Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Wstęp do kulturoznawstwa
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
HKLT-1-101-s
Wydział:
Humanistyczny
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Kulturoznawstwo
Semestr:
1
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
prof. dr hab. Pasek Zbigniew (pasek@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Kurs ma na celu przedstawienie podstawowych pojęć, koncepcji, teorii oraz metod badawczych charakterystycznych dla kulturoznawstwa.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Posiada podstawową wiedzę dotyczącą dyscyplin i nauk tworzących kanon kulturoznawstwa KLT1A_W01 Kolokwium,
Egzamin
M_W002 Rozumie specyfikę kulturoznawstwa i relacje z innymi naukami, rozumie podstawowe zasady metodologiczne charakterystyczne dla kulturoznawstwa KLT1A_W02 Kolokwium,
Aktywność na zajęciach,
Egzamin
Umiejętności: potrafi
M_U001 Umie poprawnie zastosować terminologię kulturoznawczą KLT1A_U03, KLT1A_U05 Aktywność na zajęciach,
Kolokwium,
Egzamin
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Prezentuje otwartość na nowe idee, potrafi je wstępnie ocenić KLT1A_K03 Aktywność na zajęciach,
Egzamin
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
60 30 30 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Posiada podstawową wiedzę dotyczącą dyscyplin i nauk tworzących kanon kulturoznawstwa + + - - - - - - - - -
M_W002 Rozumie specyfikę kulturoznawstwa i relacje z innymi naukami, rozumie podstawowe zasady metodologiczne charakterystyczne dla kulturoznawstwa + + - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Umie poprawnie zastosować terminologię kulturoznawczą + + - - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Prezentuje otwartość na nowe idee, potrafi je wstępnie ocenić - + - - - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 128 godz
Punkty ECTS za moduł 5 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 60 godz
Przygotowanie do zajęć 28 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 19 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 14 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 5 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (30h):

Zasadniczym celem wykładu jest wprowadzenie uczestników w słownik i gramatykę naukowej refleksji nad kulturą w różnych jej aspektach. Przybliżymy różne sposoby jej badania (ćwiczenia), Ukażemy różne wymiary kultury i jej odmiany. Także związki z takimi dziedzinami ludzkiego życia jak natura, nauka, magia, religia, mitologia, technologia i cywilizacja.

Program wykładu – zasadnicze problemy:
1. Definicja definicje kultury, pytanie o przeciwieństwa – kultura: natura, kultura brak kultury, i in. Etymologia i przegląd definicji: wartościujące i niewartościujące, rodzaje wg A.L. Kroebera i C. Kluckhohna. Wybrane typy określeń i definicji kultury: A. nominalistyczny, historyczny, normatywny, psychologiczny, strukturalny, genetyczny; B. Określenia i definicje 1.Etnologiczne, antropologiczno-kulturowe,2. Semantyczne, 3. Socjologiczne, 4. Filozoficzne, 5. Socjobiologiczne.

2. Funkcje kultury. Pytanie o granice kultury, rozróżnienie “kulturalny” a kulturowy
Rodzaje kultury: wysoka/niska, artystyczna (węższe rozumienie) i ludzka (szersze), miejska i wiejska, świecka i religijna, oralna i piśmienna (cyfrowa?)

3. Kulturoznawstwo jako dziedzina wiedzy; kulturoznawstwo wobec: etnologii, antropologii kulturowej, socjologii, filozofii, i in. Studia kulturowe (culture studies) w krajach anglosaskich wobec wiedzy „niemieckiej” o kulturze (Kulturwissenschaft) (Geistgeschichte?). Kulturoznawstwo w Polsce – specyfika

4. Kultura materialna, a kultura duchowa? Cywilizacja a kultura, nowoczesność i ponowoczesność

5. Aspekt historyczny kultury – jej normatywny wymiar a innowacyjność – problem zmiany kulturowej (jej przyczyny, uwarunkowania), pojęcie tradycji (także t.kulturowej)

6. Aspekt wspólnotowy: kultura narodowa, subkultury, etnocentryzm, (ksenofobia i nacjonalizm), „nowe plemiona”, kręgi odbiorcze i problem wspólnotowości w kulturze cyfrowej.

7. Aspekt aksologiczny i pytanie o relatywizm kulturowy – kultura jako życie według wartości, pytanie o uniwersalność wartości kulturowych (i praktyk?). Na przykładzie np. rytuałów przejścia (pokazać ewolucję i podobieństwa i różnice)

8. Aspekt komunikacyjny, modele komunikacji Jacobsona i in, pojęcie kodu kulturowego, kompetencji kulturowej, symboliczny wymiar kultury, kręgi odbiorców/uczestników kultury, (kodowanie/dekodowanie?)

