Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Wszechświat, początek -ewolucja - człowiek
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
GIKS-1-220-s
Wydział:
Górnictwa i Geoinżynierii
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Inżynieria Kształtowania Środowiska
Semestr:
2
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
dr Płazak Tomasz (plazak@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Model umożliwia powiązanie rozwoju kultury nauk ścisłych – na szczególnie atrakcyjnym polu kosmologii współczesnej – z rozwojem kultury humanistycznej

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Zna podstawowe filary obserwacyjne kosmologii współczesnej. IKS1A_W01 Kolokwium,
Udział w dyskusji,
Aktywność na zajęciach
M_W002 Wie o konieczności zmiany w opisie wszechświata paradygmatu newtonowskiego na relatywistyczny i zna współczesne relatywistyczne modele wszechświata oraz jego bilans energetyczny. IKS1A_W01 Udział w dyskusji,
Kolokwium,
Aktywność na zajęciach
M_W003 Ma podstawową wiedzę o rozwoju poglądów na wszechświat i gwałtownym rozwoju kosmologii współczesnej opartej na osiągnięciach nauk ścisłych i techniki. IKS1A_W01 Udział w dyskusji,
Kolokwium,
Aktywność na zajęciach
Umiejętności: potrafi
M_U001 Umie zastępować tradycyjne schematy myślowe nowymi ujęciami całościowymi zawierającymi nowe pojęcia i paradygmaty poznawcze. Aktywność na zajęciach
M_U002 Umie zintegrować nabytą wiedzę fizykalną z obserwowalnymi informacjami o wszechświecie i podnosić wyżej swoje rozumienie Przyrody. Aktywność na zajęciach
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Staje się człowiekiem kompetentnym do przekazywania swojemu otoczeniu społecznemu isttnie nowych, rewolucyjnych zmian w rozumieniu wszechświata a także pozycji człowieka we wszechświecie. Udział w dyskusji,
Aktywność na zajęciach
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
30 30 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Zna podstawowe filary obserwacyjne kosmologii współczesnej. + - - - - - - - - - -
M_W002 Wie o konieczności zmiany w opisie wszechświata paradygmatu newtonowskiego na relatywistyczny i zna współczesne relatywistyczne modele wszechświata oraz jego bilans energetyczny. + - - - - - - - - - -
M_W003 Ma podstawową wiedzę o rozwoju poglądów na wszechświat i gwałtownym rozwoju kosmologii współczesnej opartej na osiągnięciach nauk ścisłych i techniki. + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Umie zastępować tradycyjne schematy myślowe nowymi ujęciami całościowymi zawierającymi nowe pojęcia i paradygmaty poznawcze. + - - - - - - - - - -
M_U002 Umie zintegrować nabytą wiedzę fizykalną z obserwowalnymi informacjami o wszechświecie i podnosić wyżej swoje rozumienie Przyrody. + - - - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Staje się człowiekiem kompetentnym do przekazywania swojemu otoczeniu społecznemu isttnie nowych, rewolucyjnych zmian w rozumieniu wszechświata a także pozycji człowieka we wszechświecie. + - - - - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 55 godz
Punkty ECTS za moduł 2 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 30 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 20 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 5 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (30h):
  1. Wszechświat – początek, ewolucja, człowiek

