Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Przetwórstwo surowców mineralnych
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
GIPZ-1-708-s
Wydział:
Górnictwa i Geoinżynierii
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Inżynieria i Zarządzanie Procesami Przemysłowymi
Semestr:
7
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
prof. dr hab. inż. Tora Barbara (tora@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Rozwój nauki, techniki i technologii przemysłowych związany jest zapotrzebowaniem na surowce mineralne. Polska należy do państw o znacznym potencjale surowcowym, niemniej krajowa gospodarka jest w znacznym stopniu uzależniona od importu surowców mineralnych.
Polityka surowcowa kraju obejmuje racjonalne zrównoważone zarządzanie zasobami surowców. Wykład obejmuje analizę źródeł światowych i krajowych surowców oraz metody ich pozyskiwania (przeróbka, przetwórstwo). Wykłady obejmują surowce energetyczne, metale żelazne i nieżelazne, surowce chemiczne a także znaczenie surowców strategicznych, kluczowych i krytycznych w gospodarce. Względy ekonomiczne i ekologiczne powodują konieczność opracowywania sposobów zagospodarowania i technologii recyklingu odpadów pochodzenia i w konsekwencji realizacji gospodarki o obiegu zamkniętym.
Student uzyska szczegółową wiedzę na temat źródeł i własności surowców pierwotnych, wtórnych i odpadowych oraz współczesnych i perspektywicznych kierunków ich użytkowania, pozna nowoczesne metody badania, pozyskiwania i przetwarzania tych surowców, w tym nowoczesne technologie materiałowe, a także technologie odzysku, pozna uwarunkowania gospodarki surowcami mineralnymi oraz zasady polityki surowcowej Polski i krajów UE, uzyska wiedzę na temat racjonalnego gospodarowania surowcami mineralnymi.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Student posiada ogólną wiedzę o występowaniu surowców mineralnych w Polsce i na świecie ich wykorzystaniu gospodarczym. IPZ1A_W05, IPZ1A_W02, IPZ1A_W04, IPZ1A_W03 Aktywność na zajęciach,
Kolokwium
M_W002 Student ma szczegółową wiedzę dotyczącą zasobów, przeróbki i przetwórstwa podstawowych surowców mineralnych - surowce energetyczne, metale, surowce chemiczne. IPZ1A_W02, IPZ1A_W04, IPZ1A_W03 Aktywność na zajęciach,
Kolokwium,
Wykonanie projektu
Umiejętności: potrafi
M_U001 Student potrafi zebrać dane niezbędne do wykonania projektu z zakresu przeróbki i przetwórstwa surowców mineralnych. IPZ1A_U02, IPZ1A_U04 Wykonanie projektu
M_U002 Student potrafi określić procesy stosowane podczas wzbogacania i przetwórstwa podstawowych surowców mineralnych wykorzystywanych w gospodarce IPZ1A_U03 Aktywność na zajęciach,
Wykonanie projektu,
Kolokwium
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Student potrafi pracować w zespole nad zadaniem projektowym określając cele i sposób ich realizacji. IPZ1A_K01, IPZ1A_K03 Wykonanie projektu
M_K002 Student ma świadomość znaczenia dorobku uczelni w poszukiwaniu, udostępnianiu, wydobyciu i przetwórswie surowców mineralnych IPZ1A_K02 Aktywność na zajęciach,
Udział w dyskusji
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
45 30 15 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Student posiada ogólną wiedzę o występowaniu surowców mineralnych w Polsce i na świecie ich wykorzystaniu gospodarczym. + + - - - - - - - - -
M_W002 Student ma szczegółową wiedzę dotyczącą zasobów, przeróbki i przetwórstwa podstawowych surowców mineralnych - surowce energetyczne, metale, surowce chemiczne. + + - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Student potrafi zebrać dane niezbędne do wykonania projektu z zakresu przeróbki i przetwórstwa surowców mineralnych. - + - - - - - - - - -
M_U002 Student potrafi określić procesy stosowane podczas wzbogacania i przetwórstwa podstawowych surowców mineralnych wykorzystywanych w gospodarce - + - - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Student potrafi pracować w zespole nad zadaniem projektowym określając cele i sposób ich realizacji. + - - - - - - - - - -
M_K002 Student ma świadomość znaczenia dorobku uczelni w poszukiwaniu, udostępnianiu, wydobyciu i przetwórswie surowców mineralnych + + - - - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 90 godz
Punkty ECTS za moduł 3 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 45 godz
Przygotowanie do zajęć 15 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 13 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 14 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 1 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 2 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (30h):
  1. Surowce mineralne.

