Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Metodologia nauk społecznych
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
HSOC-2-102-EG-s
Wydział:
Humanistyczny
Poziom studiów:
Studia II stopnia
Specjalność:
E-gospodarka
Kierunek:
Socjologia
Semestr:
1
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
prof. nadzw. dr hab. Grotowska Stella (stella.grotowska@gmail.com)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Celem zajęć jest zapoznanie studentów z pojęciami i założeniami metodologii nauk, pogłębienie umiejętności tworzenia własnego postępowania badawczego i kształtowanie świadomości problemów etycznych.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Zna podstawowe pojęcia i założenia ogólnej metodologii nauk. SOC2A_W01, SOC2A_W03 Egzamin
M_W002 Wie na czym polega aktywne zaangażowanie badacza w życie społeczne. SOC2A_W10, SOC2A_W09 Projekt
M_W003 Zna podstawowe teorie innowacji społecznej i narzędzie stosowane w interwencjach socjologicznych. SOC2A_W08, SOC2A_W10, SOC2A_W04 Prezentacja
Umiejętności: potrafi
M_U001 Umiejętność samodzielnego wybierania koncepcji metodologicznych odpowiednich do założonych celów poznawczych SOC2A_U03 Egzamin
M_U002 Umiejętność tworzenia modelu własnego postępowania badawczego według reguł metodologicznych. SOC2A_U08 Egzamin
M_U003 Projektowanie interwencji socjologicznej SOC2A_U03, SOC2A_U06 Projekt
M_U004 Pogłębienie kompetencji w zakresie wytwarzania teorii naukowej SOC2A_U14 Egzamin
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Pogłębienie kompetencji w zakresie prowadzenia badań naukowych SOC2A_K02, SOC2A_K04 Egzamin
M_K002 Ma świadomość znaczenia analizy socjologicznej dla rozumienia współczesnych procesów społecznych, politycznych, gospodarczych i kulturowych SOC2A_K04 Projekt
M_K003 Samodzielnie stawia problemy praktyczne i teoretyczne oraz podejmuje poszukiwania w zakresie ich rozwiązywania SOC2A_K02 Projekt
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
30 30 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Zna podstawowe pojęcia i założenia ogólnej metodologii nauk. + - - - - - - - - - -
M_W002 Wie na czym polega aktywne zaangażowanie badacza w życie społeczne. + - - - - - - - - - -
M_W003 Zna podstawowe teorie innowacji społecznej i narzędzie stosowane w interwencjach socjologicznych. + - - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Umiejętność samodzielnego wybierania koncepcji metodologicznych odpowiednich do założonych celów poznawczych + - - - - - - - - - -
M_U002 Umiejętność tworzenia modelu własnego postępowania badawczego według reguł metodologicznych. + - - - - - - - - - -
M_U003 Projektowanie interwencji socjologicznej + - - - - - - - - - -
M_U004 Pogłębienie kompetencji w zakresie wytwarzania teorii naukowej + - - - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Pogłębienie kompetencji w zakresie prowadzenia badań naukowych + - - - - - - - - - -
M_K002 Ma świadomość znaczenia analizy socjologicznej dla rozumienia współczesnych procesów społecznych, politycznych, gospodarczych i kulturowych + - - - - - - - - - -
M_K003 Samodzielnie stawia problemy praktyczne i teoretyczne oraz podejmuje poszukiwania w zakresie ich rozwiązywania + - - - - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 76 godz
Punkty ECTS za moduł 3 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 30 godz
Przygotowanie do zajęć 20 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 20 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 4 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (30h):
  1. Pojęcie metodologii nauk

    Pojęcie metodologii nauk, metodologia ogólna i szczegółowa, wiedza potoczna
    i wiedza naukowa, zadania metodologii), metodologia socjologiczna
    (zadania i metody metodologii, pożytki z metodologii i powody jej krytyki).
    Literatura:
    Antoni Sułek, Metodologia socjologiczna, Encyklopedia socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa
    1999, s. 209-217.
    Antoni Sułek, ogród metodologii socjologicznej, Scholar, Warszawa 2002, s. 16-17 (13-23).
    Jerzy Apanowicz, Metodologia nauk, TNOiK, Toruń 2003, s. 9-18.

