Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Religia jako element kultury. Aspekty lokalne i globalne
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
HKLT-2-308-KW-s
Wydział:
Humanistyczny
Poziom studiów:
Studia II stopnia
Specjalność:
Komunikacja wizualna i projektowanie graficzne
Kierunek:
Kulturoznawstwo
Semestr:
3
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
prof. dr hab. Pasek Zbigniew (pasek@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Kurs ma na celu pokazanie religii jako czynnika determinującego kształt współczesnych kultur Wschodu i Zachodu w różnych sferach życia, od polityki, czy ekonomii po sfery prywatne, np. erotykę.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Kurs daje wiedzę na temat zróznicowanych form obecności motywów religijnych kulturze, głównie współczesnej. KLT2A_W18, KLT2A_W22, KLT2A_W12, KLT2A_W07 Egzamin
Umiejętności: potrafi
M_U001 Podczas kursu staramy się wyrobić wśród uczestników umiejętność analizy i interpretacji dzieł kultury ze szczególnym uwzględnieniem aspektu wizualnego. KLT2A_U05, KLT2A_U23, KLT2A_U11 Esej,
Egzamin
M_U002 Uczestnicy kursu pracują nad umiejętnością interpretowania różnych form obecności religii i duchowości w kulturze wizualnej. KLT2A_U20, KLT2A_U11 Esej,
Egzamin
M_U003 Samodzielnie rozwija swoje umiejętności badawcze i prowadzi pracę badawczą pod opieką osoby prowadzącej przedmiot, które prezentuje w eseju oraz potrafi ustnie bronić postawionych tez. KLT2A_U12 Esej,
Aktywność na zajęciach
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Rozwój postawy krytycznej i tolerancyjnej wobec różnych przejawów tak życia religijnego jak i pozareligijnej duchowości. KLT2A_K07 Aktywność na zajęciach,
Esej,
Egzamin
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
30 30 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Kurs daje wiedzę na temat zróznicowanych form obecności motywów religijnych kulturze, głównie współczesnej. + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Podczas kursu staramy się wyrobić wśród uczestników umiejętność analizy i interpretacji dzieł kultury ze szczególnym uwzględnieniem aspektu wizualnego. + - - - - - - - - - -
M_U002 Uczestnicy kursu pracują nad umiejętnością interpretowania różnych form obecności religii i duchowości w kulturze wizualnej. + - - - - - - - - - -
M_U003 Samodzielnie rozwija swoje umiejętności badawcze i prowadzi pracę badawczą pod opieką osoby prowadzącej przedmiot, które prezentuje w eseju oraz potrafi ustnie bronić postawionych tez. + - - - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Rozwój postawy krytycznej i tolerancyjnej wobec różnych przejawów tak życia religijnego jak i pozareligijnej duchowości. + - - - - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 60 godz
Punkty ECTS za moduł 2 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 30 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 16 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 10 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 4 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (30h):
Religia jako element kultury, aspekty globalne i lokalne

1-2. Konflikty polityczne współczesnego świata na podłożu religijnym. Konflikty: a/ islamsko chrześcijańskie; b/ hinduistyczno-islamskie; c/ front protestancko katolicki; d/ judaistyczno-muzułmańskie; Omówimy sytuację m.in. w takich rejonach i krajach jak: Irlandia Północna, Sudan, Kaukaz, Sri Lanka, Liban, Izrael i Bliski Wschód, Irak i in.); Geneza fundamentalizmu jako zjawiska historycznego; fundamentalizm: hinduski, żydowski, muzułmański i chrześcijański (geneza, aktywność, praktyki, mapa aktywności), syjonizm.
3. Konflikty i napięcia w Polsce współczesnej a sfera religii. Konflikty wokół miejsc świętych: Supraśl, Przemyśl, Ujkowice; Wisła jako miejscowość protestancka – konsekwencje kulturowe; nacjonalizm a religia (nacjonalizm chrześcijański i neopogański).
4. Religia a ekonomia i sprawy społeczne (nierówności społeczne a dyskurs religijny, teologia wyzwolenia, religie wobec handlu, religijne zasady bogacenia się, religijne motywy w repertuarze np. sieci handlowych sprzedaży bezpośredniej)
5. Religie a wizja idealnego państwa, mity i rytuały polityczne, dyspensacjonalizm ewangelikalny, współczesne ruchy millenarystyczne i mesjanistyczne
6. Religie a węzłowe zagadnienia bioetyki (aborcja, kontrola narodzin, transplantacje, eugenika, eksperymenty na zwierzętach i in.)
7. Religie wobec mniejszości; geneza i dzieje idei tolerancji; ewolucja postaw wobec kobiet, mniejszości seksualnych,
8. Antysemityzm w Polsce współczesnej uwarunkowania i nurty
9 . Współczesne prawodawstwo Zachodu wobec przekonań religijnych – pola konfliktów.
10. Religia a przestrzeń, profilowanie krajobrazu z motywów religijnych, religijna ekologia,
11. Religia a sztuki wizualne, zakazy przedstawiania sacrum w religiach monoteistycznych, kanon, profanacje i prawo, możliwość obrazy uczuć religijnych.
12. Uwarunkowania kulturowe religijnych postaw wobec sfery seksu, odmienność definicji erotyki w różnych kręgach kulturowych; od kultów płodności do ascezy; polityka prorodzinna a ideał ascezy seksualnej jako wartości religijne; nienormatywne praktyki seksualne w oczach religii.
13. Duchowość holistyczna, antyinstytucjonalna; nowoczesne modalności wyrażania sakralności (duchowość niereligijna); nowe ruchy religijne i New Age a myślenie pozytywne; nowe formy zachowań magicznych we współczesnej kulturze
14. Orientalizacja zachodniej kultury; religijność patchworku.
15. Religie i nowe media; cyberreligie, religie w sieci, problem ważności rytuałów wirtualnych, joke religions, (świątynie w Secend Life). Dyskusja panelowa – podsumowanie kursu.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Zaliczenia poprawkowe mają takie same wymogi zaliczeniowe jak egzamin w I terminie. Wykład nie jest obowiązkowy więc nie obowiązuje odrabianie go. Obowiązuje znajomość przekazywanych na nim treści

