Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Technologie rekultywacji
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
GRTZ-2-108-s
Wydział:
Górnictwa i Geoinżynierii
Poziom studiów:
Studia II stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Rewitalizacja Terenów Zdegradowanych
Semestr:
1
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
dr hab. inż, prof. AGH Ostręga Anna (ostrega@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Student zapozna się przyczynami i skutkami degradacji terenów. Uzyska wiedzę i umiejętności w zakresie metod i kierunków rekultywacji. Pozna uwarunkowania formalno-prawne rekultywacji.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Student ma wiedzę na temat przyczyn i skutków degradacji terenów oraz zna sposoby rekultywacji. RTZ2A_W02 Udział w dyskusji,
Egzamin,
Aktywność na zajęciach
M_W002 Student zna podstawy prawne, podmioty uczestniczące w procesie rekultywacji oraz źródła finansowania tych działań. RTZ2A_W03 Udział w dyskusji,
Egzamin,
Aktywność na zajęciach
Umiejętności: potrafi
M_U001 Student potrafi określić poziom degradacji terenu i potencjał dla nowych funkcji oraz wybrać optymalny kierunek rekultywacji. RTZ2A_U05, RTZ2A_U02, RTZ2A_U06 Wykonanie ćwiczeń,
Udział w dyskusji,
Aktywność na zajęciach
M_U002 Student potrafi zaprojektować rekultywację techniczną i biologiczną terenu zdegradowanego dla ustalonego kierunku. RTZ2A_U05, RTZ2A_U04, RTZ2A_U03 Wykonanie projektu,
Udział w dyskusji,
Aktywność na zajęciach
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Student ma świadomość skutków degradacji terenów i ich potencjału dla funkcji użytecznych społeczeństwu i środowisku. RTZ2A_K02 Udział w dyskusji,
Aktywność na zajęciach
M_K002 Student posiada kompetencje w zakresie określania stopnia degradacji oraz sposobów rekultywacji. RTZ2A_K01, RTZ2A_K02, RTZ2A_K04 Udział w dyskusji,
Aktywność na zajęciach
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
60 30 15 0 15 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Student ma wiedzę na temat przyczyn i skutków degradacji terenów oraz zna sposoby rekultywacji. + - - - - - - - - - -
M_W002 Student zna podstawy prawne, podmioty uczestniczące w procesie rekultywacji oraz źródła finansowania tych działań. + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Student potrafi określić poziom degradacji terenu i potencjał dla nowych funkcji oraz wybrać optymalny kierunek rekultywacji. - + - - - - - - - - -
M_U002 Student potrafi zaprojektować rekultywację techniczną i biologiczną terenu zdegradowanego dla ustalonego kierunku. - - - + - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Student ma świadomość skutków degradacji terenów i ich potencjału dla funkcji użytecznych społeczeństwu i środowisku. + + - + - - - - - - -
M_K002 Student posiada kompetencje w zakresie określania stopnia degradacji oraz sposobów rekultywacji. + + - + - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 118 godz
Punkty ECTS za moduł 4 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 60 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 25 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 30 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 1 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (30h):

1. Wprowadzenie – utrwalenie wiedzy na temat przyczyn i skutków degradacji środowiska, podstawowych definicji z zakresu działań naprawczych oraz faz rekultywacji.
2. Działalność górnicza a środowisko wodne. Drenaż górniczy. Lej depresji. Wpływ drenażu na wody powierzchniowe i przypowierzchniowe. Wpływ sposobu eksploatacji odkrywkowej i rodzaju wyrobiska na stosunki wodne.
3. Technologie kształtowania wyrobisk górniczych na potrzeby różnych kierunków rekultywacji. Metody zabezpieczenia skarp i zboczy.
4. Kierunki rekultywacji wodnej wyrobisk. Zależność wodnego kierunku rekultywacji od czynników hydrogeologicznych i geologiczno-górniczych. Odbudowa zwierciadła wody. Metody szacowania wzniosu zwierciadła wody. Kształtowanie się chemizmu wód zbiorników pogórniczych.
5. Technologie kształtowania zwałowisk i składowisk na potrzeby różnych kierunków rekultywacji. Wykorzystanie odpadów do rekultywacji.
6. Metody rekultywacji gruntów bezglebowych i zanieczyszczonych. Rola roślinności, w tym naturalnej sukcesji przyrodniczej w procesie rekultywacji. Remediacja, fitremediacja (i fitomining).
7. Potencjał terenów poprzemysłowych dla działań na rzecz adaptacji do zmian klimatu.

