Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Prewencja zagrożeń skojarzonych w górnictwie podziemnym
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
GIGR-2-218-GO-s
Wydział:
Górnictwa i Geoinżynierii
Poziom studiów:
Studia II stopnia
Specjalność:
Górnictwo odkrywkowe
Kierunek:
Inżynieria Górnicza
Semestr:
2
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
dr hab. inż. Burtan Zbigniew (burtan@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Celem modułu jest zapoznanie się z problematyką zagrożeń skojarzonych (wzajemnych oddziaływań zagrożeń naturalnych: metanowego, wybuchem pyłu węglowego, pożarami endogenicznymi, klimatycznego, tąpaniami, wyrzutami gazów i skał oraz wodnego). Treści modułu obejmują skalę występowania i możliwe oddziaływania tych zagrożeń w górnictwie węgla kamiennego i rud miedzi oraz metody ich prewencji (prognozowania, kontroli bieżącej, profilaktyki długofalowej, doraźnej i przedsięwzięć organizacyjnych)

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Posiada wiedzę dotyczącą uwarunkowań, skali i skutków występowania zagrożeń skojarzonych. IGR2A_W04, IGR2A_W06, IGR2A_W02, IGR2A_W05 Kolokwium,
Projekt
M_W002 Zna rodzaje oddziaływań (schematy przyczynowo skutkowe i następstwa zdarzeń) zagrożeń skojarzonych. IGR2A_W04, IGR2A_W06, IGR2A_W02, IGR2A_W05 Kolokwium,
Projekt
M_W003 Zna kryteria doboru profilaktyk zagrożeń skojarzonych oraz ma wiedzę w zakresu kolizyjności i zbieżności tych profilaktyk. IGR2A_W04, IGR2A_W06, IGR2A_W02, IGR2A_W05 Kolokwium,
Projekt
M_W004 Ma wiedzę na temat zagrożenia wiodącego i zna kryteria prowadzenia eksploatacji w warunkach zagrożeń skojarzonych. IGR2A_W04, IGR2A_W06, IGR2A_W02, IGR2A_W05 Kolokwium,
Projekt
Umiejętności: potrafi
M_U001 Potrafi wskazać przyczyny, sklasyfikować i ocenić stan skojarzonych zagrożeń naturalnych występujących w górnictwie podziemnym. IGR2A_U02, IGR2A_U05, IGR2A_U03, IGR2A_U04 Projekt,
Kolokwium
M_U002 Umie wskazać przykłady oddziaływań między zagrożeniami skojarzonymi oraz potrafi podać przykłady kolizyjności i zbieżności profilaktyk tych zagrożeń. IGR2A_U02, IGR2A_U05, IGR2A_U03, IGR2A_U06 Projekt,
Kolokwium
M_U003 Potrafi dokonać wyboru zagrożenia wiodącego i zoptymalizować dobór profilaktyki wybranych skojarzonych zagrożeń naturalnych w górnictwie węgla kamiennego. IGR2A_U02, IGR2A_U05, IGR2A_U03, IGR2A_U06 Projekt,
Kolokwium
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Ma świadomość ważności wpływu skojarzonych zagrożeń naturalnych na stan bezpieczeństwa w górnictwie węgla kamiennego oraz rozumie potrzebę stosowania działań profilaktycznych ograniczających występowania tych zagrożeń. IGR2A_K01, IGR2A_K04 Projekt,
Kolokwium
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
30 15 0 0 15 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Posiada wiedzę dotyczącą uwarunkowań, skali i skutków występowania zagrożeń skojarzonych. + - - - - - - - - - -
M_W002 Zna rodzaje oddziaływań (schematy przyczynowo skutkowe i następstwa zdarzeń) zagrożeń skojarzonych. + - - - - - - - - - -
M_W003 Zna kryteria doboru profilaktyk zagrożeń skojarzonych oraz ma wiedzę w zakresu kolizyjności i zbieżności tych profilaktyk. + - - + - - - - - - -
M_W004 Ma wiedzę na temat zagrożenia wiodącego i zna kryteria prowadzenia eksploatacji w warunkach zagrożeń skojarzonych. + - - + - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Potrafi wskazać przyczyny, sklasyfikować i ocenić stan skojarzonych zagrożeń naturalnych występujących w górnictwie podziemnym. + - - - - - - - - - -
M_U002 Umie wskazać przykłady oddziaływań między zagrożeniami skojarzonymi oraz potrafi podać przykłady kolizyjności i zbieżności profilaktyk tych zagrożeń. + - - + - - - - - - -
M_U003 Potrafi dokonać wyboru zagrożenia wiodącego i zoptymalizować dobór profilaktyki wybranych skojarzonych zagrożeń naturalnych w górnictwie węgla kamiennego. + - - + - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Ma świadomość ważności wpływu skojarzonych zagrożeń naturalnych na stan bezpieczeństwa w górnictwie węgla kamiennego oraz rozumie potrzebę stosowania działań profilaktycznych ograniczających występowania tych zagrożeń. + - - + - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 58 godz
Punkty ECTS za moduł 2 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 30 godz
Przygotowanie do zajęć 10 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 10 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 5 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 1 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (15h):