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Nie
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
Sposób obliczania oceny końcowej:

3/4 Oceny to wynik ustnego egzaminu, 1/4 to ocena z przedłożonego eseju (ocena ta wystawiana jest po rozmowie i dyskusji nad pracą, które będą miały miejsce podczas egzaminu).

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Dłuższa nieobecność studenta na zajęciach – ustalony zostanie odpowiedni zakres tematyczny do nadrobienia w samodzielnej pracy i lekturze.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

Obowiązkowa znajomość treści wykładów i lektury podstawowej do egzaminu.
Napisanie studium szczegółowego (ok. 10 stron) na jeden z wybranych i uzgodnionych z prowadzącym tematów

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Encyklopedie:
M.Eliade, I.P.Couliano, Słownik religii, różne wydania
Encyklopedia religii świata, oprac. F.Lenoir, Y.Tardan-Masquelier, Warszawa 2002, t.1-2.
Literatura do kursu:
Barker E., Nowe ruchy religijne, Kraków 1997
Beckford J., Teoria społeczna a religia, Kraków 2006
Bezer P., Religia i globalizacja, Kraków 2005
Hervieu-Leger D., Religia jako pamięć, Kraków 1999
Kepel G., Zemsta Boga. Religijna rekonkwista świata, Warszawa 2010
Koseła K., Polak i katolik. Splątana tożsamość, Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa 2003
Luckmann T., Niewidzialna religia. Problem religii we współczesnym społeczeństwie, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków 1996
McGuire M.B., Religia w kontekście społecznym, Kraków 2012
Pasek Z., Nowa duchowość. Kulturowe konteksty, Kraków 2013.
Problemy etyczne w tradycjach sześciu religii, red. P.Morgan i C.Lawton, Warszawa 1996
Rappaport R., Rytuał i religia w rozwoju ludzkości, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków 2007
Ruchy pogranicza religii i nauki jako zjawisko socjopsychologiczne, t.5, red.T.Doktór, Warszawa 1996
Wróblewski P., Mobilizacja i konflikt etniczny. Miejsca święte mniejszości narodowych w Polsce, Warszawa 2007
Netografia:
Encyclopedia of Religion and Society
http://hirr.hartsem.edu/ency/
Religious Worlds
http://www.religiousworlds.com/
The Internet Sacred Text Archive
http://www.sacred-texts.com/index.htm
Believe Religious Information Source
http://www.mb-soft.com/believe/

