Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Teoretyczny ogląd świata współczesnego. WTS II
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
HSOC-2-208-EG-s
Wydział:
Humanistyczny
Poziom studiów:
Studia II stopnia
Specjalność:
E-gospodarka
Kierunek:
Socjologia
Semestr:
2
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
dr hab. Afeltowicz Łukasz (afeltovicz@gmail.com)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Celem kursu jest dyskusja nad współczesnymi ujęciami z zakresu teorii socjologicznej/społecznej. Kurs prowadzony jest w formule nawiązującej do open space technology.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Zna najnowsze, rozwijane w XXI wieku, teorie socjologiczne. SOC2A_W03 Esej,
Aktywność na zajęciach
M_W002 Zna i rozumie koncepcje badaczy społecznych działających w XXI wieku. SOC2A_W02 Esej,
Aktywność na zajęciach
Umiejętności: potrafi
M_U001 Potrafi wykorzystać najnowsze teorie społeczne do analizy zjawisk społecznych. SOC2A_U03 Esej,
Aktywność na zajęciach
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Ma świadomość znaczenie teorii społecznych dla rozumienia współczesnych zjawisk społecznych. SOC2A_K04 Esej,
Aktywność na zajęciach
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
30 0 0 0 0 30 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Zna najnowsze, rozwijane w XXI wieku, teorie socjologiczne. - - - - + - - - - - -
M_W002 Zna i rozumie koncepcje badaczy społecznych działających w XXI wieku. - - - - + - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Potrafi wykorzystać najnowsze teorie społeczne do analizy zjawisk społecznych. - - - - + - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Ma świadomość znaczenie teorii społecznych dla rozumienia współczesnych zjawisk społecznych. - - - - + - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 90 godz
Punkty ECTS za moduł 3 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 30 godz
Przygotowanie do zajęć 15 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 10 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 30 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 5 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Konwersatorium (30h):

Celem kursu jest dyskusja nad współczesnymi teoriami społecznymi/socjologicznymi, które są wykorzystywane przez badaczy w rozmaitych kontekstach akademickich, kulturowych i narodowych. Z perspektywy kursu nie ma znaczenia, czy teoria powstała w tym czy w ubiegłym wieku. Ważne jest to, czy (a) aktualnie pozostaje w użyciu lub (b) czy może być użyteczna dla uczestników kursu.

Jak wyłonić korpus tego typu teorii? Na pewno warto przyjrzeć się programom kongresów socjologicznych, treści periodyków poświęconych teorii socjologicznej oraz socjologii ogólnej, projektom wyłonionym w rozmaitych programach grantowych (NCN, ERC etc.), programom studiów prowadzonym na przeróżnych uczelniach (nie tylko w kręgu zachodnio-europejskim), wreszcie ramom teoretycznym, na które decydują się badacze społeczni – zarówno ci doświadczeni, jak i ci, którzy dopiero zdobywają pierwsze szlify. Szczególnie interesujące z perspektywy kursu będą koncepcje teoretyczne, które znajdują zastosowanie w pracach dyplomowych studentów i doktorantów.

Kurs ma charakter teoriocentryczny w tym sensie, że obracać się będzie wokół wybranych koncepcji teoretycznych. Nie oznacza to jednak, że pozbawiony jest wymiaru praktycznego. Jak mawiał Kurt Lewin „Nie ma nic bardziej praktycznego od dobrej teorii”. Przytaczam ten cytat by podkreślić, że teorie to istotny element skrzynki narzędziowej badacza społecznego: mają nam pomagać w poznaniu świata społecznego.

Kurs składać się będzie z części wykładowej, konwersatoryjnej i warsztatowej. Będą się one przeplatać. Formuła zajęć nawiązuje do metody Open Space Technology stworzonej przez Harrisona Owena (https://openspaceworld.com/brief_history.htm). Oznacza to, że przyjdzie mi w pierwszej kolejności pełnić funkcję (znikającego) moderatora, a w dopiero drugiej – wykładowcy. Owszem, pod koniec przyjdzie mi ocenić pracę studentów i studentek według ogólnych kryteriów, które omówiam w osobnej sekcji tego dokumentu. Niemniej szczegółowe zasady gry i oceny, zakres tematyczny kursu (w tym korpus teorii do omówienia), lektury obowiązkowe, kolejność tematów, rozdział zadań zostanie opracowany przez kolektywnie w trybie otwartej przestrzeni.