9. Biologiczne uwarunkowania kultury, ujęcie kognitywne, cielesność a kultura, badania nad mózgiem i nad gruczołami wewnętrznymi – czy mają i jakie znaczenie dla kultury?

10. Inkulturacja, (akomodacja?) wymiana treści i praktyk kulturowych skutki i uwarunkowania, przykłady dyfuzji i przenikania się kultur, zderzeń i współpracy koegzystencji

11. Gramatyka kultury: pojęcia – symbolu (i alegorii), rytuału, ceremonii, zwyczaju, obyczaju, wzoru kulturowego, mitu, religii, (i magii), kontestacji, duchowości, ezoteryki (niejawne/alternatywne) jako nurtu kultury, narracji, etosu, globalizacji, stereotypu kulturowego, gender (i queer), feminizm i in.

12. Zwroty kulturowe – zarys problematyki: Skupimy się na zwrotach wizualnym
/ikonicznym/ i performatywnym, „cyfrowym” i in.

13. Kultura organizacyjna ? Cyberkultura, subkultury, kultury alternatywne

14. Geografia kultury – przestrzeń w badaniach kultury (kultura miasta/miejska). Ikonosfera – rodzaje przestrzeni kulturowych.

15. Pamięć jako kategoria kulturoznawcza, rodzaje badań nad pamięcią, postpamięć, miejsca pamięci, praktyki pamięci.

Ćwiczenia audytoryjne (30h):

Głównym założeniem ćwiczeń (dr Jowita Guja) jest przegląd i porównanie różnych sposobów ujęcia kultury, rozumienia jej genezy, znaczenia i metod interpretacji. Analizie zostaną poddane teksty źródłowe głównych przedstawicieli takich nurtów jak kulturalizm, strukturalizm, hermeneutyka, postrukturalizm, psychoanaliza, czy marksizm.
Dokładny program zajęć:
1.Wprowadzenie do tematyki. Sposoby definiowania pojęcia „kultura” – analiza wybranych definicji.
2. Człowiek jako istota kulturowa.
Lektura: E. Cassirer, Esej o człowieku: Wstęp do filozofii kultury, Warszawa 1977, s. 77-131 (II Klucz do natury człowieka: symbol; III Od reakcji zwierzęcych do odpowiedzi ludzkich; IV Ludzki świat czasu i przestrzeni)
2. Marksizm.
Lektura: K. Marks, F. Engels, Ideologia niemiecka, w: tenże, Dzieła, t. III, s. 18-55 ( A. Ideologia w ogóle, a zwłaszcza niemiecka)
3. Psychoanaliza.
Lektura: Z. Freud, Kultura jako źródło cierpień, w: tenże, Człowiek, religia, kultura, Warszawa 1967, s. 235-314 (lub inne wydania).
4. Psychoanaliza cd.
Lektura: C.G. Jung, Archetypy i symbole. Pisma wybrane, Warszawa 1993, s. 61-125 (Ego, Cień, Syzygia: anima i animus, Osobowość maniczna, Jaźń)
5. Strukturalizm
Lektura: C. Levi-Strauss, Antropologia strukturalna, Warszawa 2000, s. 31-54 (II. Analiza strukturalna w językoznawstwie), s. 185-208 (IX. Struktura mitów)
6. Poststrukturalizm
Lektura: M. Foucault, Historia seksualności, Warszawa 1995, s. 13-71 (I. My wiktorianie, II. Hipoteza represji, III. Scientia sexualis), s. 118-139 (V. Prawo śmierci i władza nad życiem)
7. Poststrukturalizm cd.
Lektura: R. Barthes, Mitologie, Warszawa 2000, s. 81-83 (Powieści i potomstwo), s. 113-115 (Reklama i głębia), s. 186-189 (Striptiz), s. 237-296 (Mit, dzisiaj)
8. Postmodernizm
Lektura: J. Baudrillard, Precesja symulakrów, w: Postmodernizm: antologia przekładów, red. R. Nycz, Kraków 1997, s. 175-190.
M. Featherstone, Postmodernizm i estetyzacja życia codziennego, w: Postmodernizm: antologia przekładów, red. R. Nycz, Kraków 1997, s. 299-335.
9. Socjobiologia.
Lektura: R. Dawkins, Bóg urojony, Warszawa 2007, r. 6.Korzenie moralności: dlaczego ludzie są dobrz?, s. 287-320.
Czy nasze poczucie moralne ma darwinowskie korzenie. Korzenie moralnosci — studium przypadku.
Dlaczego byc dobrym, jesli nie ma Boga
10. Demistyfikatorska teoria kultury S. Žižka
Lektura: S. Žižek, Wzniosły obiekt ideologii, Wrocław 2001, s. 40-72 (od punktu „Totalitarny śmiech” do końca rozdziału.
11. Feministyczne spojrzenie na kulturę.
Lektura: H. Moore, Płeć kulturowa i status – wyjaśnienie sytuacji kobiet, w: Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej, Warszawa 2005, s. 309-339.
12. Kulturowe uwarunkowania płci.
Lektura: “Gender. Przewodnik Krytyki Politycznej”, Warszawa 2014.
13. Dyskusja podsumowująca.
14. Kolokwium zaliczeniowe.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia audytoryjne: Podczas zajęć audytoryjnych studenci na tablicy rozwiązują zadane wcześniej problemy. Prowadzący na bieżąco dokonuje stosowanych wyjaśnień i moderuje dyskusję z grupą nad danym problemem.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Obecność na wykładzie nie jest obowiązkowa.
Warunki zaliczania nieobecności na ćwiczeniach – zaliczenie materiału na dyżurach u prowadzącej