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Monografie:
- Nowa duchowość. Konteksty kulturowe Wydawnictwo Aureus, Kraków 2013
- Nowa duchowość w popkulturze. Studia tekstologiczne, (współautor: K. Skowronek), Wydawnictwo Libron, Kraków 2013, s. 219
- Kultura religijna protestantyzmu, Wydawnictwo Libron, Kraków 2014, s. 267-268
Prace pod redakcją:
- Religia a współczesne stosunki międzynarodowe, red. B.Bednarczyk, Z.Pasek, P.Stawiński, Krakowskie Towarzystwo Edukacyjne, Kraków 2010, ss. 334.
- Pozareligjne wymiary duchowości, red. Z.Pasek, K.Skowronek, R.Tyrała, Libron, Kraków 2013, ss. 226
- Poza kulturą nie ma zbawienia, red. J.Dębicki, Z.Pasek, K.Skowronek, Libron, Kraków 2014, s.311.
Artykuły:
- Od religijności ku duchowości. Przyczynek do przemian w kulturze współczesnej, w: Filozoficzne i kulturoznawcze rozważania o duchowości i komunikowaniu, red. I.Fiut, seria Idee i Myśliciele, tom X, Kraków 2008, s.13-25
- Terminologia nauk ścisłych w tekstach wyznaniowych Nowych Ruchów Religijnych, , red. J. Mucha, Nie tylko Internet. Nowe media, przyroda i „technologie społeczne” a praktyki kulturowe, Zakład Wydawniczy NOMOS, Kraków 2010, s.309-319
- O religijnych odmianach konfliktów kulturowych we współczesnej Polsce, w: Granice kultury, red. A.Gwóźdź, ŚLĄSK Wydawnictwo Naukowe, Katowice 2010, s.397-413
- Żydzi i chrześcijanie na krakowskim Kazimierzu. Wzajemne stosunki w wiekach XVI-XVIII, „Studia Religiologica” 1994, z.27, s. 49-73
- Współczesne orzecznictwo niemieckie wobec mniejszości muzułmańskiej (współautor Michał Madej), współautorstwo M.Madej, w: “Przegląd Prawa Wyznaniowego” 2012 (4), s. 67-86
- Kulturowe i prawne aspekty kontrowersji wokół chusty muzułmańskiej we Francji, współautor – M.Madej, w: “Studia z Prawa Wyznaniowego”, 2012, t. 15, s.185-216.

Informacje dodatkowe:

Problemy do egzaminu (zostaną ostatecznie potwierdzone na miesiąc przed terminem egzaminu)
1. Przyczyny współczesnych napięć między islamem a krajami Zachodu
2. Omów konflikty na tle religijnym we współczesnym świecie.
3. Fundamentalizm: definicja i jego religijne odmiany: chrześcijański, muzułmański, żydowski, hinduski i inne.
4. Omów przykłady konfliktów hinduistyczno-islamskich, buddyjsko-islamskich, buddyjsko-hinduistycznych w Azji (Indie-Pakistan, Timur Wschodni, Sri Lanka, Birma, in.).
5. Zasady dyspensacjonalizmu i jego wpływ na politykę wschodnią USA
6. Omów religijne konteksty konfliktów na współczesnym Bliskim Wschodzie
7. Ruch syjonistyczny i jego znaczenie dla współczesności
8. Religijny kontekst konfliktu w Irlandii Północnej
9. Religijne konteksty współczesnych konfliktów na Bałkanach
10. Napięcia na tle religijnym na pograniczach współczesnej Polski (prawosławie i luteranizm)
11. Omów konflikty wokół wykorzystywania symboli religijnych w sztuce
12. Dlaczego mniejszości religijne w Polsce współczesnej głosują na lewicę?
13. Antysemityzm, przejawy, geneza i uwarunkowania?
14. Rola mediów w kreowaniu konfliktów wokół symboli religijnych
15. Świętość w nowych mediach (sacrum w przekazie cyfrowym)
16. Rodzaje wrażliwości symbolicznych w Polsce współczesnej – kultura typu ludowego (religia przeżywana) a „wiara oświeconych”
17. „Sensualna nierozróżnialność” jako cecha religii typu ludowego
18. Rola protestantyzmu w narodzinach kapitalizmu wg M.Webera
19. Religijne uwarunkowania ekonomii i współczesnego biznesu
20. Chrześcijaństwo wobec pożyczania na procent
21. Idea społeczeństwa jako organizmu wg katolickiej nauki społecznej
22. Omów główne zasady rynkowej teorii religii R.Starka i W.Bainbridge’a
23. Teoria bezpieczeństwa egzystencjalnego Pippy Norris i Ronalda Ingleharta
24. Geneza i zakres praw człowieka i ich prawne zabezpieczenie
25. Problem granic wolności religijnej
26. Wartości religijne i świeckie w preambule Konstytucji RP
27. Prawodawstwo Zachodu a religia – pola konfliktów
28. Teleewangelizm i myZen – dwa przykłady związków między telewizją i religią
29. Duchowość holistyczna i prywatyzacja religii. Definicje
30. Religijne utopie społeczne i polityczne, (tu m.in. millenaryzm New Age)
31. Religie wobec sfery seksu.