Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Etnologia i folklorystyka
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
HKLT-1-205-s
Wydział:
Humanistyczny
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Kulturoznawstwo
Semestr:
2
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Prowadzący moduł:
dr Machowska Magdalena (magdalena.etno@tlen.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Przedmiot ma na celu nabycie przez studentów wiedzy i umiejętności z zakresu etnologii i folklorystyki oraz nabycia kompetencji potrzebnych do badania różnych kultur.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Zna i rozumie znaczenie refleksji etnograficznej i folklorystycznej i ich wpływu na kształt obecnej kultury i przemian jakie się w dokonują współcześnie w udziale i tworzeniu kultury. KLT1A_W11 Aktywność na zajęciach,
Egzamin
M_W002 W ramach wykładów nabywa wiedzę na temat koncepcji teoretycznych, metodologii oraz terminologii właściwej dla etnografii i folklorystyki w perspektywie historycznej i współczesnej i ich znaczenia w dzisiejszym kulturoznawstwie KLT1A_W06, KLT1A_W01, KLT1A_W09, KLT1A_W07 Aktywność na zajęciach,
Egzamin
Umiejętności: potrafi
M_U001 Potrafi dokonać interpretacji tekstu z dziedziny nauk humanistycznych i społecznych i w oparciu o nią zabierać głos w dyskusji, która jest analizą współczesnej kultury. KLT1A_U03, KLT1A_U05 Aktywność na zajęciach,
Egzamin
M_U002 Potrafi posługiwać się terminologią właściwą dla etnografii i folklorystyki w stopniu pozwalającym na formułowanie samodzielnych opinii i wypowiedzi. KLT1A_U05, KLT1A_U09 Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Odpowiedź ustna
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Ma świadomość znaczenia refleksji humanistycznej i społecznej dla rozumienia procesów i przemian zachodzący we współczesnych społeczeństwach i jest aktywnym uczestnikiem życia kulturalnego. KLT1A_K09 Aktywność na zajęciach,
Egzamin
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
60 30 30 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Zna i rozumie znaczenie refleksji etnograficznej i folklorystycznej i ich wpływu na kształt obecnej kultury i przemian jakie się w dokonują współcześnie w udziale i tworzeniu kultury. + + - - - - - - - - -
M_W002 W ramach wykładów nabywa wiedzę na temat koncepcji teoretycznych, metodologii oraz terminologii właściwej dla etnografii i folklorystyki w perspektywie historycznej i współczesnej i ich znaczenia w dzisiejszym kulturoznawstwie + + - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Potrafi dokonać interpretacji tekstu z dziedziny nauk humanistycznych i społecznych i w oparciu o nią zabierać głos w dyskusji, która jest analizą współczesnej kultury. + + - - - - - - - - -
M_U002 Potrafi posługiwać się terminologią właściwą dla etnografii i folklorystyki w stopniu pozwalającym na formułowanie samodzielnych opinii i wypowiedzi. + + - - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Ma świadomość znaczenia refleksji humanistycznej i społecznej dla rozumienia procesów i przemian zachodzący we współczesnych społeczeństwach i jest aktywnym uczestnikiem życia kulturalnego. + + - - - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 103 godz
Punkty ECTS za moduł 4 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 60 godz
Przygotowanie do zajęć 18 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 18 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 5 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (30h):

Etnologia
Ludowa wizja świata.
Obrzędy rodzinne.
Obrzęd weselny.
Obrzędy pogrzebowe.
Cykl obrzędów dorocznych. Święta doroczne. Cykl obrzędowy karnawału.
Cykl Bożego Narodzenia Okres świąteczny: Wigilia Bożego Narodzenia,
Grupy kolędnicze – w tym pokazanie tradycji lokalnej: rola obrzędowa kolędników.
Obrzędy zaduszne.
Cykl obrzędów Wielkanocnych i cykl wiosenny i Wielkanocny.
Etnobotanika

Terminy: obrzęd, rytuał, obyczaj, zwyczaj, tradycja-ustalenie zakresu pojęć w toku polemik.

Folklorystyka
Folklorystyka i jej miejsce wśród nauk. Polska folklorystyka dzisiaj.
O banalizacji obrzędu i jej badaniu (na przykładzie obrzędu weselnego).Organizacja i funkcja przestrzeni obrzędowej. Wesele jako tekst folkloru.
Tradycyjne inscenizacje obrzędowe: bożonarodzeniowe i noworoczne.
Tradycyjne rytuały i współczesne ceremonie. Słowo w rytuale i ceremonii (udzielanie dóbr za pomocą słowa czyli o rytuale błogosławieństw w kulturze ludowej).
Folklorowe prawidła kodowania znaczeń ( na przykładzie przysłów).
Kategoria narracji i jej zastosowanie we współczesnych tekstach folkloru słownego.