Po zakończeniu kursu uczestniczki i uczestnicy powinni mieć rozeznanie w najnowszych teoriach socjologicznych pozostających w użyciu oraz lepiej rozumieć jaką funkcję pełni teoria w prowadzonych przez nich badaniach. Trudno jednak o dokładne określenie tematyki tego kursu – wszak ma ono mieć charakter interaktywny i być skrojony pod potrzeby oraz zainteresowania uczestników. Poniżej zamieszczam listę pytań, które uczestnicy być może zechcą podjąć wraz ze mną:
1. Jak pojmowana jest teoria socjologiczna/społeczna w rozmaitych kontekstach badawczych? Problem narodowego i kulturowego zróżnicowania teorii socjologicznej
2. Jakie teorie pozostają w użyciu i jakie czynniki decydują o ich sukcesie?
3. Mody teoretyczne i akademickie ruchy intelektualne w socjologii: co decydowało o popularności różnych teorii socjologicznych/społecznych? co jest aktualnie „na topie” i dlaczego?
4. Po czym poznać „dobrą” teorię? Jak być „dobrym” teoretykiem?
5. Metodyka budowania teorii i studiowania tekstów teoretycznych?
6. Funkcje teorii w naukach społecznych (nie tylko w socjologii)
7. Teoria socjologiczna jako system autopojetyczny
8. Czy można uprawiać teorię socjologiczną w sposób bottom up?
9. Które “zapomniane” teorie socjologiczne zasługują na drugą szansę?
10. Jakie są praktyczne (inżynieryjne, polityczne etc.) pożytki z teorii socjologicznych?

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Konwersatorium: wykład konwersatoryjny, dyskusja, warsztaty
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Zaliczenie poszczególnych zajęć wymaga przygotowania tekstu obowiązkowego, o ile został zadany lub zaprezentowania wyników pracy domowej, o ile została wyznaczona.

Udział w dyskusjach nie jest obowiązkowy, ale nieznajomość tekstu obowiązkowego oznacza niezaliczenie danych zajęć.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Konwersatorium:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: obecność i aktywność
Sposób obliczania oceny końcowej:

Z uwagi na zastosowanie metodologii open space, kluczowy jest czynny udział studentów. A jego warunkiem koniecznym jest fizyczna obecność studentów na zajęciach. Dlatego dopuszczam dwie nieobecności.

Nadliczbowe nieobecności, bez względu na ich przyczynę, muszą zostać “odrobione” podczas konsultacji. To prowadzący decyduje, który temat ma zostać “odrobiony” i w jaki sposób (streszczenie wskazanego tekstu, dokonanie przeglądu literatury pod zdefiniowanym kątem, przygotowanie minieseju, inne formy zaproponowane przez studentów).
Nieobecność na ponad połowie spotkań skutkuje oceną niedostateczną.
Jeżeli na dane zajecia należało opracować tekst obowiązkowy lub przygotować pracę domową, osoby nieprzygotowane będą traktowane jako nieobecne.
Wraz z liczbą obecności “do odrobienia” rosnąć będzie poziom trudności zlecanych prac karnych.

Na ocenę końcową składają się następujące czynniki:
(1) ocena 15-minutowej prezentacji podczas zajęć wybranego i uprzednio skonsultowanego tematu (waga: 33%); na ocenę wystąpienia ma wpływ także to, jak referent/referentka poradzi sobie z głosami z sali; w uzasadnionych sytuacjach dopuszczalne są prezentacje zespołowe (wtedy czas trwania wystąpienia będzie inny) lub koreferaty (trwające 8 minut);
(2) merytoryczna aktywność, w tym udział w dyskusji na temat tekstów obowiązkowych oraz dyskusja z prezentacjami wykładowcy oraz innych studentów i studentek (waga: 33%);
(3) esej na wybrany i zaakceptowany przez prowadzącego temat z zakresu tematyki kursu (waga: 34%); objetośc eseju: 5-10 stron znormalizowanego maszynopisu.

Skala ocen:
0-49% – ocena niedostateczna;
50-60% – ocena dostateczna;
61-70% – ocena dostateczna plus;
71-80% – ocena dobra;
81-90% – ocena dobra plus;
91% i więcej – ocena.

Wszelkie przejawy nieuczciwości naukowej (w tym plagiatowanie, autoplagiatowanie, ghost writing etc.) skutkować będzie oceną niedostateczną z kursu bez możliwości jej poprawy.

Tryb poprawkowy polega na przygotowaniu eseju na temat uzgodniony z prowadzącym i obronienia go podczas konsultacji przed prowadzącym: procedura ta ma służyć zwalczaniu praktyk typu ghost authorship.

