Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Teoria procesów społecznych
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
HSOC-1-401-s
Wydział:
Humanistyczny
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Socjologia
Semestr:
4
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
dr Matuszek Krzysztof (usmatusz@cyf-kr.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

Przedmiot przedstawia najważniejsze teorie odnoszące się do dynamiki społeczeństwa. Ma to pozwolić studentowi lepiej rozumieć głębokie zmiany społeczne, zachodzące w Polsce oraz w skali światowej.

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Ma elementarną wiedzę o relacjach zachodzących pomiędzy procesami, strukturami i instytucjami społecznymi. Zna też ogólne zależności między procesami zachodzącymi w społeczeństwie i kulturze a kształtowaniem się idei i teorii socjologicznych. SOC1A_W10, SOC1A_W06 Egzamin,
Esej,
Referat,
Udział w dyskusji
Umiejętności: potrafi
M_U001 Potrafi przedstawić i zinterpretować procesy przemian instytucji społecznych na tle zmian społecznych. Posiada też umiejętność zastosowania zdobytej wiedzy do analizy zmian zachodzących w Polsce i świecie współczesnym, szczególnie w kontekście przemian globalizacyjnych. SOC1A_U07, SOC1A_U04 Egzamin,
Esej,
Referat,
Udział w dyskusji
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Ma jednocześnie świadomość znaczenia analizy socjologicznej dla rozumienia współczesnych procesów społecznych, politycznych, gospodarczych i kulturowych. SOC1A_K08 Egzamin,
Esej,
Referat,
Udział w dyskusji
M_K002 Jest otwarty na krytykę swoich argumentów i potrafi je modyfikować w wyniku dyskusji. SOC1A_K05 Egzamin
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
60 30 30 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Ma elementarną wiedzę o relacjach zachodzących pomiędzy procesami, strukturami i instytucjami społecznymi. Zna też ogólne zależności między procesami zachodzącymi w społeczeństwie i kulturze a kształtowaniem się idei i teorii socjologicznych. + + - - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 Potrafi przedstawić i zinterpretować procesy przemian instytucji społecznych na tle zmian społecznych. Posiada też umiejętność zastosowania zdobytej wiedzy do analizy zmian zachodzących w Polsce i świecie współczesnym, szczególnie w kontekście przemian globalizacyjnych. + + - - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Ma jednocześnie świadomość znaczenia analizy socjologicznej dla rozumienia współczesnych procesów społecznych, politycznych, gospodarczych i kulturowych. + + - - - - - - - - -
M_K002 Jest otwarty na krytykę swoich argumentów i potrafi je modyfikować w wyniku dyskusji. + + - - - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 103 godz
Punkty ECTS za moduł 4 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 60 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 14 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 22 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 2 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 5 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (30h):
Wykład przedstawia najważniejsze koncepcje i teorie procesów społecznych: od cykli społecznych i ewolucjonizmu, po najnowsze ponowoczesne modele zmian

Przedstawienie wypracowanych w socjologii pojęć, modeli i najważniejszych teorii odnoszących się do szerokiej problematyki zmian i procesów społecznych (dynamiki społeczeństwa).

Tematy wykładów:
I. Idee zmiany i trwania rzeczywistości społecznej. Czas społeczny i przestrzeń społeczna. Zmiany powtarzające się i zmiany kierunkowe.
II. Pojęcie zmiany społecznej – rodzaje i czynniki zmian, typologie procesów społecznych, idee postępu, rozwoju i regresu.
III. Tradycja i jej funkcje, aspekty nowoczesności i globalizacja społeczeństwa ludzkiego (Weber, Inkeles, Giddens, Robertson).
IV. Cykliczne wizje procesu dziejowego (myśl antyczna, Vico, Spengler, Toynbee).
V. Teoretyczne modele zmian cyklicznych (Pareto i Sorokin).
VI. Kierunkowe ujęcie dziejów i koncepcje ładu samorzutnego (Kant, Hegel, Smith, Hayek).
VII. Klasyczny ewolucjonizm (Comte, Spencer, Durkheim, Toennies).
VIII. Neoewolucjonizm, modernizacyjne wizje zmiany i rozwoju (Elias, White, Steward, Lenski, Sahlins, Parsons, Rostow).
IX. Klasyczne teorie konfliktu (Marks, Simmel, Dahrendorf, Coser).
X. Cechy społeczeństwa postindustrialnego (Bell, Naisbitt).
XI. Teorie zależności i systemu światowego (Frank, Wallerstein).
XII. Kulturowa teoria konfliktu i kwestia płci kulturowej (Bourdieu, gender).
XIII. Funkcjonalne i neofunkcjonalne modele zmian społecznych (Parsons, Merton, Habermas, Luhmann).
XIV. „Trzecia fala”, „koniec historii” i „wojna cywilizacji” (Toffler, Fukuyama, Huntington).
XV. Późnonowoczesne społeczeństwo ciągłej zmiany (Bauman, Giddens). Rozchwianie aksjologiczne społeczeństwa i ładu instytucjonalnego.