Ćwiczenia audytoryjne (15h):

Kształtowanie zbiorników poeksploatacyjnych dla funkcji rekreacyjnej. Określenie rezerwy terenowej dla uzyskania odpowiedniego nachylenia skarpy i ilości ma ziemnych koniecznych do przesunięcia. Określanie czasu wypełniania wyrobiska wodą. Sposoby zabezpieczenia plaży i zejścia do wody. Obliczanie chłonności plaży i kąpieliska.

Ćwiczenia projektowe (15h):

Projekt przebudowy fragmentu składowiska odpadów lub zwałowiska nadkładu zgodnie z wymaganiami rekultywacji w określonym kierunku. Obliczenie ilości mas ziemnych koniecznych do przesunięcia. Ustalenie składu gatunkowego wprowadzanej roślinności. Sporządzenie przedmiaru robót.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Prezentacja multimedialna, studia przypadku, dyskusja.
  • Ćwiczenia audytoryjne: Podczas zajęć audytoryjnych studenci prezentują przygotowane prezentacje I uczestniczą w dyskusji. Prowadzący na bieżąco dokonuje stosowanych wyjaśnień i moderuje dyskusję z grupą nad danym problemem.
  • Ćwiczenia projektowe: Studenci wykonują prace praktyczne mające na celu uzyskanie kompetencji zakładanych przez syllabus. Ocenie podlega sposób wykonania projektu oraz efekt końcowy.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Zaliczenie ćwiczeń projektowych na podstawie wykonanego projektu. Zaliczenie ćwiczeń audytoryjnych na podstawie wykonanego ćwiczenia. Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest zaliczenie ćwiczeń projektowych i audytoryjnych. Przewiduje się podstawowy i poprawkowy termin egzaminu. Zakres materiału do egzaminu obejmuje treści przedstawiane na wykładach.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Nie
    – Zasady udziału w zajęciach: Uczestnictwo w wykładach, dyskusja na temat przedstawianych treści oraz bieżące wyjaśnianie wątpliwości.
  • Ćwiczenia audytoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego. Ocena pracy studenta będzie bazować na wypowiedziach prezentacji oraz udziale w dyskusji.
  • Ćwiczenia projektowe:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci wykonują prace praktyczne mające na celu uzyskanie kompetencji zakładanych przez syllabus. Ocenie podlega sposób wykonania projektu oraz efekt końcowy.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena końcowa będzie średnią ważoną oceny z egzaminu (0,6) oraz ćwiczeń projektowych (0,2) i ćwiczeń audytoryjnych (0,2).

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Nieobecność na zajęciach musi być nadrobiona samodzielnym uzupełnieniem wiedzy i przygotowaniem ćwiczeń projektowych.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

