Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Wprowadzenie do Rynków Instrumentów Pochodnych ()
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
AMAT-2-111-MF-s
Wydział:
Matematyki Stosowanej
Poziom studiów:
Studia II stopnia
Specjalność:
Matematyka finansowa
Kierunek:
Matematyka
Semestr:
1
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
prof. nadzw. dr hab. Kobak Piotr (kobak@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Rynki i instrumenty finansowe. Akcje, Indeksy akcji, Ryzyko i stopa zwrotu, miary ryzyka. Opcje. Strategie opcyjne. Osłona przed ryzykiem i arbitraż. Obligacje.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Student będzie rozumiał związek rynku instrumentów pochodnych z rynkiem kasowym MAT2A_W01 Projekt,
Kolokwium,
Aktywność na zajęciach
M_W002 Student będzie rozumiał w jaki sposób zasada braku arbitrażu prowadzi do podstawowych ograniczeń na ceny opcji i ceny terminowe MAT2A_W01 Projekt,
Kolokwium,
Aktywność na zajęciach
M_W003 Student będzie wiedział w jaki sposób funkcjonują rynki instrumentów pochodnych MAT2A_W01 Projekt,
Kolokwium,
Aktywność na zajęciach
Umiejętności: potrafi
M_U001 Student będzie potrafił określić sposób funkcjonowania notowanych instrumentów pochodnych na podstawie źródeł w literaturze przedmiotu i internecie MAT2A_U16 Projekt,
Kolokwium,
Aktywność na zajęciach
M_U002 Student będzie umiał powiązać instrumenty pochodne notowane na rzeczywistych rynkach z ich teoretycznymi reprezentacjami w matematyce finansowej MAT2A_U16 Prezentacja,
Kolokwium,
Aktywność na zajęciach
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Zna ograniczenia swojej wiedzy. Potrafi samodzielnie wyszukiwać informacje w literaturze, także obcojęzycznej MAT2A_K01 Projekt,
Aktywność na zajęciach
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
60 30 30 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Student będzie rozumiał związek rynku instrumentów pochodnych z rynkiem kasowym + + - - - - - - - - -
M_W002 Student będzie rozumiał w jaki sposób zasada braku arbitrażu prowadzi do podstawowych ograniczeń na ceny opcji i ceny terminowe + + - - - - - - - - -
M_W003 Student będzie wiedział w jaki sposób funkcjonują rynki instrumentów pochodnych + + - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Student będzie potrafił określić sposób funkcjonowania notowanych instrumentów pochodnych na podstawie źródeł w literaturze przedmiotu i internecie + + - - - - - - - - -
M_U002 Student będzie umiał powiązać instrumenty pochodne notowane na rzeczywistych rynkach z ich teoretycznymi reprezentacjami w matematyce finansowej + + - - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Zna ograniczenia swojej wiedzy. Potrafi samodzielnie wyszukiwać informacje w literaturze, także obcojęzycznej + + - - - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 112 godz
Punkty ECTS za moduł 4 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 60 godz
Przygotowanie do zajęć 40 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 10 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (30h):
Zajęcia w formie konwersatorium

1. Rynki i instrumenty finansowe. Kwotowania instrumentów finansowych: cena kupna/sprzedaży, widełki cenowe. Arkusz zleceń. Wolumen obrotów, płynność rynku.
Rozliczanie transakcji giełdowych: D+2, D+3.

2. Akcje, prawa do akcji, prawa poboru. Wartość prawa poboru. Podział i scalenie akcji. Dywidenda. Dzień wypłaty a dzień nabycia praw do dywidendy. Krótka sprzedaż.

3. Indeksy akcji. Indeksy cenowe i dochodowe. Korekta indeksu. Przykłady: indeksy Dow Jones, S&P 500, WIG, WIG30. Stopa dywidendy dla indeksu giełdowego.
Zmienność historyczna indeksu.

