Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Logika
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
HKLT-1-221-s
Wydział:
Humanistyczny
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Kulturoznawstwo
Semestr:
2
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
dr hab. Branicki Wacław (branicki@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Głównym celem kursu jest nabycie umiejętności sprawdzania formalnej poprawności wnioskowań.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Zna i rozumie znaczenie logiki dla nauk społecznych i humanistycznych, poprawnie posługuje się właściwą jej terminologią. KLT1A_W11, KLT1A_W06, KLT1A_W01, KLT1A_W03 Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Kolokwium
Umiejętności: potrafi
M_U001 Potrafi sformułować i odpowiedzieć na krytykę przedstawianego tematu, jest otwarty na nowe idee i potrafi podjąć dyskusję opartą na argumentacji. KLT1A_U17, KLT1A_U10, KLT1A_U09 Egzamin,
Kolokwium,
Aktywność na zajęciach
M_U002 Prawidłowo potrafi używać terminologii właściwej logice. KLT1A_U05 Aktywność na zajęciach,
Kolokwium
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 W podstawowym zakresie posiada metawiedzę. KLT1A_K02 Aktywność na zajęciach
M_K002 Samodzielnie rozwiązuje postawione przed nim zadania, ma świadomość stanu własnej wiedzy i umiejętności i potrzeby ich ciągłego doskonalenia KLT1A_K02, KLT1A_K04 Aktywność na zajęciach
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
45 15 30 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Zna i rozumie znaczenie logiki dla nauk społecznych i humanistycznych, poprawnie posługuje się właściwą jej terminologią. + + - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Potrafi sformułować i odpowiedzieć na krytykę przedstawianego tematu, jest otwarty na nowe idee i potrafi podjąć dyskusję opartą na argumentacji. + + - - - - - - - - -
M_U002 Prawidłowo potrafi używać terminologii właściwej logice. + + - - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 W podstawowym zakresie posiada metawiedzę. + + - - - - - - - - -
M_K002 Samodzielnie rozwiązuje postawione przed nim zadania, ma świadomość stanu własnej wiedzy i umiejętności i potrzeby ich ciągłego doskonalenia + + - - - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 103 godz
Punkty ECTS za moduł 4 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 45 godz
Przygotowanie do zajęć 28 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 24 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 4 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (15h):

Na wykładach zostaną omówione podstawowe zagadnienia z zakresu logiki formalnej oraz wybrane kwestie z pragmatyki logicznej. W pierwszej części będzie to teoria nazw oraz rodzaje i sposoby budowania definicji. Następnie zostaną omówione podstawy sylogistyki, klasycznego rachunku zdań oraz węższego rachunku predykatów. Z zakresu pragmatyki logicznej będą omawiane problemy wyrażeń wieloznacznych oraz możliwości zastosowania analizy logicznej do dyskursu potocznego.
1. Logiczna teoria nazw
2. Nauka o definicjach
3. Metodologia logiki – prawa i reguły dowodzenia
4. Wnioskowanie bezpośrednie
5. Podstawy sylogistyki
6. Podstawy klasycznego rachunku zdań
7. Podstawy węższego rachunku predykatów
8. Elementy teorii mnogości
9. Elementy pragmatyki logicznej

Ćwiczenia audytoryjne (30h):