Ogólna charakterystyka zagrożeń skojarzonych (metanowego, wybuchem pyłu węglowego, pożarami endogenicznymi, klimatycznego, tąpaniami, wyrzutami gazów i skał oraz wodnego), ich genezy, systematyki, rodzaju oddziaływań i skali występowania.

Największe katastrofy związane z zagrożeniami skojarzonymi w świecie. Skala zagrożeń skojarzonych w górnictwie polskim.

Zagrożenie wiodące (dominujące) i kryteria jego wyboru.

Metody oraz kolizyjność i zbieżność profilaktyk zagrożeń skojarzonych.

Uniwersalna klasyfikacja metod profilaktyk zagrożeń skojarzonych.

Kryteria i sposoby sposoby optymalizacji profilaktyki zagrożeń skojarzonych.

Zasady prowadzenia eksploatacji w warunkach zagrożeń skojarzonych, w tym doboru najmniej kolizyjnych profilaktyk (prognozowania i kontroli bieżącej, profilaktyki długofalowej i doraźnej oraz przedsięwzięć organizacyjnych).

Ćwiczenia projektowe (15h):

Omówienie zakresu i sposobu realizacji projektu: Analiza stanu i dobór profilaktyki zagrożeń skojarzonych w wytypowanym rejonie kopalni węgla kamiennego.

Omówienie przykładów zdarzeń i katastrof górniczych wynikających z ujawniania się zagrożeń skojarzonych.

Analiza przykładów prowadzenia eksploatacji w skrępowanych warunkach geologiczno-górniczych, kreujących występowanie zagrożeń skojarzonych.

Ocena stanu i analiza profilaktyk zagrożeń skojarzonych w wybranych rejonach kopalń węgla kamiennego, ze wskazaniem zagrożenia wiodącego oraz kolizyjności i optymalizacji profilaktyki tych zagrożeń.

Prezentacja multimedialna przygotowana przez studenta w oparciu o wykonany projekt.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia projektowe: Studenci wykonują zadany projekt samodzielnie, bez większej ingerencji prowadzącego. Ma to wykształcić poczucie odpowiedzialności za pracę w grupie oraz odpowiedzialności za podejmowane decyzje.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

średnia ważona ocen zaliczenia z ćwiczeń i wykładu
(0.4 x ocena z ćwiczeń + 0.6 x ocena z wykładu)

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Nie
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Ćwiczenia projektowe:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci wykonują prace praktyczne mające na celu uzyskanie kompetencji zakładanych przez syllabus. Ocenie podlega sposób wykonania projektu oraz efekt końcowy.
Sposób obliczania oceny końcowej:

średnia ważona ocen z ćwiczeń i zaliczenia wykładu
(0.4 x ocena z ćwiczeń + 0.6 x ocena z zaliczenia wykładu)

