Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Historia myśli socjologicznej
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
HSOC-1-204-s
Wydział:
Humanistyczny
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Socjologia
Semestr:
2
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
dr Matuszek Krzysztof (usmatusz@cyf-kr.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Przedmiot przedstawia twórczość autorów, którzy zbudowali fundamenty socjologii jako osobnej dyscypliny. Znajomość ich dzieł jest niezbędna dla zrozumienia teorii, jakie formułuje socjologia XXI w.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Zna i rozumie idee klasycznych teoretyków socjologii na podstawie samodzielnej lektury ich pism. Zna także ogólne zależności między kształtowaniem się idei i teorii socjologicznych a zmianami zachodzącymi w społeczeństwie i kulturze. SOC1A_W10, SOC1A_W09 Egzamin
Umiejętności: potrafi
M_U001 Poprawnie stosuje poznaną terminologię z zakresu socjologii oraz potrafi wykorzystać pojęcia, koncepcje i teorie socjologiczne do analizy rzeczywistości społecznej SOC1A_U01, SOC1A_U03 Aktywność na zajęciach,
Egzamin
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Ma świadomość znaczenia analizy socjologicznej dla rozumienia współczesnych procesów społeczno-kulturowych. SOC1A_K08 Aktywność na zajęciach,
Egzamin
M_K002 Jednocześnie jest otwarty na krytykę swoich argumentów i potrafi je modyfikować w wyniku dyskusji. SOC1A_K05 Aktywność na zajęciach,
Egzamin
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
60 30 30 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Zna i rozumie idee klasycznych teoretyków socjologii na podstawie samodzielnej lektury ich pism. Zna także ogólne zależności między kształtowaniem się idei i teorii socjologicznych a zmianami zachodzącymi w społeczeństwie i kulturze. + + - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Poprawnie stosuje poznaną terminologię z zakresu socjologii oraz potrafi wykorzystać pojęcia, koncepcje i teorie socjologiczne do analizy rzeczywistości społecznej + + - - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Ma świadomość znaczenia analizy socjologicznej dla rozumienia współczesnych procesów społeczno-kulturowych. + + - - - - - - - - -
M_K002 Jednocześnie jest otwarty na krytykę swoich argumentów i potrafi je modyfikować w wyniku dyskusji. + + - - - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 153 godz
Punkty ECTS za moduł 6 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 60 godz
Przygotowanie do zajęć 42 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 44 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 5 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (30h):
Wykład przedstawia twórczość klasycznych autorów XIX wieku i pierwszej połowy XX wieku, którzy stworzyli podstawy socjologii, jako osobnej dyscypliny.

Celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z twórczością najwybitniejszych, klasycznych autorów głównie XIX wieku i pierwszej połowy XX wieku, którzy zbudowali fundamenty socjologii, jako osobnej dyscypliny nauki. Ich idee zapoczątkowały wszystkie kierunki teoretyczne oraz metodologiczne socjologii współczesnej i nadal wywierają doniosły wpływ na najnowsze spory, jakie toczą się w obrębie naszej dyscypliny. Znajomość dzieł klasycznych dostarcza wzorców metodologicznych i jest niezbędna dla zrozumienia pojęć, hipotez i teorii, jakie formułuje współczesna socjologia.
Tematy wykładów:
1. O szczególnym znaczeniu myślicieli klasycznych dla socjologii współczesnej. Porewolucyjne ideologie jako teorie społeczne.
2. August Comte: pierwszy zarys socjologii pozytywistycznej.
3. Herbert Spencer: początki socjologii ewolucjonistycznej.
4. Alexis de Tocqueville: podstawy socjologii politycznej.
5. Karol Marks: wizja człowieka społecznego, klasy społeczne,
rewolucja i rozwój społeczny.
6. Emil Durkheim: kodyfikacja socjologii pozytywistycznej,
integracja społeczeństwa, samobójstwo, religia, anomia.
7. Vilfredo Pareto: socjologia działania, mechanizm krążenia
elit.
8. Georg Simmel: przełom antypozytywistyczny, geometria
społeczna, konflikt społeczny.
9. Max Weber: podstawy socjologii humanistycznej, władza,
biurokracja, geneza kapitalizmu.
10.Charles H. Cooley: fundamenty mikrosocjologii, grupy
pierwotne, jaźń odzwierciedlona.
11.Georg H. Mead: pionier symbolicznego interakcjonizmu,
społeczna geneza osobowości.
12.Florian Znaniecki: system socjologii humanistycznej,
źródła materiału socjologicznego, współczynnik
humanistyczny.

