Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Rekultywacja i rewitalizacja
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
GIKS-1-602-s
Wydział:
Górnictwa i Geoinżynierii
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Inżynieria Kształtowania Środowiska
Semestr:
6
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
dr hab. inż, prof. AGH Ostręga Anna (ostrega@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Zaznajomienie studenta z przyczynami i skutkami degradacji środowiska oraz metodami i uwarunkowaniami rekultywacji i rewitalizacji, w tym także oceną stopnia degradacji i projektowaniem rekultywacji technicznej i biologicznej.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Przyczyny i skutki degradacji środowiska oraz metody, podstawy prawne i źródła finansowania rekultywacji i rewitalizacji. IKS1A_W05, IKS1A_W04, IKS1A_W03 Udział w dyskusji,
Studium przypadków ,
Aktywność na zajęciach,
Kolokwium
M_W002 Sposoby rekultywacji i rewitalizacji terenów zdegradowanych w wyniku działalności człowieka, np. przemysłowej oraz katastrof naturalnych, w tym ochrony i adaptacji dziedzictwa techniki. IKS1A_W05, IKS1A_W04, IKS1A_W03 Udział w dyskusji,
Studium przypadków ,
Aktywność na zajęciach,
Kolokwium
Umiejętności: potrafi
M_U001 Dobrać i zaprojektować zakres prac dla rekultywacji złożonej oraz przebudowy zbocza wyrobiska dla określonych funkcji wraz z przedmiarem robót. IKS1A_U03, IKS1A_U02 Wykonanie projektu,
Aktywność na zajęciach
M_U002 Wykonać oznaczenia wybranych właściwości utworów geologicznych służące ocenie ich przydatności do rekultywacji oraz zinterpretować uzyskane wyniki. IKS1A_U03, IKS1A_U02 Zaliczenie laboratorium
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Rozwiązywania problemów inżynierskich polegających na rekultywacji i rewitalizacji terenów zdegradowanych. IKS1A_K02 Wykonanie ćwiczeń laboratoryjnych,
Wykonanie projektu,
Udział w dyskusji,
Kolokwium,
Aktywność na zajęciach
M_K002 Poszerzania i uzupełniania zdobytej wiedzy oraz uczenia się przez całe życie. IKS1A_K02 Wykonanie ćwiczeń laboratoryjnych,
Wykonanie projektu,
Udział w dyskusji,
Kolokwium,
Aktywność na zajęciach
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
60 30 0 15 15 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Przyczyny i skutki degradacji środowiska oraz metody, podstawy prawne i źródła finansowania rekultywacji i rewitalizacji. + - - - - - - - - - -
M_W002 Sposoby rekultywacji i rewitalizacji terenów zdegradowanych w wyniku działalności człowieka, np. przemysłowej oraz katastrof naturalnych, w tym ochrony i adaptacji dziedzictwa techniki. + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Dobrać i zaprojektować zakres prac dla rekultywacji złożonej oraz przebudowy zbocza wyrobiska dla określonych funkcji wraz z przedmiarem robót. - - - + - - - - - - -
M_U002 Wykonać oznaczenia wybranych właściwości utworów geologicznych służące ocenie ich przydatności do rekultywacji oraz zinterpretować uzyskane wyniki. - - + - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Rozwiązywania problemów inżynierskich polegających na rekultywacji i rewitalizacji terenów zdegradowanych. + - + + - - - - - - -
M_K002 Poszerzania i uzupełniania zdobytej wiedzy oraz uczenia się przez całe życie. + - + + - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 107 godz
Punkty ECTS za moduł 4 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 60 godz
Przygotowanie do zajęć 15 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 15 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 15 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (30h):

1) Wprowadzenie – przyczyny i skutki degradacji chemicznej, fizycznej i funkcjonalnej środowiska. Podstawowe definicje: teren poprzemysłowy, teren pogórniczy, teren zdegradowany, teren zdewastowany; remediacja, rekultywacja, zagospodarowanie, rewitalizacja, renaturyzacja, sukcesja naturalna – zakres i relacje; kierunek rekultywacji (rewitalizacji).
2) Rekultywacja jako działanie poprzedzające etap rewitalizacji i warunkujące docelowe funkcje terenu zdegradowanego.
3) Fazy rekultywacji. Metody rekultywacji. Rola roślinności w procesie rekultywacji.
4) Podstawy prawne rekultywacji i rewitalizacji oraz źródła finansowania.
5) Metodologia projektowania rewitalizacji. Klasyfikacja czynników charakteryzujących obszary wymagające rekultywacji i rewitalizacji. Systematyka kierunków rewitalizacji.
6) Rekultywacja i rewitalizacja wyrobisk odkrywkowych i podziemnych – krajowe i zagraniczne studia przypadku.
7) Rekultywacja i rewitalizacja składowisk i zwałowisk oraz terenów zdegradowanych – krajowe i zagraniczne studia przypadku.
8) Ochrona i adaptacja infrastruktury technicznej w procesie rekultywacji i rewitalizacji.
9) Identyfikacja czynników sukcesu i niepowodzenia w realizacji działań rewitalizacyjnych na wybranych przykładach.
10) Zajęcia w terenie – rejon poeksploatacyjny Krzemionki Podgórskie w Krakowie oraz Kamieniołom Zakrzówek, d. Fabryka Solvay i tzw. Białe Morza. Analiza osiągnięć i problemów w rekultywacji i rewitalizacji poszczególnych obiektów.