4. Ryzyko i stopa zwrotu. Przykłady miar ryzyka. Instrumenty wolne od ryzyka.
Arbitraż, spekulacja, hedging.

5. Kontrakty forward. Dostawa i rozliczenie gotówkowe kontraktu. Rynek spot i rynek terminowy. Cena forward: model kosztów finansowania (cost of carry).
Kwotowanie w punktach swapowych. Cena forward a wartość pozycji terminowej.
Stopa użyteczności (convenience yield). Widełki cenowe a cena forward.

6. Kontrakty futures. Depozyt i równanie do rynku. Baza i ryzyko bazy.
Cena futures a cena forward. Rolowanie pozycji. Kontrakty notowane na GPW w
Warszawie: cena rozliczenia, kwotowanie, liczba otwartych pozycji. Contango, normal backwardation.

7. Kontrakty na waluty, akcje z dywidendą, surowce, indeksy giełdowe, stopy
procentowe: wersje wzorów na cenę forward/futures i wartość pozycji terminowej.
Wpływ transakcji arbitrażowych na ceny terminowe i ceny spot.

8. Kontrakty na różnice cenowe. Punkty swapowe, rolowanie pozycji. Pary walutowe.

9. Opcje: wstęp. Opcje europejskie i amerykańskie. Wartość wewnętrzna i czasowa opcji, opcje w cenie, poza ceną, po cenie. Parytet call-put.

10. Opcje na GPW w Warszawie: specyfikacja kontraktu, kwotowanie, liczba otwartych pozycji. Warranty, przykłady warrantów notowanych na GPW. Opcje na
kontrakty futures. Portfele opcji i kontraktów: depozyty.

11. Najprostsze strategie opcyjne. Własności cen opcji: monotoniczność, wypukłość, własność Lipschitza.

12. Spekulacja, osłona przed ryzykiem i arbitraż: przykłady transakcji z wykorzystaniem opcji i kontraktów terminowych.

13. Opcje na stopę procentową: wprowadzenie. Opcje typu cap/floor, caplet i floorlet. Zabezpieczanie kredytu i inwestycji przed ryzykiem zmiany stopy
procentowej, opcje wbudowane w kredyt/inwestycję. Korytarz stóp procentowych.
Kontrakty swap.

14. Obligacje zamienne: przykłady, model opcyjny obligacji zamiennej.

Ćwiczenia audytoryjne (30h):

Program ćwiczeń zgodny z programem wykładu.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia audytoryjne: Podczas zajęć audytoryjnych studenci na tablicy rozwiązują zadane wcześniej problemy. Prowadzący na bieżąco dokonuje stosowanych wyjaśnień i moderuje dyskusję z grupą nad danym problemem.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

w przypadku braku zaliczenia z ćwiczeń w pierwszym terminie, student ma prawo do dwóch zaliczeń poprawkowych, których sposób przeprowadzenia ustala osoba prowadząca ćwiczenia

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
  • Ćwiczenia audytoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Na ocenę końcową składają się:
ocena projektu, ocena z ćwiczeń i kolokwium zaliczeniowego.

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Student powinien zgłosić się do prowadzącego w celu ustalenia indywidualnego sposobu nadrobienia zaległości.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

Nie podano wymagań wstępnych lub dodatkowych.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

1. J.Hull, Options, Futures, and Other Derivatives, Prentice Hall 2011.

2. J. Dzieża, Instrumenty pochodne, kurs CD, AGH 2011.

3. P.Z. Kobak, Inżynieria finansowa, kurs CD, AGH 2011.

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

1. Nowe podejście do podejmowania decyzji inwestycyjnych : opcje realne — New look on investments : investment options / Jerzy A. DZIEŻA // Nafta & Gaz Biznes ; ISSN 1428-6564. — 2003 nr 11 s. 72–74

2. Wycena projektu inwestycyjnego z dwukolorową opcją zwłoki — Valuation of investment project with two-color waiting option / Jerzy DZIEŻA, Piotr Saługa // Zeszyty Naukowe – Uniwersytet Szczeciński ; ISSN 1640-6818 ; Nr 586. [Seria:] Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia ; ISSN 1733-2842. — 2010 nr 25: Zarządzanie finansami : inwestycje i wycena przedsiębiorstw s. 287–296.