Ćwiczenia audytoryjne (30h):

Na ćwiczeniach studenci czytają i dyskutują zadane fragmenty podręcznika oraz oryginalne teksty w/w twórców, wiążąc poznane pojęcia ze zmianami dokonującymi się w historii, a także we współczesnym świecie i w Polsce.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia audytoryjne: Podczas zajęć audytoryjnych studenci na tablicy rozwiązują zadane wcześniej problemy. Prowadzący na bieżąco dokonuje stosowanych wyjaśnień i moderuje dyskusję z grupą nad danym problemem.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Egzamin pisemny 90-cio minutowy wspólny na sali wykładowej, po uprzednim zaliczeniu ćwiczeń. Studenci otrzymują na kartach wydrukowane trzy zestawy pytań po cztery pytania w każdym zestawie i mają wybrać dowolnie do odpowiedzi jeden zestaw. Co najmniej jedno z pytań ma charakter problemowy, a pozostałe erudycyjny. Na ćwiczeniach oceniana jest aktywność na zajęciach, znajomość omawianej literatury, udział w dyskusjach oraz wynik pisemnego kolokwium. W terminie drugim i trzecim warunki zaliczenia nie ulegają zmianie.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Nie
    – Zasady udziału w zajęciach: Obecność na ćwiczeniach jest obowiązkowa.
  • Ćwiczenia audytoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena końcowa z przedmiotu jest wypracowana jako ocena łączna wyniku egzaminu pisemnego (80%) oraz osiągnięć studenta na ćwiczeniach (20%).

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Absencja na ćwiczeniach powyżej czterech nieobecności wymaga ustnego zaliczenia tych treści u wykładowcy przed końcowym egzaminem.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

Obecność na wykładach jest nieobowiązkowa. Na ćwiczeniach obowiązuje obecność i wymagania przedstawione przez prowadzącego. Oceniana jest aktywność na zajęciach, znajomość omawianej literatury, udział w dyskusjach oraz wynik pisemnego kolokwium.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Podręcznik: Jerzy Szacki, Historia myśli socjologicznej. Wydanie nowe, Warszawa 2002, PWN (wybrane rozdziały: 4,5,7,8,9,10,11,13,15,19).

Literatura uzupełniająca:
-Socjologia. Lektury, pod red. P. Sztompki i M. Kuci, Kraków 2005, Znak.
-B. Skarga, Comte, Warszawa 1966 (II wyd.1977) (seria „Myśli i Ludzie”).
-L. Kasprzyk, Spencer, Warszawa 1967 (seria „Myśli i Ludzie”).
-K. Marks, Pisma wybrane, Warszawa 1979 (PWN Biblioteka Socjologiczna).
-Elementy teorii socjologicznych, Warszawa 1975, PWN.
-Z. Krasnodębski, M.Weber, Warszawa 1999, (seria „Myśli i Ludzie”).
-M. Weber, Szkice z socjologii religii, Warszawa 1995, KiW.
-G. Simmel, Socjologia, Warszawa 1975 (PWN Biblioteka Socjologiczna).
-S. Magala, Simmel, Warszawa 1980 (seria „Myśli i Ludzie).
-A.de Tocqueville, Dawny ustrój i rewolucja, Kraków 1994, Znak (Seria o demokracji).
-E. Durkheim, Zasady metody socjologicznej, Warszawa 1968 (lub W-wa 2000) (PWN
Biblioteka Socjologiczna).
-E. Durkheim, Elementarne formy życia religijnego, Warszawa 1990, (PWN Biblioteka
Socjologiczna).
-J. Szacki, Durkheim, Warszawa 1964, (seria „Myśli i Ludzie).
-V. Pareto, Uczucia i działania, Warszawa 1994 (PWN Biblioteka Socjologiczna).
-J. Mucha, Cooley, Warszawa 1992 (seria „Myśli i Ludzie”).
-G.H. Mead, Umysł, osobowość i społeczeństwo, Warszawa 1975, (PWN Biblioteka
Socjologiczna).
-J. Szacki, Znaniecki, Warszawa 1986 (seria „Myśli i Ludzie).
-F. Znaniecki, Wstęp do socjologii, Warszawa 1988 (PWN Biblioteka Socjologiczna).

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

1. Krzysztof Matuszek, Zmienność i ciągłość w perspektywie teorii socjologicznych, w: “Studia Humanistyczne”, wyd. AGH, Kraków 2004;
2. Krzysztof Matuszek, O świecie przeżywanym, w: “Stawanie się społeczeństwa”, red. Andrzej Flis, UNIVERSITAS, Kraków 2006.