Uczestników i uczestniczki kursu obowiązuje standard PARNAS-owy.

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Nadliczbowe nieobecności, bez względu na ich przyczynę, muszą zostać “odrobione” podczas konsultacji. To prowadzący decyduje, który temat ma zostać “odrobiony” i w jaki sposób (streszczenie wskazanego tekstu, dokonanie przeglądu literatury pod zdefiniowanym kątem, przygotowanie minieseju, inne formy zaproponowane przez studentów).
Nieobecność na ponad połowie spotkań skutkuje oceną niedostateczną.
Jeżeli na dane zajecia należało opracować tekst obowiązkowy lub przygotować pracę domową, osoby nieprzygotowane będą traktowane jako nieobecne.
Wraz z liczbą obecności “do odrobienia” rosnąć będzie poziom trudności zlecanych prac karnych.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

Ukończenie kursu Współczesne Teorie Socjologiczne lub równoważnika uznanego przez Władze WH AGH.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Literatura podstawowa:

Baert Patrick i Filipe Carreira da Silva. 2013. TEORIE SPOŁECZNE W XX WIEKU I DZISIAJ (2010). Kraków: ZW NOMOS.
Elliott Anthony. 2011. WSPÓŁCZESNA TEORIA SPOŁECZNA (2009). Warszawa: WN PWN.
Manterys, Aleksander i Janusz Mucha (red.). 2009. NOWE PERSPEKTYWY TEORII SOCJOLOGICZNEJ.
Kraków: ZW NOMOS.

Inne pozycje, które być może okażą się przydatne w toku realizacji zajęć:

