Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Metodologie badań kulturoznawczych
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
HKLT-2-203-TI-s
Wydział:
Humanistyczny
Poziom studiów:
Studia II stopnia
Specjalność:
Nowe technologie w projektowaniu kultury
Kierunek:
Kulturoznawstwo
Semestr:
2
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
prof. dr hab. Skowronek Katarzyna (kskowronek85@gmail.com)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Metodologie, metody, strategie i techniki badań kulturoznawczych. Metody gromadzenia danych, analiza, interpretacja, wnioskowanie. Kulturoznawstwo we współczesnej humanistyce.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 rozumienie specyfiki kulturoznawstwa na tle innych nauk, z uwzględnieniem historycznego procesu wyodrębniania się tej dyscypliny KLT2A_W09 Aktywność na zajęciach,
Egzamin
M_W002 Zna współczesne stanowiska metodologicznie w kulturoznawstwie: nowe nurty etnograficzne, analiza treści i krytyczna analiza dyskursu KLT2A_W18, KLT2A_W07 Udział w dyskusji,
Sprawozdanie,
Aktywność na zajęciach,
Egzamin
M_W003 Na poziomie zaawansowanym posiada aktualną i wszechstronną wiedzę o dziedzinach i dyscyplinach nauki tworzących kulturoznawstwo oraz potrafi wskazać na ich najważniejsze i najnowsze osiągnięcia badawcze, interpretacyjne i metodologiczne. KLT2A_W06 Egzamin,
Udział w dyskusji,
Aktywność na zajęciach
M_W004 znajomość koncepcji ogólnej metodologii nauk i podstawowych kategorii metodologicznych KLT2A_W02 Egzamin,
Aktywność na zajęciach,
Udział w dyskusji
Umiejętności: potrafi
M_U001 Posiada umiejętność wyboru koncepcji metodologicznej odpowiedniej do założonych celów poznawczych KLT2A_U08 Sprawozdanie,
Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Udział w dyskusji
M_U002 Potrafi stworzyć model własnego postępowania badawczego według reguł metodologicznych KLT2A_U02 Sprawozdanie
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 pogłębia kompetencje w zakresie prowadzenia badań naukowych oraz formułowania teorii naukowej KLT2A_K05, KLT2A_K04 Udział w dyskusji,
Sprawozdanie,
Aktywność na zajęciach,
Zaangażowanie w pracę zespołu
M_K002 Potrafi organizować pracę naukową, właściwie ocenia jej postępy oraz zna zakres posiadanej przez siebie wiedzy i umiejętności i rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się i rozwoju dorobku zawodowego. KLT2A_K01, KLT2A_K06 Aktywność na zajęciach
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
69 15 54 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 rozumienie specyfiki kulturoznawstwa na tle innych nauk, z uwzględnieniem historycznego procesu wyodrębniania się tej dyscypliny + + - - - - - - - - -
M_W002 Zna współczesne stanowiska metodologicznie w kulturoznawstwie: nowe nurty etnograficzne, analiza treści i krytyczna analiza dyskursu + + - - - - - - - - -
M_W003 Na poziomie zaawansowanym posiada aktualną i wszechstronną wiedzę o dziedzinach i dyscyplinach nauki tworzących kulturoznawstwo oraz potrafi wskazać na ich najważniejsze i najnowsze osiągnięcia badawcze, interpretacyjne i metodologiczne. + - - - - - - - - - -
M_W004 znajomość koncepcji ogólnej metodologii nauk i podstawowych kategorii metodologicznych + + - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Posiada umiejętność wyboru koncepcji metodologicznej odpowiedniej do założonych celów poznawczych + - - - - - - - - - -
M_U002 Potrafi stworzyć model własnego postępowania badawczego według reguł metodologicznych + + - - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 pogłębia kompetencje w zakresie prowadzenia badań naukowych oraz formułowania teorii naukowej + + - - - - - - - - -
M_K002 Potrafi organizować pracę naukową, właściwie ocenia jej postępy oraz zna zakres posiadanej przez siebie wiedzy i umiejętności i rozumie potrzebę ciągłego dokształcania się i rozwoju dorobku zawodowego. + + - - - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 175 godz
Punkty ECTS za moduł 7 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 69 godz
Przygotowanie do zajęć 51 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 23 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 25 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 5 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (15h):
  1. Co to jest nauka? Czym się charakteryzują nauki humanistyczne?