Zadaniem ćwiczeń jest praktyczne wdrożenie studentów w materiał podawany na wykładach, zarówno z logiki teoretycznej jak i praktycznej oraz wyrobienie umiejętności zarówno poprawnego rozumienia zagadnień formalnych jak i, co ważniejsze, umiejętności zastosowania przyswojonej wiedzy teoretycznej do rozwiązywania różnorodnych szczegółowych problemów i zagadnień (także przykładów, pytań i aporii) jakie są związane z poszczególnymi teoriami logicznymi.
W przypadku pragmatyki logicznej celem ćwiczeń jest, w oparciu o materiał teoretyczny: a) podniesienie kultury języka poprzez nabycie umiejętności rozpoznawania na przykładach jego paralogicznych form, jak illokucja, presupozycja czy implikatura, b) rozwinięcie umiejętności posługiwania się językiem tak przy swobodnym posługiwaniu się nim (retoryka), jak i przy podejmowaniu zagadnień naukowych (logika pytań i odpowiedzi), oraz c) wykształcenie kultury wypowiedzi w oparciu o wyćwiczenie takich form, jak np. maksymy konwersacyjne, reguły dyskusji, argumentowania i przekonywania.
Program ćwiczeń
1. Wybrane zagadnienia z wiedzy o języku
– Pojęcie języka (wypowiedzenie, akt mowy), pojęcie znaku; znak
językowy, znaczenie, funkcje języka
– Wybrane działy językoznawstwa: semantyka, semiotyka, syntaktyka,
słowotwórstwo
Logiczna analiza języka
– Język logiki; język a logika formalna, paradoksy logiczne
– Język a metajęzyk
2. Kategorie syntaktyczne; nazwa, zdanie, funktor, operator
– Nazwy; desygnacja, treść, zakres nazwy; podziały nazw, supozycje
– Stosunki między zakresami nazw
3. Poprawne logicznie formułowanie wypowiedzeń
– Definicje; rodzaje definicji, warunki poprawności definicji, błędy
definiowania
– Logiczna analiza wyrażeń wieloznacznych; homonimia i nieostrość,
anafora i okazjonalność, amfibologia
4. Ważne pojęcia logiczne
– Zdanie w sensie logicznym; wartość logiczna zdania
– Funkcja zdaniowa, zmienne; funkcja logiczna
– Prawo logiczne; pojęcie prawa logicznego, rodzaje praw logicznych
– Wnioskowanie a wynikanie; wnioskowanie dedukcyjne; błędy wnioskowania dedukcyjnego
– Inne rodzaje wnioskowań; redukcyjne, indukcyjne, per analogiam
Teorie logiczne
5. Elementy teorii mnogości
– Pojęcie zbioru, działania na zbiorach
– Podstawowe prawa teorii mnogości
– Antynomie i aksjomatyzacja teorii mnogości
– Elementy teorii liczb kardynalnych
6. Teoria (rachunek) nazw
– Klasyczne zdania kategoryczne. Prawa logiczne teorii nazw. Kwadrat logiczny
– Przekształcenia klasycznych zdań kategorycznych; prawa
przekształceń
– Grafiki: Eulera, Lamberta, Venna i ich zastosowania
7. Sylogistyka
– Sylogizm; terminologia, wzory sylogizmów, figury, tryby
– Sprawdzanie poprawności sylogizmów. Błędy wnioskowań
sylogistycznych. Metody sprawdzania.
8. Teoria (rachunek) zdań
– Funktory zdaniotwórcze; negacja, równoważność, alternatywa, koniunkcja, implikacja
– Aksjomatyczny system teorii zdań; słownik systemu, aksjomaty, reguły dowodowe
– Prawa logiczne teorii zdań. Metody sprawdzania funkcji logicznych teorii zdań
– Najważniejsze prawa myślenia.
9. Teoria kwantyfikatorów (predykatów)
– Język i tautologie węższego rachunku kwantyfikatorów
– Podstawowe prawa rachunku kwantyfikatorów
– Aksjomatyzacja teorii kwantyfikatorów
10. Inne ważne pojęcia i teorie logiczne
– Teoria relacji; podstawowe pojęcia teorii relacji, ważniejsze rodzaje
relacji, klasy abstrakcji
– Podział logiczny; pojęcie i warunki poprawności podziału
logicznego; klasyfikacja
11. Logiki nieklasyczne. Wprowadzenie do logik nieklasycznych; logiki wielowartościowe, modalność zdań
12. Metalogika
– Działy, pojęcia i problemy metalogiki
– Semantyczne zagadnienia metalogiki
– Zastosowania metalogiki do klasycznego rachunku zdań i klasycznego rachunku logicznego
Pragmatyka logiczna
13. Elementy prakseologii i praktyczne zastosowania rozumowań
dedukcyjnych
– Illokucje, sylogizm praktyczny
– Dedukcja w rozumowaniach niededukcyjnych i potocznych
– Pragmatyczna przydatność tautologii
– Entymematy; presupozycja, implikatura, maksymy konwersacyjne Grice’a
14. Logika erotetyczna i logika deontyczna
– Logiczna struktura pytań
– Rodzaje pytań, sposób stawiania pytania; rodzaje odpowiedzi
– Normy; wypowiedzi norm i ich struktura logiczna
– Logika woli, logika obyczajów
15. Retoryka logiczna
– Logiczna analiza dyskursu
– Dyskusja i jej rodzaje, błędy dyskutowania
– Logika strategii argumentacyjnych
– Dowodzenie a argumentowanie, umiejętność przekonywania.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia audytoryjne: Podczas zajęć audytoryjnych studenci na tablicy rozwiązują zadane wcześniej problemy. Prowadzący na bieżąco dokonuje stosowanych wyjaśnień i moderuje dyskusję z grupą nad danym problemem.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Obecność na ćwiczeniach jest obowiązkowa. Dopuszczalna jest jedna nieobecność. Student jest zobligowany do przygotowania na zajęcia ćwiczeniowe. Obowiązuje materiał z ostatniego wykładu, ostatnich ćwiczeń i niezbędna wiedza podstawowa. Student otrzymuje zaliczenie ćwiczeń na podstawie poprawnie rozwiązanych zadań oraz znajomości podstawowej wiedzy prezentowanej na wykładach i ćwiczeniach. W przypadku usprawiedliwionej nieobecności (więcej nie jednej) Student jest zobligowany do zdania tego materiału w godzinach konsultacji.
Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest obecność i aktywność na ćwiczeniach oraz zdanie kolokwium zaliczeniowego.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Nie
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Ćwiczenia audytoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena końcowa:
70% ocena z egzaminu, który ma formę pisemną (obejmuje materiał przedstawiony na wykładach, ćwiczeniach i w literaturze obowiązkowej).
30% ocena z ćwiczeń (70% wynik kolokwium zaliczeniowego, 30% aktywność na zajęciach)
Warunkiem przystąpienia do kolokwium końcowego jest obecność (dopuszczalna jest jedna nieusprawiedliwiona nieobecność) i aktywność na ćwiczeniach oraz pozytywna ocena z kolokwium zaliczeniowego.