Informacje dodatkowe:

Tematy wykładów i szczegółowy wykaz literatury:

I. O szczególnym znaczeniu myślicieli klasycznych dla socjologii współczesnej. Porewolucyjne ideologie jako teorie społeczne.
-Szacki, roz. 4.,
-A. Giddens, Czym zajmują się socjologowie?, w: Socjologia. Lektury, pod red. P. Sztompki i M. Kuci, ZNAK, Kraków 2005, s.17-27.
II. August COMTE: pierwszy zarys socjologii pozytywistycznej.
- Szacki, roz. 8.
- wybrane teksty Comte`a zawarte w tomie: B. Skarga, Comte, Warszawa 1966 (II wyd.1977) (seria „Myśli i Ludzie”): „Czym jest filozofia pozytywna”, s. 139-152; „Statyka i dynamika”, s. 155-157; „Metoda socjologii”, s. 158-164; „Prawo trzech stadiów”, s.170-177.
III. Herbert SPENCER: początki socjologii ewolucjonistycznej.
- Szacki, roz. 9.
- wybrane teksty Spencera zawarte w tomie: L. Kasprzyk, Spencer, W-wa 1967 (seria „Myśli i Ludzie”): „Charakter socjologii”, s. 126-131; „Społeczeństwo jest organizmem”, s. 132-144; „Trudności umiejętności społecznej”, s. 145-149; „Uprzedzenia grupowe”, s. 150-151; „Uprzedzenia teologiczne”, s.152-153.
IV. Alexis de TOCQUEVILLE: podstawy socjologii politycznej.
- Szacki, roz. 5. podroz. (3), oraz teksty oryginalne w: Socjologia. Lektury…
- wybrane teksty de Tocqueville`a zawarte w tomie: A.de Tocqueville, Dawny ustrój i rewolucja, Kraków 1994, Znak (Seria o demokracji): „księga III”, roz. 3, 4, 5.
- wybrane teksty z tomu: A. de Tocqueville, O demokracji w Ameryce, Kraków 1995, Znak, (Seria o demokracji), tom II:
-część II „O tym, że przemysł może zrodzić arystokrację”;
-część IV „O wpływie, jaki demokratyczne idee i uczucia wywierają na życie polityczne”.
V. Karol MARKS: wizja człowieka społecznego, alienacja, klasy społeczne, rewolucja i rozwój społeczny.
- Szacki, roz. 7., oraz teksty oryginalne w: Socjologia. Lektury…
- lub wybrane teksty Marksa zawarte w tomie: K. Marks, Pisma wybrane, Warszawa 1979 (PWN Biblioteka Socjologiczna):
„Praca wyobcowana”, s. 92-112; „Ideologia niemiecka”, s. 232-259; „Burżua a proletariusze”, s. 353-370; „Osiemnasty Brumaire`a”…, s. 436-470; „Przyczynek do krytyki ekonomii politycznej”, s. 498-504.
VI. Vifredo PARETO: socjologia działania, residua i derywacje, mechanizm krążenia elit.
- Szacki, roz. 10. podroz. (7).
- wybrane teksty Pareta zawarte w tomie: V. Pareto, Uczucia i działania, Warszawa 1994 (PWN Biblioteka Socjologiczna):
„Klasy społeczne”, s. 30-34; „Interesy ekonomiczne i walka klas”, s. 34-38; „Hierarchia społeczna i krążenie elit”, s. 49-58; „Działania logiczne i pozalogiczne”, s. 72-73; „Działania pozalogiczne”, s. 107-109; „Rezydua”, s. 164-172; „Derywacje”, s.204-212.
VII. Emil DURKHEIM: kodyfikacja socjologii pozytywistycznej.
- Szacki, roz. 11., oraz teksty oryginalne w: Socjologia. Lektury…
- wybrane teksty Durkheima zawarte w tomie: E. Durkheim, Zasady metody socjologicznej, Warszawa 1968 (lub W-wa 2000) (PWN Biblioteka Socjologiczna): „Co to jest fakt społeczny”, s. 29-42; „Zasady obserwacji faktów społecznych”, s.43-76.
VIII. Emil DURKHEIM: formy integracji społeczeństwa, religia, samobójstwo, anomia, dewiacja.