    1. Od Pascala do Zeldowicza – kilka cytatów. Kosmologia dziś – dlaczego “opaska spadła nam z oczu”.
    2. Teoria Kopernika i reakcja papieża, zagadnienie paralaksy. Prawa Keplera. “Principia” i ogroł osiągnięć Isaaka Newtona: zasady dynamiki, prawo grawitacji, obliczenie mas Ziemi i Słońca, wyjaśnienie ruchu planet i księżyców oraz wielu innych zagadnień. Trudna osobowość Newtona. Spory z Leibnitzem. Spór Newtona i Huyghersa o naturę światła. Fale. Istota barw światła, widmo fal elektromagnetycznych. Porażka Newtona w zmaganiach z zagadnieniem wszechświata.
    3. Skok rozwojowy rozumienia świata w latach 1900 – 1930: teoria względności i fizyka kwantowa. Atomy i światło – osiągnięcia Plancka, Bohra, Einsteina. Spór ideowy Einsteina i Bohra, głęboka kwestia zgodności fizyki kwantowej i teorii względności (paradoks EPR).
    4. Obserwacyjne filary kosmologii. Edwin Hubble i odkrywanie galaktyk. Zasada kosmologiczna. Wszechświat obserwowalny, horyzont. “Red shift” i prawo Hubble`a – czy wytłumaczeniem jest zjawisko Dopplera? Idea Wielkiego Wybuchu (Big Bangu) jako początku wszechświata. Wiek wszechświata. Niepoprawność (!) popularnych wyobrażeń wszechświata i Wielkiego Wybuchu.
    5. Od Szczególnej (r. 1905) do Ogólnej Teorii Względności (OTW, r. 1915). “Masy zakrzywiają czasoprzestrzeń”. Modele zakrzywionej przestrzeni: wszechświaty płaszczaków i ich geometrie. Fizykalna i humanistyczna myśl Einsteina, jego “Moje credo”.
    6. OTW jako podstawa pierwszego spójnego modelu wszechświata: model Einsteina (r. 1917). Stała kosmologiczna. OTW i modele Friedmanna (r. 1922). Gęstość krytyczna, odkrycie puchnięcia przestrzeni, możliwe losy wszechświata. Reakcja Einsteina na prace Friedmanna. Czy stała kosmologiczna to “największy blamaż mojego życia” (słowa Einsteina)? Zapomniany model księdza prof. Lemaitre`a (r. 1924) i nagroda Nobla (r. 2011). Relacje wzajemne religii i kosmologii.
    7. Odkrycie ciemnej materii (DM) i jej dominacji. Krótki przegląd er wszechświata, pierwotna era Plancka i kwestia “samego początku”. Powstanie atomów i wytłumaczenie promieniowania reliktowego. Powstawanie jąder atomowych (pierwiastków) w pierwszych minutach wszechświata. Wielkie sukcesy kosmologii współczesnej (nagrody Nobla). Supernowe Ia, odkrycie ciemnej energii (DE) i pełnego bilansu energii wszechświata. Tajemnica natury DM i DE.
    8. Kosmologia współczesna a kosmologie filozoficzne i religijne. “Prawo moralne, niebo gwiaździste” (I. Kant). Czy myśl filozoficzna wpływa na kosmologów, potrzeba wpływów odwrotnych. Poznawcze i światopoglądowe znaczenie dalekich obserwacji oraz pierwszych wypraw ludzi w Kosmos. Wszechświat i człowiek: chaos? przypadek? ład? celowość? Kosmologiczny status zasady antropicznej. Materia a struktura. Umacnianie się poglądu o matematyczności wszechświata. Skąd się to bierze? Kondycja człowieka we wszechświecie: znikomość (rozmiarowa i materialna) i dostojeństwo (rozumnej partycypacji). Znów Pascal.

