Moduł oferowany także w ramach programów studiów:
Informacje ogólne:
Nazwa:
Podstawy radiometrii
Tok studiów:
2019/2020
Kod:
STCH-1-707-s
Wydział:
Energetyki i Paliw
Poziom studiów:
Studia I stopnia
Specjalność:
-
Kierunek:
Technologia Chemiczna
Semestr:
7
Profil:
Ogólnoakademicki (A)
Język wykładowy:
Polski
Forma studiów:
Stacjonarne
Strona www:
 
Prowadzący moduł:
dr Stobiński Marcin (stobinsk@agh.edu.pl)
Treści programowe zapewniające uzyskanie efektów uczenia się dla modułu zajęć

W ramach modułu student poszerza umiejętności obsługi aparatury radiometrycznej i wykonywania pomiarów

Opis efektów uczenia się dla modułu zajęć
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Powiązania z KEU Sposób weryfikacji i oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta w ramach poszczególnych form zajęć i dla całego modułu zajęć
Wiedza: zna i rozumie
M_W001 Student posiada podstawową wiedzę z zakresu radioaktywności w środowisku naturalnym W szczególności: - opisuje podstawowe zasady pomiarów radiometrycznych - zna zasady pobierania i przygotowania próbek środowiskowych do pomiarów radiometrycznych -zna zasady opracowania pomiarów radiometrycznych TCH1A_W01 Aktywność na zajęciach,
Kolokwium
Umiejętności: potrafi
M_U001 - potrafi samodzielnie lub/i w zespole przygotować sprzęt do pomiarów radiometrycznych - umie wykonać pomiar alfa i gamma spektrometryczny - umie pobrać i przygotować próbkę środowiskową do pomiarów gamma i alfa spektrometrycznych TCH1A_U01 Aktywność na zajęciach,
Kolokwium,
Sprawozdanie,
Wykonanie ćwiczeń laboratoryjnych
M_U002 - potrafi na podstawie wykonanych pomiarów obliczyć aktywność badanej próbki - umie wykonywać przeliczenia zmian aktywności izotopów w zależności od czasu - potrafi posługiwać się tablicami radiometrycznymi i w oparciu o nie wykonać analizę jakościową widma - umie napisać i przedstawić raport z przeprowadzonych badań z uwzględnieniem obliczeń radiochemicznych i prawidłowych wniosków - potrafi zastosować metody statystyczne do opracowania niepewności pomiarowych TCH1A_U03 Aktywność na zajęciach,
Sprawozdanie,
Wykonanie ćwiczeń laboratoryjnych
Kompetencje społeczne: jest gotów do
M_K001 Student potrafi współpracować w grupie rozwiązując problemy rachunkowe, badawcze i laboratoryjne. TCH1A_K01 Zaangażowanie w pracę zespołu
Liczba godzin zajęć w ramach poszczególnych form zajęć:
SUMA (godz.)
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
40 20 0 20 0 0 0 0 0 0 0 0
Matryca kierunkowych efektów uczenia się w odniesieniu do form zajęć i sposobu zaliczenia, które pozwalają na ich uzyskanie
Kod MEU Student, który zaliczył moduł zajęć zna i rozumie/potrafi/jest gotów do Forma zajęć dydaktycznych
Wykład
Ćwicz. aud
Ćwicz. lab
Ćw. proj.
Konw.
Zaj. sem.
Zaj. prakt
Zaj. terenowe
Zaj. warsztatowe
Prace kontr. przejść.
Lektorat
Wiedza
M_W001 Student posiada podstawową wiedzę z zakresu radioaktywności w środowisku naturalnym W szczególności: - opisuje podstawowe zasady pomiarów radiometrycznych - zna zasady pobierania i przygotowania próbek środowiskowych do pomiarów radiometrycznych -zna zasady opracowania pomiarów radiometrycznych + - + - - - - - - - -
Umiejętności
M_U001 - potrafi samodzielnie lub/i w zespole przygotować sprzęt do pomiarów radiometrycznych - umie wykonać pomiar alfa i gamma spektrometryczny - umie pobrać i przygotować próbkę środowiskową do pomiarów gamma i alfa spektrometrycznych - - + - - - - - - - -
M_U002 - potrafi na podstawie wykonanych pomiarów obliczyć aktywność badanej próbki - umie wykonywać przeliczenia zmian aktywności izotopów w zależności od czasu - potrafi posługiwać się tablicami radiometrycznymi i w oparciu o nie wykonać analizę jakościową widma - umie napisać i przedstawić raport z przeprowadzonych badań z uwzględnieniem obliczeń radiochemicznych i prawidłowych wniosków - potrafi zastosować metody statystyczne do opracowania niepewności pomiarowych - - + - - - - - - - -
Kompetencje społeczne
M_K001 Student potrafi współpracować w grupie rozwiązując problemy rachunkowe, badawcze i laboratoryjne. - - + - - - - - - - -
Nakład pracy studenta (bilans punktów ECTS)
Forma aktywności studenta Obciążenie studenta
Sumaryczne obciążenie pracą studenta 75 godz
Punkty ECTS za moduł 3 ECTS
Udział w zajęciach dydaktycznych/praktyka 40 godz
Przygotowanie do zajęć 12 godz
przygotowanie projektu, prezentacji, pracy pisemnej, sprawozdania 6 godz
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć 15 godz
Egzamin lub kolokwium zaliczeniowe 1 godz
Dodatkowe godziny kontaktowe 1 godz
Szczegółowe treści kształcenia w ramach poszczególnych form zajęć (szczegółowy program wykładów i pozostałych zajęć)
Wykład (20h):