- wybrane teksty Durkheima zawarte w tomie: E. Durkheim, Elementarne formy życia religijnego, Warszawa 1990, (PWN Biblioteka Socjologiczna): „Definicja zjawiska religijnego i religii”, s. 19-42; „Podstawowe koncepcje religii elementarnej”, s. 43-79; „Totemizm jako religia elementarna”, s. 80-90
- oraz tekst Durkheima zawarty w tomie: J. Szacki, Durkheim, Warszawa 1964, (seria „Myśli i Ludzie): „Solidarność mechaniczna i organiczna”, s.148-162.
IX. Georg SIMMEL: przełom antypozytywistyczny, geometria społeczna, konflikt społeczny.
- Szacki, roz. 13. podroz. (3), oraz teksty oryginalne w: Socjologia. Lektury…
- wybrane teksty Simmla zawarte w tomie: G. Simmel, Socjologia, Warszawa 1975 (PWN Biblioteka Socjologiczna):
„Znaczenie liczebności w życiu społecznym”, s. 111-226; „Typologia związków społecznych”, s. 395-411; „Obcy”, s. 504-512;
- oraz tekst Simmla zawarty w książce S. Magali, Simmel, Warszawa 1980 (seria „Myśli i Ludzie): „Filozofia mody”, s.180-212.
X. Max WEBER: podstawy socjologii humanistycznej, władza i biurokracja.
- Szacki, roz. 13.
- wybrane teksty Webera zawarte w tomie: Socjologia. Lektury, red. P. Sztompka, M. Kucia op.cit; „Pojęcie działania społecznego”, s. 46-60; „Stany i klasy”, s. 423-427; „Typy panowania”, s. 470-492.
- lub wybrane teksty Webera zawarte w tomie: Elementy teorii socjologicznych, Warszawa 1975, PWN:„Klasy, stany, partie”, s. 415-428; „Trzy typy prawomocnego panowania”, s.539-550.
XI. Max WEBER: socjologia religii, wizja historii i geneza kapitalizmu.
- wybrane fragmenty z tomu: Etyka protestancka i duch kapitalizmu, zawarte w książce Z. Krasnodębski, M.Weber, Warszawa 1999, (seria „Myśli i Ludzie”): ”Duch” kapitalizmu”, s. 148-169; "Kościoły i sekty w Ameryce Północnej”, s. 170-177; lub z tomu Szkice z socjologii religii, W-wa 1995: „Asceza i duch kapitalizmu”, s.88-110.
XII. Charles H. COOLEY: fundamenty mikrosocjologii, grupy pierwotne, jaźń odzwierciedlona.
- Szacki, roz. 15. oraz tekst oryginalny w: Socjologia. Lektury…
- wybrane teksty Cooleya zawarte w tomie: J. Mucha, Cooley, Warszawa 1992 (seria „Myśli i Ludzie”): „Społeczeństwo i jednostka”, s.169-178; „Jaźń społeczna”, s.179-204; „Grupy pierwotne”, s.209-214.
XIII. Georg H. MEAD: pionier symbolicznego interakcjonizmu, społeczna geneza osobowości.
- Szacki, roz. 15.
- wybrane teksty Meada zawarte w tomie: G.H. Mead, Umysł, osobowość i społeczeństwo, Warszawa 1975, (PWN Biblioteka Socjologiczna):
„Osobowość i organizm”, s. 189-201; "Tło genezy osobowości”, s. 202-211; „Zabawa, gra i uogólniony „inny”, s. 212-226; „Osobowość i subiektywność”, s. 227-239; „Ja podmiotowe i ja przedmiotowe”, s. 240-247; „Społeczność i instytucja”, s.360-376.
XIV. Florian ZNANIECKI: system socjologii humanistycznej, źródła materiału socjologicznego, współczynnik humanistyczny.
- Szacki, roz. 19., oraz tekst oryginalny w: Socjologia. Lektury…
- wybrane teksty Znanieckiego zawarte w tomie: J. Szacki, Znaniecki, Warszawa 1986 (seria „Myśli i Ludzie): „Rozróżnienie faktów przyrodniczych i kulturowych”, s. 236-238; „Humanistyczny współczynnik faktów kulturowych”, s. 239-241; „Wartości jako przedmioty kulturowe”, s. 242-245; „Grupy społeczne jako wytwory jednostek”, s. 293-308.
- oraz tekst zawarty w tomie: F. Znaniecki, Wstęp do socjologii, Warszawa 1988 (PWN Biblioteka Socjologiczna): „Zarys humanistycznej teorii działalności”, s. 82-13.