Adams Bert N. i R.A. Sydie. 2001. SOCIOLOGICAL THEORY. Thousand Oaks i inne: Pine Forge Press.
Alexander Jeffrey C. 2006. “Zasadność teorii socjologicznej. Dlaczego końca nie widać”, w: Jasińska-
Kania i inni (red.) 2006, s. 56-62.
Baert Patrick i Filipe Carreira da Silva. 2013. TEORIE SPOŁECZNE W XX WIEKU I DZISIAJ (2010). Kraków: ZW NOMOS.
Beck Ulrich. 2007. “The Cosmopolitan condition. Why methodological nationalism fails”, w: THEORY,
CULTURE AND SOCIETY 24, 7-8), s. 286-290.
-- i Natan Sznaider. 2006. “Unpacking cosmopolitanism for the social sciences: a research agenda”, BRITISH JOURNAL OF SOCIOLOGY 57, 1, s. 1-23.
Boskovic Aleksandar (red.). 2008. OTHER PEOPLE’S ANTHROPOLOGIES. ETHNOGRAPHIC PRACTICE
ON THE MARGINS, New York i Oxford: Berghahn Books.
Browning Gary, Abigail Halcli i Frank Webster (eds). 2000. UNDERSTANDING CONTEMPORARY
SOCIETY. THEORIES OF THE PRESENT. London i inne: SAGE.
Burawoy Michael. 2011. “The last positivist”. CONTEMPORARY SOCIOLOGY 40, 4, s. 396-404.
--, Mau-kuei Chang i Michelle Fei-yu Hsiej (red.). 2010. FACING AN UNEQUAL
WORLD. CHALLENGES FOR A GLOBAL SOCIOLOGY (Volume I: Introduction, Latin
America, and Africa; Volume II: Asia; Volume III: Europe, and Concluding Reflections).
Taipei: Academica Sinica and ISA (dostępne w Materiałach dydaktycznych WH AGH pod:
Janusz Mucha).
Caile Alain i Frederic Vandenberghe. 2015. “Neo-classical sociology: The prospects of social theory
Today”. EUROPEAN JOURNAL OF SOCIAL THEORY. DOI: 10.1177/1368431015590290.
Chernilo Daniel. 2007. “A Quest for Universalism: Re-assessing the Nature of Classical Social
Theory’s Cosmopolitanism”. EUROPEAN JOURNAL OF SOCIAL THEORY 10, 1, s. 17-35.
Connell Raewyn. 2007. SOUTHERN THEORY. THE GLOBAL DYNAMICS OF KNOWLEDGE IN SOCIAL
SCIENCES. Crows Nest: Allen & Unwin.
Delanty Gerard (red.). 2014. HANDBOOK OF CONTEMPORARY EUROPEAN SOCIAL THEORY. London
and New York: Routledge.
Glick Schiller Nina. 2010. „Old baggage and missing luggage”: a commentary on Beck and
Sznaider’s ‘Unpacking cosmopolitanism for the social sciences ..’. BRITISH JOURNAL OF
SOCIOLOGY 61, 3, s. 413-420.
Gorlach Krzysztof. 2010. „Teoria socjologiczna ery globalizacji”. STUDIA SOCJOLOGICZNE 2, s. 159-
181.
Jasińska-Kania Aleksandra, Lech M. Nijakowski, Jerzy Szacki i Marek Ziółkowski (red.). 2006.
WSPÓŁCZESNE TEORIE SOCJOLOGICZNE. Warszawa: WN SCHOLAR.
Manterys Aleksander i Janusz Mucha. 2009. „Nowe perspektywy teorii socjologicznej.
Punkt widzenia 2009 roku”, w: Manterys i Mucha (red.) 2009, s. VII-XXVII.
Manterys Aleksander i Janusz Mucha, red. 2009. NOWE PERSPEKTYWY TEORII SOCJOLOGICZNEJ.
Kraków: ZW NOMOS.
Misztal Bronisław. 2000. TEORIA SOCJOLOGICZNA A PRAKTYKA SPOŁECZNA. Kraków: Universitas.
Moore Henrietta L. and Todd Sonders (red.). 2014. ANTHROPOLOGY IN THEORY. ISSUES IN
EPISTEMOLOGY. Malden MA: Wiley Blackwell.
Mouzelis Nicos P. 2008. MODERN AND POSTMODERN SOCIAL THEORIZING. BRIDGING THE DIVIDE.
Cambridge: Cambridge University Press.
Mucha Janusz. 2009. „Socjologia w Europie Środkowo-Wschodniej czy socjologia
wschodnioeuropejska? PRZEGLĄD SOCJOLOGICZNY LVIII, 2, s. 9-31 (por. też: „Sociology
in Central and Eastern Europe or Eastern European Sociology: Historical and Present”,
SLOVAK SOCIOLOGICAL REVIEW 41, 6, 2009, s. 507-525 ORAZ w: Burawoy i inni (red.),
volume III, s. 187-206.
-- i Irena Borowik. 2015. „O fragmentach teorii socjologicznych”, w: Irena Borowik i Janusz Mucha
(red.), WSPÓŁCZESNE TEORIE SOCJOLOGICZNE. ANTOLOGIA TEKSTÓW, t. I. Kraków:
ZW NOMOS, s. vii-xvii.
Patel Sujata (red.). 2010. DIVERSE SOCIOLOGICAL TRADITIONS. Los Angeles i inne: SAGE.
Seidman Steven. 2006. “Koniec teorii socjologicznej: ponowoczesna nadzieja”, w: Jasińska-Kania i
inni (red.) 2006, s. 44-555.
-- i Jeffrey C. Alexander (eds). 2001. THE NEW SOCIAL THEORY READER. London i
New York: Routledge.
Sojak Radosław. 2009. „Pragmatyczna doskonałość”. STUDIA SOCJOLOGICZNE 3 (194), s. 165-180.
Szczepański Marek S. i Anna Śliz (red.). 2014. WSPÓŁCZESNE TEORIE SPOŁECZNE. W KRĘGU UJĘĆ
PARADYGMATYCZNYCH. Opole: Uniwersytet Opolski.
Sztompka Piotr. 2011. „Another sociological utopia”. CONTEMPORARY SOCIOLOGY 40, 4, s. 388-396.
-- i Marek Kucia (red.). 2005. SOCJOLOGIA. LEKTURY. Kraków: Znak.
Turner Bryan S. (red). 2003.TEORIA SPOŁECZNA. PODRĘCZNIK (2000). Warszawa: Oficyna Naukowa.
Turner Jonathan H. 2004 . STRUKTURA TEORII SOCJOLOGICZNEJ. WYDANIE NOWE (1998).
Warszawa: WN PWN.
Wimmer Andreas i Nina Glick Schiller. 2002. “Methodological nationalism and beyond: nation state
building, migration and the social science, GLOBAL NETWORKS 2, 4, s. 301-334.

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

Nie podano dodatkowych publikacji

Informacje dodatkowe:

Nieniejsza wersja sylabusa opracowana została przez Łukasza Afeltowicza na podstwie oryginalnej wersji przygotowanej przez Prof. Janusza Muchę. Autor tej wersji silnie inspirował się poprzednią wersją i ma nadzieję, że udało mu się w dostatecznym stopniu zachować jej nowatorski charakter.
Spis literatury nie uległ zmianie względem wersji oryginalnej.

Przedmiot należy do grupy modułów angażujących studentów do udziału w działalności naukowej.