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

W przypadku więcej niż jednej usprawiedliwionej nieobecności na ćwiczeniach Student jest zobligowany do zdania materiału, który był przerabiany podczas konsultacji. Student powinien dopełnić tego obowiązku do dwóch tygodni od powrotu na zajęcia.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

-

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Wykład:
Literatura obowiązkowa:
J. Bremer, Wprowadzenie do logiki, Kraków 2006.
W. Suchoń, Prolegomena do retoryki logicznej, Kraków 2005.

Ćwiczenia:
Literatura obowiązkowa:

B. Stanosz; Ćwiczenia z logiki formalnej, PWN, Warszawa 2004.
T. Hołówka, Kultura logiczna w przykładach, PWN, Warszawa 2005.
Literatura uzupełniająca
Z. Ziembiński, Logika praktyczna; PWN, Warszawa 2001.
J. M. Bocheński, Współczesne metody myślenia, Wydawnictwo „W drodze”, Poznań 1992.

Literatura dodatkowa:
I. M. Copi, C. Cohen, Introduction to logic, New Jersey 2008.
K. Ajdukiewicz, Logika pragmatyczna, Warszawa 1975.
L. Borkowski, Wprowadzenie do logiki i teorii mnogości, Lublin 1991.
A. Grzegorczyk, Zarys logiki matematycznej, Warszawa 1984.
Z. Moszner, O teorii relacji, Warszawa 1967.
W.A. Pogorzelski, J. Słupecki, O dowodzie matematycznym, Warszawa 1962.
M. Porębska, W. Suchoń, Elementy logiki formalnej dla studentów kierunków humanistycznych, Kraków 1990