1. Naturalne i sztuczne izotopy promieniotwórcze – źródła oraz zastosowanie.
2. Równowagi promieniotwórcze w analizie radiometrycznej.
3. Czynniki wpływające na jakość pomiaru gamma spektrometrycznego.
4. Detektory półprzewodnikowe, scyntylacyjne, proporcjonalne, Geigera – Mullera.
5. Emisja charakterystycznego promieniowania rentgenowskiego.
6. Poprawki kalibracyjne w spektrometrii gamma.
7. Określanie radioaktywności gamma izotopów. Parametry walidacyjne stosowanych metod pomiarowych.
8. Metody pomiaru aktywności promieniotwórczej w próbkach ciekłych.
9. Metody pomiaru aktywności promieniotwórczej w próbkach gazowych. Radon.

Ćwiczenia laboratoryjne (20h):

Ogólnie student potrafi pracować na podstawie instrukcji sporządzonych dla konkretnego tematu ćwiczenia, konstruktywnie współpracować w zespole, bezpiecznie posługiwać się sprzętem laboratoryjnym.
Zakres ćwiczeń obejmuje: BHP,przygotowanie próbek do pomiarów radiometrycznych, pomiary radiometryczne promieniowania jonizującego. Wykonywanie pomiarów promieniowania jonizującego z wykorzystaniem różnych detektorów (HPGe, scyntylacyjnych, Geigera – Mullera). Wyznaczanie aktywności i poprawek kalibracyjnych dla źródeł punktowych i objętościowych.

Pozostałe informacje
Metody i techniki kształcenia:
  • Wykład: Treści prezentowane na wykładzie są przekazywane w formie prezentacji multimedialnej w połączeniu z klasycznym wykładem tablicowym wzbogaconymi o pokazy odnoszące się do prezentowanych zagadnień.
  • Ćwiczenia laboratoryjne: W trakcie zajęć laboratoryjnych studenci samodzielnie rozwiązują zadany problem praktyczny, dobierając odpowiednie narzędzia. Prowadzący stymuluje grupę do refleksji nad problemem, tak by otrzymane wyniki miały wysoką wartość merytoryczną.
Warunki i sposób zaliczenia poszczególnych form zajęć, w tym zasady zaliczeń poprawkowych, a także warunki dopuszczenia do egzaminu:

Zaliczenie z wykładów jest pisemne i odbywa się na ostatnich zajęciach. Nieusprawiedliwiona nieobecność na zaliczeniu skutkuje wpisem nzal w wirtualnym dziekanacie (przepadnięciem danego terminu). Termin zaliczeń poprawkowych (drugi i trzeci termin) jest uzgadniany z zainteresowanymi studentami i odbywa się nie później niż w sesji poprawkowej.
Zaliczenie laboratoriów – wymagana jest obecność na wszystkich zajęciach, zaliczenie kolokwiów wstępnych oraz oddanie wszystkich sprawozdań.

Zasady udziału w zajęciach:
  • Wykład:
    – Obecność obowiązkowa: Nie
    – Zasady udziału w zajęciach: Obecność studenta na zajęciach jest zalecana. Na ostatnich zajęciach odbywa się pisemne kolokwium zaliczeniowe (obecność obowiązkowa).
  • Ćwiczenia laboratoryjne:
    – Obecność obowiązkowa: Tak
    – Zasady udziału w zajęciach: Studenci wykonują ćwiczenia laboratoryjne zgodnie z materiałami udostępnionymi przez prowadzącego. Student jest zobowiązany do przygotowania się w przedmiocie wykonywanego ćwiczenia, co może zostać zweryfikowane kolokwium w formie ustnej lub pisemnej. Zaliczenie zajęć odbywa się na podstawie zaprezentowania rozwiązania postawionego problemu. Zaliczenie modułu jest możliwe po zaliczeniu wszystkich zajęć laboratoryjnych.
Sposób obliczania oceny końcowej:

Oceny z wykładów (A), ćwiczeń laboratoryjnych (L) obliczane są następująco: procent uzyskanych punktów przeliczany jest na ocenę zgodnie z Regulaminem Studiów AGH.