    Podział surowców mineralnych ze względu na ich wykorzystanie.Zasoby i wydobycie surowców eregetycznych, metali, surowców chemicznych w świecie i w Polsce.
    Charakterystyka surowców mineralnych i ich właściwości fizyczno-chemiczne.
    Wykorzystanie surowców mineralnych.

  2. Przetwórstwo surowców

    Procesy koksowania – produkcja koksu.
    Procesy metalurgiczne (metale żelazne i nieżelazne)
    Produkcja surowców chemicznych (siarka, sole).

  3. Zasady circular economy w przetwórstwie surowców

    Gospodarka w obiegu zamkniętym. Technologie bezodpadowe.
    Niekonwencjonalne metody zagospodarowania odpadów przemysłowych i komunalnych.

  4. Przeróbka surowców mineralnych.

    Omówienie operacji przeróbczych (klasyfikacja, rozdrabnianie, wzbogacanie grawitacyjne, flotacja. wzbogacanie chemiczne i biologiczne, operacje pomocnicze).
    Rola procesów przeróbki w pozyskiwaniu surowców.
    Schematy technologiczne wzbogacania surowców – węgiel, rudy miedzi, rudy cynkowo-ołowiowe)

  5. Polityka surowcowa kraju

    Wyczerpywanie się złóż. Sposoby zagospodarowania i technologie recyklingu odpadów różnego pochodzenia. Rola substytutów i surowców syntetycznych. Zaawansowanych technologie materiałowe.Ograniczenia w dostępie do surowców mineralnych. Rola racjonalnej gospodarki surowcami. Surowce strategiczne, kluczowe i krytyczne.

Ćwiczenia audytoryjne (15h):
Przetwórstwo surowców mineralnych.

Omówienie procesów pozyskiwania podstawowych surowców :
- węgla kamiennego: koksownictwo, energetyka,
- rud metali nieżelaznych: miedzi, cynku i ołowiu,
- rud żelaza.
- surowców chemicznych.
Rynek surowców mineralnych.
Przygotowanie przez studentów referatów z ww zakresu.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia audytoryjne: Podczas zajęć audytoryjnych studenci na tablicy rozwiązują zadane wcześniej problemy. Prowadzący na bieżąco dokonuje stosowanych wyjaśnień i moderuje dyskusję z grupą nad danym problemem.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Udział w ćwiczeniach audytoryjnych (min 10 godz), przygotowanie i prezentacja tematu związanego z przetwórstwem surowców mineralnych.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Nie
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Ćwiczenia audytoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena końcowa jest oceną średnią z kolokwium zaliczeniowego obejmującego wykłady i ćwiczenia (60%) oraz z prezentacji referatu (40%).

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Zaliczenie nieobecności na ćwiczeniach audytoryjnych w trakcie indywidulanych konsultacji z prowadzącym

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

Zaliczone przedmioty: Surowce mineralne w Polsce i na świecie, Geologia, Górnictwo.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

1. Blaschke S. Przeróbka mechaniczna kopalin. Część I i II. Wydawnictwo ŚLĄSK. Katowice 1984.
2. Blaschke W. Przeróbka węgla kamiennego – wzbogacanie grawitacyjne. Wydawnictwo IGSMiE PAN. Kraków 2009.
3. Karcz A. Koksownictwo. Część 1 i 2. Skrypty uczelniane AGH. Kraków 1987 i 1991.
4. Laskowski J., Łuszczkiewicz A. Przeróbka kopalin – wzbogacanie surowców mineralnych. Wyd. Politechniki Wrocławskiej. Wrocław 1989.
5. Surowce mineralne świata (seria wydawnicza). Wyd. Geol. Warszawa.
6. Strony internetowe firm krajowych i zagranicznych zajmujących się przeróbką i przetwórstwem surowców mineralnych1.
7.Praca zbiorowa: Bilans gospodarki surowcami mineralnymi Polski i świata 2001-2005. Wyd. PAN,
Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią, Kraków, 2007.
8. Magda. R: Międzynarodowe rynki metali i surowców mineralnych. Wyd. AGH, Kraków, 2006.
9. Manecki A. Encyklopedia minerałów. Wyd. AGH, Kraków, 2004.
10. Drzymała J., Podstawy mineralurgii, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław,
2001.
11. Polański Antoni i Smulikowski Kazimierz: Geochemia. Wydawnictwa Geologiczne – Warszawa
1969.
12. Bolewski Andrzej: Mineralogia Ogólna. Wydawnictwa Geologiczne – Warszawa 1963.