  2. Wszechświat – początek, ewolucja, człowiek

    1. Od Pascala do Zeldowicza – kilka cytatów. Kosmologia dziś – dlaczego “opaska spadła nam z oczu”.
    2. Teoria Kopernika i reakcja papieża, zagadnienie paralaksy. Prawa Keplera. “Principia” i ogroł osiągnięć Isaaka Newtona: zasady dynamiki, prawo grawitacji, obliczenie mas Ziemi i Słońca, wyjaśnienie ruchu planet i księżyców oraz wielu innych zagadnień. Trudna osobowość Newtona. Spory z Leibnitzem. Spór Newtona i Huyghersa o naturę światła. Fale. Istota barw światła, widmo fal elektromagnetycznych. Porażka Newtona w zmaganiach z zagadnieniem wszechświata.
    3. Skok rozwojowy rozumienia świata w latach 1900 – 1930: teoria względności i fizyka kwantowa. Atomy i światło – osiągnięcia Plancka, Bohra, Einsteina. Spór ideowy Einsteina i Bohra, głęboka kwestia zgodności fizyki kwantowej i teorii względności (paradoks EPR).
    4. Obserwacyjne filary kosmologii. Edwin Hubble i odkrywanie galaktyk. Zasada kosmologiczna. Wszechświat obserwowalny, horyzont. “Red shift” i prawo Hubble`a – czy wytłumaczeniem jest zjawisko Dopplera? Idea Wielkiego Wybuchu (Big Bangu) jako początku wszechświata. Wiek wszechświata. Niepoprawność (!) popularnych wyobrażeń wszechświata i Wielkiego Wybuchu.
    5. Od Szczególnej (r. 1905) do Ogólnej Teorii Względności (OTW, r. 1915). “Masy zakrzywiają czasoprzestrzeń”. Modele zakrzywionej przestrzeni: wszechświaty płaszczaków i ich geometrie. Fizykalna i humanistyczna myśl Einsteina, jego “Moje credo”.
    6. OTW jako podstawa pierwszego spójnego modelu wszechświata: model Einsteina (r. 1917). Stała kosmologiczna. OTW i modele Friedmanna (r. 1922). Gęstość krytyczna, odkrycie puchnięcia przestrzeni, możliwe losy wszechświata. Reakcja Einsteina na prace Friedmanna. Czy stała kosmologiczna to “największy blamaż mojego życia” (słowa Einsteina)? Zapomniany model księdza prof. Lemaitre`a (r. 1924) i nagroda Nobla (r. 2011). Relacje wzajemne religii i kosmologii.
    7. Odkrycie ciemnej materii (DM) i jej dominacji. Krótki przegląd er wszechświata, pierwotna era Plancka i kwestia “samego początku”. Powstanie atomów i wytłumaczenie promieniowania reliktowego. Powstawanie jąder atomowych (pierwiastków) w pierwszych minutach wszechświata. Wielkie sukcesy kosmologii współczesnej (nagrody Nobla). Supernowe Ia, odkrycie ciemnej energii (DE) i pełnego bilansu energii wszechświata. Tajemnica natury DM i DE.
    8. Kosmologia współczesna a kosmologie filozoficzne i religijne. “Prawo moralne, niebo gwiaździste” (I. Kant). Czy myśl filozoficzna wpływa na kosmologów, potrzeba wpływów odwrotnych. Poznawcze i światopoglądowe znaczenie dalekich obserwacji oraz pierwszych wypraw ludzi w Kosmos. Wszechświat i człowiek: chaos? przypadek? ład? celowość? Kosmologiczny status zasady antropicznej. Materia a struktura. Umacnianie się poglądu o matematyczności wszechświata. Skąd się to bierze? Kondycja człowieka we wszechświecie: znikomość (rozmiarowa i materialna) i dostojeństwo (rozumnej partycypacji). Znów Pascal.

