Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Podstawy filozofii
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
HSOC-1-108-s
Wydział:
Humanistyczny
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Socjologia
Semestr:
1
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
prof. zw. dr hab. Fiut Ignacy (isfiut@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Prezentacja centralnych kategorii z ontologii, epistemologii i aksjologii oraz prezentacja sporów o naturę bytu, poznania, wiedzy i wartości.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Ma podstawową wiedzę z historii filozofii. SOC1A_W02 Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Kolokwium
Umiejętności: potrafi
M_U001 Poprawnie stosuje terminologię z filozofii i nauk o kulturze i społeczeństwie. SOC1A_U01 Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Kolokwium
M_U002 Posiada umiejętność analizy filozoficznej rozmaitych zjawisk kulturowych i społecznych. SOC1A_U01 Aktywność na zajęciach,
Egzamin,
Kolokwium
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Potrafi przedstawić argumentację filozoficzną najważniejszych sporów kulturowych, które miały miejsce w historii. SOC1A_K04 Aktywność na zajęciach
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
60 30 30 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Ma podstawową wiedzę z historii filozofii. + + - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Poprawnie stosuje terminologię z filozofii i nauk o kulturze i społeczeństwie. + + - - - - - - - - -
M_U002 Posiada umiejętność analizy filozoficznej rozmaitych zjawisk kulturowych i społecznych. + + - - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Potrafi przedstawić argumentację filozoficzną najważniejszych sporów kulturowych, które miały miejsce w historii. + + - - - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 128 godz
Punkty ECTS za moduł 5 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 60 godz
Przygotowanie do zajęć 42 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 19 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 5 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (30h):

Prezentacja podstawowych koncepcji filozoficznych w ujęciu historycznym.
1. Historyczny i kulturowy kontekst powstawania filozofii (2. godz.).
2. Poszukiwanie arché rzeczywistości w koncepcjach przedsokratejskich (2. godz.).
3. Sokrates jako wcielenie nowego paradygmatu kulturowego w myśleniu i działaniu (2.godz.).
4. Rzeczywistość jako odzwierciedlenie świata idealnego według Platona (2. godz.).
5. Kultura i społeczeństwo w świetle empiryzmu i racjonalizmu Arystotelesa (2. godz.).,
6. Droga rozwoju intelektualnego św. Augustyna i egzystencjalizm religijnego św. Tomasza z Akwinu (2. godz.).
7. Empiryzm, idealizm i śmierć podmiotu w ujęciu anglosaskim : F. Bacon, J. Locke, G. Berkeley, D. Hume (2. godz.).
8. Rozum proceduralny Kartezjusza i Egzystencjalizm Pascala (2. godz.).
9. Paradygmat kultury Oświecenia w ujęciu Immanuela I. Kanta (2. godz.).
10. Istnieje tylko to, co jest rozumne. Sens kultury w świecie Heglowskim (2. godz.).
11. Świat jako wola i przedstawienie – A. Schopenhauer oraz filozofia życia H. Bergsona (2. godz.).
12. Kultura „wyzwolona” od ograniczenia przez dobro, prawdę i piękno w ujęciu F. Nietzschego (2. godz.).
13. Droga intelektualna L. Wittgensteina: od pozytywizmu logicznego do koncepcji gier językowych (2 godz.).
14. Obrona kultury przed irracjonalizmem w wydaniu E. Husserla. Tragedia i nadzieja egzystencjalizmu: S. Kierkegaard, J. P. Sartre (2 godz.).

Ćwiczenia audytoryjne (30h):

