Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Współczesne praktyki kulturowej pamięci
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
HKLT-2-117-TI-s
Wydział:
Humanistyczny
Poziom studiów:
Studia II stopnia
Specjalność:
Nowe technologie w projektowaniu kultury
Kierunek:
Kulturoznawstwo
Semestr:
1
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
prof. dr hab. Pasek Zbigniew (pasek@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Kurs przybliża rozmaite kulturowe praktyki pamięci. Omówione zostaną zasady profilowania pamięci historycznej i współczesne formy praktyk pamięci, postpamięci i niepamięci.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Uczestnik kursu zna uwarunkowania kulturowe i społeczne współczesnych praktyk pamięci. Zna ich historyczne korzenie i nadawany rozmaity sens. Zna rodzaje praktyk pamięci jak i mechanizmy samej pamięci historycznej. KLT2A_W17, KLT2A_W11 Prezentacja,
Aktywność na zajęciach,
Kolokwium
Umiejętności: potrafi
M_U001 Uczestnik kursu potrafi rekonstruować świat wartości stojący za zróżnicowanymi narracjami historycznymi i praktykami pamięci w Polsce współczesnej. Potrafi analizować i konstruować rozmaite formy publicznych i prywatnych ceremonii i rytuałów upamiętniających wydarzenia z przeszłości. KLT2A_U10, KLT2A_U07 Prezentacja,
Aktywność na zajęciach,
Kolokwium
M_U002 Samodzielnie rozwija swoje umiejętności badawcze i prowadzi pracę badawczą pod opieką osoby prowadzącej przedmiot. KLT2A_U12 Prezentacja,
Aktywność na zajęciach
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Uczestnik kursu dysponuje postawa krytyczna wobec zróżnicowanych praktyk kulturowych upamiętniających wydarzenia z przeszłości. KLT2A_K03 Prezentacja,
Aktywność na zajęciach
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
30 15 0 0 0 15 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Uczestnik kursu zna uwarunkowania kulturowe i społeczne współczesnych praktyk pamięci. Zna ich historyczne korzenie i nadawany rozmaity sens. Zna rodzaje praktyk pamięci jak i mechanizmy samej pamięci historycznej. + - - - + - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Uczestnik kursu potrafi rekonstruować świat wartości stojący za zróżnicowanymi narracjami historycznymi i praktykami pamięci w Polsce współczesnej. Potrafi analizować i konstruować rozmaite formy publicznych i prywatnych ceremonii i rytuałów upamiętniających wydarzenia z przeszłości. + - - - + - - - - - -
M_U002 Samodzielnie rozwija swoje umiejętności badawcze i prowadzi pracę badawczą pod opieką osoby prowadzącej przedmiot. + - - - + - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Uczestnik kursu dysponuje postawa krytyczna wobec zróżnicowanych praktyk kulturowych upamiętniających wydarzenia z przeszłości. + - - - + - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 50 godz
Punkty ECTS za moduł 2 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 30 godz
Przygotowanie do zajęć 6 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 5 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 5 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 1 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 3 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (15h):
Współczesne praktyki kulturowej pamięci