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Nieobecność na ćwiczeniach projektowych (usprawiedliwiona, nieusprawiedliwiona) może zostać zrekompensowana/odpracowana wg indywidualnych ustaleń z prowadzącym.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

zaliczenie z przedmiotów z I stopnia studiów na kierunku Górnictwo i Geologia:
aerologia górnicza; geomechanika; technika podziemnej eksploatacji złóż, zagrożenia naturalne w górnictwie; wentylacja i pożary.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Kabiesz J. – Charakterystyka skojarzonych zagrożeń górniczych w aspekcie ich oceny oraz doboru metod prewencji. Prace Naukowe GIG. Katowice 2002.
Konopko W. – Zagrożenia naturalne w kopalniach węgla kamiennego – stan aktualny i tendencje zmian. Szkoła Eksploatacji Podziemnej. IGSMiE PAN. Kraków 2006.
Praca zb. pod red. W. Konopki – Warunki bezpiecznej eksploatacji pokładów węgla kamiennego zagrożonych metanem, tąpaniami i pożarami endogenicznymi. GIG. Katowice 2010.
Praca zb. pod red. W. Konopki – Bezpieczeństwo pracy w kopalniach węgla kamiennego. Tom 2: Zagrożenia naturalne. GIG. Katowice 2013.
Krause E., Dziurzyński W.: Projektowanie eksploatacji pokładów węgla kamiennego w warunkach skojarzonego zagrożenia metanowo-pożarowego. Główny Instytut Górnictwa. Katowice 2015.
Kabiesz J. – Koincydencja górniczych zagrożeń naturalnych. Główny Instytut Górniczy. Katowice. 2016.
Wyższy Urząd Górniczy: Ocena stanu bezpieczeństwa pracy, ratownictwa górniczego oraz bezpieczeństwa powszechnego w związku z działalnością górniczo-geologiczną w 2018 roku. Katowice 2019.
Kabiesz J. i inni.: Raport roczny (2017) o stanie podstawowych zagrożeń naturalnych i technicznych w górnictwie węgla kamiennego. Główny Instytut Górnictwa. Katowice 2018.
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ENERGII z dnia 23 listopada 2016r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych (Dz. U. poz. 1118 dnia 9 czerwca 2017r.) Dział III – Przewietrzanie (zagrożenie metanowe), Dział V – Zagrożenia występujące w ruchu zakładu górniczego, Załącznik nr 3 do w.w. ROZPORZĄDZENIA ….– Zwalczanie zagrożeń.
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 29 stycznia 2013r. w sprawie zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1702 i 2204, z 2016 r. poz. 949 oraz z 2017 r. poz. 1247)

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Zorychta A, Burtan Z.: Uwarunkowania i kierunki rozwoju technologii podziemnej eksploatacji złóż w polskim górnictwie węgla kamiennego. Gospodarka Surowcami Mineralnymi, tom 24, zeszyt 1/2. Wydawnictwo IGSMiE PAN, Kraków 2008.
Burtan Z.: Znaczenie skojarzonych zagrożeń naturalnych w kopalniach Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Przegląd Górniczy. Nr 11/2016. Katowice 2016.
Burtan Z., Stasica J., Rak Z.: Wpływ katastrofogennych zagrożeń naturalnych na bezpieczeństwo pracy w górnictwie węgla kamiennego w latach 2000-2016. Zeszyty Naukowe IGSMiE PAN. Nr 101 (2017). Kraków 2017.
Burtan Z., Chlebowski D. Kapusta M.- Uwarunkowania i skala występowania katastrofogennych zagrożeń naturalnych w polskim górnictwie węgla kamiennego. Miesięcznik WUG Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnictwie. 7(287)/2018. Kraków 2018

Informacje dodatkowe:

Zaliczenie wykładu:
- obecność na wykładach jest nieobowiązkowa, lecz zalecana,
- zaliczenie wykładu stanowi kolokwium,
- warunkiem przystąpienia do egzaminu jest zaliczenie ćwiczeń,
- zakres egzaminu będzie obejmuje tematykę wykładów i ćwiczeń.

Zaliczenie ćwiczeń:
- obecność na ćwiczeniach jest obowiązkowa,
- warunkiem uzyskania zaliczenia jest otrzymanie pozytywnych ocen
z projektu i jego prezentacji,
- w przypadku nieuzyskania zaliczenia w terminie podstawowym
studentowi przysługuje jeden termin poprawkowy.