Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Tarcie i smarowanie w przeróbce plastycznej
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
NMTN-1-707-s
Wydział:
Metali Nieżelaznych
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Materiały i Technologie Metali Nieżelaznych
Semestr:
7
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
dr hab. inż, prof. AGH Kawecki Artur (akawecki@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Charakterystyka tarcia, teorie tarcia, klasyfikacja rodzajów zużycia tribologicznego. Pozytywne i negatywne aspekty tarcia. Wpływ tarcia na parametry siłowe, nierównomierność płynięcia plastycznego i naprężenia wewnętrzne. Zjawiska cieplne wywołane tarciem. Metody podnoszenia tribologicznych właściwości materiałów przez obróbkę cieplną i powierzchniową. Metody wyznaczania współczynnika tarcia. Kryteria doboru środków smarująco-chłodzących stosowanych w procesach przeróbki plastycznej metali.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Student zdobywa wiedzę z obszaru szeroko rozumianej tribologii, z zakresu mechanizmów powstawania, klasyfikacji tarcia, metod testowania i oceny zużycia metali. MTN1A_W02, MTN1A_W11, MTN1A_W03 Kolokwium
M_W002 Student zdobywa wiedzę z obszaru teorii tarcia, zużycia oraz metod polepszania tribologicznych właściwości materiałów metalicznych. MTN1A_W02, MTN1A_W04, MTN1A_W05 Kolokwium
Umiejętności: potrafi
M_U001 Student potrafi diagnozować oraz badać na drodze eksperymentalnej zagadnienia tribologiczne z zakresu przeróbki plastycznej metali, eksploatacji maszyn oraz technologii smarowniczej. MTN1A_U02, MTN1A_U01, MTN1A_U11, MTN1A_U03 Zaliczenie laboratorium
M_U002 Student potrafi określić wpływ tarcia oraz technik smarowniczych na prawidłowe parametry przeróbki plastycznej lub prawidłowe warunki eksploatacji maszyn i urządzeń. MTN1A_U06, MTN1A_U03, MTN1A_U04 Wykonanie projektu
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Student potrafi dokonać krytycznej samooceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści, oraz ocenić znacznie nabytej wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych oraz zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem problemu, a także inicjować działania na rzecz gospodarki i środowiska społecznego przy poszanowaniu zasad etyki zawodowej oraz dbałości o tradycję Akademii Górniczo-Hutniczej i Wydziału Metali Nieżelaznych MTN1A_K01, MTN1A_K03, MTN1A_K02 Aktywność na zajęciach
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
45 15 0 15 15 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Student zdobywa wiedzę z obszaru szeroko rozumianej tribologii, z zakresu mechanizmów powstawania, klasyfikacji tarcia, metod testowania i oceny zużycia metali. + - - - - - - - - - -
M_W002 Student zdobywa wiedzę z obszaru teorii tarcia, zużycia oraz metod polepszania tribologicznych właściwości materiałów metalicznych. + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Student potrafi diagnozować oraz badać na drodze eksperymentalnej zagadnienia tribologiczne z zakresu przeróbki plastycznej metali, eksploatacji maszyn oraz technologii smarowniczej. - - + - - - - - - - -
M_U002 Student potrafi określić wpływ tarcia oraz technik smarowniczych na prawidłowe parametry przeróbki plastycznej lub prawidłowe warunki eksploatacji maszyn i urządzeń. - - + + - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Student potrafi dokonać krytycznej samooceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści, oraz ocenić znacznie nabytej wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych oraz zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem problemu, a także inicjować działania na rzecz gospodarki i środowiska społecznego przy poszanowaniu zasad etyki zawodowej oraz dbałości o tradycję Akademii Górniczo-Hutniczej i Wydziału Metali Nieżelaznych - - + + - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 110 godz
Punkty ECTS za moduł 4 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 45 godz
Przygotowanie do zajęć 25 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 8 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 25 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 5 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (15h):