1. Co to jest pamięć kulturowa, definicja „praktyk pamięci”. Rodzaje pamięci; nośniki pamięci; metody badania pamięci; przyczyny zapominania; Antropologia historyczna i kulturoznawcze badania nad pamięcią zbiorową, pamięć selektywna i jej determinanty. Kompetencje kulturowe a pamięć.
2. Przegląd form współczesnych praktyk pamięci w Polsce: od festiwali i karnawalizacji poprzez aktywność ruchów rekonstrukcjonistycznych (tu idea tradycji wynalezionej) po święta i obchody rocznicowe
3. Polityka historyczna – podręczniki, analiza oficjalnych ceremonii państwowych pod kątem motywów historycznych; rekonstrukcje ceremoniału I i II Rzeczpospolitej, analiza przekazu medialnego, „świadkowie przeszłości” a „strażnicy pamięci” – ich rola i przykłady; wizje przeszłości a rodzaje podejmowanych działań – próba genologii.
4. Praktyki pamięci w przestrzeni; (miasto, tereny wiejskie, miejsca wydarzeń historycznych); pomniki, ścieżki edukacyjne, izby pamięci i muzea, praktyki funeralne – cmentarze i in.)
5. Postpamięć i praktyki niepamięci. Praktyki pamięci wokół Holokaustu; zjawisko dziedziczenia pamięci
6. Praktyki pamięci a marginalizacja grup mniejszościowych – (Tu m.in. żołnierze wyklęci a praktyki pamięci ruchu kibicowskiego, ewangelickie „pielgrzymki” do miejsc tajnego kultu z czasów kontrreformacji, działania i aktywność Fundacji „Pogranicze” w Sejnach i stowarzyszenia Borussia na Mazurach i in.); Postkolonializm w polskim wydaniu: mit kresów we współczesnych praktykach kulturowych Ziem Zachodnich i Północnych – praktyki pamięci ludności wysiedlonej po 1945;
7. Odczytanie przez uczestników kursu prezentacji dot. praktyk pamięci jako sposobu promocji miejsc lub określonych wartości. Wspólna dyskusja i ocena wystąpień i pomysłów.

Konwersatorium (15h):

Ćwiczenia:
1. Żydowskie Muzeum Galicja; Muzeum Fabryka Schindlera – dyskusja nad współczesnymi formami pamięci o Żydach
Lehrer, E., Shabbos goyim: Polish stewards of Jewish spaces, [w:] Jewish Poland revisited. Heritage tourism in unquiet places, Indiana University Press, 2013, s. 123-150
Webber, J., Rediscovering Traces of Memory: The Jewish Heritage of Polish Galicia (Indiana University Press, 2009)
luckyjews.com/pl/introduction/

2. Małe ojczyzny, historie rodzinne – przywracanie pamięci w skali mikro
M. Waligórska, Reflektorem w zapomniane: odkrywanie małych Jerozolim, [w:] Rewitalizacja zabytkowych dzielnic żydowskich w miastach europy Środkowej, Kraków 2008, s. 99-119.
J. Olczak-Ronikier, W ogrodzie pamięci, Kraków 2012
M. Nowaczyk, Poszukiwanie przodków: genealogia dla każdego, Warszawa 2005

3. Komercyjny wymiar współczesnych praktyk pamięci (na przykładzie Górnego Śląska) 
 J. Tambor, Kulturowe wyznaczniki tożsamości Tożsamość mieszkańców województwa śląskiego http://www.regionalneobserwatoriumkultury.pl/kon2.html?file=tl_files/fotki%20kk/Kulturowe%20wyznaczniki%20tozsamosci%20-%20Jolanta%20Tambor.pdf

J. Tambor, Śląskie identyfikacje. Potrzeba regionalnej edukacji
http://bg.uni.opole.pl/wp-content/uploads/Sseminarium_publikacja_pokonf.pdf

4. Rekonstrukcjonizm średniowieczny 
M. Pawleta, Wybrane aspekty społecznego funkcjonowania wytworów wiedzy archeologicznej i archeologii we współczesnej Polsce [w:] Folia Praehistorica Posnaniensia T.XX-2015, s.373-396 http://pressto.amu.edu.pl/index.php/fpp/article/download/3790/3826

5. Marsz Niepodległości 11 XI –uczestnictwo, spotkanie z organizatorami

6. Praktyki świąteczne Polaków – na przykładzie Świąt Bożego Narodzenia 
Komunikat z badań CBOS http://cbos.pl/SPISKOM.POL/2011/K_163_11.PDF
Baniak, J., Desakralizacjakultu religijnego i świąt religijnych w Polsce: studium socjologiczne, Kraków 2007