    Treściowe, metodologiczne i instytucjonalne kryterium nauki. Prawda, racjonalność i empiria w nauce. Rozumienie nauki w tradycji oświeceniowej. Kulturoznawstwo i nauki o kulturze w kontekście przemian nauk humanistycznych.

  2. Co to jest jest metodologia? Co to są paradygmaty?

    Metodologia jako metanauka. Przegląd wybranych poglądów z zakresu filozofii nauki (stanowisko scjentystyczne, koncepcje Kuhna, Poppera, Feyerabenda). Główne paradygmaty w kulturoznawstwie i naukach humanistycznych. Zwroty badawcze.

  3. Podstawowe kategorie metodologiczne. Analiza i interpretacja danych.

    Przedstawienie różnych sposobów rozumienia kategorii: pojęcie, definicja, proces badawczy, interpretacja. Wyjaśnianie i przewidywanie vs. interpretowanie i rozumienie. O różnych sposobach wyjaśniania społecznej i kulturowej rzeczywistości.

  4. Kultura jako tekst. Analiza dyskursu

    Językoznawcze metody analizy kultury. Przedstawienie rozumienia dyskursu u Bachtina i Foucaulta. Przegląd stanowisk metodologicznych w Krytycznej Analizie Dyskursu.

  5. Współczesna humanistyka

    Rozwój humanistyki – trzy tradycje. Współczesne rozumienie humanistyki. „Trzecia kultura”

  6. Społeczny kontekst nauki

    Herstory w nauce i jej kontekst teoretyczny (socjologia wiedzy, feminizm). Badania zaangażowane w naukach humanistycznych. Społeczne i etyczne konsekwencje nauki. Zwrot etyczny w humanistyce.

  7. Kulturoznawstwo i nauki o kulturze w kontekście przemian nauk humanistycznych

    Charakterystyka kulturoznawstwa i jego pozycja w systemie nauk. Powstanie kulturoznawstwa i jego różne koncepcje. Czy nauki o kulturze to „prawdziwa nauka”?

  8. Metody jakościowe w badaniach kulturoznawczych

    Omówienie podstawowych strategii, metod i technik w badaniach kulturoznawczych.
    Teoretyzowanie jako praktyka.

Ćwiczenia audytoryjne (54h):

Ćwiczenia poświęcone będą na pogłębianiu treści przedstawionych na wykładzie i poszerzona o ukazanie praktycznych możliwości wykorzystania poznanych metod.