Ćwiczenia laboratoryjne (15h):

Omówienie zasad BHP oraz reguł pracy obowiązujących w laboratorium. Student poznaje zasady pracy w laboratorium, w tym zasady BHP, uczy się jak przygotować samodzielnie stanowisko pracy w laboratorium, jak posługiwać się podstawowym sprzętem laboratoryjnym oraz archiwizować dane uzyskiwane w trakcie prac laboratoryjnych.
1) Oznaczanie suchej masy gruntu i maksymalnej polowej pojemności wodnej. 2) Organoleptyczne określanie grup granulometrycznych utworów glebowych. 3) Obliczenie dawki neutralizatora gruntu toksycznie kwaśnego. 4) Oznaczanie pojemności sorpcyjnej gleb. 5) Oznaczanie zawartości węglanu wapnia w glebach. 6) Oznaczenie granic konsystencji gruntu.

Ćwiczenia projektowe (15h):

Wykonanie jednego z dwóch projektów:
1) Projekt ukształtowania skarpy wyrobiska poeksploatacyjnego dla funkcji rekreacyjnej: określenie rezerwy terenowej dla uzyskania odpowiedniego nachylenia skarpy i ilości mas ziemnych koniecznych do przesunięcia, określenie czasu wypełnienia wyrobiska wodą, określenie sposobów zabezpieczenia plaży i zejścia do wody. Obliczenie chłonności plaży i kąpieliska.
2) Projekt złożonej (pośredniej) rekultywacji wyrobiska lub zapadliska: ukształtowanie niszy, zabezpieczenie spągu i zboczy, składowanie odpadów, zabezpieczenie odpadów, rekultywacja techniczna i biologiczna, docelowe zagospodarowanie dla funkcji leśno-parkowych. Obliczenie ilości urodzajnej gleby. Ustalenie składu gatunkowego i ilości wprowadzanej roślinności. Sporządzenie przedmiaru robót.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Prezentacja multimedialna, studia przypadku, zajęcia terenowe, dyskusja.
  • Ćwiczenia laboratoryjne: W trakcie zajęć laboratoryjnych studenci samodzielnie rozwiązują zadany problem praktyczny, dobierając odpowiednie narzędzia. Prowadzący stymuluje grupę do refleksji nad problemem, tak by otrzymane wyniki miały wysoką wartość merytoryczną.
  • Ćwiczenia projektowe: Studenci wykonują zadany projekt samodzielnie, bez większej ingerencji prowadzącego. Ma to wykształcić poczucie odpowiedzialności za pracę w grupie oraz odpowiedzialności za podejmowane decyzje.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Zaliczenie wykładów na podstawie kolokwium obejmującego wiedzę prezentowaną na wykładach (2 terminy). Zaliczenie ćwiczeń projektowych – na podstawie wykonanych projektów. Zaliczenie ćw. laboratoryjnych na podstawie sprawozdania z wykonanych ćwiczeń.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Uczestnictwo w wykładach, dyskusja na temat przedstawianych treści oraz bieżące wyjaśnianie wątpliwości.
  • Ćwiczenia laboratoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci wykonują ćwiczenia laboratoryjne zgodnie z materiałami udostępnionymi przez prowadzącego. Student jest zobowiązany do przygotowania się w przedmiocie wykonywanego ćwiczenia, co może zostać zweryfikowane kolokwium w formie ustnej lub pisemnej. Zaliczenie zajęć odbywa się na podstawie zaprezentowania rozwiązania postawionego problemu. Zaliczenie modułu jest możliwe po zaliczeniu wszystkich zajęć laboratoryjnych.
  • Ćwiczenia projektowe:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci wykonują prace praktyczne mające na celu uzyskanie kompetencji zakładanych przez syllabus. Ocenie podlega sposób wykonania projektu oraz efekt końcowy.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Średnia arytmetyczna ocen z kolokwium, ćwiczeń projektowych i laboratoryjnych.