Ćwiczenia audytoryjne (30h):

I. J. i R. Tomiccy, Drzewo życia. Ludowa wizja świata i człowieka, r. Wiedza o budowie kosmosu, Warszawa 1975, s. 66-93.
I. K. Dobrowolski, Chłopska kultura tradycyjna [w:] Studia nad życiem społecznym i kulturą, Wrocław 1966, s. 76-108.
II. Z. Benedyktowicz, Kategoria „swój-obcy’” i rekonstrukcja obrazu „obcego” w kulturze ludowej [w:] Portrety „obcego”. Od stereotypu do symbolu, Kraków 2000, s. 121-192.
II W. Pawluczuk, Światopogląd jednostki w warunkach rozpadu społeczności tradycyjnej, Warszawa 1972, r. Światopogląd jednostki w tradycyjnej społeczności terytorialnej.
II. W. Myśliwski, Kres kultury chłopskiej, „Twórczość” 2004, nr 4, s. 53-61.
III. M. Charyton, Szeptuchy-tradycja żywa. Współcześni uzdrowiciele ludowi na Podlasiu [w:] Nie czas chorować? Zdrowie, choroba i leczenie w perspektywie antropologii medycznej, red. D. Penkala-Gawęcka, Poznań 2010, s. 119-140.
III. S. Niebrzegowska, Konceptualizacja choroby w polszczyźnie potocznej i w polskich zamówieniach ludowych, s. 33-47.
IV. A. Czech, Muzyka w kulturze pierwotnej, tradycyjnej, ludowej, wiejskiej, przedindustrialnej? Wieś a miasto [w: tenże, Sprzedawcy wiatru. Muzykanci i ich muzyka między wsią a miastem], Warszawa 2008, s. 11-49.
V. I. Kuźma, Religijność w polskim ujęciu antropologicznym [w:] Współczesna religijność kobiet. Antropologia doświadczenia, Wrocław 2008, s. 173-182.
V. J. Olędzki, Świadomość mirakularna, „PSL. Konteksty” 1989, nr 3, s. 147-157.
VI. J. Tokarska-Bakir, „Wieszanie Judasza” czyli tematy żydowskie dzisiaj, [w:] Rzeczy mgliste. Eseje i studia, Sejny 2004, s. 73-94.
VII. W. Ong, Nieco o psychodynamice oralności [w:] Oralność i piśmienność. Słowo poddane technologii, Lublin 1992, s. 55-112.
VIII. Cz. Robotycki, Etnografia wobec kultury współczesnej, r. Schematy biografii twórców ludowych, Kraków 1992.
VIII. J. Olędzki, Pacierze Szczypawki, „Polska Sztuka Ludowa” 1976, nr 1, s.29-42.
IX .Kozień, Egzotyczny koktajl z domieszką swojskości [w:] Hawaikum. W poszukiwaniu istoty piękna, red. M. Kozień, M. Miskowiec, A. Pankiewicz, Kraków 2015, s. 79-93.
IX. K. Duda, S. Sikora, Fotografia ślubna. Moc obrazu [w:] Wesela 21, red. D. Majkowska -Szajer, M. Zych, Kraków 2015, s. 271-282.
W ramach ćwiczeń przewidziane jest jedno wyjście na wystawę czasową do ME.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia audytoryjne: Podczas zajęć audytoryjnych studenci na tablicy rozwiązują zadane wcześniej problemy. Prowadzący na bieżąco dokonuje stosowanych wyjaśnień i moderuje dyskusję z grupą nad danym problemem.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Egzamin pisemny (trzy pytania problemowe). Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest otrzymanie zaliczenia z ćwiczeń opartego na obecności i aktywnym uczestniczeniu w ćwiczeniach.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Nie
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Ćwiczenia audytoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Forma zaliczenia: egzamin pisemny 100%

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Ustne zaliczenie treści tekstów omawianych na ćwiczeniach.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

brak

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

red. Jerzy Bartmiński, M. Jasińska-Wojtkowska, Folklor – Sacrum – Religia, Lublin 1995.
red. Maria Biernacka, Maria Frankowska, Wanda Paprocka, Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, t.1., t. 2., Wrocław 1976, 1981.
Adam Czech, Sprzedawcy wiatru. Muzykanci i ich muzyka między wsią a miastem, Warszawa 2008.
Piotr Kowalski, Leksykon. Znaki świata. Omen – przesąd – znaczenie, Wrocław-Warszawa 1998.
Majkowska-Szajer Dorota, Magdalena Zych (red.), Wesela 21, Kraków 2015.
Red. Zofia Staszak, Słownik etnologiczny. Terminy ogólne, Poznań 1987.
Joanna i Ryszard Tomiccy, Drzewo życia. Ludowa wizja świata i człowieka, Warszawa 1975.
Anna Zadrożyńska, Powtarzać czas początku, cz. 1: O świętowaniu dorocznych świąt w Polsce, Warszawa 1985.
Anna Zadrożyńska, Powtarzać czas początku, cz.2: O polskiej tradycji obrzędów ludzkiego życia, Warszawa 1988.