  1. Analiza i interpretacja danych
  2. Kultura jako system symboliczny
  3. Etnograficzna interpretacja kultury
  4. Kultura jako tekst
  5. Językoznawcze i semiotyczne metody analizy kultury
  6. Nowa etnografia: żywy dyskurs, analiza punktu widzenia, autoetnografia, poezja etnograficzna, etnografia performatywna
  7. Metodologia historii sztuki (9h) – prof. Jacek Dębicki
    Tematyka:
    - ikonologia Erwina Panofsky`ego (interpretacja metody na przykładzie Ołtarza Mariackiego – zajęcia w kościele Mariackim);
    - hermeneutyka a badania nad sztuką;
    - strukturalizm i poststrukturalizm a badania nad sztuką;
    - dekonstrukcja a badanie dzieła sztuki;
    - postmodernizm a badanie dzieła sztuki.
    Cel zajęć: Uczestniczący w zajęciach studenci będą mieli możliwość poznania różnych metod stosowanych w badaniach nad dziełem sztuki, czy sztuką. Zdobędą umiejętność interpretacji dzieła sztuki na trzech poziomach, mianowicie preikonograficznym, ikonograficznych oraz ikonologicznym (Panofsky), a więc tradycyjnej metodologii badania dzieła sztuki, zmodernizowanej i stosowanej w amerykańskim kulturoznawstwie jako metoda semantyczno-ikonologiczna. Nauczą się również interpretować dzieło sztuki z perspektywy wymienionych metod, które nie zostały sformułowane na gruncie analizestetycznych artefaktów.
    Literatura:
    - E. Panofsky: Studia z historii sztuki. Wybrał, opracował i opatrzył posłowiem J. Białostocki, PIW, Warszawa 1971.
  8. Analiza źródeł historycznych (3 h) – dr Magdalena Parus
    1. Józef Szymański, Nauki pomocnicze historii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa;
    2. Jerzy Topolski, Metodologia historii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1984, r. XI oraz XV.
  9. Badania ankietowe (6 h) – dr Magdalena Parus
    Literatura:
    1. Luba Sołoma, Metody i techniki badań socjologicznych. Wybrane zagadnienia, Wydawnictwo Warmińsko-Mazurskiego, Olsztyn 2002, s. 150-204;
    2. Earl Babbie, Badania społeczne w praktyce, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004, 267-303.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia audytoryjne: Podczas zajęć audytoryjnych studenci na tablicy rozwiązują zadane wcześniej problemy. Prowadzący na bieżąco dokonuje stosowanych wyjaśnień i moderuje dyskusję z grupą nad danym problemem.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Do zaliczenia kursu może przystąpić student, który regularnie uczestniczył w zajęciach. Dopuszczalne są dwie nieusprawiedliwione nieobecności. W przypadku niezaliczenia kursu w pierwszym terminie, student przystępuje do zaliczenia poprawkowego na takich samych zasadach, jakie obowiązywały w terminie pierwszym.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Student, studentka aktywnie uczestniczy w zajęciach.
  • Ćwiczenia audytoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Student otrzymuje dwie niezależne oceny – z ćwiczeń i egzaminu.

Końcowa ocena to 0,25 oceny z ćwiczeń i 0,75 oceny z wykładu.

Wykłady
końcowy egzamin pisemny

Ćwiczenia
Podstawą zaliczenia będzie
a/ obecność – możliwe są dwie nieobecności na ćwiczeniach
b/ wykonanie analizy materiału źródłowego z zastosowaniem jednej z wybranych technik, prezentowanych w trakcie zajęć – pisemny esej (80%) – wyjaśnienia na pierwszym wykładzie
b/ udział w dyskusji na ćwiczeniach (20%)

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Student, który opuści więcej niż dwa spotkania ustala z osobą prowadzącą zajęcia zakres i formę wyrównania zaległości.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

