazu Państwowego Instytutu Badawczego. Kraków 2016.
5. Kurdowski W., : Chemia cementu i betonu. Wydawnictwo Naukowe. PWN. Warszawa 2010.
6. Nelson E.B.: Well Cementing. Houston, Texas 1990.
7. Neville A.M., : Właściwości betonu ( tłumaczenie z języka angielskiego). V edycja. Polski Cement. Kraków 2012.
8. Praca zbiorowa pod Redakcja Stryczka St.: Poradnik Górnika Naftowego – tom II „Wiertnictwo”. Stowarzyszenie Naukowo-Techniczne Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego i Gazowniczego. Kraków 2015.
9. Stryczek S., Gonet A., Rzyczniak M. : Technologia płuczek wiertniczych i zaczynów uszczelniających. Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne. AGH. Kraków. 1999.
10. Stryczek S., Gonet A., Rzyczniak M.: Projektowanie głębokich otworów wiertniczych. AGH. Wydawnictwa AGH. Kraków 2017.
11. Stryczek S., Gonet A., Rzyczniak M.: Technologia cieczy wiertniczych. Wydawnictwa AGH. Kraków 2018.
12. Stryczek S., Małolepszy J., Gonet A., Wiśniowski R., Kotwica Ł., Złotkowski A., Ziaja J.: Popioły z fluidalnego spalania węgla brunatnego jako dodatek do zaczynów uszczelniających. Wydawnictwa AGH. (monografia pod redakcją Stryczek S.). Kraków 2013.
13. Stryczek S., Wiśniowski R., Uliasz-Misiak B., Złotkowski A., Kotwica Ł., Rzepka M., Kremieniewski M.: Studia nad doborem zaczynów uszczelniających w warunkach wierceń w Basenie Pomorskim. Wydawnictwa AGH. (monografia pod redakcją Stryczek S.). Kraków 2016.
14. Stryczek S.,Małolepszy J., Gonet A., Wiśniowski A., Kotwica Ł.,: Wpływ dodatków mineralnych na kształtowanie się właściwości technologicznych zaczynów uszczelniających stosowanych w wiertnictwie i geoinżynierii. (projekt współfinansowany przez UE – Kapitał Ludzki). Kraków 2011.
15. Szostak L. , Chrząszcz W., Wiśniowski R., Ziaja J. : Technologia cementowania. Nafta & Gaz Biznes. Kraków. 1999

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

1. Kremieniewski M., Rzepka M., Stryczek S., Wiśniowski R.,. Kotwica Ł., Złotkowski A.: Korelacja przepuszczalności i parametrów opisujących strukturę stwardniałych zaczynów cementowych stosowanych do uszczelniania otworów w rejonie Basenu Pomorskiego. Nafta Gaz . Instytut Górnictwa Naftowego i Gazownictwa, Instytut Technologii Nafty .Kraków 2015 R. 71 nr 10, s. 737–746
2. Kremieniewski M., Stryczek S., Wiśniowski R., GonetA.: Zmniejszanie porowatości stwardniałych zaczynów wiertniczych poprzez wprowadzenie dodatków drobnoziarnistych. Reduction of the porosity in hardened oilwell cement slurries by the usage of fi ne-grained additives. Cement, Wapno, Beton. wrzesień-październik nr. 5. ISSN- 1425-8129 s.325-335. Kraków 2016.
3. Sapińska-Śliwa A., Stryczek S., Gonet A., Mimier Ł. : Badania świeżych zaczynów uszczelniających do wypełniania otworowych wymienników ciepła (Test of fresh cement slurries for borehole heat exchangers), AGH Drilling, Oil, Gas, vol. 29 no. 1, Kraków 2012.
4. Stryczek S., Brylicki W. Wiśniowski R. „Zaczyny uszczelniające nowej generacji
o wysokiej trwałości” Wiertnictwo Nafta Gaz 23 (2006), s. 451-458
5. Stryczek S., Wiśniowski R., Gonet A., Złotkowski A. : The influence of time of rheological parameters of fresh cement slurries. AGH Drilling, Oil, Gas. — 2014 vol. 31 no. 1 s. 123–133.
6. Stryczek S., Wiśniowski R., Gonet A.: Parametry reologiczne świeżych zaczynów uszczelniających w zależności od czasu ich sporządzenia. Wiertnictwo, Nafta, Gaz. AGH. Tom 26 zeszyt 1-2. Kraków 2009.
7. Stryczek S., Wiśniowski R.,Gonet A., Złotkowski A., Ziaja J. : Influence of polycarboxylate superplasticizers on rheological properties of cement slurries used in drilling technologies. Archives of Mining Sciences. — 2013 vol. 58 no. 3, s. 719–728.
8. Stryczek, S., Brylicki, W., Małolepszy, J. Gonet, A, Wiśniowski, R., Kotwica, Ł. “Potential use of fly ash from fluidal combustion of brown coal in cementing slurries for drilling and geotechnical works” Archives of Mining 54 (2009), nr 4, s. 775–786
9. Wiśniowski R., Stryczek S., Skrzypaszek K.: Kierunki rozwoju badań nad reologią płynów wiertniczych. Wiertnictwo, Nafta, Gaz. AGH. Tom 24, zeszyt 1. Kraków 2007.
10. Wiśniowski R., Stryczek S., Skrzypaszek K.: Wyznaczanie oporów laminarnego przepływu zaczynów cementowych, opisywanych modelem Herschela-Bulkleya. Wiertnictwo, Nafta, Gaz. AGH. Nr. 23/1. Kraków 2006

Informacje dodatkowe:

Nieobecność na 3 i więcej zajęciach projektowych i laboratoryjnych wymaga powtarzania całego przedmiotu.