  2. Patologie w nauce

    11. Patologie w nauce (junk science, manipulacje w nauce, oszustwo w nauce, nieuczciwość w nauce – scientific misconduct). Czy patologie w nauce są problemem?
    Przykład: łysenkizm w Polsce (historia łysenkizmu w ZSRR, czynniki pojawienia się łysenkizmu w polskiej nauce, trudności współczesnych badań nad łysenkizmem)
    Literatura:
    Maciej Grabski, Uczciwość i wiarygodność nauki. Praktyka, Nauka 2009, nr 2.
    Studia nad łysenkizmem w polskiej biologii, red. P. Kohler, IPN, Kraków 2013, s. 9-56, 159-162.
    Literatura dodatkowa:
    Sheldon Krimsky, Nauka skorumpowana?, PIW, Warszawa 2006.

  3. Społeczne uwarunkowania poznania

    Społeczne uwarunkowania poznania, socjologia poznania naukowego,
    model poznania fizyki,
    Literatura:
    Marek Ziółkowski, Wiedza, w: Encyklopedia socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 2002.
    podziały stosowane w nauce, podejście naukowe i jego ograniczenia,
    nauka i pseudonauka, profesjonalizacja badań naukowych.
    Literatura
    Stefan Amsterdamski, Nauka, w: Encyklopedia socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 1999, s.
    298- 301 (298-299).
    Antoni Sułek, Metodologia socjologiczna, Encyklopedia socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa
    1999, s. 209-217.
    Jerzy Apanowicz, Metodologia nauk, TNOiK, Toruń 2003, s. 9-18.
    Barry Markovsky, Lisa M. Dilks, Nauka, pseudonauka i zdrowy rozsądek, w: Joanna Heidtman,
    Kinga Wysieńska, Procesy grupowe, Perspektywa socjologiczna, Scholar, Warszawa 2013, s. 19-
    56.
    Literatura dodatkowa:
    Marek Ziółkowskie, Wiedza, w: Encyklopedia socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 2002.

  4. Zasady badań naukowych

    Zasady badań naukowych: cele i funkcje badań naukowych, zasady poznania
    naukowego, procesy poznania myślowego (analiza i synteza, dedukcja i
    indukcja, porównywanie i przeciwstawianie, uogólnianie i wnioskowanie),
    rodzaje wyjaśnień naukowych (genetyczne, funkcjonalne, logiczne), typy
    badań naukowych (podstawowe, stosowane, diagnostyczne, weryfikacyjne,
    kompleksowe, przyczynkarskie, heurystyczne), rodzaje procedur naukowych
    (diagnostyczna, eksperymentalna, operacyjna, ewaluacyjna, korelacyjna),
    badania w naukach przyrodniczych a badania społeczne.
    Literatura:
    Jerzy Apanowicz, Metodologia nauk, TNOiK, Toruń 2003, s. 19-49.
    Stanisław Ossowski, Wzory nauk przyrodniczych wobec osobliwości nauk społecznych, w: Piotr Sztompka, Marek Kucia, Socjologia. Lektury, Znak, Kraków 2005, s. 28-34.

  5. Znaczenie terminu “teoria”

    Znaczenie terminu “teoria”.
    Stefan Nowak, Metodologia badań społecznych, PWN, Warszawa 2012, s. 394-397.
    Teoria socjologiczna średniego zasięgu
    Robert K. Merton, Teoria socjologiczna i struktura społeczna, PWN, Warszawa 1982, s. 60-69.
    Znaczenie teorii socjologicznej dla badań empirycznych: Pojęcia socjologiczne
    a teoria (s. 157-), socjologiczne interpretacje ex post factum, generalizcje
    empiryczne, funkcje teorii socjologicznej (s. 164-166), rola teorii w badaniach
    empirycznych, serendipidy (w haśle: eksperyment krzyżowy na Wiki są
    przykłady) (169-174), przeformułowanie teorii, wpływ badań empirycznych
    na teorię.
    Literatura:
    Robert K. Merton, Teoria socjologiczna i struktura społeczna, PWN, Warszawa 1982, s. 153-183

  6. Definiowanie pojęć i dobór wskaźników do badań

    Problem jednoznaczności terminów, nazwy jednostkowe i ogólne, pojęcia o
    różnej ogólności, definiowanie, rodzaje definicji, wskaźniki, zjawiska wykorzystane
    jako wskaźniki, operacjonalizacja, zmienne, wskaźniki, jakość pomiaru.
    Literatura:
    Stefan Nowak, Metodologia badań społecznych, PWN, Warszawa 2012, s. 124-147.
    Earl Babbie, Badania społeczne w praktyce, PWN, Warszawa 2004, s. 144 – 169.
    Literatura:
    Stefan Nowak, Metodologia badań społecznych, PWN, Warszawa 2012, s. 124-147.
    Earl Babbie, Badania społeczne w praktyce, PWN, Warszawa 2004, s. 144 – 169.