-

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Literatura do wykładu:
Babiński G. 2005. Metodologia a rzeczywistość społeczna. Dylematy badań etnicznych. Nomos, Kraków.
Bachtin M. 1982. Słowo w powieści, w: tegoż, Problemy literatury i estetyki, Czytelnik, Warszawa, s. 82-227.
Barker Ch. 2005. Studia kulturowe. Teoria i praktyka, Kraków, Wyd. UJ
Benton T i I. Craib, 2003. Filozofia nauk społecznych, Wrocław, Wyd. DSWE TWP.
Blumer H. 2007. Interakcjonizm symboliczny. Nomos, Kraków.
Buchowski M. 2004. Zrozumieć Innego. Antropologia racjonalności. Kraków, Wyd. UJ.
Chamraz K. 2006. Constructing Grounded Theory. London, Sage.
Clifford J., Marcus G. (red.). 1986. Writing Culture. The Poetics and Politics of Ethnography. Univ. California Press, Berkeley-Los Angeles-London.
Denzin, N. 1997. The Interpretive Ethnography. SAGE, London.
Denzin N.K., Lincoln Y.S. (red.) 2009. Metody badań jakościowych, t. I-II, Warszawa, PWN
Duszak A., Fairclough N. (red.). 2008. Krytyczna analiza dyskursu, Kraków, Universitas.
Flis M. b.d. O osobliwościach nauk społecznych, czyli dyskretny urok socjologii i antropologii, w: http://www-is.phils.uj.edu.pl/publikacje/publikacje.html
Foucault M. 1977. Archeologia wiedzy, Warszawa, PWN.
Geertz C. 1993. The Interpretation of Cultures. Fontana Press, London.
Geertz C. 2000. Dzieło i życie. Antropolog jako autor. Warszawa, Wyd. KR
Geertz C. 2003. Zastane światło. Antropologiczne refleksje na tematy filozoficzne. Tłum. Z. Pucek, Kraków, Universitas.
Geertz C. 2005b1983. Wiedza lokalna. Dalsze eseje z zakresu antropologii interpretatywnej. Tłum. D. Wolska, Kraków, Wyd. UJ.
Glaser B.G., Strauss A. 2009. Odkrywanie teorii ugruntowanej. Kraków, Nomos
Kapralski S. 1995. Wartości a poznanie socjologiczne. Nomos, Kraków.
Kempny M, Nowicka E. (red.) Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. PWN (t.I), Warszawa 2003.
Kempny M, Nowicka E. (red.) Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Kontynuacje, PWN (t.II), Warszawa 2003.
Kuhn T. 1968. Struktura rewolucji naukowych, tł. Helena Ostromęcka, Warszawa, PWN
Maternys A., Mucha J. (red.) 2009. Nowe perspektywy teorii socjologicznej, seria WTS, Kraków, Nomos.
Mieletinski E. 1981. Poetyka mitu, PWN, Warszawa.
Moore H (red.). 1996. The Future of Anthropological Knowledge. Routledge, London.
Noblit G. W., Hare R. D. 1988. Meta-Ethnography: Synthesizing Qualitative Studies. Qualitative Research Methods Series 11. Newbury Park, London, Delhi: SAGE Publ.
Nowak S. 2010. Metodologia badań społecznych. Warszawa PWN.
Pawłowski A. 2001. Metody kwantytatywne w sekwencyjnej analizie tekstu. Warszawa: Wyd. UW.
Popper K. 1977. Logika odkrycia naukowego, PWN, Warszawa
Racjonalność i styl myślenia, 1992, wyb. E. Mokrzycki, Warszawa, Wydaw. IFiS PAN.
Sahlins M. 2011. Z przeprosinami dla Tukidydesa, Kraków: Universitas.
Silverman D. 2011. Qualitative Research, LA, London, Delhi: SAGE.
Trela G. Bd. Umiarkowana pochwała scjentyzmu, materiał niepublikowany.
Ulicka D. Literaturoznawcze dyskursy możliwe, Kraków, Universitas.
Werner K. Co można wiedzieć o człowieku? Analiza pojęcia wiedzy… Diametros nr 11 (marzec 2007)
Woleński J. 1996. Umiarkowana obrona scjentyzmu, (w:) W stronę logiki, Kraków.
Zamelska O. Anarchizm epistemologiczny a relatywizm Paula K. Feyerabenda, w: Diametros nr 1 (wrzesień 2004)
Literatura do ćwiczeń podana przy tematach.