  3. Wszechświat – początek, ewolucja, człowiek

    1. Od Pascala do Zeldowicza – kilka cytatów. Kosmologia dziś – dlaczego “opaska spadła nam z oczu”.
    2. Teoria Kopernika i reakcja papieża, zagadnienie paralaksy. Prawa Keplera. “Principia” i ogroł osiągnięć Isaaka Newtona: zasady dynamiki, prawo grawitacji, obliczenie mas Ziemi i Słońca, wyjaśnienie ruchu planet i księżyców oraz wielu innych zagadnień. Trudna osobowość Newtona. Spory z Leibnitzem. Spór Newtona i Huyghersa o naturę światła. Fale. Istota barw światła, widmo fal elektromagnetycznych. Porażka Newtona w zmaganiach z zagadnieniem wszechświata.
    3. Skok rozwojowy rozumienia świata w latach 1900 – 1930: teoria względności i fizyka kwantowa. Atomy i światło – osiągnięcia Plancka, Bohra, Einsteina. Spór ideowy Einsteina i Bohra, głęboka kwestia zgodności fizyki kwantowej i teorii względności (paradoks EPR).
    4. Obserwacyjne filary kosmologii. Edwin Hubble i odkrywanie galaktyk. Zasada kosmologiczna. Wszechświat obserwowalny, horyzont. “Red shift” i prawo Hubble`a – czy wytłumaczeniem jest zjawisko Dopplera? Idea Wielkiego Wybuchu (Big Bangu) jako początku wszechświata. Wiek wszechświata. Niepoprawność (!) popularnych wyobrażeń wszechświata i Wielkiego Wybuchu.
    5. Od Szczególnej (r. 1905) do Ogólnej Teorii Względności (OTW, r. 1915). “Masy zakrzywiają czasoprzestrzeń”. Modele zakrzywionej przestrzeni: wszechświaty płaszczaków i ich geometrie. Fizykalna i humanistyczna myśl Einsteina, jego “Moje credo”.
    6. OTW jako podstawa pierwszego spójnego modelu wszechświata: model Einsteina (r. 1917). Stała kosmologiczna. OTW i modele Friedmanna (r. 1922). Gęstość krytyczna, odkrycie puchnięcia przestrzeni, możliwe losy wszechświata. Reakcja Einsteina na prace Friedmanna. Czy stała kosmologiczna to “największy blamaż mojego życia” (słowa Einsteina)? Zapomniany model księdza prof. Lemaitre`a (r. 1924) i nagroda Nobla (r. 2011). Relacje wzajemne religii i kosmologii.
    7. Odkrycie ciemnej materii (DM) i jej dominacji. Krótki przegląd er wszechświata, pierwotna era Plancka i kwestia “samego początku”. Powstanie atomów i wytłumaczenie promieniowania reliktowego. Powstawanie jąder atomowych (pierwiastków) w pierwszych minutach wszechświata. Wielkie sukcesy kosmologii współczesnej (nagrody Nobla). Supernowe Ia, odkrycie ciemnej energii (DE) i pełnego bilansu energii wszechświata. Tajemnica natury DM i DE.
    8. Kosmologia współczesna a kosmologie filozoficzne i religijne. “Prawo moralne, niebo gwiaździste” (I. Kant). Czy myśl filozoficzna wpływa na kosmologów, potrzeba wpływów odwrotnych. Poznawcze i światopoglądowe znaczenie dalekich obserwacji oraz pierwszych wypraw ludzi w Kosmos. Wszechświat i człowiek: chaos? przypadek? ład? celowość? Kosmologiczny status zasady antropicznej. Materia a struktura. Umacnianie się poglądu o matematyczności wszechświata. Skąd się to bierze? Kondycja człowieka we wszechświecie: znikomość (rozmiarowa i materialna) i dostojeństwo (rozumnej partycypacji). Znów Pascal.