  7. Tworzenie projektu badawczego

    Tworzenie projektu badawczego
    Rodzaje projektów badawczych, elementy projektu badawczego, paradygmaty
    badawcze (postpozytywizm, konstruktywizm, aktywizm, pragmatyzm),
    strategie badawcze, pytania badawcze i hipotezy, metody badawcze.
    Literatura:
    John W. Creswell, Projektowanie badań naukowych. Metody jakościowe, ilościowe i mieszane,
    WUJ, Kraków 2013, s. 29-45.

  8. Praktyki badawcze

    Praktyki badawcze:
    wyjaśnienia idiograficzne i nomotetyczne, teoria indukcyjna i dedukcyjna,
    badania ilościowe i jakościowe, etyka w badaniach społecznych.
    Literatura:
    Earl Babbie, Badania społeczne w praktyce, PWN, Warszawa 2004, s. 45-53.
    Earl Babbie, Badania społeczne w praktyce, PWN, Warszawa 2004, s. 54-83.

  9. Empiryzm i pozytywizm w nauce

    Paradygmaty w naukach społecznych – różne drogi tworzenia teorii. Empiryzm
    i pozytywizm w nauce: ujęcie nauk przyrodniczych w filozofii empiryzmu,
    zasady metody pozytywnej w socjologii.
    Literatura:
    Ted Benton, Ian Craib, Filozofia nauk społecznych. Od pozytywizmu do postmodernizmu, DSW
    TWP, Wrocław 2003, s. 22-38.
    Emil Durkheim, Zasady metody pozytywnej, r. II Zasady obserwacji faktów społecznych.

  10. Podejście interpretatywne w socjologii

    Podejście interpretatywne w socjologii: przedmiot nauk społecznych
    według Maksa Webera, rozumienie i typologie, ideał obiektywności i neutralności
    badań, indywidualizm i holizm, pojęcie racjonalności.
    Literatura:
    Ted Benton, Ian Craib, Filozofia nauk społecznych. Od pozytywizmu do postmodernizmu, DSW
    TWP, Wrocław 2003, s. 91-110.
    Stanisław Andreski, Maksa Webera olśnienia i pomyłki, PWN Warszawa 1992, s. 32-44, 83-112.

  11. Praktyczne zastosowanie socjologii

    Praktyczne zastosowanie socjologii: diagnoza i ujawnianie problemów
    społecznych w badaniach, ocena skutków działań praktycznych, wiedza
    socjologiczna a socjotechnika i polityka społeczna, prognozy długofalowe,
    problemy z praktycznym zastosowaniem badań socjologicznych,
    odpowiedzialność badacza.
    Literatura:
    Stefan Nowak, Metodologia badań społecznych, PWN, Warszawa 2012, s. 448-478
    Lektura dodatkowa
    Stanisław Andreski, Czarnoksięstwo w naukach społecznych, Oficyna Naukowa, Warszawa
    2002, s. 116-150.

  12. Uniwersytet jako instytucja nauki

    Trzy modele uniwersytetu (średniowieczny, humboldtowski, przedsiębiorczy),
    Literatura:
    Marcin Haberla, Sebastian Bobowski, Od uniwersytetu średniowiecznego do uniwersytetu trzeciej generacji, “Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu”, 2013 nr 315,
    Karol Sauerland, Idea uniwersytetu: aktualność tradycji Humboldta? http://repozytorium.ukw.edu.pl/bitstream/handle/item/515/Karol%20Sauerland%20Idea%20uniwersytetu%20aktualnosc%20tradycji%20Humboldta.pdf?sequence=1
    Wstęp, w: Edufactory. Samoorganizacja i opór w fabrykach wiedzy, red. Jan Sowa, Krystian Szadkowski, Kraków 2011, Wydawnictwo i Ksiegarnia, Korporacja Ha!Art http://issuu.com/korporacja_haart/docs/edufactory_samoorganizacja_i_opor_w_fabrykach_wiedzy.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest udział w zajęciach, na których obecność jest obowiązkowa.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci uczestniczą w zajęciach poznając kolejne treści nauczania zgodnie z syllabusem przedmiotu. Studenci winni na bieżąco zadawać pytania i wyjaśniać wątpliwości. Rejestracja audiowizualna wykładu wymaga zgody prowadzącego.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Na ocenę końcową składają się egzamin w formie testu – 100%