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Kurs ma charakter podstawowy. Jest prowadzony przez filozofów.
Publikacje prowadzącego zajęcia dostępne pod adresem: https://bpp.agh.edu.pl/autor/branicki-waclaw-04808
dr Kurpiewski. 2004. Metody dowodowe i zastosowania klasycznego rachunku zdań, w: red. I. Fiut Ideał nauki i wartości w filozofii XIX-XXI wieku. Idee i Myśliciele, Prace Zakładu Filozofii Wydziału Nauk Społecznych Stosowanych Akademii Górniczo-Hutniczej, tom IV Kraków, ss. 315-352.

Informacje dodatkowe:

Na teksty do przedmiotu Logika składają się Wykłady oraz Materiały dydaktyczne. Materiały dydaktyczne obejmują:
- Materiały pomocnicze
- Materiały uzupełniające
- Materiał dodatkowy
Materiały dydaktyczne są dostępne w Bibliotece Wydziału Humanistycznego AGH.

Numeracja stron w Tematach oraz Spisie treści uwzględnia tylko poszczególne pozycje (w Tematach) z materiałów dydaktycznych, nie uwzględnia wykładów.
Tematy / str
I. Wprowadzenie do logiki 7
1. Ogólne wprowadzenie do logiki – Materiał pomocniczy 7
2. Formalizm w logice współczesnej – Materiał pomocniczy 19
II. Metodologia
1. Metodologia nauk – Wykład uzupełniający
III. Językoznawstwo 37
1. Logiczna teoria języka – Wykład 1
2. Językoznawstwo a logika – Materiał uzupełniający 37
IV. Logika i matematyka 46
1. Wprowadzenie do teorii mnogości – Wykład 2
2. Teorie i systemy matematyczne i logiczne – Wykład (Mat. uzup.) 46
3. Historiografia logiki i matematyki – Materiał pomocniczy 59
4. Pojęcia i symbole matematyczne – Materiał pomocniczy 79
5. Matematyka a rozwój logiki – Materiał pomocniczy 94
V. Metodologia logiki
1. Metodologia logiki – prawa i reguły dowodzenia – Wykład 3
VI. Definicje i sposoby definiowania
1. Definicje – Wykład 4
VII. Logiczna teoria nazw
1. Logiczna teoria nazw – Wykład 5
VIII. Logika tradycyjna
1. Wnioskowanie bezpośrednie – Wykład 6
2. Sylogistyka – Wykład 7
IX. Klasyczny rachunek zdań 101
1. Klasyczny rachunek zdań – Wykład 8
2. Systemy aksjomatyczne – Materiał uzupełniający 101
X. Klasyczny rachunek logiczny 108
1. Klasyczny rachunek logiczny – Wykład 9
2. Teoria predykatów – Materiał pomocniczy 108
3. Aksjomatyczny system krl – Materiał uzupełniający 115
XI. Teoria mnogości 123
1. Teoria mnogości; antynomie i aksjomatyzacja – Mat. uzup. 123
2. Teoria liczb kardynalnych – Wykład 10
XII. Teorie uporządkowania 131
1. Teoria relacji – Wykład 11
2. Procedury porządkujące – Wykład 12 (Materiał uzupełniający) 131
XIII. Teoria wnioskowania redukcyjnego
1. Wnioskowanie redukcyjne – Wykład 13
XIV. Logiki wielowartościowe 141
1. Logiki nieklasyczne – Materiał uzupełniający 141
2. Logika modalna – Wykład 14
Metalogika 146
1. Działy, pojęcia i zagadnienia metalogiki – Materiał uzupełniający 146
2. Teoria konsekwencji – Materiał uzupełniający 157
3. Semantyczne zagadnienia metalogiki – Wykład (Mat. uzup.) 167
4. Zastosowania metalogiki do krz i krl – Materiał uzupełniający 188
5. Witold Marciszewski Szkic uzasadnienia Twierdzenia Gödla … – Materiał dodatkowy