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Nieobecność na zajęciach musi być nadrobiona samodzielnym uzupełnieniem wiedzy i przygotowaniem ćwiczeń projektowych oraz odrobieniem ćwiczeń laboratoryjnych z inną grupą.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

Brak

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

1) Gołda T. (2005): Rekultywacja. Skrypty Uczelniane, Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne AGH.
2) Karczewska A. (2012): Ochrona gleb i rekultywacja terenów zdegradowanych ", wyd. Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, s.390.
3) Cymerman R., Marcinkowska I. (2010): Techniczne i przestrzenne aspekty rekultywacji gruntów. Wyd. UWM w Olsztynie, s. 89.
4) Polak K. (2015): Rozliczenie wodnej rekultywacji wyrobisk odkrywkowych w świetle aktualnych uregulowań formalnoprawnych. Przegląd Górniczy t. 71 nr 9, s. 37–40.
5) Bednarczyk S., Galiniak G., Różkowski K., Kaznowska-Opala K. (2015): Charakterystyka rekultywacji terenów poeksploatacyjnych w Kopalni Piasku “Szczakowa” w Jaworznie. Przegląd Górniczy, t. 71 nr 9, s. 85–91.
6) Cała M. (2014): Analiza osuwiska w odkrywce Piaseczno Kopalni Siarki Machów. Likwidacja zagrożeń i strategia rekultywacji. [w:] Geotechnische und Umweltaspekte bei der Rekultivierung und Revitalisierung von Bergbaufolgelandschaften in Polen und in Deutschland (Geotechniczne i środowiskowe aspekty rekultywacji i rewitalizacji obszarów pogórniczych w Polsce i w Niemczech) (ed. Cała M., von Bismarck F., Illing M.), Wydawnictwa AGH, Kraków, s. 272–284, (w j. niem. i pol.).
7) Krzaklewski W. (2014): Metoda sukcesji w działalności rekultywacyjnej, w: Geotechnische und Umweltaspekte bei der Rekultivierung und Revitalisierung von Bergbaufolgelandschaften in Polen und in Deutschland (Geotechniczne i środowiskowe aspekty rekultywacji i rewitalizacji obszarów pogórniczych w Polsce i w Niemczech) (ed. Cała M., von Bismarck F., Illing M.), Wydawnictwa AGH, Kraków, s. 326-388, (w j. niem. i pol.).
8) Polak K., Różkowski K., Pawlecka K., Kaznowska-Opala K., Chudzik W. (2014): Prognoza zatapiania wyrobiska poeksploatacyjnego Świerki. Przegląd Górniczy, t. 70 nr 2, s. 31–36.
9) Galiniak G., Polak K., Różkowski K., Kaznowska-Opala K., Pawlecka K. (2014): Rekultywacja wodna jako czynnik determinujący sukces branży górnictwa odkrywkowego w praktyce sozologicznej. Przegląd Górniczy, t. 70 nr 10, s. 122–127.
10) Uberman Ryszard, Uberman Robert (2010): Likwidacja kopalń i rekultywacja terenów pogórniczych w górnictwie odkrywkowym. Problemy techniczne, prawne i finansowe. Wydawnictwo IGSMiE PAN. Kraków.
11) Lemoine G. (2010): Restoration and protection of post-mining landscapes for environmental value and for public access in the Département du Nord (France), 2. Internationaler Bergbau und Umwelt Sanierungs Congress, 1–3 September 2010, Dresden.
12) Rostański A. (2009): Spontaniczna rewitalizacja terenów zdegradowanych – rola naturalnych procesów biologicznych, w: Innowacyjne rozwiązania rewitalizacji terenów zdegradowanych (ed. Skowronek J.), Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach, Centrum Badań i Dozoru Górnictwa Podziemnego Sp. z o.o. w Lędzinach, Katowice, s. 18–26.
13) Paulo A. (2008): Przyrodnicze ograniczenia wyboru kierunku zagospodarowania terenów pogórniczych. Gospodarka Surowcami Mineralnymi. Tom 24, zeszyt 2/3.
14) Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (2008): Wytyczne w zakresie wymagań dla procesów rekultywacji, w tym makroniwelacji, prowadzonych przy użyciu odpadów. Warszawa.