Analiza podstawowych koncepcji filozoficznych w ujęciu historycznym.
Celem tych zajęć jest poznanie koncepcji głównych filozofów poprzez analizę wybranych fragmentów ich dzieł. Filozofia rodziła się wraz z upowszechnieniem medium pisma. Jest to ilustracja wpływu mediów na treść przekazu. Przejście od kultury, w której centrum znajdował się epos homerycki do takiej, w której zaczyna dominować myśl filozoficzna jest jednocześnie znaczącą zmianą społeczną. Filozofia od swoich początków poszukiwała prawdy wiecznej i niezmiennej, ale jednocześnie to poszukiwanie jest wpisanie określony kontekst społeczny. Wpływy są obustronne. To znaczy myśl filozoficzna wpływa na społeczeństwo, ale także sytuacja społeczna określa do pewnego stopnia kształt rodzących się wówczas koncepcji filozoficznych. Umiejętność opisu tego wpływu, który ma miejsce również współcześnie będzie kolejnym celem kursu.
W filozofii znajdujemy bardzo wiele narzędzi przydatnych do prowadzenia pogłębionej analizy zjawisk społecznych. Zdolność ich wyboru i zastosowania jest podstawową kompetencją, którą powinien posiadać student, który zaliczy kurs.
Program ćwiczeń:
1. Geneza pojęcie i metoda filozofii: 2 godziny.
2. Materializm i idealizm przedsokratejski: 2 godziny.
3. Metoda Sokratejska i kategoria idei u Platona: 2 godziny.
4. Świat według Platona i substancjalizm Arystotelesa: 2 godziny.
5. Koncepcje teistyczne: Plotyn, św. Augustyn, św. Tomasz z Akwinu: 2 godziny.
6. Empiryzm nowożytny: F. Bacon, J. Locke, G. Berkeley, D. Hume: 2 godziny.
7. Racjonalizm nowożytny: Kartezjusz, Pascal, Leibniz, Spinoza: 2 godziny.
8. Idealizm transcendentalny: I. Kant, G. W. F. Hegel: 2 godziny.
9. Filozofia woli: A. Schopenhauer, F. Nietzsche, H. Bergson: 2 godziny.
10. Materializm historyczny i dialektyczny: K. Marks, F. Engels: 2 godziny.
11. Pozytywizm: A. Comte, L. Wittgenstein, M. Schlick, K. Popper: 2 godziny.
12. Pragmatyzm i fenomenologia: W. James, E. Husserl: 2 godziny.
13. Egzystencjalizm i personalizm: J. P. Sartre, E. Mounier: 2 godziny.
14. Szkoła frankfurcka i psychoanaliza: H. Marcuse, E. Fromm, Z. Freud, C. G. Jung. Postmodernizm i ekofilozofia: W. Welsch, I. S. Fiut 2 godziny.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia audytoryjne: Podczas zajęć audytoryjnych studenci na tablicy rozwiązują zadane wcześniej problemy. Prowadzący na bieżąco dokonuje stosowanych wyjaśnień i moderuje dyskusję z grupą nad danym problemem.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Student musi najpierw otrzymać zaliczenie, by następnie przystąpić do egzaminu. Student, który nie otrzyma zaliczenia może go uzyskać w sesji poprawkowej, a po nim przystąpić do egzaminu. Może podchodzić do egzaminu 3. razy!
II i III termin w takiej samej formie jak I.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Notowanie, nagrywanie tresci wykładu, na cwiczeniach po wczesniejszej lekturze uczestnictwo w analizie i rekonstrukcji tekstów źródłowych
  • Ćwiczenia audytoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Wykład nie koniecznie jest obowiązkowy, ale wprowadza do lepszego przeprowadzenia ćwiczeń.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena końcowa jest średnią obliczoną na podstawie oceny z ćwiczeń i egzaminu końcowego.
Egzamin końcowy 70%
Kolokwium zaliczeniowe (test) 20%
Aktywność na zajęciach 10%

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Student winien zdać na konsultacjach temat, na którym był nieobecny. Musi również wyjaśnić (usprawiedliwić) przyczyny nieobecności.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

Wymagania:
1. Podstawą zaliczenia jest obecność oraz znajomość tekstów analizowanych na zajęciach.
2. Nieobecność powyżej jednej należy uzupełnić poprzez przedstawienie konkluzji analizy tekstu w ramach konsultacji.
3. Jeżeli nieobecności będzie więcej należy przeanalizować dodatkowy tekst wskazany przez prowadzącego.
4. Każdy student uczestniczący w zajęciach będzie kilka razy w semestrze proszony o przypomnienie materiału analizowanego na wcześniejszych zajęciach.
5. Zasadniczy wpływ na ocenę końcową będzie miał wynik kolokwium pisemnego, które odbędzie się pod koniec semestru.
6. Na ocenę końcową będzie miała również wpływ aktywność podczas zajęć.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

1. Frederic Copleston, Historia filozofii, tomy I – VII.
2. Giovanni Reale, Historia filozofii starożytnej, tomy I – IV.
3. J. Galarowicz, W. Jaworski, A, Małecka (red.), Zagadnienia i kierunki filozofii. Wybór tekstów. Ontologia, epistemologia i etyka (Kraków 2000).
4. L. Gawor, Z. Stachowski (red.) Filozofia współczesna (Bydgoszcz – Warszawa – Lublin 2006).
5. Z. Kuderowicz, Filozofia nowożytnej Europy (Warszawa 2009).
6. W. Tatarkiewicz, Historia filozofii, t. 1., 2., 3. (Warszawa 2000).
7. Jan Skoczyński, Jan Woleński, Historia filozofii polskiej, WAM, Kraków 2010.
8. Werner Jaeger, Paideia, Aletheia, Warszawa 2001.
9. Eric Havelock, Przedmowa do Platona, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2007.
10. Henryk Benisz, Ecce Nietzsche. Interpretacje filozoficzne, Uniwersytet Opolski, Opole 2007.
11. Izydora Dąmbska, Zarys historii filozofii greckiej, Daimonion, Lublin 1993.
12. Tadeusz Gadacz, Historia filozofii XX wieku, Znak, Kraków 2009, t I i II.
13. Étienne Gilson, Historia filozofii chrześcijańskiej w wiekach średnich, PAX, Warszawa 1987.
14. Władysław Stróżewski, Dialektyka twórczości, Znak, Kraków 2007.
15.Ignacy S. Fiut, Kultura literacka poetów, AUREUS, Kraków 2017.