3. Opcje realne – nowe możliwości w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych w górnictwie — Real options – new possibilities in mining investment decision making / Jerzy DZIEŻA // W: Materiały Szkoły Eksploatacji Podziemnej 2005 = Proceedings of the School of Underground Mining 2005 : Szczyrk, 21–25 lutego 2005 / red. nauk. Jerzy Kicki, [et al.] ; Polska Akademia Nauk. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią, Akademia Górniczo-Hutnicza. Katedra Górnictwa Podziemnego. — Kraków : IGSMiE PAN, 2005. — (Sympozja i Konferencje ; nr 64). — Na okł. dod. tyt.: XIV Szkoła Eksploatacji Podziemnej 2005. — S. 393–399.

4. Przykłady opcji realnych — [Examples of the real options] / Jerzy DZIEŻA, Bartosz Ficak // Rynek Terminowy. — 2004 nr 25/3 s. 16–23.

5. Ryzyko na rynku energii : kontrakty na energię — Risk involved in energy market : contractual energy / Jerzy A. DZIEŻA // Nafta & Gaz Biznes ; ISSN 1428-6564. — 2004 nr 1/2 s. 93–94

6. Opcje realne w ocenie ekonomicznej górniczych projektów inwestycyjnych — Real options in mineral projects evaluation / Piotr Saługa, Jerzy DZIEŻA, Jerzy KICKI // Gospodarka Surowcami Mineralnymi = Mineral Resources Management / Polska Akademia Nauk. Komitet Zrównoważonej Gospodarki Surowcami Mineralnymi ; Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią ; ISSN 0860-0953. — 2002 t. 18 z. spec. s. 157–173. — Bibliogr. s. 172–173,

7. Giełda energii — [Power exchange] / Jerzy DZIEŻA, Przemysław KOROHODA // W: TEMPUS : joint European project JEP-IB 14326 : course on sustainable energy for local administrators = Kurs nt. zrównoważonego rozwoju energetycznego dla przedstawicieli administracji lokalnej : Kraków–Łopuszna [et al.] : 27.09–09.10.2000 / Akademia Górniczo-Hutnicza. — [Kraków : AGH, 2000]. — S. [1–19]

8. Drzewa decyzyjne a dyskretny model opcji realnej w wycenie zadań inwestycyjnych — Decision trees versus discrete real option model in budgeting investment tasks / Jerzy A. DZIEŻA // Gospodarka Surowcami Mineralnymi = Mineral Resources Management / Polska Akademia Nauk. Komitet Zrównoważonej Gospodarki Surowcami Mineralnymi ; Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią ; ISSN 0860-0953. — 2002 t. 18 z. spec. s. 141–147.

9. Konkurencyjny rynek energii elektrycznej w Polsce — [Competitive energy market in Poland] / Przemysław KOROHODA, Jerzy DZIEŻA // W: TEMPUS : joint European project JEP-IB 14326 : course on sustainable energy for local administrators = Kurs nt. zrównoważonego rozwoju energetycznego dla przedstawicieli administracji lokalnej : Kraków–Łopuszna [et al.] : 27.09–09.10.2000 / Akademia Górniczo-Hutnicza. — [Kraków : AGH, 2000]. — S. [1–20]

10. Zarządzanie ryzykiem finansowym , czyli jak się zabezpieczyć? — Risk management – how to fasten your seatbelts? / Jerzy A. DZIEŻA // Nafta & Gaz Biznes ; ISSN 1428-6564. — 2003 nr 9 s. 75–76.

Informacje dodatkowe:

Na II stopniu studiów moduł może być zaliczany bez egzaminu ( wykład, ćwiczenia audytoryjne, zaliczenie ćwiczeń, 4 ECTS).
Na ocenę końcową składają się: ocena z aktywności na zajęciach, jakości projektu,
i ocena z ćwiczeń i kolokwium zaliczeniowego.