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

1) Ostręga A., Szewczyk-Świątek A., Świątek W. (2016): Innowacje w rewitalizacji rejonów eksploatacji piasków i żwirów – Pojezierze Tarnowskie. Kruszywa: produkcja, transport, zastosowanie 2/2016, s. 104–109.
2) Ostręga A. (2016): Możliwości atrakcyjnej rewitalizacji terenów poeksploatacyjnych – przykłady z Polski i Niemiec [w:] (red.): L. Gazda: Lubelski Bursztyn: znaleziska, geologia, złoża, perspektywy. Wydawca Państwowa Wyższa szkoła Zawodowa w Chełmie, s. 192–209.
3) Ostręga A., Lenartowicz K., Szewczyk-Świątek A., Świątek W., Cygan S. (2015): Rewitalizacja wyrobisk po eksploatacji piasków i żwirów z wykorzystaniem dziedzictwa przemysłowego i kulturowego – przypadek Borzęcina i Dołęgi [w:] Skowronek J. (red.) Innowacyjne rozwiązania rewitalizacji terenów zdegradowanych, s. 213–225.
4) Ostręga A. (2014): Holistyczne podejście do rewitalizacji (po)górniczych regionów i rejonów. Przegląd Górniczy, t. 70, nr 10, s. 128–133.
5) Ostręga A. (2014): Rewitalizacja zwałowiska Kopalni Wegla Brunatnego Nochten dla funkcji przyrodniczych – Łużycki Park Znalezisk. Węgiel Brunatny: Biuletyn Informacyjny Porozumienia Producentów Węgla Brunatnego, nr 4, s. 26–30.
6) Ostręga A. (2014): Rewitalizacja obszarów po działalności wydobywczej w formule publiczno-prywatnej współpracy na przykładzie żwirowni w Radłowie [w:] Cała M., von Bismarck F., Illing M. (red.) Geotechniczne i środowiskowe aspekty rekultywacji i rewitalizacji obszarów pogórniczych w Polsce i w Niemczech. Wydawnictwa AGH, Kraków, s. 429–440 (w j. niem. i pol.).
7) Ostręga A. (2013): Organizacyjno-finansowe modele rewitalizacji w regionach górniczych. Wydawnictwa AGH. Seria rozprawy i monografie, nr 279 Kraków.
8) Cała M., Ostręga A. (2013): Geotechnical Aspects of Revitalisation of Post-Mining Areas – An Example of the Adaptation of Katowice Hard Coal Mine for the New Silesian Museum. Archives of Mining Science, vol. 58, no. 2, s. 361–374.
9) Uberman R., Ostręga A. (2012): Rekultywacja i rewitalizacja terenów po działalności górniczej. Polskie osiągnięcia i problemy. [w:] Ostręga A. (red.), 1-sze Polsko-Niemieckie Forum Rekultywacja i rewitalizacja obszarów pogórniczych, Wisła-Jawornik, 8-9 marzec 2012, Wydawnictwo AKNET.
10) Ostręga A., Teodorski D., Becker R. (2012): Rewitalizacja obiektów poprzemysłowych w Legnicko–Głogowskim Okręgu Miedziowym na przykładzie Kopalni Piasku „Obora”. [w:] Ostręga A. (red.), 1-sze Polsko-Niemieckie Forum “Rekultywacja i rewitalizacja obszarów pogórniczych”, Wisła-Jawornik, 8-9 marzec 2012, Wydawnictwo AKNET.
11) Ostręga A., Uberman R., Stożek Ł., Muzykiewicz B. (2011): Koncepcja rekultywacji i docelowego zagospodarowania kopalni wapienia ,,Kujawy”. Górnictwo i geologia XV. Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej nr 132, Studia i Materiały nr 39; Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej.
12) Ostrega A., Uberman R. (2010): Kierunki rekultywacji i zagospodarowania – sposób wyboru, klasyfikacja i przykłady. Górnictwo i Geoinżynieria R. 34, z. 4.
13) Uberman R. Ostrega A. (2007): Uregulowania prawne w zakresie rekultywacji i rewitalizacji przedsiębiorstwa górniczego w odniesieniu do KWB Konin [w:] Rekultywacja terenów pogórniczych i waloryzacja krajobrazu w konińskim okręgu wydobycia węgla brunatnego. Kraków.
14) Ostręga A., Kasprzyk R. (2007): Społeczne aspekty rewitalizacji. Górnictwo Odkrywkowe nr 5-6.
15) Uberman R., Ostręga A. (2004): Sposoby rekultywacji i zagospodarowania zwałowisk nadkładu i składowisk odpadów górniczych. Górnictwo Odkrywkowe, nr 7-8.

Informacje dodatkowe:

Brak