Charakterystyka zjawisk tarcia w przeróbce plastycznej metali. Pozytywne i negatywne aspekty tarcia. Najważniejsze teorie tarcia oraz pojęcia związane z tribologią.
Klasyfikacja tarcia z uwagi na rodzaj tarcia oraz występowanie środków smarnych. Klasyfikacja rodzajów zużycia tribologicznego. Wpływ tarcia na parametry siłowe, nierównomierność płynięcia plastycznego i naprężenia wewnętrzne. Zjawiska cieplne wywołane tarciem. Podstawowe wzory teoretyczne i empiryczne opisujące zjawiska związane z tarciem w przeróbce plastycznej metali. Metody podnoszenia tribologicznych właściwości materiałów przez obróbkę cieplną i powierzchniową. Metody wyznaczania współczynnika tarcia. Ogólna charakterystyka i klasyfikacja smarów, środków smarnych, chłodziw technologicznych stosowanych w procesach przeróbki plastycznej. Emulsje do przeróbki plastycznej miedzi, aluminium i ich stopów. Kryteria doboru środków smarująco-chłodzących. Metody pomiarów najważniejszych parametrów eksploatacyjnych środków smarujących.

Ćwiczenia laboratoryjne (15h):

Wyznaczanie wartości współczynnika tarcia w próbie spęczania próbek cylindrycznych (metodą Gubkina), próbek w kształcie pierścienia oraz próbek w kształcie prostopadłościanu (metoda klinowa Tarnawskiego). Wyznaczanie wartości współczynnika tarcia w procesach walcowania (metoda wyznaczania kąta chwytu, odwróconych wzorów) i ciągnienia (metoda odwróconych wzorów). Wyznaczanie pracy odkształcenia plastycznego metali (miedź, aluminium i ich stopy) jako efektu występowania sił tarcia. Badania procesu ścieralności metali. Wpływ parametrów procesu tarcia na zużycie. Badania wybranych własności technologicznych różnych rodzajów smarów.

Ćwiczenia projektowe (15h):

Wyznaczanie wartości współczynnika tarcia w próbie spęczania próbek cylindrycznych (metodą Gubkina), próbek w kształcie pierścienia oraz próbek w kształcie prostopadłościanu (metoda klinowa Tarnawskiego). Wyznaczanie wartości współczynnika tarcia w procesach walcowania (metoda wyznaczania kąta chwytu, odwróconych wzorów) i ciągnienia (metoda odwróconych wzorów). Wyznaczanie pracy odkształcenia plastycznego metali (miedź, aluminium i ich stopy) jako efektu występowania sił tarcia. Badania procesu ścieralności metali. Wpływ parametrów procesu tarcia na zużycie. Badania wybranych własności technologicznych różnych rodzajów smarów.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia laboratoryjne: W trakcie zajęć laboratoryjnych studenci samodzielnie rozwiązują zadany problem praktyczny, dobierając odpowiednie narzędzia.
  • Ćwiczenia projektowe: Studenci wykonują zadany projekt samodzielnie, bez większej ingerencji prowadzącego. Ma to wykształcić poczucie odpowiedzialności za pracę w grupie oraz odpowiedzialności za podejmowane decyzje.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Ćwiczenia laboratoryjne oraz ćwiczenia projektowe kończą się zaliczeniem. Do kolokwium zaliczeniowego z ćwiczeń laboratoryjnych oraz projektowych dopuszczone są osoby, które miały co najwyżej 1 nieusprawiedliwioną obecność na ćwiczeniach laboratoryjnych oraz co najwyżej 1 nieusprawiedliwioną obecność na ćwiczeniach projektowych. Warunkiem uzyskania zaliczenia z ćwiczeń laboratoryjnych i projektowych jest oddanie oraz akceptacja przez prowadzącego zajęcia wszystkich sprawozdań i/lub opracowań projektowych.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Nie
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci mogą na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego
  • Ćwiczenia laboratoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci wykonują ćwiczenia laboratoryjne zgodnie z materiałami udostępnionymi przez prowadzącego. Student jest zobowiązany do przygotowania się w przedmiocie wykonywanego ćwiczenia, co może zostać zweryfikowane kolokwium w formie ustnej lub pisemnej.
  • Ćwiczenia projektowe:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci wykonują prace praktyczne mające na celu uzyskanie kompetencji zakładanych przez syllabus. Ocenie podlega sposób wykonania projektu oraz efekt końcowy.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena końcowa przedmiotu jest średnią arytmetyczną: 50% ocena z kolokwium zaliczeniowego z ćwiczeń laboratoryjnych, 50% ocena z kolokwium zaliczeniowego z ćwiczeń projektowych.