Ćwiczenia audytoryjne (30h):
Prezentacja wybranych i opracowanych przez studentów zagadnień – referat i dyskusja.

W ramach ćwiczeń studenci wygłaszają referat na uzgodniony z prowadzącym temat oraz prowadzą dyskusję nad przedstawioną prezentacją. Ma to pozwolić studentowi lepiej rozumieć i interpretować zachodzące głębokie zmiany społeczne zarówno w Polsce (procesy transformacji) oraz w skali światowej (procesy globalizacji, modernizacji i awansu cywilizacyjnego).

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia audytoryjne: Podczas zajęć audytoryjnych studenci na tablicy rozwiązują zadane wcześniej problemy. Prowadzący na bieżąco dokonuje stosowanych wyjaśnień i moderuje dyskusję z grupą nad danym problemem.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Warunkiem zaliczenia ćwiczeń jest wygłoszenie referatu na wybrany przez studenta i uzgodniony z prowadzącym temat oraz zdanie egzaminu pisemnego w formie testu. Do egzaminu, po uprzednim zaliczeniu ćwiczeń, obowiązuje znajomość problematyki przedstawianej na wykładach i wskazanej w literaturze podstawowej oraz fragmentach dodatkowej literatury omawianej w toku wykładów. W terminie drugim i trzecim warunki zaliczenia nie ulegają zmianie.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Nie
    – Zasady udziału w zajęciach: Obecność na ćwiczeniach jest obowiązkowa
  • Ćwiczenia audytoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci przystępując do ćwiczeń są zobowiązani do przygotowania się w zakresie wskazanym każdorazowo przez prowadzącego (np. w formie zestawów zadań). Ocena pracy studenta może bazować na wypowiedziach ustnych lub pisemnych w formie kolokwium, co zgodnie z regulaminem studiów AGH przekłada się na ocenę końcową z tej formy zajęć.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Ocena końcowa z przedmiotu jest wypracowana jako wypadkowa wyniku egzaminu pisemnego (70%) oraz oceny wygłoszonego referatu (30%).

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

Wygłoszenie referatu na ćwiczeniach w uzgodnionym terminie przed egzaminem pisemnym.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

Obecność na wykładach jest nieobowiązkowa. W ramach obowiązkowych ćwiczeń studenci wygłaszają referat na uzgodniony z prowadzącym temat oraz prowadzą dyskusję nad przedstawioną prezentacją.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Literatura podstawowa: Piotr Sztompka, Socjologia zmian społecznych, Wydawnictwo Znak, Kraków 2005.