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Student który opuści więcej niż 2 zajęcia w ustala z osobą prowadzącą zajęcia zakres i formę wyrównania zaległości.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

brak

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Metodologia nauk społecznych
Stanisław Andreski, Maksa Webera olśnienia i pomyłki, PWN Warszawa 1992.
Stefan Amsterdamski, Nauka, w: Encyklopedia socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 1999.
Jerzy Apanowicz, Metodologia nauk, TNOiK, Toruń 2003.
Earl Babbie, Badania społeczne w praktyce, PWN, Warszawa 2004.
Ted Benton, Ian Craib, Filozofia nauk społecznych. Od pozytywizmu do postmodernizmu, DSW TWP, Wrocław 2003.
John W. Creswell, Projektowanie badań naukowych. Metody jakościowe, ilościowe i mieszane, WUJ, Kraków 2013.
Emil Durkheim, Zasady metody socjologicznej, r. II Zasady obserwacji faktów społecznych.
Marcin Haberla, Sebastian Bobowski, Od uniwersytetu średniowiecznego do uniwersytetu trzeciej generacji, “Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu”, 2013 nr 315,
Barry Markovsky, Lisa M. Dilks, Nauka, pseudonauka i zdrowy rozsądek, w: Joanna Heidtman, Kinga Wysieńska, Procesy grupowe, Perspektywa socjologiczna, Scholar, Warszawa 2013.
Robert K. Merton, Teoria socjologiczna i struktura społeczna, PWN, Warszawa 1982.
Stefan Nowak, Metodologia badań społecznych, PWN, Warszawa 2012.
Stanisław Ossowski, Wzory nauk przyrodniczych wobec osobliwości nauk społecznych, w: Piotr Sztompka, Marek Kucia, Socjologia. Lektury, Znak, Kraków 2005.
Karol Sauerland, Idea uniwersytetu: aktualność tradycji Humboldta? http://repozytorium.ukw.edu.pl/bitstream/handle/item/515/Karol%20Sauerland%20Idea%20uniwersytetu%20aktualnosc%20tradycji%20Humboldta.pdf?sequence=1
Antoni Sułek, Metodologia socjologiczna, Encyklopedia socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 1999.
Wstęp, w: Edufactory. Samoorganizacja i opór w fabrykach wiedzy, red. Jan Sowa, Krystian Szadkowski, Kraków 2011, Wydawnictwo i Ksiegarnia, Korporacja Ha!Art http://issuu.com/korporacja_haart/docs/edufactory_samoorganizacja_i_opor_w_fabrykach_wiedzy.
Antoni Sułek, Ogród metodologii socjologicznej, Scholar, Warszawa 2002.
Marek Ziółkowskie, Wiedza, w: Encyklopedia socjologii, Oficyna Naukowa, Warszawa 2002.
Literatura dodatkowa:
Sheldon Krimsky, Nauka skorumpowana?, PIW, Warszawa 2006.

Badania w działaniu
Bokszański Z. 1995. Tożsamość aktora społecznego a zmiana społeczna, „Studia socjologiczne” 3,4
Kuczyński P. Interwencja socjologiczna a la Touraine (Przyczynek do analizy sytuacji badawczej jako sytuacji
społecznej), Studia Socjologiczne, 3/1986
Nowak, Interwencja socjologiczna – socjologia działania i socjologia w działaniu, w: Poza granicami socjologii
ankietowej, (red.) A. Sułek, K. Nowak, A. Wyka, UW, Warszawa 1989.

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

S. Grotowska, Metody jakościowe w socjologii, w: S. Zaręba (red.) Socjologia życia religijnego w Polsce, UKSW, Warszawa 2009.
S. Grotowska, Seniorzy w przestrzeni publicznej. Kapitał społeczny uczestników wspólnot, ruchów i stowarzyszeń katolickich, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków 2011,

Informacje dodatkowe:

MODUŁ KANONICZNY
Celem modułu jest dostarczenie wiedzy z zakresu socjologii, zmiany społecznej i zróżnicowania społecznego
niezbędnej do krytycznego myślenia, analizowania rzeczywistości społeczno-kulturowej oraz poszukiwania
społecznych i kulturowych aspektów innowacji, technologii i zmiany.

MODUŁ METODOLOGICZNY
Celem modułu jest dostarczenie umiejętności badawczych przydatnych dla projektowania i badania
efektywności innowacyjnych rozwiązań i prowadzenia interwencji społecznych. Wprowadzanie zmiany
wymaga ciągłego monitoringu w postaci realizacji wysokiej jakości badań oraz umiejętności znajdowania
i wykorzystywania dostępnych informacji.
Przedmioty składające się na moduł metodologiczny to przede wszystkim zaawansowane metody analizy
danych ilościowych i jakościowych uzupełnione o nowoczesne techniki i narzędzia analityczne, m.in. badania
w działaniu (action research), badania internetowe, laboratorium procesów grupowych, analitykę internetową