Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Podziemne magazynowanie gazu
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
WGGO-1-716-s
Wydział:
Wiertnictwa, Nafty i Gazu
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Geoinżynieria i Górnictwo Otworowe
Semestr:
7
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
dr inż. Blicharski Jacek (jblich@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Po ukończeniu modułu student będzie posiadał wiadomości odnośnie systemu przesyłu gazu oraz PMG w Polsce, form magazynowania gazu,rodzajów podziemnych magazynów gazu oraz podstaw projektowania PMG.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Student zna i rozumie działanie systemu przesyłu gazu w Polsce wraz z uzasadnieniem konieczności tworzenia rezerw gazu w magazynach GGO1A_W05, GGO1A_W03, GGO1A_W01, GGO1A_W02 Wynik testu zaliczeniowego
M_W002 Student zna i rozumie rodzaje magazynów gazu wraz z ich charakterystyką GGO1A_W05, GGO1A_W03, GGO1A_W01, GGO1A_W02 Wynik testu zaliczeniowego
M_W003 Student zna i rozumie kryteria wyboru struktury złożowej na podziemny magazyn gazu GGO1A_W05, GGO1A_W03, GGO1A_W01, GGO1A_W02 Wynik testu zaliczeniowego
M_W004 Student zna i rozumie zasadę pracy podziemnego magazynu gazu w sczerpanym złożu gazu. Histereza pracy podziemnego magazynu gazu GGO1A_W03, GGO1A_W01 Wynik testu zaliczeniowego
M_W005 Student zna i rozumie sposoby tworzenia magazynów gazu w warstwach wodonośnych. GGO1A_W05, GGO1A_W03, GGO1A_W01, GGO1A_W02 Wynik testu zaliczeniowego
M_W006 Student zna i rozumie warunki tworzenia magazynów gazu w kawernach solnych, kawernach skalnych oraz wyrobiskach górniczych GGO1A_W05, GGO1A_W03, GGO1A_W01, GGO1A_W02 Wynik testu zaliczeniowego
M_W007 Student zna i rozumie podstawy teoretyczne projektowania magazynu gazu w sczerpanym złożu gazu ziemnego GGO1A_W05, GGO1A_W03, GGO1A_W01, GGO1A_W02 Wynik testu zaliczeniowego
Umiejętności: potrafi
M_U001 Student potrafi dokonać wyboru struktury złoża gazu ziemnego na podziemny magazyn gazu GGO1A_U06, GGO1A_U01, GGO1A_U02, GGO1A_U03 Projekt
M_U002 Student potrafi wykonać obliczenia związane z cyklami zatłaczania i odbioru gazu z podziemnego magazynu gazu GGO1A_U06, GGO1A_U01, GGO1A_U02, GGO1A_U03, GGO1A_U05 Projekt
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Student jest gotów do krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych informacji oraz ciągłego podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych GGO1A_K04, GGO1A_K03 Aktywność na zajęciach
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
30 15 0 0 15 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Student zna i rozumie działanie systemu przesyłu gazu w Polsce wraz z uzasadnieniem konieczności tworzenia rezerw gazu w magazynach + - - - - - - - - - -
M_W002 Student zna i rozumie rodzaje magazynów gazu wraz z ich charakterystyką + - - - - - - - - - -
M_W003 Student zna i rozumie kryteria wyboru struktury złożowej na podziemny magazyn gazu + - - - - - - - - - -
M_W004 Student zna i rozumie zasadę pracy podziemnego magazynu gazu w sczerpanym złożu gazu. Histereza pracy podziemnego magazynu gazu + - - - - - - - - - -
M_W005 Student zna i rozumie sposoby tworzenia magazynów gazu w warstwach wodonośnych. + - - - - - - - - - -
M_W006 Student zna i rozumie warunki tworzenia magazynów gazu w kawernach solnych, kawernach skalnych oraz wyrobiskach górniczych + - - - - - - - - - -
M_W007 Student zna i rozumie podstawy teoretyczne projektowania magazynu gazu w sczerpanym złożu gazu ziemnego + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Student potrafi dokonać wyboru struktury złoża gazu ziemnego na podziemny magazyn gazu - - - + - - - - - - -
M_U002 Student potrafi wykonać obliczenia związane z cyklami zatłaczania i odbioru gazu z podziemnego magazynu gazu - - - + - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Student jest gotów do krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych informacji oraz ciągłego podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych - - - + - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 60 godz
Punkty ECTS za moduł 2 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 30 godz
Przygotowanie do zajęć 3 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 15 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 7 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 3 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (15h):
  1. Charkterystyka systemu przesyłowego gazu w Polsce

    W ramach wykładu zostanie podana charakterystyka systemu przesyłowego gazu w Polsce. Zostanie podana struktura zużycia gazu wraz ze źródłami jego dostaw i potrzebami tworzenia rezerw.

  2. Charakterystyka sposobów magazynowania gazu

    W ramach wykładu zostaną podane sposoby magazynowania gazu oraz podana zostanie krótka ich charakterystyka.

  3. Magazyny naziemne

    W ramach wykładu zostaną omówione zdolnosci magazynowe sieci przesyłowej gazu oraz rodzaje naziemnych zbiornikow magazynowych.