brak

Zalecana literatura i pomoce naukowe:
  1. Gołda T.: Rekultywacja. Skrypty Uczelniane, Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne AGH, 2005.
  2. Cała M.: Analiza osuwiska w odkrywce Piaseczno Kopalni Siarki Machów. Likwidacja zagrożeń i strategia rekultywacji. w: Geotechnische und Umweltaspekte bei der Rekultivierung und Revitalisierung von Bergbaufolgelandschaften in Polen und in Deutschland (Geotechniczne i środowiskowe aspekty rekultywacji i rewitalizacji obszarów pogórniczych w Polsce i w Niemczech) (ed. Cała M., von Bismarck F., Illing M.), Wydawnictwa AGH, Kraków 2014, s. 272–284, (w j. niem. i pol.).
  3. Krzaklewski W.: Metoda sukcesji w działalności rekultywacyjnej, w: Geotechnische und Umweltaspekte bei der Rekultivierung und Revitalisierung von Bergbaufolgelandschaften in Polen und in Deutschland (Geotechniczne i środowiskowe aspekty rekultywacji i rewitalizacji obszarów pogórniczych w Polsce i w Niemczech) (ed. Cała M., von Bismarck F., Illing M.), Wydawnictwa AGH, Kraków 2014, s. 326-388, (w j. niem. i pol.).
  4. Uberman Ryszard, Uberman Robert: Likwidacja kopalń i rekultywacja terenów pogórniczych w górnictwie odkrywkowym. Problemy techniczne, prawne i finansowe. Wydawnictwo IGSMiE PAN. Kraków 2010.
  5. Karczewska A.: Ochrona gleb i rekultywacja terenów zdegradowanych ", wyd. Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu , s.390, 2012.
  6. Cymerman R., Marcinkowska I.: Techniczne i przestrzenne aspekty rekultywacji gruntów. Wyd. UWM w Olsztynie, s. 89, 2010
  7. Lemoine G.: Restoration and protection of post-mining landscapes for environmental value and for public access in the Département du Nord (France), 2. Internationaler Bergbau und Umwelt Sanierungs Congress, 1–3 September 2010, Dresden.
  8. Rostański A.: Spontaniczna rewitalizacja terenów zdegradowanych – rola naturalnych procesów biologicznych, w: Innowacyjne rozwiązania rewitalizacji terenów zdegradowanych (ed. Skowronek J.), Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach, Centrum Badań i Dozoru Górnictwa Podziemnego Sp. z o.o. w Lędzinach, Katowice 2009, s. 18–26.
  9. Paulo A.: Przyrodnicze ograniczenia wyboru kierunku zagospodarowania terenów pogórniczych. Gospodarka Surowcami Mineralnymi. Tom 24, zeszyt 2/3, 2008.
  10. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej: Wytyczne w zakresie wymagań dla procesów rekultywacji, w tym makroniwelacji, prowadzonych przy użyciu odpadów. Warszawa, 2008.
Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:
  1. Polak K.: Rozliczenie wodnej rekultywacji wyrobisk odkrywkowych w świetle aktualnych uregulowań formalnoprawnych. Przegląd Górniczy t. 71 nr 9, s. 37–40, 2015.
  2. Bednarczyk S., Galiniak G., Różkowski K., Kaznowska-Opala K. Charakterystyka rekultywacji terenów poeksploatacyjnych w Kopalni Piasku “Szczakowa” w Jaworznie. Przegląd Górniczy, t. 71 nr 9, s. 85–91, 2015.
  3. Galiniak G., Polak K., Różkowski K., Kaznowska-Opala K., Pawlecka K.: Rekultywacja wodna jako czynnik determinujący sukces branży górnictwa odkrywkowego w praktyce sozologicznej. Przegląd Górniczy, t. 70 nr 10, s. 122–127, 2014.
  4. Polak K., Różkowski K., Pawlecka K., Kaznowska-Opala K., Chudzik W.: Prognoza zatapiania wyrobiska poeksploatacyjnego Świerki. Przegląd Górniczy, t. 70 nr 2, s. 31–36, 2014.
  5. Cała M., Ostręga A.: Geotechnical Aspects of Revitalisation of Post-Mining Areas – An Example of the Adaptation of Katowice Hard Coal Mine for the New Silesian Museum. Archives of Mining Science, vol. 58, no. 2, s. 361–374, 2013.
  6. Uberman R., Ostręga A.: Rekultywacja i rewitalizacja terenów po działalności górniczej. Polskie osiągnięcia i problemy. [w:] Ostręga A. (red.), 1-sze Polsko-Niemieckie Forum Rekultywacja i rewitalizacja obszarów pogórniczych, Wisła-Jawornik, 8-9 marzec 2012, Wydawnictwo AKNET.
  7. Ostręga A., Uberman R., Stożek Ł., Muzykiewicz B.: Koncepcja rekultywacji i docelowego zagospodarowania kopalni wapienia ,,Kujawy”. Górnictwo i geologia XV. Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej nr 132, Studia i Materiały nr 39; Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2011.
  8. Ostrega A., Uberman R.: Kierunki rekultywacji i zagospodarowania – sposób wyboru, klasyfikacja i przykłady. Górnictwo i Geoinżynieria R. 34, z. 4, 2010.
  9. Uberman R. Ostrega A.: Uregulowania prawne w zakresie rekultywacji i rewitalizacji przedsiębiorstwa górniczego w odniesieniu do KWB Konin [w:] Rekultywacja terenów pogórniczych i waloryzacja krajobrazu w konińskim okręgu wydobycia węgla brunatnego. Kraków, 2007.
  10. Uberman R., Ostręga A.: Sposoby rekultywacji i zagospodarowania zwałowisk nadkładu i składowisk odpadów górniczych. Górnictwo Odkrywkowe, nr 7-8, 2004.
Informacje dodatkowe:

Przewiduje się jeden podstawowy i jeden dodatkowy termin egzaminu. Obecność na wykładach jest zalecana i może być premiowana. Zakres materiału do egzaminu obejmuje treści przedstawiane na wykładach i ćwiczeniach.