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

prof. Katarzyna Skowronek
2007 – współredaktorka tomu: Nowe nazwy własne – nowe tendencje badawcze, red. A. Cieślikowa, K. Skowronek, B. Czopek-Kopciuch, Kraków: IJP PAN.
2015 – „Idee i Myśliciele”, t. XVIII, Auto/biograficzne narracje jako przedmiot i metoda badań w humanistyce (współredaktor A. Ogonowska), Kraków (w przygotowaniu do druku).
O niektórych funkcjach nazw własnych w dyskursie religijnym. Na materiale listów pasterskich Episkopatu Polski, Onomastica XVLIII, 2003, 79-114.
Ideonimy polskich filmów fabularnych (1947-2002), w: Metodologia badań onomastycznych, red. M. Biolik, 2003, Olsztyn: OBN, 610-628 (współautor: B. Skowronek).
Od „Trybuny Robotniczej” do „Polish News Bulletin On Line” – o polskim nazewnictwie medialnym, Nowa Polszczyzna 2, 2004, s. 37-44.
Współczesne polskie nazewnictwo medialne, w: Nazwy własne w języku, kulturze i komunikacji społecznej, red. R. Mrózek, Katowice: UŚl, 2004, 189-216 (współautor: M. Rutkowski).
Uwagi o współczesnym polskim nazewnictwie medialnym (nazwy audycji radiowych), w: Współczesne odmiany języka narodowego, red. K. Michalewski, Łódź 2004, UŁ, 230-237 (współautor: M. Rutkowski).

prof. Jacek Dębicki
- J. Dębicki, Metaphysik der mittelalterlichen Bildhauerei. Einführung in die Problematik, ARS 1 (1991), Bratislava 1991, s. 76-87.
– J. Dębicki, La métaphysique de la sculpture médiévale. Introduction a la problématique, Revue des historiens de l`art, des archéoloques, des musicoloques et des orientalistes de l`Université de Liège, Numéro 10/1991, Liège 1991, s. 30-39.
- J. Dębicki, Ein Beitrag zur Bildertheologie in der vorhussitischen und hussitischen Zeiten in Böhmen, w: Uměni XXX (1992), nr 6, s. 415-423.
- J. Dębicki, Strukturalismus in der Methodenlehre der Kunstgeschichte, w: Česko-slovenski struktuaralizmus a Viedenski scientizmus (Zbornik referátov z konferencie), Bratislava 1992, s. 168-183.
- J. Dębicki, Krakowska sztuka Wita Stwosza: filozoficzne źródła formy i treści ideowych, Aureus, Kraków 2013.
- J. Dębicki, Kognitywne funkcje sztuki: Gilbert de la Poreé, Jan Wielki, Wit Stwosz i Leonardo da Vinci, Kraków 2016(II).
- J. Dębicki, Filozofia sztuki Wita Stwosza w świetle średniowiecznej teorii artium, Kraków 2018.

dr Anna Olszewska
Niepiękny, czyli o stylu // W: Jurry, powrót artysty : Jerzy Ryszard „Jurry” Zieliński /1943–1980/ / red. nauk. Marta Tarabuła. — Kraków : Galeria Zderzak, 2010, S. 22–31.
Zbawienie w muzeach sztuki W: Poza kulturą nie ma zbawienia / pod red. Jacka Dębickiego, Zbigniewa Paska, Katarzyny Skowronek. — Kraków : Wydawnictwo LIBRON – Filip Lohner, 2014, S. 193–206.

dr Magdalena Parus
Magdalena Parus, Oral history i badania nad historią muzyki popularnej, „Kultura Współczesna”, nr 3/2017, s. 58-67.
Magdalena Parus, Marcin Wądołowski (red.), Oblicza pamięci. Tom II. Historia-pamięć-tożsamość, Wydawnictwa AGH, Kraków 2015
Magdalena Parus, Przydatność oral history do badań nad kulturą i społeczeństwem okresu PRL, w: Idee i myśliciele. Biografie, opowieści, autorytety, red. Katarzyna Skowronek, Wydawnictwo Aureus, Kraków 2015, s. 29-38
Magdalena Parus, Rafał Sowiński (red.), Oblicza pamięci. Tom I. Echa wojen, Wydawnictwa AGH, Kraków 2014

Informacje dodatkowe:

Ćwiczenia. Tematyka esejów zostanie omówiona w czasie kolejnych zajęć przez prowadzących ćwiczenia. Szczegółowy tryb zaliczenia zostanie omówiony na pierwszym wykładzie.
W przypadku zajęć dr Magdaleny Parus praca zaliczeniowa będzie polegać na przeprowadzeniu badań ankietowych na temat preferencji muzycznych.