Literatura dodatkowa:
Z. Bauman, Globalizacja, PIW, Warszawa 2000;
Z. Bauman, Społeczeństwo w stanie oblężenia, Sic!, Warszawa 2006;
Z. Bauman, Płynne czasy. Życie w epoce niepewności, Sic!, Warszawa 2007;
Z. Bauman, Płynny lęk, Wyd. Literackie, Kraków 2008;
Z. Bauman, Życie na przemiał, Wyd. Literackie, Kraków 2009;
Z. Bauman, Żyjąc w pożyczonym czasie, Wyd. Literackie, Kraków 2010;
J. Baudrillard, Społeczeństwo konsumpcyjne. Jego mity i struktury, Sic!, Warszawa 2006;
U. Beck, Społeczeństwo ryzyka. W drodze do innej nowoczesności, Scholar, Warszawa 2004;
D. Bell, Kulturowe sprzeczności kapitalizmu, PWN, Warszawa 1994;
P. Bourdieu, L.J. Wacquant, Zaproszenie do socjologii refleksyjnej, Oficyna Naukowa,
Warszawa 2001;
M. Castells, Galaktyka internetu, Rebis, Poznań 2003;
R. Dahrendorf, Nowoczesny konflikt społeczny, Czytelnik, Warszawa 1993;
N. Elias, O procesie cywilizacji, W.A.B., Warszawa 2011;
J-P. Fitoussi, P. Rosanvallon, Czas nowych nierówności, Znak, Kraków 2000;
F. Fukuyama, Koniec historii, Zysk i S-ka, Poznań 1996;
F. Fukuyama, Ostatni człowiek, Zysk i S-ka, Poznań 1997;
A. Giddens, Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej
nowoczesności, PWN, Warszawa 2001;
A. Giddens, Stanowienie społeczeństwa. Zarys teorii strukturacji, Zysk i S-ka,
Poznań 2003;
J. Habermas, Teoria działania komunikacyjnego, PWN, t.1, Warszawa 1999
i t.2, Warszawa 2002;
S. Huntington, Trzecia fala demokratyzacji, PWN, Warszawa 1995;
S. Huntington, Zderzenie cywilizacji i nowy kształt ładu światowego, Muza,
Warszawa 1997;
A. Kołakowski, Spengler, Wiedza Powszechna, „Myśli i Ludzie”, Warszawa 1981;
S. Krzemień-Ojak, Vico, Wiedza Powszechna, „Myśli i Ludzie”, Warszawa 1971;
K. Krzysztofek, M.S. Szczepański, Zrozumieć rozwój. Od społeczeństw tradycyjnych do
informacyjnych, Uniwersytet Śląski, Katowice 2002;
J. Kurczewska (red.), Zmiana społeczna, IFiS PAN, Warszawa 1999;
N. Luhmann, Teoria polityczna państwa bezpieczeństwa socjalnego, PWN, Warszawa 1994;
K.C. Matuszek, Systemy wojenne, WAM, Kraków 2010;
K.C. Matuszek, Niklasa Luhmanna socjologia bez człowieka, Księgarnia Akademicka, Kraków 2017;
R.K. Merton, Teoria socjologiczna i struktura społeczna, PWN, Warszawa 2002;
J. Naisbitt, Megatrendy. Dziesięć nowych kierunków zmieniających nasze życie,
Zysk i S-ka, Poznań 1997;
V. Pareto, Uczucia i działania, PWN, Warszawa 1994;
T. Piketty, Kapitał w XXI wieku, Krytyka Polityczna, przeł. A. Bilik, Warszawa 2015;
G. Ritzer, Makdonaldyzacja społeczeństwa, Muza, Warszawa 2005;
R. Sennett, Kultura nowego kapitalizmu, Muza, Warszawa 2010;
Socjologia. Lektury, pod red. P. Sztompki i M. Kuci, Znak, Kraków 2005;
Słownik Społeczny, red. B. Szlachta, WAM, Kraków 2004;
O. Spengler, Historia, kultura, polityka, PIW, Warszawa 1990;
O. Spengler, Zmierzch Zachodu. Zarys morfologii historii uniwersalnej, KR 2001;
G. Standing, Prekariat. Nowa niebezpieczna klasa, PWN, Warszawa 2014;
J. Szacki, Historia myśli socjologicznej. Wydanie nowe, PWN, Warszawa 2002;
P. Sztompka (red.), Imponderabilia wielkiej zmiany, PWN, Warszawa 1999;
P. Sztompka, Socjologia. Analiza społeczeństwa, Znak, Kraków 2005;
A. Toffler, Szok przyszłości, Zysk i S-ka, Poznań 1998;
A. Toffler, Trzecia fala, PIW, Warszawa 1997;
A.J. Toynbee, Studium historii, PIW, Warszawa 2000;
J.H. Turner, Struktura teorii socjologicznej. Wydanie nowe, PWN, Warszawa 2004;
I. Wallerstein, Koniec świata jaki znamy, Scholar, Warszawa 2004.

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

1. Krzysztof Matuszek, Zmienność i ciągłość w perspektywie teorii socjologicznych, w: “Studia Humanistyczne”, wyd. AGH, Kraków 2004;
2. Krzysztof Matuszek, O świecie przeżywanym, w: “Stawanie się społeczeństwa”, red. Andrzej Flis, wyd. UNIVERSITAS, Kraków 2006.

Informacje dodatkowe:

Brak