Ocena końcowa (OK) obliczana jest jako średnia ważona powyższych ocen:
OK = w*0,5*A + w*0,5*L
w = 1 dla I terminu, w = 0,9 dla II terminu, w = 0,8 dla III terminu

Sposób i tryb wyrównywania zaległości powstałych wskutek nieobecności studenta na zajęciach:

W przypadku nieobecności na obowiązkowych zajęciach laboratoryjnych, jeżeli istnieje techniczna możliwość, student musi odrobić ćwiczenia laboratoryjne na których był nieobecny z inną grupą. W przypadku gdy jest to niemożliwe, wymagane jest od studenta: samodzielne opanowanie przerabianego wówczas materiału oraz napisanie sprawozdania na podstawie wyników otrzymanych od prowadzącego. Nieobecność na dwóch zajęciach wymaga od studenta samodzielnego opanowania przerabianego na tych zajęciach materiału, wykonania sprawozdań oraz zaliczenia materiału w formie i terminie wyznaczonym przez prowadzącego (najpóźniej w ostatnim tygodniu trwania zajęć). Opuszczenie więcej niż dwóch obowiązkowych zajęć może skutkować brakiem zaliczenia z przedmiotu.

Wymagania wstępne i dodatkowe, z uwzględnieniem sekwencyjności modułów :

Uwzględnienie na liście studentów przez Dziekanat WEiP jest konieczne do przyjęcia studenta na zajęcia.

Zalecana literatura i pomoce naukowe:

Dziunikowski B. Zastosowanie izotopów promieniotwórczych (cz. I i II). Wydawnictwo AGH, 1995, 1998.
Jaracz P. Promieniowanie jonizujące w środowisku człowieka. Wydawnictwo UW 2001.
Czerwiński A. Energia jądrowa i promieniotwórczość, Warszawa 1998.
Sobkowski J. , Jelińska-Kazimierczuk M. Chemia Jądrowa, Warszawa 2006
Bem H. Radioaktywność w środowisku naturalnym. PAN, Łódź 2005.
Hrynkiewicz A. Z. Człowiek i promieniowanie jonizujace. WN PWN, Warszawa 2001. Hrynkiewicz A. Z. Dawki i działanie biologiczne promieniowania jonizującego. Państwowa Agencja Atomistyki, Instytut Fizyki Jądrowej, Warszawa – Kraków 1993.

Publikacje naukowe osób prowadzących zajęcia związane z tematyką modułu:

1) Radioaktywność naturalnych izotopów promieniotwórczych w produktach spalania węgli energetycznych — [The radioactivity of natural radioisotopes in combustion products from fossil-fuels power generation] / M. STOBIŃSKI, K. SZARŁOWICZ, G. SZACIŁOWSKI, B. KUBICA // W: VII krajowa konferencja radiochemii i chemii jądrowej : Lublin, 17-20 kwietnia 2016 r. : streszczenia. — [Lublin : Polskie Towarzystwo Chemiczne], 2016. — ISBN: 978-83-65133-04-5. — S. 36. — Afiliacja autorów: Akademia Górniczo-Hutnicza

2) Metody radiometryczne i geomorfologiczne jako narzędzie badań do określania zmian zachodzących w środowisku naturalnym osadów dennych — [Radiometric and geomorphological methods as a tool to indication of changes in natural environment of sediments] / K. SZARŁOWICZ, A. Czajka, M. STOBIŃSKI // W: Nauka i przemysł – metody spektroskopowe w praktyce, nowe wyzwania i możliwości : praca zbiorowa, T. 2 / pod red. Zbigniewa Hubickiego ; Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej. Wydział Chemii, Polskie Towarzystwo Chemiczne, Instytut Nowych Syntez Chemicznych w Puławach. — Lublin : [s. n.], 2015. — Dla całości: ISBN 978-83-939465-5-6. — Opis częśc. wg okł.. — ISBN: 978-83-939465-7-0. — S. 645–652. — Bibliogr. s. 651–652, Abstr.

3) Determination of the activity level of artificial isotope 137Cs and natural 40K and the selected heavy metals in the Tatra Mountains ecosystem / Barbara KUBICA, Marcin STOBIŃSKI // Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio AA, Chemia ; ISSN 0137-6853. — 2016 vol. 71 no. 1, s. 169–185. — Bibliogr. s. 181–185

4) R. Misiak, R. Hajduk, M. Stobiński, M. Bartyzel, K. Szarłowicz, B. Kubica: Self-absorption correction and efficiency calibration for radioactivity measurement of environmental samples by gamma-ray spectrometry. Nukleonika, 2011;56(1).

Informacje dodatkowe:

Wszelkie niejasności są wyjaśniane na pierwszych zajęciach danej formy dydaktycznej