Literatura uzupełniająca:
Philipe Aries, Człowiek i śmierć, Warszawa 1989.
Jerzy Bartmiński, Folklor – język – poetyka, Wrocław 1990.
Danuta Benedyktowicz, Zbigniew Benedyktowicz, Dom w tradycji ludowej, Wrocław 1992.
Stanisław Czernik, Trzy zorze dziewicze. Wśród zamawiań i zaklęć, Łódź 1984.
A. Brzozowska-Krajka, Symbolika dobowego cyklu powszedniego w polskim folklorze tradycyjnym, Lublin 1994.
Dionizy Czubala, Współczesne legendy miejskie, Katowice 1993.
Róża Godula, Od Mikołaja do Trzech Króli. O roli daru w obrzędzie, Kraków 1994.
Anna Engelking, Klątwa. Rzecz o magii słowa, Wrocław 2000.
Adam Fischer, Zwyczaje pogrzebowe ludu polskiego, Lwów 1921.
Zygmunt Freud, Żałoba i melancholia, wiele wydań;
Rudolf Gross, Dlaczego czerwień jest barwą miłości, Warszawa 1990.
Gustaw Jahoda, Psychologia przesądu, Warszawa 1971.
Jacek Kolbuszewski, „Z głębokim żalem…” O współczesnej nekrologii, Wrocław 1997.
Jacek Kolbuszewski pod jego red kilkanaście tomów tanatologicznych – problemy współczesnej tanatologii;
Piotr Kowalski, Współczesny folklor i folklorystyka. O przedmiocie poznania w dzisiejszych badaniach folklorystycznych, Wrocław 1990.
AnnaKutrzeba-Pojanarowa, Kultura ludowa i jej badacze. Mit i rzeczywistość, Warszawa1977.
Elizabeth Kubler Ross, Koło życia. Rozważania o życiu i umieraniu, Warszawa 2010.
Katarzyna Łeńska-Bąk, Pokarmy i jedzenie w kulturze: tabu, dieta, symbol, Opole 2007.
Peter Lorie, Przesądy. Księga wiedzy dawnej, Warszawa 1993.
Leonard Pełka, Rytuały, obrzędy, święta, Warszawa 1989.
Sens choroby, sens życia, sens śmierci, red. Halina Bortnowska, Kraków 1984
Skoczek I., Zwyczaje, obyczaje, obrzędy, 1986.
Ludwik Stomma, Antropologia kultury wsi polskiej XIX wieku, Warszawa 1986.
Andrzej Szczeklik, Nieśmiertelność. Prometejski sen medycyny, Kraków 2012.
Jadwiga Wais, Bracia Grimm i siostra śmierć. O sztuce życia i umierania, Warszawa 2014.
Irvin D. Yalom, Patrząc w słońce. Jak przezwyciężyc grozę śmierci, kilka wydań;

Filmy: D. Kędzierzawska, Pora umierać,
A. Wajda, Tatarak,
B. Prokopowicz, Chemia.
M. Szumowska, A czego tu się bać?.
M. Szumowska, 33 sceny z życia.
M. Szumowska, Ciało.

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

dr Magdalena Machowska

Artykuły:

Tabor, konie, brud, muzyka, [w] Teatr wielki, mniejszy i codzienny. Studia pod red. P. Kowalskiego, Opole 2002, s. 251-256.

Paradoksy cygańskich kolekcji muzealnych, [w] O graicach i ich przekraczaniu, pod red. P. Kowalskiego i M. Sztandary, Opole 2004, s. 99-112.

Pamiętnik Papuszy, „Literatura Ludowa” 2006, nr 4-5, s. 15-29.

Literacka twórczość Cyganów/Romów. Stan badań, „Teksty Drugie” 2009, nr 5, s. 213-219.

Jak mieszkańcy Murzynowa pamiętają Jacka Olędzkiego? Raport z badań terenowych, „Etnografia Nowa” 2010, nr 2, s. 143-157.

Książka:

Bronisława Wajs Papusza. Między biografią a legendą, ZW Nomos, Kraków 2011, s. 7-364.

Informacje dodatkowe:

Brak