7. Prezentacje studenckie przygotowane o wybranych miejscach pamięci wraz z opisem i propozycjami dalszego rozwoju praktyk pamięci

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Konwersatorium: wykład konwersatoryjny, metoda problemowa, dyskusja dydaktyczna, ćwiczenia przedmiotowe
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Obecność na wykładzie nie jest obowiązkowa.
Warunki zaliczania nieobecności na ćwiczeniach – zaliczenie materiału na dyżurach u prowadzącej

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Konwersatorium:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: zajęcia konwersatoryjne są obowiązkowe.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena z aktywności podczas konwersatorium – 35%;
Ocena z prezentacji wybranej praktyki pamięci jako elementu promocji danego miejsca czy systemu wartości. Oceny nadają obecni na zajęciach uczestnicy kursu – 10% (wystawiają sami uczestnicy kursu); ocena z kolokwium zaliczeniowego – 55% oceny końcowej.
Ocena ndst. z kolokwium zaliczeniowego uniemożliwia liczenie średniej według powyższego wzorca.

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

dłuższa nieobecność studenta na zajęciach powinna być usprawiedliwiona. Ustalony zostanie odpowiedni zakres tematyczny do nadrobienia w samodzielnej pracy i lekturze

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

– brak

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Assmann Jan, Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywania i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych, Warszawa 2008
Golka Marian, Pamięć społeczna i jej implanty, Warszawa 2009
Halbswachs Maurice, Społeczne ramy pamięci, przekład i wstęp M. Król, Warszawa 2008
Korzeniowski B., Przeszłość znacząca inaczej – o potrzebie kulturoznawczych badań nad pamięcią zbiorową.
Kultura jako pamięć. Posttradycjonalne znaczenie przeszłości, red. E. Hałas, Kraków 2012,
Szacka Barbara, Przeszłość w świadomości inteligencji polskiej, Warszawa 1983
Szacka Barbara, Czas przeszły, pamięć,mit, Warszawa 2006
Wobec przeszłości, red. A.Szpociński, Warszawa 2005

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

• Z.Pasek, Mnemotopika polskiego protestantyzmu, “Przegląd Kulturoznawczy” 2012, vol 1 (11), s.94-111.
• Z.Pasek, O chrześcijańskich interpretacjach życiowych nieszczęść i katastrof. Na przykładzie protestantyzmu, w: Powodzie, plagi, życie i inne katastrofy, red. K.Konarska i P.Kowalski, Colloquia Anthropologica et Communicativa, vol. 5, Wrocław 2012, s.77-92.
• Z.Pasek A.Rejowska-Pasek, Poniemieckie „skarby” w Wałbrzychu. Poszukiwanie depozytów jako element legendy miejskiej i lokalnej tożsamości mieszkańców, w: Miejsce po. Miejsce bez, Kraków 2015, Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, s.103-114.
• Z.Pasek A.Rejowska-Pasek, Między festiwalem a historyczną pasją – poszukiwacze skarbów w Wałbrzychu, w: Wałbrzych miasto poszukiwaczy, red. A.Filimowska i N.Krygowska, Kraków 2016, s. 21-44.
• Z.Pasek, Wałbrzych jako miejsce po traumie społecznej, w: Wałbrzych miasto poszukiwaczy, red. A.Filimowska i N.Krygowska, Kraków 2016, s. 5-12

Larysa Michalska, Świadkowie polsko-żydowskiej historii. Historie ocalonych z Zagłady, byłych więźniów niemieckich nazistowskich obozów i Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, publikacja Muzeum Galicja

Informacje dodatkowe:

W ramach przedmiotu studenci przygotowują i prowadzą badania, których wyniki prezentują na zajęciach. Muszą przygotować i opracować merytorycznie wybrane miejsce pamięci, oraz dobrać do niego sposoby promocji, odbiorców, formy transmisji informacji i in.