  4. Magazyny podziemne

    W ramach wykładu zostaną scharakteryzowane następujące podziemne magazyny:
    1. magazyny w sczerpanych złożach gazu ziemnego,
    2. magazyny w warstwach wodonosnych,
    3. magazyny w kawernach solnych,
    4. magazyny w kawernach skalnych,
    5. magazyny w wyrobiskach górniczych.

  5. Wybór zloża gazu na podziemny magazyn gazu

    W ramach wykładu będą podane:
    1. kryteria wyboru struktury złożowej na podziemny magazyn gazu,
    2. metodyka wstępnego określania podstawowych parametrów pracy projektowanego podziemnego magazynu gazu,
    3. metodyka oceny szczelności struktury złożowej – histereza pracy podziemnego magazynu gazu,

  6. Podstawy projektowania podziemnego magazynu gazu

    W ramach wykładu zostanie przedstawiony schemat blokowy projektowania podziemnego mmagazynu gazu w sczerpanym złożu gazu w warunkach aktywnej wody złożowej.

  7. Magazyny gazu w warstwach wodonosnych

    W ramach wykładu zostaną podane warunki i sposób tworzenia podziemnych magazynów gazów w warstwach wodonosnych. Podana zostanie metodyka oceny zdolnosci magazynowej struktury zawodnionej przeznaczonej na podziemny magazyn gazu.

  8. Magazyny gazu w kawernach solnych

    W ramach wykładu przedstawione zostana warunki tworzenia kawern solnych oraz sposoby ich ługowania. Przedstawiona zostanie również metodyka okreslania głównych parametrów kawerny oraz parametrów termodynamicznych magazynowanego gazu.

  9. Magazyny gazu w kawernach skalnych

    W ramach wykładu zostaną przedstwione warunki i sposoby twoorzenia i uszczelniania kawern skalnych.

  10. Magazyny gazu w wyrobiskach górniczych

    W ramach wykładu zostaną podane warunki i metodyka konwersji wyeksploatowanych kopalń węgla i soli na podziemne magazyny gazu. Podana też zostanie metodyka ustalania parametrów projektowanego magazynu.

  11. System napowierzchniowy na podziemnych magazynach gazu.

    W ramach wykladu zostaną scharakteryzowane różne systemy urządzeń napowierzchniowych instalowanych na podziemnych magazynach gazu.

  12. Charakterystyka polskich magazynów gazu

    W ramach wykładu podana zostanie charakterystyka geologiczno złożowa oraz parametry technologiczne krajowych magazynów gazu ziemnego.

Ćwiczenia projektowe (15h):
Projekt podziemnego magazynu gazu

Przewidziany w ramach ćwiczeń projekt podziemnego magazynu gazu bedzie dotyczył konwersji wybranej struktury złoża gazu ziemnego na podziemny magazyn gazu.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia projektowe: Studenci wykonują zadany projekt samodzielnie, bez większej ingerencji prowadzącego. Ma to wykształcić poczucie odpowiedzialności za pracę w grupie oraz odpowiedzialności za podejmowane decyzje.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Zaliczenie projektu na podstawie obecności na zajęciach oraz pozytywnej oceny z obrony projektu.
Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest uzyskanie zaliczenia z projektu.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Nie
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Ćwiczenia projektowe:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci wykonują prace praktyczne mające na celu uzyskanie kompetencji zakładanych przez syllabus. Ocenie podlega sposób wykonania projektu oraz efekt końcowy.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Końcowa ocena przedmiotu będzie sumą oceny z projektu (waga0.6) oraz oceny zaliczenia materiału z wykładów (waga0.4). Wszystkie oceny muszą być pozytywne.

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Obecność na wykładach jest nieobowiązkowa według Regulaminu Studiów.
Obecność na wszystkich ćwiczeniach laboratoryjnych jest obowiązkowa według Regulaminu Studiów. Wszelkie nieobecności muszą być usprawiedliwione a informacje przekazane na takich zajęciach muszą zostać uzupełnione przez studenta we własnym zakresie.
Zbyt duża ilość nieobecności na ćwiczeniach (nawet usprawiedliwionych) skutkuje brakiem zaliczenia (nb).

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

Od studenta wymagana jest obecność na zajęciach projektowych zgodnie z regulaminem studiow oraz znajomość materiału podawanego na wykładach.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

1. Materiał dydaktyczny z wykładów
2. M.R. Tek Underground Storage of Natural Gas. Theory and Practice Kluwer Academy Publishers, 2005
3. 3. Vademecum Gazownika, t.1. SITPNiG, Kraków 2014

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

1. Jacek Blicharski, Czesław Rybicki, Grzegorz Stec, 2014, Analytical prediction model of UGS performance, Wiertnictwo, Nafta, Gaz, vol. 31 no. 2, s. 325–339
2. Jacek Blicharski, Czesław Rybicki, 2008, The gas mixing process in underground gas storages – the “Wierzchowice” UGS case, Archives of Mining Sciences, vol. 53 iss. 1 s. 53–62
3. Jacek Blicharski, 2018, Modelowanie analityczne procesu magazynowania gazu w częściowo sczerpanych złożach gazu ziemnego – wybrane zagadnienia, Wydawnictwa AGH, Rozprawy Monografie nr 343

Informacje dodatkowe:

Na zajęciach projektowych niezbędny jest kalkulator.