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Ćwiczenia audytoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena końcowa:
wynik egzaminu 80%
wynik ćwiczeń 20%

Przy wyliczaniu oceny z ćwiczeń brane są następujące elementy:
- aktywność i obecność na zajęciach
- zaliczenie konspektów z poszczególnych lektur
- wynik kolokwium końcowego

Ponadto wymagana jest obecność na zajęciach (dopuszczalne są maksymalnie 2 nieobecności w tym jedna nieusprawiedliwiona)

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

dłuższa nieobecność studenta na zajęciach powinna być usprawiedliwiona. Ustalony zostanie odpowiedni zakres tematyczny do nadrobienia w samodzielnej pracy i lekturze

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

brak

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

A.Assmann, Wstęp do kulturoznawstwa, Poznań 2015.
Barker Ch., Studia kulturowe, Kraków 2005.
Brocki M., Język ciała w ujęciu antropologicznym, Wrocław 2001
Burszta W. Antropologia kultury, Zysk-Ska, Poznań, 1998.
Burszta W. Różnorodność i tożsamość. Antropologia jako kulturowa refleksyjność, Poznań 1992.
Eco U. Pejzaż semiotyczny, PIW, Warszawa 1972.
Gellner E. Narody i nacjonalizm PIW, Warszawa 1991.
Girard. R., Początki kultury, Kraków 2006
Hall E., Ukryty wymiar, Muza, warszawa 2003.
Jenks Ch. Kultura, Zysk-Ska, Poznań, 1999.
Boldwin. E. Wprowadzenie do kulturoznawstwa, Zysk_Ska, Poznań, 2007.
Kroeber A., Istota kultury, Warszawa 1873.
Lakoff G. Johnson M., Metafory w naszym życiu, Warszawa 1980.
Linton R., Kulturowe podstawy osobowości, Warszawa 1975.
Mead M., Kultura i tożsamość., Warszawa 1978.
Whorf B. L., Język, myśl i rzeczywistość, Warszawa 1982.
Kempny M. Nowicka E., Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Kontynuacje, Warszawa 2003
Semiotyka kultury, red. E. Janus, M.R. Mayerowa, PIW Warszawa 1975.
Kulturoznawstwo – szanse i zagrożenia. Numer monograficzny, Kultura wspólczesna nr 2, 1999.

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Poza kulturą nie ma zbawienia, red. J.Dębicki, Z.Pasek, K.Skowronek, Libron, Kraków 2014
Nowa duchowość w popkulturze. Studia tekstologiczne, współautorstwo z Katarzyną Skowronek, Wydawnictwo LIBRON, Kraków 2013,
36. O przydatności pojęcia duchowość do badań nad współczesną kulturą, w: Religijność i duchowość – dawne i nowe formy, red. M.Libiszowska-Żółtkowska i S.Grotowska, Zakład Wydawniczy NOMOS, Kraków 2010, s. 56-65
Kulturoznawstwo a religioznawstwo. W poszukiwaniu metody, w: Tożsamość kulturoznawstwa, red. A.Pankowicz, J.Rokicki, P.Plichta, Wydawnictwo UJ, Kraków 2008, s.109-117.
Kultura jako zbawienie – wobec totalitaryzmów i nie tylko…, w: Poza kulturą nie ma zbawienia, red. J.Dębicki, Z.Pasek, K.Skowronek, Libron, Kraków 2014, s.27-44

Informacje dodatkowe:

Podczas wykładów zostaną wskazane niżej fragmenty wymienionych, a także innych opracowań, z których należy korzystać.