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Aktualna baza surowcowa i kierunki pozyskiwania koncentratów cynku w Polsce — The current resource base and directions for obtaining zinc concentrates in Poland / Andrzej Jarosiński, Barbara TORA // Inżynieria Górnicza : kwartalnik specjalistyczny ; ISSN 2353-5490. — 2014 nr 4, s. 52–56. —
Aspekty surowcowo-technologiczne pozyskiwania metali ziem rzadkich w warunkach krajowych : [streszczenie] — [Raw material and technological aspects of acquiring rare earth metals in domestic conditions] / Barbara TORA, Andrzej Jarosiński // W: IV PKG [Dokument elektroniczny] : IV Polski Kongres Górniczy 2017 : 20–22.11.2017, Kraków
Circular economy in mineral processing / Radosław POMYKAŁA, Barbara TORA // E3S Web of Conferences [Dokument elektroniczny]. – Czasopismo elektroniczne ; ISSN 2267-1242. — 2017 vol. 18 art. no. 01024, s. 1–6. —Tryb dostępu: https://goo.gl/2wKc38 [2018-02-05].
Efektywność ekonomiczna wzbogacania rud cynku i ołowiu — The economic efficiency of zinc and lead ores processing / Daniel SARAMAK, Barbara TORA // Zeszyty Naukowe / Politechnika Śląska ; nr 1689. Górnictwo ; ISSN 0372-9508. — 2005 z. 266, s. 205–213.
Energetyczne i materiałowe wykorzystanie odpadów – wybrane technologie opracowane we współpracy Wydziału Energetyki i Paliw oraz Wydziału Górnictwa i Geoinżynierii Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie — Energy and materials utilization of wastes – selected technologies developed in cooperation between the Faculty of Energy and Fuels and Faculty of Mining and Geoengineering, / Stanisław BUDZYŃ, Barbara TORA // W: Paliwa i energia XXI wieku Kraków : Wydawnictwo Naukowe „Akapit”, 2014. — ISBN: 978-83-911589-6-8. — S. 9–24. —
Koncepcje technologii pozyskania germanu w Polsce — Conception of germanium production in Poland / Andrzej Jarosiński, Barbara TORA // W: ICNOP’2015 : materiały XI międzynarodowej konferencji przeróbki rud metali nieżelaznych : 27–29.05.2015, Trzebieszowice: KGHM CUPRUM sp. z o. o. CBR, 2015. — ISBN: 978-83-929275-7-0.
Nowe rozwiązania technologiczne w procesach pozyskiwania soli warzonej — New technological solutions in processes of salt recovery in the brewing process / Wacław ANDRUSIKIEWICZ, Barbara TORA // W: ICNOP’12 : X Międzynarodowa konferencja przeróbki rud metali nieżelaznych : 17–19 października 2012,— S. 154–164.
Problemy kompleksowego wykorzystania rud miedzi w procesach wzbogacania — [Problems of complex utilization of copper ores in enrichment processes] / Stanisław Sobierajski, Norbert Kubacz, Barbara TORA // W: Monografia KGHM Polska Miedź S. A Wyd. 2 [zm. i uzup.]. — Lubin : KGHM 2008. — ISBN: 978-83-922065-7-6.
Przetwórstwo wtórnych surowców metali nieżelaznych w Polsce – trendy, szanse i zagrożenia — Processing of non-ferrous metals secondary raw materials in Poland – trends, opportunities and threats / Stanisław PIETRZYK, Barbara TORA // Inżynieria Mineralna = Journal of the Polish Mineral Engineering Society ; ISSN 1640-49. — 2017 R. 18 nr 2, s. 81–92.
The security of the Polish oil sector / Tadeusz OLKUSKI, Adam SZURLEJ, Barbara TORA, Piotr JANUSZ // W: Energy and fuels 2018 : Kraków, 948318-2-0. — S. 55. —w: {http://www.konferencja-eip.agh.edu.pl/wp-content/uploads/2018/09/EIP-2018-BoA-Scalona.pdf}. — 2017 R. 18 nr 2, s. 81–92.
Zasoby, wydobycie, import i zużycie ropy naftowej w Polsce, Tadeusz OLKUSKI, Barbara TORA, mSúčasnost’a budúcnost’ baníctva a geológie : zborník prednášok z medzinárodnej konferencie : Demänovská Dolina, Slovak Republic, 2018. — S. 68–74

Informacje dodatkowe:

Kolokwium zaliczeniowe obejmuje materiał z wykładów i ćwiczeń audytoryjnych, w tym również referatów prezentowanych w ramach tych ćwiczeń. Studenci, którzy nie przygotowali i nie zaprezentowali referatów w wyznaczonym terminie mogą to uczynić w terminie dodatkowym, przy czym ocena będzie obniżona.