Ćwiczenia:
Literatura obowiązkowa:
1. Legowicz Jan (red.), Filozofia starożytna Grecji i Rzymu, PWN, Warszawa 1968, s. 49 – 110.
2. Galarowicz Jan, Wit Jaworski, Anna Małecka, (red.), Zagadnienia i kierunki filozofii Uczelniane Wydawnictwa Naukowo Dydaktyczne AGH, Kraków 2000.
3. Platon, Państwo, księga X.
4. Kartezjusz, Medytacje o pierwszej filozofii, medytacja I i II.
5. Kant I., Krytyka czystego rozumu, część I: Estetyka transcendentalna.
Literatura zalecana:
1. Tatarkiewicz Władysław, Historia filozofii, t 1-3.
2. Dąmbska Izydora, Zarys historii filozofii greckiej, Daimonion, Lublin 1993.
3. Taylor Ch., Źródła podmiotowości. Narodziny tożsamości nowoczesnej, PWN, Warszawa 2001.
4. Renaut A., Era jednostki. Przyczynek do historii podmiotowości, Ossolineum, Wrocław 2001.
5. McIntyre Alasdair, Dziedzictwo cnoty, PWN, Warszawa 1996.
6. Gray John, Czarna msza. Apokaliptyczna religia i śmierć utopii, Znak, Kraków 2009.

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

prof. dr hab. Ignacy S. Fiut
1. Immanuel Kant a nauki biologiczne, “Kwartalnik filozoficzny” 2006, t. XXIV, s. 137-149.
2. Filozoficzne konsekwencje memetyki. Ku znaturalizowanej koncepcji umysłu, Nowa Krytyka. czasopismo filozoficzne” 2006, nr 19, s. 127-140.
3.Modele myślenia ekofilozoficznego a kwestia rozwoju zrównoważonego, “Ruch Filozoficzny” 2013, t.LXX, s. 23-34.
4.Od etyki pozytywnej do etyki ekofilozoficznej. Poglądy Tadeusza Garbowskiego, “Wschodni Rocznik Humanistyczny” 2015, s. 181-196.
5.Jak jest możliwa ontologia kosmosu? W kierunku ewolucyjnego poznania Wszechświata, “Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria”2016, nr 2(98), s.515-528.
Spis wszystkich publikacji dostępny pod adresem: http://bpp.agh.edu.pl/autor/fiut-ignacy-00395

dr Wacław Branicki
Autentyczność egzystencjalna w ujęciu Viktora E. Frankla, W: Duchowość: człowiek i wartości, pod red. Ignacego Stanisława Fiuta. — Kraków : [s. n.], 2012. — (Prace Katedry Kulturoznawstwa i Filozofii Wydziału Humanistycznego Akademii Górniczo-Hutniczej ; t. 14). — ISBN: 978-83-60741-45-0, s. 43–52
Autentyczność osobowa w perspektywie teorii dezintegracji pozytywnej w: Studia Humanistyczne AGH; ISSN 2084-3364, 2012 t. 11/3, s. 127–140.
Nowe media a doświadczenie czasu, W: Problemy konwergencji mediów, t. 2, red. nauk. Michał Kaczmarczyk, Dariusz Rott ; przy współudziale Magdaleny Boczkowskiej. — Sosnowiec ; Praga : Oficyna Wydawnicza ”Humanitas” ; Verbum, cop. 2013, s. 253–261.
Ocalenie egzystencjalne przez doświadczenie sensu, W: Poza kulturą nie ma zbawienia / pod red. Jacka Dębickiego, Zbigniewa Paska, Katarzyny Skowronek. — Kraków : Wydawnictwo LIBRON – Filip Lohner, 2014. — ISBN: 978-83-64275-87-6. — S. 69–81.
Ontologiczna koncepcja prawdy w świecie mediów, W: Człowiek w przestrzeniach komunikacyjnych = Man in communications spaces , pod red. Ignacego Stanisława Fiuta. — Kraków : Wydawnictwa AGH, 2010. — (Prace Katedry Kulturoznawstwa i Filozofii Wydziału Humanistycznego Akademii Górniczo-Hutniczej ; t. 12) ; Idee i Myśliciele. — ISBN: 978-83-7464-365-8. — S. 15–32
Racjonalność w społeczeństwie symulacji, w: Komunikowanie – poznanie – kultura, pod red. Ignacego Stanisława Fiuta. — Kraków : Wydawnictwa AGH, 2011. — (Prace Katedry Kulturoznawstwa i Filozofii Wydziału Humanistycznego Akademii Górniczo-Hutniczej ; t. 13) ; Idee i Myśliciele. — ISBN: 978-83-7464-458-7. — S. 37–56
Wartość życia i prawdy w świecie cyfrowym,w: Wartości podstawowe w kontekstach współczesnych / pod red. Macieja Ulińskiego. — Kraków : Wydawnictwo Aureus, 2010. — ISBN: 978-83-60741-28-3. — S. 102–117.
wszystkie publikacje autora dostępne pod adresem: http://bpp.agh.edu.pl/autor/branicki-waclaw-04808

Informacje dodatkowe:

Można również przy przygotowaniu kolejnych tematów wykorzystać wiedzę z internetu.