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek usprawiedliwionych nieobecności studenta na zajęciach laboratoryjnych ustalane będą indywidualnie. Dopuszczalne jest odrabianie zajęć przez studenta z innymi grupami, za zgodą prowadzącego zajęcia.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

Podstawowa wiedza z metaloznawstwa, fizyki oraz procesów przeróbki plastycznej metali.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Lawrowski Zbigniew, Tribologia: tarcie, zużywanie i smarowanie, WPW, 2008
Wachal Andrzej, Trybotechnika, WKiŁ, 1990
Hebda Michał, Trybologia, WNT, 1980
Hebda Michał, Tarcie, smarowanie i zużycie części maszyn, WNT, 1972
Gierzyńska-Dolna Monika, Tarcie, zużycie i smarowanie w obróbce plastycznej metali, WNT, 1983
Nosal Stanisław, Tribologiczne aspekty zacierania się węzłów ślizgowych, WPP, 1998
Laber Stanisław, Wybrane zagadnienia tribologiczne związane z problematyką tarcia
bezzużyciowego, WPZ, 1998
Sadowski Jan, Cieplno-mechaniczne podstawy zużywania utleniającego towarzyszącego tarciu
zewnętrznemu metali, 1984
Pytko Stanisław, Podstawy tribologii i techniki smarowniczej, AGH, 1989
Lawrowski Zbigniew, Technika smarowania, PWN, 1987
Czarny Ryszard, Smary plastyczne, WNT, 2004
Olszewski Wiesław, Paliwa i materiały smarowe: badania i pomiary laboratoryjne podstawowych
własności fizykochemicznych, WPR, 2006
Sarnecki Aleksander, Oleje i smary: otrzymywanie i zastosowanie, Krosno, 2006
Ozimina Dariusz, Przeciwzużyciowe warstwy wierzchnie w układach tribologicznych, WPŚw, 2002
Kragielski Igor, Friction and wear: calculation methods, Oxford, 1982
Solski Paweł, Zużycie cierne metali, WNT, 1968
Senatorski Jan, Podnoszenie tribologicznych właściwości materiałów przez obróbkę cieplną i powierzchniową, IMP, 2003
Sadowski Jan, Nowa interpretacja i ocena zużycia tribologicznego, WPR, 2006
Rabinowicz Ernest, Friction and wear of materials, New York, 1965
Lacki Piotr, Modelowanie tarcia w procesach objętościowej obróbki plastycznej, WPCz, 2010
Przemysłowe środki smarne: poradnik Total, Warszawa, 2003
Kaczyński Roman, Physical principles of investigation and modeling of wear resistance of metals
and alloys on the basis of structure energy philosophy, WPB, 2002
Totten George, Handbook of lubrication and tribology. Vol. 1, Application and maintenance,
Boca Raton, 2006
Bannister Kenneth, Lubrication for industry, New York, 1996
Hutchings Ian, Tribology: friction and wear of engineering materials, London, 1995
Chattopadhyay Rampada, Surface wear: analysis, treatment and prevention Davis J. R., Surface
engineering: for corrosion and wear resistance, ASM International: IOM Communications, 2001
Kudish Ilya, Modeling and analytical methods in tribology, Boca Raton, 2010 Engel Peter, Impact
wear of materials, Amsterdam, Elsevier Scientific Publishing Company, 1976
Gresham Robert, Lubrication and maintenance of industrial machinery: best practices and
reliability, Society of Tribologists and Lubrication Engineers, CRC Press, 2009 Mang Theo,
Lubricant and lubrication, Weinheim, 2007
Mate Mathew, Tribology on the small scale: a bottom up approach to friction, lubrication, and
wear, Oxford, 2008
Wear: an international journal of Fundamentals of friction, wear and their control in industry,
Elsevier Publ. Comp., 1957- Plastics-Friction and wear by sliding-identification of test parameters
ISO 6601 / ISO, Geneva, 2002

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Nie podano dodatkowych publikacji

Informacje dodatkowe:

Brak