  4. Wszechświat – początek, ewolucja, człowiek

    1. Od Pascala do Zeldowicza – kilka cytatów. Kosmologia dziś – dlaczego “opaska spadła nam z oczu”.
    2. Teoria Kopernika i reakcja papieża, zagadnienie paralaksy. Prawa Keplera. “Principia” i ogroł osiągnięć Isaaka Newtona: zasady dynamiki, prawo grawitacji, obliczenie mas Ziemi i Słońca, wyjaśnienie ruchu planet i księżyców oraz wielu innych zagadnień. Trudna osobowość Newtona. Spory z Leibnitzem. Spór Newtona i Huyghersa o naturę światła. Fale. Istota barw światła, widmo fal elektromagnetycznych. Porażka Newtona w zmaganiach z zagadnieniem wszechświata.
    3. Skok rozwojowy rozumienia świata w latach 1900 – 1930: teoria względności i fizyka kwantowa. Atomy i światło – osiągnięcia Plancka, Bohra, Einsteina. Spór ideowy Einsteina i Bohra, głęboka kwestia zgodności fizyki kwantowej i teorii względności (paradoks EPR).
    4. Obserwacyjne filary kosmologii. Edwin Hubble i odkrywanie galaktyk. Zasada kosmologiczna. Wszechświat obserwowalny, horyzont. “Red shift” i prawo Hubble`a – czy wytłumaczeniem jest zjawisko Dopplera? Idea Wielkiego Wybuchu (Big Bangu) jako początku wszechświata. Wiek wszechświata. Niepoprawność (!) popularnych wyobrażeń wszechświata i Wielkiego Wybuchu.
    5. Od Szczególnej (r. 1905) do Ogólnej Teorii Względności (OTW, r. 1915). “Masy zakrzywiają czasoprzestrzeń”. Modele zakrzywionej przestrzeni: wszechświaty płaszczaków i ich geometrie. Fizykalna i humanistyczna myśl Einsteina, jego “Moje credo”.
    6. OTW jako podstawa pierwszego spójnego modelu wszechświata: model Einsteina (r. 1917). Stała kosmologiczna. OTW i modele Friedmanna (r. 1922). Gęstość krytyczna, odkrycie puchnięcia przestrzeni, możliwe losy wszechświata. Reakcja Einsteina na prace Friedmanna. Czy stała kosmologiczna to “największy blamaż mojego życia” (słowa Einsteina)? Zapomniany model księdza prof. Lemaitre`a (r. 1924) i nagroda Nobla (r. 2011). Relacje wzajemne religii i kosmologii.
    7. Odkrycie ciemnej materii (DM) i jej dominacji. Krótki przegląd er wszechświata, pierwotna era Plancka i kwestia “samego początku”. Powstanie atomów i wytłumaczenie promieniowania reliktowego. Powstawanie jąder atomowych (pierwiastków) w pierwszych minutach wszechświata. Wielkie sukcesy kosmologii współczesnej (nagrody Nobla). Supernowe Ia, odkrycie ciemnej energii (DE) i pełnego bilansu energii wszechświata. Tajemnica natury DM i DE.
    8. Kosmologia współczesna a kosmologie filozoficzne i religijne. “Prawo moralne, niebo gwiaździste” (I. Kant). Czy myśl filozoficzna wpływa na kosmologów, potrzeba wpływów odwrotnych. Poznawcze i światopoglądowe znaczenie dalekich obserwacji oraz pierwszych wypraw ludzi w Kosmos. Wszechświat i człowiek: chaos? przypadek? ład? celowość? Kosmologiczny status zasady antropicznej. Materia a struktura. Umacnianie się poglądu o matematyczności wszechświata. Skąd się to bierze? Kondycja człowieka we wszechświecie: znikomość (rozmiarowa i materialna) i dostojeństwo (rozumnej partycypacji). Znów Pascal.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Warunkiem wstępnym uzyskania zaliczenia jest udział w co najmniej 80% wykładów. Po zakończeniu cyklu wykładowego następuje kontrola podstawowego opanowania modułu oparta na krótkiej indywidualnej rozmowie z wykorzystaniem notatek studenta – z wykładów lub samdzielnych

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Nie
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Obecność na wykładach, aktywność na zajęciach (stawiam plusy, minusów nigdy), przegląd notatek lub krótka rozmowa.

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Po nieobecności na wykładzie student jest obowiązany do wykonania notatek z jego tematyki – w oparciu o kontakty z kolegami którzy w wykładzie uczestniczyli lub samodzielne studia literatury

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

Nie podano wymagań wstępnych lub dodatkowych.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

1. A.Liddle “Wprowadzenie do kosmologii”
2.L.Sokolowski “Elementy kosmologii”
3.K.Głowacka, J.P.Lasota “Czy Wielki Wybuch był głośny?”
4.M.Heller “Podglądanie wszechświata”

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Bezpośrednio związane z tematyką wykładów:
1.T.Płazak “Kosmologia w nauczaniu akademickim.Problemy elementaryzacji modeli wszechświata”
2.T.Płazak “Kosmologia – dlaczego,co i jak wykładać?”
3.T.Płazak “Światło i kosmos”

Informacje dodatkowe:

Brak